IV SA/Wa 1950/18

WyrokWSA w Warszawie2018-12-11

Skład orzekający: Anna Sękowska, Anna Sidorowska-Ciesielska, Anita Wielopolska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku, gdy wywłaszczona nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami lub zajęta pod drogi publiczne, przysługuje byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercom roszczenie o zwrot nieruchomości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 229 u.g.n.) lub gdy nieruchomość jest zajęta pod drogi publiczne. W takich sytuacjach, możliwość dochodzenia roszczeń odszkodowawczych należy do właściwości sądów powszechnych, a nie administracyjnych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o odmowie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa w 1974 r. Skarżący, spadkobiercy pierwotnego właściciela, domagali się zwrotu nieruchomości, argumentując, że została ona przeznaczona na inny cel niż pierwotnie określony i nie zostali oni powiadomieni o możliwości zwrotu. Organy administracji odmówiły zwrotu, wskazując, że część nieruchomości została oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a pozostała część jest zajęta pod drogi publiczne.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska (spr.), sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 r. sprawy ze skarg W. M., A. M. i R. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargi Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania A. M. i R. M., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2017 r. o odmowie zwrotu nieruchomości. W uzasadnieniu Wojewoda [...] przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy: Decyzją z [...] lutego 1972 r. o lokalizacji inwestycji nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] stanowiąca działkę hip. nr [...] o powierzchni 1,2315 ha została przeznaczona pod budowę bazy magazynowej Przedsiębiorstwa [...]. Aktem Notarialnym Repertorium z [...] września 1974 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] stanowiącą działkę hip. nr [...] o powierzchni 1,2315 ha, dla której prowadzona była księga wieczysta KW nr [...]. Sprzedającym nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa był F. M.. W dniu 21 maja 1991 r. R. M. (następca prawny F. M.) złożył wniosek o ustalenie zbędności nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa na cele wywłaszczenia. W dniu 18 marca 1993 r. do Kancelarii Urzędu Rejonowego w [...] wpłynął wniosek A. M. (następcy prawnego F. M.) o zwrot przedmiotowej nieruchomości. W dniu [...] stycznia 1996 r., na wniosek z 9 stycznia 1996 r. zostało wpisane w księdze wieczystej KW [...], na podstawie aktu notarialnego z [..] grudnia 1995 r (Repertorium A Nr [...]) na rzecz [...] Sp. z o.o. prawo użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego niezabudowaną nieruchomość (działka nr [...] o pow. 1,1406 ha- aktualnie [...] i [...]), położona przy ul. [...]. W dniu 22 czerwca 2016 r. z wnioskiem o zwrot spornej nieruchomości wystąpił W. M. (następca prawny F. M.). Prezydent [....] postanowieniem z [...] lipca 2016 r. wyłączył się z postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, położonej w [...] przy zbiegu ulic [...] i [...], oznaczonej jako dawna działka hip. nr [...] o powierzchni 1,2315 ha, dla której prowadzona była księgą wieczysta KW nr [...], stanowiącej obecnie części działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] i [...] i przekazał sprawę do rozpatrzenia Wojewodzie [...]. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. wyznaczył Starostę [...], jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosków o zwrot nieruchomości. Starosta [...] decyzją z [...] września 2017 r. orzekł o odmowie zwrotu na rzecz: W. M., A. M. i R. M. nieruchomości, położonej w [...], stanowiącej obecnie części działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...] i [...] z obrębu [...]. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał decyzję z [...] września 2017 r. w mocy, wskazując, że na dzień wydania tej decyzji osobami uprawnionymi do żądania zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa Aktem Notarialnym z [...] września 1974 r. stanowiącej byłą własność F. M., są: W. M., A. M. i R.M. (co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] kwietnia 1983 roku, sygn. akt [...] oraz Aktu Poświadczenia Dziedziczenia Repertorium A [...] z dnia [...] października 2016 roku, który został zarejestrowany w Rejestrze Aktów Poświadczenia Dziedziczenia prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną po numerem [...]). W stosunku do działek ewidencyjnych nr [...] i [...] istnieje bezwzględna przesłanka uniemożliwiająca ich zwrot, określona w art. 229 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 121). [...] ustanowiło na [...] Sp. z o. o. użytkowanie wieczyste gruntu, stanowiącego niezabudowaną nieruchomość, stanowiącą działkę nr [...] (aktualnie stanowiącej działki [...] i [...] z obrębu [...]) o powierzchni 1,1406 ha. położoną w [...] przy ul. [...]