IV SA/Wa 198/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości postanawia odmówić przyznania prawa pomocy A. S. (dalej "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Wraz ze skargą skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku dla utrzymania siebie jak i całej swojej rodziny. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwiema córkami (jedna uczy się w szkole średniej, druga studiuje). Rodzina posiada dom o pow. 150m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 11.30 ha. Jako przedmioty wartościowe (o wartości powyżej 3000 euro) skarżący wpisał: "ciągnik", "maszyny". Skarżący uzyskuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 4484 zł, zaś jego żona – w wysokości 5500 zł. Wymienił następujące wydatki miesięczne: koszty utrzymania domu – 1500 zł, energia elektryczna –ok. 300 zł, koszty dostaw wody – ok. 150 zł, gaz, telewizja telefon – 250 zł. Resztę środków pieniężnych przeznacza na zakup żywności, odzieży, obuwia, środków czystości oraz inne okazjonalne zakupy. Duża część dochodu przeznaczona jest na utrzymanie córki na studiach. Rozpoznając przedmiotowy wniosek przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W rozpatrywanej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że omówiony warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie, że w przypadku skarżącego zachodzą przesłanki uprawniające do zwolnienia od kosztów sądowych, nie został przez niego spełniony. Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe obejmują wpis od skargi w wysokości 200 zł. Na kolejnych etapach postępowania skarżący może (choć nie musi) być zobowiązany do uiszczenia kosztów takich jak: opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł czy wpis od skargi kasacyjnej – w wysokości 100 zł (tylko przy założeniu niekorzystnego dla niego wyniku sprawy). Zatem w niniejszej sprawie należy zbadać, czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie uiścić kwot rzędu 200, czy 100 zł (obowiązek uiszczenia tych opłat jest rozłożony w czasie). Z danych zawartych na urzędowym formularzu PPF wynika, że skarżący i jego żona uzyskują dochody w łącznej wysokości 9984 zł brutto. Rodzina liczy cztery osoby, a zatem w przeliczeniu na jednego członka rodziny, dochód miesięczny brutto wynosi 2496 zł. Wydatki na utrzymanie domu i inne stałe opłaty (energia elektryczna, woda, gaz itp.) wynoszą, według oświadczenia skarżącego ok. 2200 zł. Pozostała część dochodów przeznaczana jest na zakup żywności, odzieży, część środków przeznaczana jest na utrzymanie studiującej córki (nie wskazano wysokości tych wydatków). Skarżący nie wykazał żadnych nadzwyczajnych wydatków na utrzymanie konieczne, jak również nie wykazał, aby miał jakiekolwiek trudności z regulowaniem bieżących opłat. Należy także podkreślić, że - jak wynika z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF - skarżący posiada także gospodarstwo rolne o pow. 11.30 ha oraz maszyny rolnicze, a zatem ma choćby potencjalną możliwość uzyskiwania dochodów z gospodarstwa rolnego. Opisana sytuacja nie uzasadnia, zdaniem referendarza sądowego, przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem nie wykazał on, że uiszczenie tych kosztów (na obecnym etapie wpisu od skargi w wysokości 200 zł), spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego jego oraz jego rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Należy w tym miejscu podkreślić, że z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy konieczne koszty utrzymania, poza szczególnie uzasadnionymi wypadkami, odnieść należy do minimalnych w skali kraju, a udzielenie prawa pomocy może mieć miejsce jedynie w przypadku osób, których dochody oraz stan majątkowy są dużo niższe od przeciętnych. W rozpatrywanej sprawie trudno uznać te dochody za niskie (wynoszą ok. 2500 zł brutto miesięcznie na osobę), biorąc pod uwagę choćby to, że płaca minimalna, ustalona na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2013 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2014 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1074), w 2014 r. wynosiła 1680 zł brutto. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.