IV SA/Wa 1923/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Asesor WSA Danuta Szydłowska, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2007 r. sprawy ze skargi I.D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) lipca 2007 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Decyzją z dnia (...) lipca 2007 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu odwołania I. D., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa uchylił w całości decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia (...) sierpnia 2002 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia (...) października 1956 r. . o przejęciu na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych w miejscowości L., w części dotyczącej nieruchomości stanowiących w dacie przejęcia własność A. i A. D. i umorzył postępowanie administracyjne pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 19 Kpa organy administracji są obowiązane z urzędu badać swoją właściwość rzeczową, miejscową i instancyjną. Powołując stanowisko doktryny i orzecznictwa organ podniósł, że właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji ocenia się według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia organu przy wydawaniu kwestionowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej określa się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach a następnie, zgodnie z art. 17 Kpa, organ nad nim nadrzędny. Będące podstawą materialną wydania orzeczenia z dnia 5 października 1956 r. dekrety o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR utraciły moc z chwilą wejście w życie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250). W myśl art. 13 tej ustawy kompetencje do orzekania w sprawach o przejęciu własności nieruchomości przez Państwo przyznano właściwym do spraw rolnych organom prezydium powiatowej rady narodowej. W wyniku kolejnych zmian przepisów i wprowadzenia, obowiązującej od dnia 1 stycznia 1999 r., reformy administracji publicznej zadania i kompetencje w zakresie spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym przeszły na starostów, będących na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. Nr 91, poz. 578) przewodniczącymi zarządów powiatu, jako jednostek samorządu terytorialnego. Z art. 38 ust. 3 ustawy o samorządzie powiatowym wynika natomiast, że organem odwoławczym od decyzji starosty wydawanych w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Organ podniósł, iż rozpoznawanej sprawie brak jest przepisu szczególnego, w myśl którego samorządowe kolegium odwoławcze nie byłoby właściwe do rozpoznania wniosku I. D. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w G. z dnia (...) października 1956 r., a to oznacza brak uprawnienia Wojewody Małopolskiego do orzeczenia o odmowie stwierdzenia nieważności wyżej wymienionego orzeczenia. I. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) lipca 2007 r. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewodę Małopolskiego, gdyż stanowisko organu odwoławczego jest niewłaściwe. Skarżący podniósł, iż żaden z organów, do których zwracał się w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia (...) października 1956 r. nie poinformował go, że nie jest organem właściwym w sprawie, a także żaden nie wskazał jaki organ jest uprawniony do rozpoznania wniosku skarżącego. Ponadto skarżący wskazał, iż w piśmie z dnia 20 grudnia 2001 r. skierowanym do Wojewody Małopolskiego podał, że jego rodzice pozostawili w miejscowości L. nieruchomość o powierzchni (...) ha, w tym (...) ha lasu. Pomimo tej informacji Wojewoda w decyzji z dnia (...) sierpnia 2002 r. pomniejszył obszar nieruchomości pozostawionej przez A. i A. D. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym stosownie do art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozpoznający sprawę nie jest związany zarzutami i granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie wymaga podkreślenia, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego cechuje zasada ograniczonego formalizmu zarówno co do treści jak i formy podań (odwołań, żądań, wyjaśnień, zażaleń). W myśl art. 128 kpa odwołanie od decyzji administracyjnej nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Co do zasady wystarczające jest by z odwołania wynikało, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Odwołanie jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 kpa i powinno zawierać elementy określone w art. 63 § 2 i § 3 kpa, a w szczególności wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz powinno czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych oraz powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis jest elementem istotnym odwołania albowiem wskazuje osobę wnoszącego i pozwala zbadać, czy odwołanie pochodzi od podmiotu legitymowanego. W myśl przepisu art. 64 § 2 kpa, jeżeli podanie, w tym konkretnym przypadku odwołanie, nie czyni zadość wymaganiom, o których mowa w art. 63 § 2 i 3 kpa, organ obowiązany jest wezwać wnoszącego do usunięcia stwierdzonych braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Z akt administracyjnych przedłożonych Sądowi wynika, że pismo z dnia 16 sierpnia 2002 r. nazwane "odwołanie" nie zostało przez skarżącego podpisane. W świetle tego co zostało powiedziane powyżej brak podpisu jest brakiem formalnym, który w trybie art. 64 § 2 kpa winien być usunięty. Tymczasem Minister wydał zaskarżoną decyzję, nie dostrzegając, iż na odwołaniu brak własnoręcznego podpisu skarżącego. Wymaga podkreślenia, iż brak podpisu na podaniu jest tego rodzaju brakiem, który stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego, w przedmiotowej sprawie, postępowania odwoławczego. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym odwołanie bez podpisu, czyli niespełniające wymogów określonych w art. 63 § 3 Kpa, nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 Kpa (por.: wyrok NSA z dnia 12 maja 1994 r., sygn. akt: SA/Gd 2365/93, POP 1997/3/62). Zatem, jeżeli organ wydaje rozstrzygnięcie w oparciu o niepodpisane odwołanie, to w takim przypadku bez podstawy prawnej występuje w charakterze organu odwoławczego. Takie działanie organu noszące znamiona działania z urzędu, stanowi rażące naruszenie wynikającej z art. 15 Kpa zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - w myśl której każda decyzja nieostateczna może być zweryfikowana przez organ administracji publicznej wyższego stopnia nad organem, który wydał decyzję nieostateczna, przy czym weryfikacja decyzji nastąpić może wyłącznie wskutek wniesienia przez stronę postępowania odwołania (por. : wyrok NSA z dnia 25 maja 1984 r., sygn. akt: II SA 2048/83, ONSA 1984, nr 1, poz. 51, wyrok WSA z dnia 19 września 2006r., II SA/Wa 260/06, Lex 265049) - i skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Wobec treści rozstrzygnięcia Sąd uznał za zbyteczne prowadzenie rozważeń w zakresie zarzutów podniesionych w skardze. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, orzekł jak w sentencji.