IV SA/Wa 1946/07

WyrokWSA w Warszawie2007-12-04

Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Jakub Linkowski, Marian Wolanin

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość ziemska, której właściciel zmarł przed wejściem w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, a która rzekomo została podzielona między spadkobierców przed 1 września 1939 r., podlega przepisom tego dekretu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nawet jeśli właściciel nieruchomości zmarł przed wejściem w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, a nieruchomość została rzekomo podzielona między spadkobierców, to nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, jeśli nie udowodniono prawnego lub fizycznego podziału nieruchomości na mniejsze części przed 1 września 1939 r., które nie kwalifikowałyby się do przejęcia na podstawie dekretu. Lasy o powierzchni przekraczającej 25 ha przeszły na własność Państwa z mocy prawa na podstawie odrębnego dekretu o przejęciu niektórych lasów, a spory w tym zakresie należą do właściwości sądów powszechnych.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia, że nieruchomość ziemska o powierzchni ok. 140 ha, stanowiąca własność F. P., nie podlega przepisom dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Twierdzili, że nieruchomość została podzielona między dzieci F. P. przed 1939 r. Organy administracji obu instancji uznały, że nieruchomość podlega przepisom dekretu. Po uchyleniu przez WSA decyzji Ministra, sprawa wróciła do ponownego rozpatrzenia, a Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody w części dotyczącej gruntów ornych i umorzył postępowanie w części dotyczącej lasów. Skarżący wnieśli skargę do WSA, kwestionując błędną wykładnię i zastosowanie przepisów prawa materialnego oraz naruszenia przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi E. G., M. P., J. P. i B. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej -oddala skargę- IV SA/Wa 1946/07 Uzasadnienie E. G., M. P., J. U. P. i B. A. P. - spadkobiercy F. P. wnieśli o stwierdzenie, że nieruchomość ziemska stanowiąca byłą własność F. P. o powierzchni 139,8618 ha, położona na terenie wsi [...], w gminie [...], nie podpada pod działanie przepisów dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. nr 3, poz. 13.), zwanego dalej "dekretem o przeprowadzeniu reformy rolnej". Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Wojewoda P. stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki wynikające z przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej i podlega pod działanie art. 2 ust. 1 lit e tego dekretu, bowiem jej powierzchnia ogólna przekraczała 100 ha, natomiast powierzchnia użytków rolnych przekraczała 50 ha. Wojewoda P. wskazał nadto, iż brak jest dowodów potwierdzających dokonanie podziału przedmiotowej nieruchomości przed 1939 r., na co powołują się wnioskodawcy, a w szczególności aktu notarialnego, skutecznie przenoszącego własność przedmiotowej nieruchomości. Brak jest również innych dokumentów świadczących o tym, że nastąpił fizyczny podział tej nieruchomości. Natomiast dołączone do wniosku oświadczenie złożone przed notariuszem przez K. P. P. w sprawie podziału przedmiotowej nieruchomości nie daje podstaw do stwierdzenia, że podział taki faktycznie nastąpił. W wyniku wniesionego od powyżej decyzji odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 marca 2007 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 87/07 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2006 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2006 r. w części dotyczącej nieruchomości o powierzchni 82 ha stanowiące grunty orne, podwórza, zabudowania i drogi oraz uchylił ją w części dotyczącej gruntów leśnych o powierzchni 60 ha i w tej części umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, iż przedmiotowa nieruchomość została przejęta na własność Państwa na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust 1 lit e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zgodnie z tym przepisem podlegały przejęciu na własność Państwa nieruchomości stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych i prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. nr 10, poz. 51), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie przeprowadzenia reformy rolnej", za użytki rolne uważa się grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe. Nieruchomości te przechodziły bezzwłocznie na własność Skarbu Państwa, a przewłaszczenie ich następowało z mocy samego prawa z chwilą wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, tj. z dniem 13 września 1944 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przedmiotowa nieruchomość spełniała wyżej wskazane normy