IV SA/Wa 1966/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2012 r. sprawy ze skargi U. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 11 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1074 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (D.U. z 2006 r, Nr. 139, poz.993 Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania U. B. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr. [...]orzekającej o wymeldowaniu jej z pobytu stałego z budynku położonego przy ul. [...] w W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny. Postępowanie w sprawie wymeldowania U. B. z pobytu stałego ze spornego budynku zostało wszczęte na wniosek właścicielki B. W. Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Prezydent [...], po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego orzekł o wymeldowaniu U. B. z przedmiotowego budynku uznając, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca wymeldowanie, tj. wyżej wymieniona opuściła trwale i dobrowolnie sporny budynek i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W odwołaniu od ww. decyzji U. B. podniosła, że w Sądzie Rejonowym [...] (sygn akt IV [...]) toczy się postępowanie przeciwko L. W. o czyn z art. 207 § 1 Kodeksu Karnego. Zażądała jednocześnie zwieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia tej sprawy. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. odmówił zawieszenia postępowania o wymeldowanie, gdyż w jego ocenie podana we wniosku podstawa uzasadniająca zawieszenie (toczące się postępowanie karne), nie stanowi zagadnienia wstępnego w tego rodzaju sprawie.. Rozpoznając odwołanie od decyzji o wymeldowaniu, Wojewoda [...], nie stwierdził podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że nieruchomość położoną przy ul. [...] w W. stanowi własność B. W. na podstawie umowy darowizny uczynionej przez jej ojca L. W. a męża skarżącej (akt notarialny Repertorium A Nr [...]). U. B. opuściła 30 października 2010 r. miejsce pobytu stałego i aktualnie przebywa w budynku nr [...] przy ul. [...] w W. Zachowaniem tym wyraziła zamiar trwałego opuszczenia, którą to okoliczność potwierdziła na rozprawie przed Sądem Rejonowym [...]. U. B. w wyjaśnieniach swych potwierdziła, że od 30 października 2010 r. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Do opuszczenia miejsca pobytu stałego została zmuszona zachowaniem swojego męża L. W., który dręczył ją psychicznie i fizycznie. Aktualnie mieszka w budynku przy ul. [...] w W., będącym bliźniakiem domu nr [...] w W. Prokuratura Rejonowa [...] w dniu 30 czerwca 2011 r. skierowała do Sądu Rejonowego [...] akt oskarżenia przeciwko L. W. o popełnienie przestępstwa z art. 207 § 1 Kodeksu Karnego. W swoich wyjaśnieniach U. B. wyraziła wolę powrotu do miejsca stałego zameldowania. Zdaniem organu z okoliczności tych jednoznacznie wynika, że faktu opuszczenia lokalu przez skarżącą jest okolicznością niesporną. Została ona potwierdzona przez strony i świadka - syna skarżącej – P. B., który podał także, że jego mama – U. B. została zmuszona do podpisania w dniu 14 września 2010 r. zobowiązania na mocy którego zobowiązała się wyprowadzić z budynku nr [...] przy ul. [...] w W. po otrzymaniu od L. W. kwoty 187 tys. Mimo nie otrzymania tych pieniędzy wyprowadziła się z dotychczas zajmowanego lokalu, nie ma zamiaru mieszkać wspólnie w przedmiotowym budynku z L. W. Nie wytypowała też na drogą powództwa cywilnego o ochronę naruszonego posiadania. Zeznania te świadczą o tym, że skarżąca nie ma zamiaru powrócić do wcześniej zajmowanego budynku. Wojewoda [...] wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ pierwszej instancji U. B. próbowała udowodnić, że miejsce stałego zameldowania opuściła na skutek nagannego zachowania L. W. Sąd Rejonowy [...] nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie sygn. akt IVK [...], niemniej jednak zdaniem Wojewody [...] ewentualne popełnienie przestępstwa przez L. W. nie było bezpośrednią przyczyną opuszczenia przedmiotowego budynku przez U. B. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Wojewoda [...] uznał, że U. B. od 30 października 2010 r. nie zamieszkuje stale w miejscu zameldowania, a budynek ten opuściła dobrowolnie i trwale. Tym samym przestał on być miejscem koncentracji jej interesów życiowych. W ocenie Wojewody odwołująca się' nie udowodniła, że została zmuszona do opuszczenia przedmiotowego budynku na skutek bezprawnego działania B. W. Pomimo podnoszonych zarzutów, nie podjęła żadnych prawem przewidzianych środków w celu obrony praw dotyczących tego budynku i nie uzyskała rozstrzygnięcia o przywrócenie naruszonego posiadania. Organ stwierdził, że o stosownym opuszczeniu miejsca stałego zameldowania przez daną osobę może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanej będzie wskazywał na to, że budynek, w którym była na stałe zameldowana, przestał być miejscem koncentracji jej interesów życiowych, bowiem o ocenie charakteru pobytu w określonym miejscu decyduje nie tylko werbalna treść oświadczenia woli, lecz również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty zamieszkiwania w tym miejscu. Organ zwrócił uwagę, że U. B. uzależniła powrót do budynku przy ul. [...] w W. od wyprowadzenia się L. W. Jednak zdaniem Wojewody [...], skoro budynek jest własnością B. W., to trudno przyjąć, że skłoni ona ojca do wyprowadzenia się, aby U. B. mogła ponownie zamieszkać w spornej nieruchomości. Zamiar powrotu odwołującej do miejsca stałego zameldowania, organ odwoławczy ocenił jako zdarzenie przyszłe i niepewne, nie mogące mieć wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu Wojewoda stwierdził, że sprawa karna (sygn. akt [...]) o popełnienie przestępstwa z art. 207 k.k. nie ma znaczenia w kwestii meldunkowej. Organ w postępowaniu odwoławczym bada jedynie fakt opuszczenia przez ww. miejsca stałego pobytu, i nie dochowanie przewidzianych prawem obowiązków dotyczących poinformowania organu o opuszczeniu miejsca dotychczasowego zameldowania a to niewątpliwie miało miejsce. Wojewoda [...] podniósł, że miejscem stałego pobytu jest miejsce, w którym koncentrują się wszystkie codzienne sprawy, miejsce gdzie się codziennie przebywa, wypoczywa, prowadzi życie rodzinne i gospodarstwo domowe. Zdaniem organu odwoławczego, dla U. B. takim miejscem nie jest budynek położony przy ul. [...] w W. Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie U. B. zarzucając rozstrzygnięciu wydanie go z naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 80 K.p.a. Skarżąca podniosła, iż została zmuszona przez swego męża L. W. do wyprowadzenia się z budynku przy ul. [...] co znalazło potwierdzenie w akcie oskarżenia przeciwko niemu o czyn z art. 207 § 1 kk. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przytoczoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nie narusza prawa. Podstawą prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993). W myśl tego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to jest dobrowolne i trwałe. Zatem obowiązkiem organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest ustalenie - w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy - czy dana osoba dobrowolnie i trwale opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały, nie dochowując aktów staranności o jakich mowa w tym przepisie. Przesłankami wymeldowania są więc tylko okoliczności faktyczne a nie materialnoprawne. Ewidencja ludności służy bowiem jedynie rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji ustaliły, że U. B. nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania przy ul. [...] w W. od 30 października 2010 r. Skarżąca zamieszkała przy ul. [...] w W. (budynek będący bliźniakiem domu przy ul [...]). Ustaleń tych organy dokonały na podstawie wyjaśnień stron w tym samej skarżącej oraz jej syna. Zatem fakt opuszczenia przez skarżącą przedmiotowego budynku nie jest kwestionowany. Inaczej niż organ, strona skarżąca oceniła charakter opuszczenia lokalu wywodząc, że została do tego zmuszona na skutek działań męża – L. W., który znęcał się nad nią fizycznie i psychicznie. Potwierdzeniem powyższych okoliczności, jest w ocenie skarżącej, wniesienie aktu oskarżenia przeciwko jej mężowi. W ocenie zaś organu, przedmiotowa sprawa karna nie została prawomocnie zakończona, w związku z czym nie może stanowić dowodu na okoliczność przymusowego opuszczenia lokalu. W ocenie Sądu ustalenia poczynione przez organy oparte na zebranym materiale dowodowym są wszechstronne i uzasadniają trafne przyjęcie, że istnieją podstawy do wymeldowania skarżącej z dotychczas zajmowanego lokalu. W dorobku orzeczniczym sądów administracyjnych wypracowane zostało stanowisko, że kwestia dobrowolności ma drugorzędne znaczenie, o ile tylko opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały. Inaczej rzecz ujmując, przyczyna opuszczenia lokalu, niekoniecznie musi mieć znaczenie dla oceny, czy osoba wymeldowana dokonała trwałego wyboru zamieszkania w innym lokalu. Jeżeli nawet okaże się, iż sama przyczyna opuszczenia lokalu w dacie orzekania o wymeldowaniu, nie była dobrowolna bowiem zachodziły okoliczności przymusu psychicznego lub fizycznego, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego poza miejscem zameldowania, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej by odzyskać możliwość zamieszkiwania w opuszczonym lokalu stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła ( por. wyrok NSA z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1908/08, niepublikowany). Trafne są spostrzeżenia organu, że fakt nie podjęcia we właściwym czasie działać mających na celu przywrócenie posiadania świadczy o jego dobrowolności. Wbrew twierdzeniom skarżącej zawartym w odwołaniu oraz skardze, przesłanie przez Prokuratura do sądu aktu oskarżenia przeciwko L. W. o czyn z art. 207 § 1 K.k. nie oznacza, że fakt zmuszenia strony do opuszczenia lokalu został stwierdzony w postępowaniu karnym i organ administracje jest tym związany. Świadczy jedynie o istnieniu prawdopodobieństwa popełnienia przestępstwa. Ze złożonej kserokopii aktu oskarżenia nie wynika nawet aby zarzutem objęte było zachowanie polegające na zmuszeniu skarżącej do opuszczenia lokalu i tym samym dowód ten nie może uzasadniać twierdzenia o braku dobrowolności. Sąd nie dopatrzył się także, aby w piśmie właścicielki budynku – B. W. z dnia 6 sierpnia 2010 r., wzywającym skarżącą do opuszczenia spornego budynku zawarte były groźby bezprawne. Z akt sprawy wynika, że U. B. i L. W. są skonfliktowani i każde z nich ma inne, sprzeczne cele co potęguje fakt, że małżonkowie są w trakcie rozwodu. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżącej z dnia 14 września 2010 r., w którym oświadczyła, iż wyprowadzi się ze spornego budynku, jeżeli L. W. wpłaci do depozytu kwotę 187 000 zł a jak twierdzi pieniędzy tych nie otrzymała. Powyższe kwestie nie mogą być brane pod uwagę w postępowaniu dotyczącym wymeldowania. Również wyrażony przez skarżącą zamiar powrotu do mieszkania pozostaje bez wpływu na rozstrzygniecie tym bardzie że z zeznań jej syna wynikało, że takiego zamiaru nie ma. Wymeldowanie jest czynnością materialno-techniczną potwierdzającą opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu. Jeżeli osoba wymeldowana decyzją organu zamieszka ponownie w lokalu z zamiarem trwałego popytu, istnieje podstawa do ponownego jej zameldowania na pobyt stały. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, wobec czego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.