. Prawo użytkowania wieczystego wpisane zostało w dniu [...] stycznia 1996 r., na wniosek z [...] stycznia 1996 r., na podstawie Aktu Notarialnego Repertorium A Nr [...] z [...] grudnia 1995 r. Obecnie użytkownikiem wieczystym działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...], jest spółka [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. W sytuacji gdy zachodzi przesłanka uniemożliwiająca zwrot nieruchomości, badanie merytoryczne uwarunkowań zwrotu i przesłanek określonych w art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest niedopuszczalne. Odnośnie pozostałych działek objętych wnioskiem o zwrot aktualnie stanowią one część dróg publicznych co uniemożliwia ich zwrot. Działka [...] z obrębu [...] zajęta jest pod część ul. [...] (droga gminna) i stanowi własność [...] na mocy decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2012 r. (decyzja wydana na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zm.). Działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], stanowi pas drogowy ul. [...], zaliczonej do kategorii dróg gminnych Uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] września 2004 r. Działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], stanowi drogę oraz znajduje się w pasie drogowym - drogi powiatowej ul. [...]. Ulica [...] została zaliczona jako droga publiczna do kategorii dróg lokalnych miejskich na podstawie uchwały nr [...] Rady Narodowej [...] z dnia [...] maja 1988 r. Okoliczność zajęcia przedmiotowych działek pod drogi publiczne powoduje, iż wyłączona została w stosunku do nich możliwość obrotu prawnego. Organ I instancji słusznie wskazał, iż nie podlegają one zwrotowi na rzecz osób fizycznych. Skargi od tej decyzji wnieśli W. M., R. M. i A. M.. W skargach tych zarzucili naruszenie: 1) art. 136 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony dla celów wywłaszczeniowych i brak zawiadomienia poprzedniego właściciela i następnie jego spadkobierców o zamiarze przeznaczenia nieruchomości na inne cele i o możliwości złożenia wniosku o zwrot tej nieruchomości; 2) art. 7, 8, 9, 77, 35 i 36 oraz 105 § 1 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy zgodnie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i wnioskiem skarżących, rażącą przewlekłość postępowania, wprowadzenie wnioskodawców w mylne przeświadczenie, iż postępowanie toczy się zgodnie ze złożonym wnioskiem, brak odniesienia do całości zarzutów wnoszonych w odwołaniu od decyzji Starosty [...]. Skarżący podnieśli, że wielokrotnie zwracali się zarówno do Urzędu Rejonowego, jak i do Urzędu [...] o spowodowanie wydania decyzji, zgodnej ze złożonym wnioskiem, a także zgłaszali zastrzeżenia co do organizowanych przetargów dotyczących nieruchomości położonych przy ul. [...] i [...]. Do 2001 r. skarżący byli jedynie informowani przez kolejne urzędy o poszukiwaniu akt wywłaszczeniowych dotyczących nieruchomości położonych przy ul. [...] i [...]. Zgodnie z art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami - nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wniosek o zwrot nieruchomości został złożony już w dniu 21 maja 1991 roku, a zatem po utracie mocy obowiązującej decyzji lokalizacyjnej i przed oddaniem części nieruchomości w użytkowanie wieczyste ( 29 stycznia 1996 roku), przy czym wnioskodawcy nie zostali powiadomieni przez organ o możliwości zwrotu nieruchomości na ich rzecz. Przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, w ujęciu systemowym, stanowią prawną barierę pochopnego lub przedwczesnego wywłaszczania nieruchomości w kontekście oceny jej niezbędności dla zrealizowania celu wywłaszczenia. Nie jest dopuszczalne zrealizowanie na wywłaszczonej nieruchomości innego celu niż cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, nawet w przypadku, gdyby ten inny cel był celem publicznym albo celem należącym w przeszłości do ustawowego katalogu celów uzasadniających dopuszczalność wywłaszczenia. Skarżący zdają sobie sprawę, że roszczenie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej nie przysługuje, jeżeli nieruchomość ta przed dniem 1 stycznia 1998 r. została sprzedana, tj. zostało zbyte na rzecz osoby trzeciej przysługujące do tej nieruchomości prawo własności albo nieruchomość ta została oddana przed tym dniem w użytkowanie wieczyste i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Jednak należy przyjąć, iż zaniechanie zawiadomienia osób uprawnionych o możliwości żądania przez nich zwrotu nieruchomości wywłaszczonej (w trybie art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami) i zbycie jej na rzecz osób trzecich skutkuje zgłoszeniem przez te osoby roszczenia o odszkodowanie, jeżeli nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia i jej zbycie zniweczyło możliwość zwrotu nieruchomości. A zatem, jeśli sprawa zwrotu może być rozstrzygnięta tylko negatywnie - skarżący oczekują decyzji organu, w której jest on zobowiązany w pierwszej kolejności dokonać oceny zaistnienia przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia i po stwierdzeniu ich spełnienia stwierdzić, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, ale odmawia zwrotu nieruchomości ze względu na przyczynę stanowiącą przeszkodę do takiego zwrotu. W wyroku z dnia 29 maja 2014 r. SN potwierdził, że przekazanie działki na cele niezgodne ze wskazanymi w decyzji wywłaszczeniowej jest czynem niedozwolonym, byłym właścicielom przysługuje wtedy roszczenie o odszkodowanie. Ponadto, zbycie nieruchomości przez podmiot publicznoprawny nastąpiło w toku trwającego postępowania o zwrot nieruchomości wywłaszczonej (wniosek o zwrot nieruchomości został złożony już w 1991 r. ). Zbycie nieruchomości w trakcie postępowania o jej zwrot powoduje, że uprawnionej osobie przysługuje roszczenie o odszkodowanie. Podnosząc takie zarzuty, skarżący wnieśli o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2017 r. i orzeczenie, iż przekazanie działki na cele niezgodne ze wskazanymi w decyzji wywłaszczeniowej było czynem niedozwolonym i orzeczenie o prawie do odszkodowania, 2) rozpoznanie skargi na rozprawie oraz 3) o zasądzenie od Wojewody [...] na rzecz skarżących kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 r. Sąd postanowił, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ), dalej P.p.s.a. połączyć sprawy ze skarg W. M. (sygn. akt IV SA/Wa 1950/18), R. M. (sygn. akt IV SA/Wa 1952/18) i A. M. (sygn. akt IV SA/Wa 1951/18) do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić je dalej pod sygn. akt IV SA/Wa 1950/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargi podlegają oddaleniu. Konstytucyjna ochrona własności nie ma charakteru bezwzględnego, jednakże odjęcie własności w drodze wywłaszczenia obwarowane zostało przez ustrojodawcę istotnymi warunkami związanymi z koniecznością wskazania publicznego celu jego przeprowadzenia oraz obowiązku zagwarantowania słusznego odszkodowania (art. 21 ust. 2 Konstytucji). Zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowi oczywistą konsekwencję art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie jedynie na cel publiczny tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia rzeczy (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2001 r. sygn. akt SK 22/01). Realizacja tej konstytucyjnej zasady znalazła wyraz w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednakże roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej (art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Oznacza to, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest możliwy w przypadku, gdy równocześnie zostaną spełnione dwie przesłanki: nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu oraz stan prawny, aktualny w chwili orzekania, nie stanowi przeszkody do jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. Nie jest dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości, jeżeli Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie władają nieruchomością (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 13 kwietnia 2015 r. I OPS 3/14). Jak wskazano w powołanej uchwale NSA, za takim stanowiskiem przemawia cywilnoprawny charakter roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Realizacja tego roszczenia – przeniesienie własności nieruchomości ze Skarbu Państwa z powrotem na wywłaszczonego właściciela lub na jego następcę - następuje w drodze postępowania administracyjnego. Ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości ma charakter konstytutywny, wywołuje skutek rzeczowy w postaci przejścia prawa własności na poprzedniego właściciela i stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej. Z tych względów postępowanie administracyjne może się toczyć, jeśli istnieje niebudzący wątpliwości stan prawny, z którego wynika, że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest właścicielem nieruchomości (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 1996 r. sygn. akt III CZP 29/96, OSNC 1996/7-8/102). Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy zachodzą przesłanki wymienione w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie. To, że roszczenie poprzedniego właściciela o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, nie może być zrealizowane w naturze nie oznacza pozbawienia w ogóle jakichkolwiek praw wywłaszczonego. Oznacza to tyle, że roszczenie to nie może być zrealizowane w drodze restytucji własności na podstawie aktu administracyjnego. Jednakże, jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 sierpnia 2011 r. I CSK 573/10, jeżeli na skutek utraty przez Gminę tytułu do wywłaszczonej nieruchomości orzekanie o zwrocie tej nieruchomości w postępowaniu administracyjnym stało się bezprzedmiotowe, to do ustalania istnienia podstaw tego zwrotu w momencie dokonywanej przez Gminę zamiany nieruchomości, jako przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej, uprawnionym jest sąd (powszechny). W takiej sytuacji sądy powszechne oceniają zadysponowanie wywłaszczoną nieruchomością w kategorii deliktu uzasadniającego odpowiedzialność odszkodowawczą. Potwierdza to teza zawarta w powołanym w skargach wyroku Sądu Najwyższego z 29 maja 2014 r., V CSK 384/13 – "przekazanie działki na cele niezgodne ze wskazanymi w decyzji wywłaszczeniowej jest czynem niedozwolonym. Byłym właścicielom przysługuje wtedy roszczenie o odszkodowanie. Bieg terminu jego przedawnienia rozpoczyna się z dniem wydania ostatecznej decyzji gminy odmawiającej zwrotu nieruchomości." Skarżący powołują obszernie orzecznictwo Sądu Najwyższego, jednakże wyciągają z niego mylne wnioski. Skarżący zarzucili, że organ nie odniósł się do ich ewentualnego żądania ustalenia odszkodowania na ich rzecz. Skarżący, żądając od organu ustalenia odszkodowania za niewykorzystanie nieruchomości stanowiącej działki nr [...] i [...] na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i zbycie jej, bez poinformowania poprzedniego właściciela o tym, że nieruchomość jest zbędna na cel określony w wywłaszczeniu, całkowicie pomijają fakt, że z przytoczonego orzecznictwa jednoznacznie wynika, że tego typu roszczenie odszkodowawcze powinno być dochodzone przed sądem powszechnym, który jest uprawniony do ustalenia, jako przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej, czy istniały podstawy do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli na skutek utraty tytułu prawnego do wywłaszczonej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego orzekanie o zwrocie tej nieruchomości w postępowaniu administracyjnym stało się bezprzedmiotowe. Także ocena, czy umowa cywilnoprawna zawarta z naruszeniem obowiązku powiadomienia byłego właściciela nieruchomości lub jego następcy prawnego o zamiarze przeznaczenia nieruchomości na inny cel, niż cel wywłaszczenia, jest umową nieważną należy do sądu powszechnego, jeżeli poprzedni właściciel lub jego następca wystąpi z takim żądaniem. W sytuacji zbycia wywłaszczonej nieruchomości z pominięciem powiadomienia byłego właściciela lub jego następcy prawnego o zamiarze przeznaczenia nieruchomości na inny cel, niż cel wywłaszczenia, dochodzi do konkurencji prawa własności obecnego właściciela z prawem byłego właściciela do żądania zwrotu nieruchomości. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami weszła w życie w dniu 1 stycznia 1998 r. Niewątpliwie zatem nieruchomość składająca się m.in. z działek ewidencyjnych nr [...] i [...] została oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie tej ustawy. Z akt sprawy wynika bowiem, że w dniu [...] stycznia 1996 r., na wniosek z [...] stycznia 1996 r. zostało wpisane w księdze wieczystej KW [...], na podstawie aktu notarialnego z [...] grudnia 1995 r. (Repertorium A Nr [...]) na rzecz [...] Sp. z o.o. prawo użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego niezabudowaną nieruchomość (działka nr [...] o pow. 1,1406 ha- aktualnie [...] i [...]). Zasadnie zatem organ odwoławczy odmówił zwrotu tej nieruchomości. Prawidłowe jest także rozstrzygnięcie organu odwoławczego w zakresie odmowy zwrotu nieruchomości w zakresie działek [...] i [...]. Aktualnie działki te stanowią część dróg publicznych, czego skarżący nie kwestionują, co uniemożliwia ich zwrot. Działka [...] z obrębu [...] zajęta jest pod część ul. [...] (droga gminna) i stanowi własność [...] (decyzja Wojewody [...] z [...] lutego 2012 r. wydana na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną; Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zm.). Działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], stanowi pas drogowy ul. [...], zaliczonej do kategorii dróg gminnych Uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] września 2004 r. Działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], stanowi drogę oraz znajduje się w pasie drogowym - drogi powiatowej ul. [...]. Ulica [...] została zaliczona jako droga publiczna do kategorii dróg lokalnych miejskich na podstawie uchwały nr [...] Rady Narodowej [...] z dnia [...] maja 1988 r. Jak prawidłowo przyjęto w zaskarżonej decyzji, okoliczność zajęcia przedmiotowych działek pod drogi publiczne powoduje, iż wyłączona została w stosunku do nich możliwość obrotu prawnego. Nie podlegają one zwrotowi na rzecz osób fizycznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje nie tylko w przypadku, o którym mowa w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale także gdy nieruchomość zajęta jest pod drogę publiczną (por. wyrok NSA z 28 października 2011 r., I OSK 649/11). Zgodnie z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r o drogach publicznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2068 ze zm.) drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne- własność właściwych samorządów województw, powiatów i gmin. Powyższy przepis określa strukturę własnościową dróg publicznych w sposób niedopuszczający żadnych wyjątków. Celem ustawodawcy było zapewnienie, by własność dróg publicznych (a zatem i nieruchomości gruntowych zajętych pod te drogi) od 1 stycznia 1999 r. należała w Polsce wyłącznie do Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Oznacza to, że grunty będące drogą publiczną mogą stanowić własność ściśle określonych podmiotów prawa publicznego. Niezasadne są zarzuty naruszenia art. 7, 8, 9, 77, 35 i 36 oraz 105 § 1 K.p.a., Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w zakresie wystarczającym do rozpoznania tej sprawy. Organy prawidłowo ustaliły, że roszczenie o zwrot określonych we wniosku nieruchomości nie przysługuje stosownie do art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także dlatego, że część nieruchomość zajęta jest pod drogę publiczną. Na zmianę rozstrzygnięcia w takiej sytuacji nie może wpłynąć to, że postępowanie toczyło się od 1991 r. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ), oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło