IV SA/Wa 1953/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi T. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowie udostępnienia danych ze zbioru PESEL 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych na rzecz T. S.A. z siedzibą w W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2012 r. T. S. A. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych o udostępnienie ze zbioru PESEL danych adresowych - w postaci adresu zameldowania na pobyt stały i adresu zameldowania na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące oraz numeru PESEL A. N. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż żądane dane są niezbędne celem prowadzenia czynności zmierzających do odzyskania należności pieniężnych powstałych na skutek kredytu na zakup samochodu. Po przeprowadzeniu oceny formalno-prawnej Minister Spraw Wewnętrznych w dniu [...] kwietnia 2012 r., powołując się na art. 44h ust. 2 pkt 1 i art. 44i ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139. poz. 993 z późn. zm.) wydał decyzję odmawiającą T. S. A. udostępnienia danych A. N. w zakresie dotyczącym numeru PESEL. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012r. Minister Spraw Wewnętrznych działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 44h ust. 2 pkt 1 i art. 44i ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych po rozpatrzeniu wniosku T. S. A. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że brak jest podstaw prawnych do udostępnienia T. S. A. danych o numerze PESEL A. N. Jednocześnie organ podniósł, że postępowanie egzekucyjne, jak wynika z zasady zawartej w art. 796 § 1 Kpc wszczynane jest na wniosek, który jest składany w formie pisemnej i powinien odpowiadać ogólnym wymogom pisma procesowego zawartym w art. 126 Kpc. Do wniosku należy dołączyć tytuł wykonawczy, tj. tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności (art. 776 kpc). Takim tytułem egzekucyjnym jest bankowy tytuł egzekucyjny wynikający z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe. Zgodnie z art. 96 ust. 1 w/w ustawy na podstawie ksiąg banków lub innych dokumentów związanych z dokonywaniem czynności bankowych banki mogą wystawiać bankowe tytuły egzekucyjne. Bankowy tytuł egzekucyjny powinien zawierać: oznaczenie banku, oznaczenie dłużnika zobowiązanego do zapłaty; wysokość zobowiązań dłużnika wraz z odsetkami i terminami ich płatności; oznaczenie daty wystawienia tytułu; określenie czynności bankowej, z której wynika dochodzone roszczenie; wzmiankę o wymagalności dochodzonego roszczenia; pieczątkę banku wystawiającego tytuł oraz podpisy osób uprawnionych do działania. Oznaczenie dłużnika - tak jak w przypadku wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego - powinno nastąpić zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania cywilnego, tj. przez imię i nazwisko albo podanie nazwy osoby prawnej czy innego podmiotu posiadającego zdolność prawną. Minister Spraw Wewnętrznych stwierdził, iż skarżący w dalszym ciągu nie wykazał, iż posiada rzeczywisty interes prawny w uzyskaniu numeru PESEL A. N. Z uzasadnienia wniosku wynika jedynie zamiar wszczęcia postępowania egzekucyjnego w przyszłości, co pozbawia interes prawny strony nieodłącznej jego cechy realności. Tym samym, okoliczność nieistnienia postępowania egzekucyjnego stanowi negatywną przesłankę do uzyskania żądanych danych ze zbioru PESEL. Ponadto skarżący błędnie przyjął, iż numer PESEL dłużnika jest obowiązkowym elementem wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, czy też bankowego tytułu egzekucyjnego. W przypadku obu tych pism zastosowanie mają ogólne zasady postępowania cywilnego, które nie nakładają obowiązku zamieszczania w pismach procesowych numeru PESEL stron postępowania. Dalej Minister stwierdza, że dane jednostkowe osób fizycznych udostępniane ze zbioru PESEL mają charakter danych osobowo-adresowych i nie stanowią informacji publicznych. Udostępniane są one w innym trybie, niż przewidziany w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. S. A. z siedzibą w W., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tj. poprzez wadliwe przyjęcie, iż w okolicznościach sprawy skarżący nie wykazał się interesem prawnym w uzyskaniu danych osobowych A. N. pomimo, że skarżący wykazał istnienie wierzytelności przysługującej mu względem K. W., którego spadkobiercą jest A. N. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że organ udostępnił mu tylko część danych, o których przekazanie wnosił. Wskazał przy tym, iż w jego ocenie wnioskodawca wykazał interes prawny w uzyskaniu jedynie danych dotyczących adresu zameldowania A. N. Zaś zaskarżonymi do Sądu decyzjami odmówił mu udostępnienia informacji w części dotyczącej nr PESEL uznając, że "okoliczność nieistnienia postępowania egzekucyjnego stanowi negatywną przesłankę do uzyskania danych ze zbioru PESEL". Zdaniem skarżącego wykazał on istnienie wierzytelności w stosunku do K. W. Wskazał również na okoliczność śmierci dłużnika głównego i fakt przejścia ogółu praw i obowiązków w ramach sukcesji uniwersalnej na jego spadkobiercę A. W. i A. N. Interes prawny w uzyskaniu danych osobowych o spadkobiercach w rozumieniu art. 44h ust. 2 pkt 2 w związku z ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynika z samego istnienia wierzytelności wnioskodawcy, która może być zrealizowana poprzez ustalenia, na kogo przeszły obowiązki majątkowe zmarłego dłużnika i daje się wywieść z art. 97 § 1 w zw. z art. 98 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, który wskazuje o możliwości nadania klauzuli wykonalności Bankowemu Tytułowi Egzekucyjnemu wyłącznie przeciwko osobie dokonującej czynności bankowej, w tym jej spadkobiercom. Z powyższego wynika, iż tożsamość osoby zobowiązanej wobec Banku nie może pozostawiać wątpliwości. Sposobem właściwej identyfikacji dłużnika jest umieszczenie obok imienia i nazwiska jego nr PESEL. W przypadku osób, które są bezpośrednimi klientami banku dane takie zawarte są w dokumentacji tworzonej w związku z podpisaniem umowy. W pozostałych przypadkach w celu wyeliminowania pomyłki co do oznaczenia osoby dłużnika koniecznym jest wnioskowanie o udostępnienie danych z ewidencji ludności. Dla skutecznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego potrzebne są głównie takie informacje o osobie, które umożliwiają jej wyszukanie w odpowiednich zbiorach i rejestrach. Nieuzyskanie przedmiotowych informacji przez skarżącego w znacznym stopniu utrudnia realizację cywilnoprawnych roszczeń skarżącego. Skarżącemu nie przysługuje bowiem roszczenie względem wszystkich osób o imieniu i nazwisku A. N., a jedynie wobec A. N. – spadkobiercy K. W. Z tego względu prawidłowe oznaczenie (indywidualizacja) osoby, której dotyczy tytuł egzekucyjny ma wpływ na tok postępowania egzekucyjnego, w tym na czas jego trwania i możliwość wykonywania czynności przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne. W odpowiedzi na skargę organ ustosunkował się do podniesionych w niej zarzutów i wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje; Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r., poz. 270, zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Na wstępie należy zwrócić uwagę, że w odniesieniu do udostępniania danych osobowych przepisy rozdziału 8b ustawy o ewidencji ludności są przepisami szczególnymi względem przepisów ustawy o ochronie danych osobowych (por. pkt 15 komentarza do art. 29 ustawy o ochronie danych osobowych, [w:] J. Barta, P. Fajgielski, R. Markiewicz, Ochrona danych osobowych. Komentarz, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX, 2007). W art. 44h ust. 2 pkt 1 w związku z ust. 1 ustawy o ewidencji ludności ustawodawca sformułował szczególną przesłankę udostępnienia danych osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny tj. wskazał, że dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych udostępnia się, o ile są one niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań, a zatem nie tylko związanym z prawami i obowiązkami o charakterze administracyjnym. Kategoria interesu prawnego, jako przesłanka udostępnienia danych, nie może być zatem ograniczana do zakresu prawa administracyjnego. Interes prawny to sfera regulowana przez przepisy prawa, a z wnioskiem może wystąpić podmiot, który wykaże związek między sferą chronioną przez przepisy prawa materialnego, a czynnością organu. Ustawa o ewidencji ludności nie ogranicza bowiem przedmiotowo zakresu przypadków w jakich, po wykazaniu podstawy prawnej żądania, można udostępnić dane meldunkowe. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, iż wbrew stanowisku prezentowanemu przez organ Skarżący wykazał, że posiada interes prawny w żądaniu nie tylko adresu, ale również nr PESEL A. N. Wyrażając takie zapatrywanie należy wskazać, że o tym czy w konkretnej sprawie wnioskodawca ma interes prawny, decydują przepisy prawa materialnego i to nie tylko z zakresu prawa administracyjnego, ale także z zakresu np. stosunków cywilnoprawnych. Śmierć dłużnika jest zdarzeniem, z którym przepisy prawa materialnego (art. 922 § 1, 924, 925 Kodeksu cywilnego) łączą skutek w postaci przejścia praw i obowiązków zmarłego podlegających dziedziczeniu na jego spadkobierców. W rozpoznawanej sprawie skarżący wykazał, że istnieje wierzytelność przysługująca mu względem K. W., którego spadkobiercą jest m.in. osoba o udostępnienie danych ze zbioru PESEL której wystąpił. Wskazał także, że jej dane adresowe i nr PESEL są mu potrzebne, gdyż zamierza wszcząć postępowanie egzekucyjne względem tej osoby. Uruchomienie postępowania egzekucyjnego, dla którego potrzebne jest posiadanie danych dłużnika służy zatem realizacji interesu prawnego wierzyciela opartego na przepisach prawa materialnego. Należy bowiem mieć na uwadze, że postępowanie egzekucyjne, jak wynika z zasady zawartej w art. 796 § 1 Kpc wszczynane jest na wniosek, do którego należy dołączyć tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności (art. 776 kpc) W przypadku banku posiada on uprawnienie do wystawiania bankowego tytułu egzekucyjnego zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, w którym jako dłużnika może wskazać spadkobiercę dłużnika (art. 97 ust. 1 w zw. z art. 98 w/w ustawy). Wbrew zatem twierdzeniom organu pierwszej instancji - interes prawny w uzyskaniu danych osobowych o spadkobiercach dłużnika nie wynika z faktu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ale z istnienia wierzytelności wnioskodawcy, która może być zrealizowana właśnie w drodze postępowania egzekucyjnego. Tym samym w ocenie Sądu wobec wykazania przez skarżącego, że posiada on interes prawny w żądaniu uzyskania danych o jakie wnosił we wniosku, a które w jego ocenie są niezbędne do dochodzenia wierzytelności, organ zobligowany był mu te dane udostępnić. Sąd nie uwzględnił tym samym argumentu organu, iż skarżący nie wykazał interesu prawnego w żądaniu nr PESEL, gdyż dane te mogą okazać się mu przydatne dopiero na etapie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, do którego niezbędne jest dysponowanie tytułem wykonawczym, jak również okoliczności, iż z art. 126 kpc, który wskazuje co powinien zawierać wniosek kierowany do Sądu nie wynika obowiązek podania nr PESEL. Odnosząc się do stanowiska zaprezentowanego przez organ należy wskazać, że zgodnie z art. 96 ust. 2 prawa bankowego, bankowy tytuł egzekucyjny powinien zawierać: oznaczenie banku, który wystawił tytuł i na rzecz którego egzekucja ma być prowadzona, oznaczenie dłużnika zobowiązanego do zapłaty; wysokość zobowiązań dłużnika wraz z odsetkami i terminami ich płatności; oznaczenie daty wystawienia tytułu; określenie czynności bankowej, z której wynika dochodzone roszczenie; wzmiankę o wymagalności dochodzonego roszczenia; pieczątkę banku wystawiającego tytuł oraz podpisy osób uprawnionych do działania. W ocenie Sądu, skoro w cytowanym powyżej przepisie od banku wymaga się oznaczenia dłużnika zobowiązanego do zapłaty, to nie ma przeszkód aby właśnie w przypadku osób fizycznych dane te obejmowały również informację o nr PESEL. Kwestia ta bez wątpienia pozostawiona jest do uznania banku, jako podmiotu uprawnionemu do wystawiania tytułu egzekucyjnego. Dokonując tej czynności bank musi bowiem mieć na uwadze restrykcyjny charakter postępowania egzekucyjnego, a tym samym niedopuszczalnym jest, aby w jego toku doszło do jakiejkolwiek pomyłki względem osoby dłużnika. W celu wyeliminowania takich zagrożeń uzasadnione jest zatem, aby już na etapie jego wszczynania tj. wystawiania bankowego tytułu egzekucyjnego podawać wszelkie dostępne dane umożliwiające identyfikację dłużnika. Temu zaś w ocenie Sądu służyć ma podanie nr PESEL, którego celem zgodnie z art. 31 a ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest właśnie jednoznaczna identyfikacja osoby fizycznej. Tym samym na gruncie niniejszej sprawy wbrew stanowisku organów skarżący wykazał, że posiada interes prawny w zakresie udostępnienia mu nr PESEL spadkobiercy dłużnika, zgodnie z art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych. Ze względu na powyższe oraz mając na uwadze konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez organy, zgodnie z wytycznymi Sądu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i 135 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 w/w ustawy. Pkt 2 znajduje uzasadnienie w normie art. 152 P.p.s.a.