obszarowe, co ustalono na podstawie protokołu z dnia 8 lutego 1945 r. w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej oraz na podstawie rejestru pomiarowego. Zgodnie z protokołem ogólna powierzchnia przedmiotowej nieruchomości wynosiła 142 ha, w tym grunty orne stanowiły 75 ha, lasy 60 ha, natomiast podwórza, zabudowania i drogi 7 ha. Według rejestru pomiarowego z 1927 r. F. P. był właścicielem nieruchomości o powierzchni ogólnej 139,8616 ha w tym: grunty orne stanowiły 74,6058 ha, ogrody, pałace i zabudowania 1,6446 ha, lasy 60,9806 ha, wody 0,0211 ha i drogi 2,0250 ha. Organ dodał, że strony nie kwestionowały ogólnego obszaru nieruchomości ani powierzchni użytków rolnych. Odnosząc się do kwestii własności przedmiotowej nieruchomości organ odwoławczy podniósł, iż właścicielem nieruchomości był F. P., co wynika zarówno z protokołu przejęcia jak również z zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w B. z dnia 24 maja 1946 r. Oświadczenia zamieszkującego w sąsiedztwie K. P. P. organ nie uznał za dowód wystarczający do stwierdzenia, że w 1938 r. został dokonany podział przedmiotowej nieruchomości. Organ powołał się w tym miejscu na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyżej powołanym wyroku z dnia 22 marca 2007 r., że oświadczenie takie, zgodnie z art. 2 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (t. j.: Dz. U. z 2002 r. nr 42, poz. 369 ze zm.), jest dokumentem urzędowym, jednakże nie korzysta ono z domniemania prawdziwości. Czynności notarialne polegające na poświadczeniu mają moc urzędową tylko i wyłącznie w zakresie ich dokonania. Złożony dokument potwierdza jedynie okoliczność, że K. P. złożył oświadczenie woli określonej treści. Ponadto Sąd w wyroku powyższym uznał, że treść złożonego oświadczenia (nawet przy przyjęciu domniemania jego prawdziwości) wbrew twierdzeniom skarżących nie wskazuje jednoznacznie na podział fizyczny i prawny przedmiotowej nieruchomości na mniejsze nieruchomości, których powierzchnia nie uzasadniałyby zastosowania przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z oświadczenia tego wynika bowiem, że F. P. podzielił przedmiotową nieruchomość na cztery równe co do wartości części i przekazał je swoim dzieciom. Brak jednak informacji ażeby z przekazaniem majątku dzieciom łączyło się zniesienie współwłasności, a jedynie w takim wypadku można by przyjąć, że majątek został podzielony na takie części, które nie spełniają norm obszarowych. Samo natomiast przekazanie majątku dzieciom w czterech równych częściach powodowało, że przedmiotowa nieruchomość zamiast jednego właściciela miała czterech współwłaścicieli. Taka zmiana natomiast nie ograniczała przejęcia tej nieruchomości z mocy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zdaniem organu żaden dowód znajdujący się w aktach postępowania administracyjnego nie wskazuje, ażeby doszło do fizycznego lub prawnego podziału nieruchomości w [...] w sposób, który uzasadniałby wyłączenie jej spod działania przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ dodał, iż w protokole przejęcia przedmiotowej nieruchomości z dnia 8 lutego 1945 r. brak jest jakiejkolwiek adnotacji, ażeby w przeszłości doszło do prawnego lub choćby fizycznego jej podziału. Rozpatrując zarzut wnioskodawców o niezgodności z prawem przejęcia na własność Państwa lasów o powierzchni 60,9806 ha organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. nr 15, poz. 82), zwanego dalej "dekretem o przejęciu niektórych lasów", lasy, których powierzchnia przekraczała 25 ha przechodziły z mocy prawa na własność Państwa. Zapis ten nie odnosił się jedynie do lasów podzielonych prawnie lub faktycznie przed dniem 1 września 1939 r. na parcele nie większe niż 25 ha, a stanowiących własność osób fizycznych, grunty których nie są objęte przepisami artykułu 2 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ przyjął, że na podstawie przepisów dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Państwa przeszły także lasy i grunty leśne o obszarze powyżej 25 ha, stanowiące własność osób fizycznych, których grunty były objęte przepisem art. 2 ust. 1 lit. b dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł, że rozporządzenie wykonawcze do dekretu o przejęciu niektórych lasów, tj. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. (Dz. U. nr 4, poz. 16), nie zawierało analogicznych unormowań jak rozporządzenie w sprawie przeprowadzenia reformy rolnej, które przewidywało kompetencje wojewódzkich urzędów ziemskich do orzekania w sprawach, czy dana nieruchomość podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej i określało tryb odwoławczy od decyzji tych urzędów. Organ uznał, że wobec uchylenia dekretu o przejęciu niektórych lasów przez ustawę z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. nr 55, poz. 321) i braku przepisu, który przewidywałby właściwość organów administracji do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności lasów i gruntów leśnych na podstawie uchylonego dekretu o przejęciu niektórych lasów, spory takie mogą być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym w trybie powództwa o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a jej rzeczywistym stanem prawnym. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż na terenie przedmiotowej nieruchomości lasy przeszły na własność Państwa z mocy samego prawa z dniem wejścia w życie dekretu o przejęciu niektórych lasów, a zatem orzekanie w tym zakresie nie należy do organu administracji, lecz do sądu powszechnego. Na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli E. G., M. P. i J. U. P. i B. P. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie art. 1 w związku z art. 2 ust 1 lit e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez przyjęcie, iż przedmiotowa nieruchomość, stanowiąca do roku 1941 własność F. P., podpadała pod działanie art. 2 ust 1 lit e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, 2) przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie przeprowadzenia reformy rolnej w związku z art. 105 § 1 k. p. a. poprzez przyjęcie, iż co do przedmiotowej nieruchomości w jej części o powierzchni 60 ha obejmującej lasy zachodzi bezprzedmiotowość sprawy i należy ją umorzyć, podczas gdy zachodziły warunki do wydania decyzji stwierdzającej, że również ta część przedmiotowej nieruchomości nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, 3) przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 77 § 1 k. p. a. w związku z art. 80 k. p. a, polegające na dokonaniu błędnych ustaleń, że: a) przedmiotowa nieruchomość nie została przekazana oraz podzielona prawnie i faktycznie w roku 1938 pomiędzy dzieci F. P., b) właścicielem przedmiotowej nieruchomości w chwili wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej był F. P., 4) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 77 § 1 k. p. a. w związku z art. 75 § 1 k. p. a. polegające na bezpodstawnym odmówieniu wiarygodności oraz mocy dowodowej oświadczeniu złożonemu w formie aktu notarialnego przez K. P. P., 5) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 78 § 1 k. p. a. w związku z art. 75 § 1 k. p. a. w związku z art. 77 § 1 k. p. a. polegające na nieuwzględnieniu przez organ wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka K. P. P. na okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, 6) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 77 § 1 k. p. a. w związku z art. 7 k. p. a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organ w sposób nieuprawniony założył, przedmiotowa nieruchomość w chwili wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej stanowiła jedną całość należącą do F. P., ponieważ zmarł on w dniu 15 kwietnia 1941 r., co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 21 kwietnia 2005 r., a jeszcze przed swą śmiercią przekazał przedmiotową nieruchomość i podzielił ją prawnie pomiędzy czworo dzieci: E. P., A. P., I. R. i J. P. W wyniku podziału powstały cztery nieruchomości, które nie podpadały pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Błędne jest przy tym zdaniem skarżących uznanie, iż jedynym dowodem na przekazanie i podział nieruchomości może być dokument sporządzony w formie aktu notarialnego. Tym samym organ przyjął obowiązywanie legalnej teorii dowodowej. Z czysto cywilnoprawnego jednak punktu widzenia zniszczenie aktu notarialnego nie powoduje, iż czynność prawna dokonana w formie tegoż aktu jest nieważna czy też bezskuteczna. Skarżący wskazali, że wniosek wszczynający postępowanie administracyjne dotyczył uznania, iż cała przedmiotowa nieruchomość nie podpadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Oznacza to, iż gdyby w toku postępowania okazało się, że część przedmiotowej nieruchomości nie podpadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, obowiązkiem organu było wydanie decyzji ustalającej, iż część ta nie podpadała pod działanie art. 2 ust 1 lit e tego dekretu. Uzasadniając powyższe skarżący powołali się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r. Mając to na uwadze wskazano, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia żadnych wątpliwości, iż żadna inna część przedmiotowej nieruchomości, ewentualnie poza gruntami rolnymi o powierzchni 74,6058 ha, nie mogła podpadać pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Gdyby jednak uznać odmiennie to w dalszym ciągu w żadnej mierze nie można uznać, iż pod przepisy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej podpadały również lasy o obszarze 60,9806 ha. Bez znaczenia pozostaje fakt czy lasy podpadały pod inne przepisy prawa i czy na ich podstawie przeszły na własność Państwa. Organ zobowiązany więc był wydać decyzję, iż co najmniej lasy wchodzące w skład przedmiotowej nieruchomości nie podpadały pod art. 2 ust 1 lit e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Konkludując wskazano, iż skarga skierowana jest również przeciwko decyzji Wojewody P. z dnia [...] lipca 2006 r., wobec czego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.", sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 153 p. p. s. a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Rozpatrując więc ponownie sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2007 r. wydanego w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 87/07. Przedmiotem wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji było wydanie decyzji stwierdzającej, że majątek [...] nie podlegał działaniu przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zgodnie z art. 2 ust 1 lit e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej przejęciu na własność Państwa podlegały nieruchomości stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych i prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Bezsporne między stronami jest, że przedmiotowa nieruchomość do jesieni 1938 r. była własnością F. P. i miała powierzchnię 139,8618 ha, z czego gruntów ornych 74,6058 ha, lasów 60,9806 ha, ogrodów, placów i zabudowań 1,6446 ha, wód 0,0211 ha oraz dróg 2,0250 ha. Skarżący kwestionują, że przedmiotowa nieruchomość podpadała pod art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej w całości, ponieważ twierdzą, że F. P. czynnością sporządzoną w formie aktu notarialnego jesienią 1938 r. podzielił ją między swoich czworo dzieci na cztery odrębne nieruchomości o powierzchniach, które nie kwalifikowały się do przejęcia na rzecz Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Kwestia ta została już rozstrzygnięta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 marca 2007 r. Sąd uznał, że brak jest podstaw do uznania, że objęta wnioskiem nieruchomość została przed dniem 1 września 1939 r. prawnie lub fizycznie podzielona w taki sposób, który uzasadniałby stwierdzenie, że nie podpada ona pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Dowodem wskazującym na taki podział miało być oświadczenie woli z dnia 14 czerwca 2005 r. złożone przed notariuszem przez K. P. P., zgodnie z którym F. P. jesienią 1938 r. odczytał w jego obecności akt notarialny, którym w czterech częściach równych co do wartości przekazał swój majątek w [...] dzieciom. Zdaniem Sądu oświadczenie takie jest, zgodnie z treścią art. 2 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (t. j.: Dz. U. z 2002 r. nr 42, poz. 369 ze zm.), dokumentem o charakterze dokumentu urzędowego, jednakże nie korzysta ono z domniemania prawdziwości ze stanem faktycznym. W ocenie Sądu wyrażonej w powyższym wyroku złożony dokument potwierdza jedynie okoliczność, że K. P. złożył oświadczenie woli określonej treści. Ponadto Sąd uznał, iż treść złożonego oświadczenia, nawet przy przyjęciu domniemania jego prawdziwości, wbrew twierdzeniom skarżących nie wskazuje jednoznacznie na podział fizyczny i prawny przedmiotowej nieruchomości na mniejsze nieruchomości, których normy obszarowe nie uzasadniałyby zastosowanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z oświadczenia tego wynika bowiem, że F. P. podzielił majątek na cztery równe co do wartości części i przekazał je swoim dzieciom. Brak jednak informacji, ażeby z przekazaniem majątku dzieciom łączyło się zniesienie współwłasności, a jedynie w takim wypadku można przyjąć, że majątek został podzielony na takie części, które nie spełniają norm obszarowych. Samo natomiast przekazanie majątku dzieciom w czterech równych częściach powodowało, że majątek zamiast jednego właściciela stawał się przedmiotem współwłasności czterech osób. Taka zmiana nie ograniczała przejęcia nieruchomości z mocy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Żaden dowód znajdujący się w aktach postępowania administracyjnego nie wskazuje, ażeby doszło do fizycznego lub prawnego podziału przedmiotowej nieruchomości w sposób, który uzasadniałby wyłączenie jej spod działania przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W aktach postępowania administracyjnego znajduje się natomiast protokół przejęcia majątku z dnia 8 lutego 1945 r., w którym brak jest jakiejkolwiek adnotacji, ażeby w przeszłości doszło do prawnego lub choćby fizycznego podziału majątku. Reasumując Sąd w wyroku z dnia 22 marca 2007 r. uznał, że nie zostało udowodnione, że będąca przedmiotem orzekania nieruchomość ziemska uległa przed dniem 1 września 1939 r. podziałowi, natomiast § 6 rozporządzenia w sprawie przeprowadzenia reformy rolnej wskazywał, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek ustalenia wyżej wymienionych okoliczności. Sąd orzekający w niniejszym składzie jest z mocy art. 153 p. p. s. a. związany powyższym stanowiskiem wyrażonym w wyroku z dnia 22 marca 2007 r. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszym składzie z zaskarżonej decyzji nie można wprost wyprowadzić wniosku, że organ przyjął, iż właścicielem przedmiotowej nieruchomości w chwili wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, tj. w dniu 13 września 1944 r., był F. P. Zresztą okoliczność, że F. P. zmarł w dniu 15 kwietnia 1941 r. i w dniu wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (tj. 13 września 1944 r.) nie był już właścicielem przedmiotowej nieruchomości, gdyż - zgodnie z postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 21 kwietnia 2005 r. spadek po nim nabyli I. P., J. K., E. P. i A. H. P. - nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jak wskazano bowiem powyżej, brak jest dowodu na to, że przed dniem 1 września 1939 r. przedmiotowa nieruchomość została prawnie lub choćby tylko fizycznie podzielona na cztery części o normach obszarowych, które nie kwalifikowały do przejęcia tych części na rzecz Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Odnośnie lasów wchodzących w skład przedmiotowego majątku ziemskiego stwierdzić trzeba, że z niekwestionowanych zapisów w protokole przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej wynika, że pow. tych lasów (wchodzących w skład majątku) wynosiła ok. 60 ha. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 13 września 1944r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. nr 15, poz. 82) lasy, których powierzchnia przekraczała 25 ha przechodziły z mocy prawa na własność Skarbu Państwa. Zapis ten nie odnosił się jedynie do lasów podzielonych prawnie lub faktycznie przed dniem 1-go września 1939 r. na parcele nie większe niż 25 ha, a stanowiących własność osób fizycznych. Wobec wątpliwości interpretacyjnych, co do zakresu działania tych dekretów (dekretu o przejęciu lasów i dekretu o reformie rolnej)- w orzecznictwie sądowym ostatecznie utrwalił się pogląd -który podziela również Sąd w niniejszej sprawie, iż na podstawie przepisów dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. nr 15, poz. 82) - na własność Państwa przeszły lasy i grunty leśne o obszarze powyżej 25 ha, stanowiące własność osób fizycznych, których grunty były objęte przepisem art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (tak SN w wyroku z dnia 22 kwietnia 2005r. II CK 653/04 OSNC 2006/3/56). Należy zatem stwierdzić, że położone na terenie przedmiotowej nieruchomości lasy przeszły na własność Państwa z mocy samego prawa z dniem wejścia w życie dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa to jest 27 grudnia 1944r. Organ naczelny słusznie uznał, że wobec uchylenia dekretu o przejęciu niektórych lasów przez ustawę z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. nr 55, poz. 321) i braku przepisu, który przewidywałby właściwość organów administracji do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności lasów i gruntów leśnych na podstawie uchylonego dekretu o przejęciu niektórych lasów, spory takie mogą być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym w trybie powództwa o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a jej rzeczywistym stanem prawnym. Nie stało to jednak, zdaniem Sądu, na przeszkodzie stwierdzeniu, iż lasy te nie podpadały pod działanie przepisów dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. nr 3, poz. 13). Umorzenia postępowania administracyjnego w tym zakresie nie można jednak uznać, za uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wynika to z faktu, że stan prawny tych nieruchomości pozostaje niezmieniony. Lasy wchodzące w skład ww. nieruchomości ziemskiej, wprawdzie nie podlegały przejęciu przez Państwo na mocy przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, lecz stały się własnością państwową na podstawie przepisów dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Niezależnie natomiast od tego jaki organ jest właściwy do orzekania w przedmiocie wyłączenia określonej nieruchomości - lasu spod działania dekretu, nieuprawnione byłoby orzekanie przez Wojewodę a następnie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że nieruchomość w tej części (lasów) przeszła na własność Skarbu Państwa na mocy przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, na co zasadnie wskazał organ naczelny. Biorąc pod uwagę wskazane powyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p. p. s. a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło