IV SA/Wa 1989/11

WyrokWSA w Warszawie2012-05-30

Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Aneta Dąbrowska, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości, na rzecz której ustanowiono służebność gruntową, posiada interes prawny do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmian w ewidencji gruntów i budynków sąsiedniej nieruchomości obciążonej tą służebnością?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że właściciel nieruchomości, na rzecz której ustanowiono służebność gruntową, nie posiada interesu prawnego do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmian w ewidencji gruntów i budynków sąsiedniej nieruchomości obciążonej tą służebnością. Interes prawny w postępowaniu ewidencyjnym wynika wyłącznie z prawa własności lub władania nieruchomością, której zmiany dotyczą, a nie z praw rzeczowych ograniczonych, takich jak służebność, które podlegają ochronie w postępowaniu cywilnym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. G. na decyzję Głównego Geodety Kraju, która stwierdziła nieważność decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Decyzja ta uchylała decyzję Starosty o zmianach w ewidencji gruntów i budynków. J. G. twierdziła, że posiada interes prawny do bycia stroną w postępowaniu dotyczącym zmian w ewidencji sąsiednich działek, na których ustanowiono na rzecz jej działki służebność drogi koniecznej. Główny Geodeta Kraju uznał, że J. G. nie jest stroną postępowania, ponieważ nie jest właścicielką ani władającą działek, których dotyczyły zmiany w ewidencji.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2012 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę - Główny Geodeta Kraju decyzją z [...] października 2011 r. - zaskarżoną skargą przez J.G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy własną decyzję z [...] sierpnia 2011 r. orzekającą o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z [...] grudnia 2010 r. uchylającej decyzję Starosty [...] z [...] kwietnia 2001 r. w całości i przekazującej sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Stan sprawy przedstawia się następująco: Starosta [...] decyzją z [...] kwietnia 2001 r. wprowadził w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla obrębu ewidencyjnego S. zmiany polegające na tym, że: 1) w miejsce działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha, będącej własnością L. B. i S. K., wpisano działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] ha; 2) w miejsce działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha, będącej własnością Gminy S., wpisano działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] ha; 3) w miejsce działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha, będącej własnością R. S., wpisano działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] ha. Zmiana ta została dokonana na podstawie "operatu z pomiaru kontrolnego działek nr [...],[...],[...], położonych w S., włączonego do zasobu ewidencji gruntów za nr [...] z [...] marca 2001 r." Z akt sprawy (zawiadomienie z 26 marca 2001 r.) wynika, że w postępowaniu zakończonym tą decyzją brali udział: S. K., L. B., R. S., J. G. oraz Gmina S. Decyzja ta nie została doręczona J. G. Postanowieniem z [...] października 2001 r., po rozpatrzeniu wniosku J. G., Starosta [...] wznowił postępowanie zakończone ww. decyzją Starosty [...] z [...] kwietnia 2001 r., z uwagi na to, że zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., tj., że J. G. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, mając swój interes prawny wynikający z ustanowionej postanowieniem Sądu z [...] września 1990 r., sygn. akt [...], służebności drogi konicznej na działce nr [...] objętej postępowaniem o wprowadzenie zmian. Decyzją z [...] grudnia 2001 r. Starosta [...] uchylił własną decyzję z [...] kwietnia 2001 r, i orzekł o odmowie wprowadzenia w ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej dla obrębu ewidencyjnego S. zmian wynikających z "operatu z pomiaru kontrolnego działek nr [...],[...],[...], włączonego do zasobu ewidencji gruntów dnia [...] marca 2001 r. za nr [...] ". Decyzją z [...] lutego 2002 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] utrzymał w mocy ww decyzję Starosty [...] z [...] grudnia 2001 r. Wyrokiem z 24 czerwca 2004 r., sygn. akt SA/Rz 534/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził nieważność decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z [...] lutego 2002 r. i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2001 r. Sąd stwierdził bowiem, że J. G. brała udział w postępowaniu, a tylko "organ z niewiadomych przyczyn J. G. nie doręczył decyzji z [...].04.2001 r.", a tym samym nie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Sąd stwierdził również, że "nie doręczoną decyzję należy doręczać zgodnie z wymogami prawa, a nie wszczynać postępowanie nadzwyczajne. Oczywiście doręczenie może mieć miejsce tylko wtedy, gdy podmiot jest stroną postępowania, jednak tego problemu Sąd nie rozstrzyga [...], bo ten fakt nie jest przedmiotem postępowania." Starosta [...][...] października 2010 r. doręczył J. G. decyzję Starosty [...] z [...] kwietnia 2001 r. Pismem z 29 października 2010 r. J. G. złożyła odwołanie od ww decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2001 r. Po rozpatrzeniu środka zaskarżenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] decyzją z [...] grudnia 2010 r. uchylił decyzję Starosty [...] z [...] kwietnia 2001 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] stwierdził przede wszystkim, że J. G. jest stroną przedmiotowego postępowania z racji ustanowienia na rzecz działki ewidencyjnej nr [...], będącej jej własnością, służebności gruntowej "północnym krańcem działek nr [...] i [...] oraz południowym krańcem działek nr [...] i [...] ". Ponadto, organ stwierdził, że w "oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy należy stwierdzić, że wyjaśnienie sprawy przez organ I instancji budzi zastrzeżenie." Pismem z 22 marca 2011 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 K.p.a., S. K. wystąpiła do Głównego Geodety Kraju z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z [...] grudnia 2010 r. Decyzją z [...] sierpnia 2011 r. Główny Geodeta Kraju stwierdził nieważność decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z [...] grudnia 2010 r. Organ uznał, że J. G. nie jest stroną postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z [...] kwietnia 2001 r., a zatem rozpoznanie przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] odwołania J. G. i wydanie na skutek tego decyzji z [...] grudnia 2010 r. stanowi rażące naruszenie art. 28 K.p.a. oraz art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Pismem z 2 września 2011 r. J.G. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...] października 2011 r. Główny Geodeta Kraju utrzymał w mocy własną decyzję z [...] sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ, cytując treść art. 28 K.p.a., podał iż mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Interes prawny lub obowiązek pojawia się bowiem wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes prawny lub obowiązek, o jakim mowa w art. 28 K.p.a. nie zależy od indywidualnego przekonania, że zachodzi związek pomiędzy postępowaniem, a sytuacją zainteresowanego, lecz ma obiektywny charakter i musi wynikać z przepisów prawa materialnego, czyli przede wszystkim z norm prawnych stanowiących podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Decyzja Starosty [...] z [...] kwietnia 2001 r. orzekająca o wprowadzeniu do ewidencji gruntów i budynków wyżej opisanych zmian została wydana w oparciu o przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 51 i art. 22 ust. 2 oraz art. 2 pkt 8 i art. 20 ust. 1, art. 23 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficznego, interes prawny, a tym samym przymiot strony, w postępowaniu w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków, mają tylko podmioty będące właścicielem lub władającym działki ewidencyjnej, której zmiany dotyczą. Przymiot strony nie przysługuje natomiast właścicielowi lub współwłaścicielom sąsiedniej nieruchomości ani również właścicielowi nieruchomości, na rzecz której ustanowiona jest służebność gruntowa na nieruchomości objętej zmianami danych ewidencyjnych. Z akt sprawy wynika, że przedmiotem decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2001 r. orzekającej o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla obrębu ewidencyjnego S. były działki ewidencyjne nr: [...] (obecnie nr [...]), stanowiąca własność L. B. i S. K., nr [...] (obecnie nr [...]), stanowiąca własność Gminy S. oraz nr [...] (obecnie nr [...]), stanowiąca własność R. S. i Z. S. J. G., której odwołanie od decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2001 r. zostało rozpatrzone przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...], nie jest właścicielką ani władającą żadnej z działek ewidencyjnych będących przedmiotem tej decyzji. Potwierdzają to zarówno odpisy z ksiąg wieczystych: [...],[...],[...],[...], jak i wypisy z rejestru gruntów dla działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Ponadto, należy podkreślić, że postanowieniem z [...] lipca 2005 r. [...] Sąd Rejonowy w R., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych oddalił wniosek J. G. o wpisanie jej jako właścicielki m. in. działek ewidencyjnych: nr [...] obj. Kw. [...], nr [...] obj. Kw. [...] oraz nr [...], z uwagi "na brak dokumentów mogących stanowić podstawę wpisu, zgodnie z przepisem art. 626 ze znakiem 9 K.p.c." Następnie, wyrokiem z [...] listopada 2007 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w R. oddalił apelację J. G. od ww postanowienia Sądu Rejonowego w R. Natomiast postanowieniem z [...] października 2008 r., sygn. akt [...], Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Sądu Okręgowego w R. Dodano również, że z żadnych dokumentów załączonych przez J. G. do pism z dnia: 17 czerwca 2011 r., 22 czerwca 2011 r., 1 sierpnia 2011 r. oraz 2 sierpnia 2011 r. nie wynikają jakiekolwiek uprawnienia do działek ewidencyjnych [...],[...] i [...] będących przedmiotem decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2001 r. Z powołanych wyżej dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że J. G. jest jedynie właścicielką działki ewidencyjnej nr [...], sąsiadującej z działką [...] ([...]), a dodatkowo na rzecz działki ewidencyjnej nr [...] została ustanowiona służebność gruntowa na działkach ewidencyjnych: nr [...] ([...]) oraz nr [...] ([...]). Organ stanął na stanowisku, iż z żadnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego nie wynikają uprawnienia właściciela lub współwłaściciela nieruchomości do skutecznego żądania od organu prowadzącego ewidencję gruntów dokonania lub zaniechania czynności związanych ze zmianą wpisu dotyczącego sąsiedniej działki ewidencyjnej. Uprawnienia takie nie przysługują również właścicielowi nieruchomości, na rzecz której została ustanowiona służebność gruntowa w stosunku do nieruchomości obciążonej tą służebnością i objętej zmianami ewidencyjnymi. Ostatecznie zatem, na podstawie zebranego materiału dowodowego sprawy, ustalono że J. G. nie jest właścicielką ani władającą działek ewidencyjnych nr [...] (obecnie nr [...]), nr [...] (obecnie nr [...]) oraz nr [...] (obecnie nr [...]), a w konsekwencji uznano, iż odwołanie wniesione przez wymienioną od decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2001 r. pochodziło od podmiotu nieuprawnionego. Rozpoznanie więc przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] odwołania J.G. i wydanie na skutek tego decyzji z [...] grudnia 2010 r. doprowadziło do rażącego naruszenia art. 28 K.p.a. oraz art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Na zakończenie organ odniósł się do wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym swój interes prawny próbowała wywieść z przepisów prawa cywilnego, tj. art. 251 i art. 222 § 2 K.c. Przytaczając treść wymienionych przepisów i art. 285 § 1 K.c. wskazał, iż zmiana właściciela nieruchomości czy też granic nieruchomości nie ma żadnego wpływu na wykonywanie służebności gruntowej, co z kolei wynika m. in. z treści art. 290 § 2 K.c. Ponadto z przywołanych wyżej przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego (art. 2 pkt 8, art. 20 ust. 1, art. 20 ust. 2 pkt 1 oraz art. 23) wynika, iż dane ewidencyjne mają charakter informacyjno - techniczny i odnoszą się do konkretnej działki ewidencyjnej. Ewidencja rejestruje stany prawne wynikające z określonych dokumentów urzędowych, a zatem stany ustalane w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Dla obywateli i organów państwowych moc wiążącą mają tylko dane dotyczące opisu gruntów (ich położenia, konturu granic, rodzaju użytków, itp.). Ewidencja służy przede wszystkim polityce fiskalnej państwa, prawu budowlanemu, ochronie gruntów rolnych, planowaniu przestrzennemu. Nie rozstrzyga ona natomiast żadnych sporów do gruntów. Ochronie i rejestracji praw podmiotowych służą natomiast księgi wieczyste, a spory na tle własności i sposobu korzystania z nieruchomości mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi lub w innych odrębnych postępowaniach. Ewidencja gruntów i budynków jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. Oznacza to, że ewidencja gruntów i budynków nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej. Wpis do ewidencji gruntów i budynków ma znaczenie wyłącznie informacyjne. Dlatego decyzja wprowadzająca zmiany w ewidencji gruntów i budynków dotyczące danej nieruchomości (działki ewidencyjnej), w żaden sposób nie narusza prawa służebności gruntowej ustanowionej na nieruchomości sąsiedniej (sąsiedniej działce ewidencyjnej). Tym samym właściciel nieruchomości sąsiedniej (sąsiedniej działki ewidencyjnej), na rzecz której została ustanowiona służebność gruntowa nie ma interesu prawnego w postępowaniu prowadzonym w sprawie zmian w ewidencji gruntów i budynków odnośnie nieruchomości (działki ewidencyjnej) obciążonej służebnością. J. G. w skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Geodety Kraju z [...] października 2011 r. Decyzji tej zarzucono obrazę art. 28 K.p.a. w stopniu mającym decydujący wpływ na treść wydanej decyzji, przez błędne uznanie, iż skarżąca nie jest stroną, a tym samym nie posiada interesu prawnego w postępowaniu w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków, podczas gdy w rzeczywistości taki interes posiada, o czym będzie mowa dalej; obrazę art. 6 i 7 K.p.a. przez wydanie zaskarżonej decyzji w oderwaniu od obowiązujących przepisów prawa i w sprzeczności ze słusznym interesem obywateli. Na wstępie uzasadnienia skargi zwrócono uwagę na fakt, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy istotne znaczenie ma decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., w której stwierdzono, iż skarżąca jest stroną przedmiotowego postępowania z racji ustanowienia na rzecz działki ewidencyjnej nr [...], będącej jej własnością, służebności gruntowej " północnym krańcem działek nr [...] i [...] oraz południowy krańcem działek nr [...] i [...] ". Skarżąca wskazała, iż całkowicie wbrew art. 28 K.p.a. organ w zaskarżonej decyzji stwierdził, że strona skarżąca nie posiada przymiotu strony. Norma stanowiąca podstawę do wywodzenia legitymacji jako strony postępowania, nie musi zaliczać się do gałęzi prawa administracyjnego. Konieczne jest natomiast by interes prawny miał charakter indywidualny, konkretny i obiektywnie sprawdzalny, a jego istnienie było potwierdzone okolicznościami faktycznymi, składającymi się m. in. na przesłankę jego zastosowania. Konsekwentnie zatem źródłem interesu prawnego mogą być także przepisy prawa cywilnego, w tym w szczególności unormowania dotyczące prawa własności. Przepis prawny, stanowiący podstawę uprawnienia wnioskodawczym J. G. do skutecznego żądania od organu prowadzącego ewidencję gruntów zaniechania czynności związanych ze zmianą wpisu dotyczącego sąsiedniej działki ewidencyjnej, to art. 251 k.c. w zw. z art. 222 § 2 K.c. Przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy właściciel nieruchomości obciążonej trwale przeszkadza w wykonywaniu służebności gruntowej podmiotowi uprawnionemu, np. postawił płot na wyznaczonym jako droga konieczna szlaku drogowym. W odniesieniu do powyższego, skarżąca posiada interes prawny, w tym aby prawo, które zostało ustanowione na nieruchomości, której jest właścicielką nie było naruszane. Tym samym ma prawo domagać się uchylenia decyzji wydanej w przedmiocie zgody na dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla obrębu ewidencyjnego S. Całkowicie dowolnie Główny Geodeta Kraju przyjmuje, że decyzja wprowadzająca zmiany w ewidencji gruntów i budynków dotycząca danej nieruchomości w żaden sposób nie narusza prawa służebności gruntowej na nieruchomości sąsiedniej. Strona skarżąca wskazuje, że S.K., L.B. i R. S. traktując pierwotną decyzję Starosty [...] jako prawomocną wybudowali ogrodzenie w odległości 1,50 metra od budynku Gmina S. i w ten sposób zagradzają teren, który związany jest z prawem służebności do działki nr [...] będącej własnością skarżącej, co bez wątpienia utrudnia wykonywanie przysługującego jej prawa. Skarżąca twierdzi, iż działki objęte zmiana zostały bez jej wiedzy i zgody nabyte przez obecnych właścicieli. Zatem bezspornym jest, iż skarżąca posiada interes prawny by decyzja wprowadzająca zmiany w ewidencji gruntów i budynków dotycząca ww nieruchomości w żaden sposób nie naruszała przysługujących jej praw. Skarżąca na podstawie wskazywanych w skardze dokumentów ma wszelkie prawo domagać się zwrotu wszystkich działek, których własność nabyła w drodze spadku, a tym samym żądać by należne jej prawa nie były ograniczane przez dokonywanie zmian w ewidencji gruntów i budynków. Zaskarżona decyzja wydana zatem została z całkowitym naruszeniem słusznego interesu obywateli, w których interesie leży ochrona własności, w tym służebności, gwarantowana m. in. przez Konstytucję. Główny Geodeta Kraju - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie, podtrzymując tym samym stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów zawartych w ww skardze, Główny Geodeta Kraju podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2011 r. Nadto dodał, iż zmiana właściciela nieruchomości czy też granic nieruchomości nie ma żadnego wpływu na wykonywanie służebności gruntowej, co wynika m. in. z treści art. 290 § 2 K.c. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) - zwanej dalej: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, iż zaskarżona decyzja Głównego Geodety Kraju z [...] października 2011 r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż decyzja ta nie narusza przepisów postępowania administracyjnego, w tym wskazywanych w skardze zasad ogólnych postępowania unormowanych w art. 6 i art. 7 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i art. 28 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wydanie zaskarżonej decyzji nie nastąpiło także z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Oznacza to, iż Sąd nie dostrzegł również naruszenia prawa, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Zgodnie z treścią art. 28 K.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z przepisu tego wynika, że jedyną przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest to, czy legitymuje się interesem prawnym. Interes prawny jest kategorią normatywną, mającą swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, zarazem ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania (wyrok NSA z 15.04.1993r., sygn. akt I SA 1719/92, publ. OSP z 1994r., nr 10, poz. 199). Mieć interes to znaczy ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (wyrok NSA z 28.12.2007r., sygn. akt I OSK 1387/07, publ. Lex nr 365847). akt IV SA 498/87, publ. GAP 1988, nr 16). Od tak pojmowanego interesu należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mogącymi stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia przez organ administracji stosownych czynności w tej konkretnej sprawie. Zgodnie z art 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ((Dz.U. z 2005r., nr 240, poz. 2027, ze zm.) - dalej w skrócie: u.p.g.k.) ewidencja gruntów i budynków jest jednolitym dla kraju, systematycznie aktualizowanym zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Osoby, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 (właściciele gruntów i budynków, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części) i art. 51 (osoby władające, oprócz właściciela do czasu uregulowania tytułu własności, z tym że dotyczy to ewidencji gruntów i budynków założonej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków) - stosownie do art. 22 ust. 2 u.p.g.k. - są obowiązane zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian. Ewidencja - stosownie do § 10 ust. 1 pkt 2, ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ((Dz.U. nr 38, poz. 454) - zwanego dalej: rozporządzeniem w sprawie ewidencji) - obejmuje dane dotyczące właścicieli nieruchomości, w przypadku zaś braku tych danych w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają. Nadto oprócz wyżej wymienionych danych - na podstawie § 11 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji - wykazuje się dane dotyczące m. in. użytkowników wieczystych gruntów, jednostek organizacyjnych sprawujących (trwały) zarząd nieruchomościami, użytkowników gruntów państwowych i samorządowych. Z przytoczonych regulacji prawnych należy wyprowadzić tezę, iż przymiot strony w sprawie wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów i budynków ma podmiot, którego prawa do nieruchomości podlegają ujawnieniu w rejestrze ewidencyjnym. Stanowisko to jest także zgodne z podglądem prezentowanym dotychczas w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok NSAz 15.04.2008r., sygn. akt I OSK 666/07, publ. Lex nr 505243; wyrok NSAz 11.07.2006r., sygn. akt I OSK 1069/05, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok WSA w Warszawie z 3.06.2005r., sygn. akt IV SA/Wa 420/05, publ. Lex nr 179224). W wyroku z 3 czerwca 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż przymiot strony w postępowaniu w sprawie wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów przysługuje podmiotom, których prawa do nieruchomości podlegają ujawnieniu w ewidencji. Zaś dokonanie zmian w ewidencji gruntów jest możliwe w przypadku udokumentowania przez osobę zainteresowaną rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w ewidencji a danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów. Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy przedmiotem postępowania, w którym wydano zaskarżoną decyzję dotkniętą rażącym naruszeniem prawa, była zmiana wpisu w ewidencji gruntów i budynków dotycząca działek o nr: [...],[...] i [...] położonych w miejscowości S. Wymienione działki w kolejności stanowią własność: Gminy S, L. B. i S. K. oraz R. S. Z kolei skarżąca jest właścicielką działki [...], na rzecz której - na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w R. Wydział [...] Cywilny z [...] września 1990r. (sygn. [...]) - doszło do ustanowienia służebności drogi koniecznej północnym krańcem działek [...] i [...] oraz południowym krańcem działek [...] i [...] położonych w S. Nadto wymieniona działka skarżącej sąsiaduje z działką [...]. Skarżąca interes prawny dający jej prawo uczestniczenia we wskazanym postępowaniu i prawo wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej zmiany danych ewidencyjnych wywodzi z ustanowionego wyżej wymienionym postanowieniem prawa służebności drogi koniecznej. Według skarżącej źródłem jej interesu prawnego są przepisy prawa cywilnego, w tym w szczególności unormowania dotyczące prawa własności. I tak przepis prawny, stanowiący podstawę uprawnienia skarżącej do skutecznego żądania od organu prowadzącego ewidencję gruntów zaniechania czynności związanych ze zmianą wpisu dotyczącego sąsiedniej działki ewidencyjnej, to art. 251 w zw. z art. 222 § 2 K.c. Skarżąca wskazuje, iż przetoczona regulacja znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy właściciel nieruchomości obciążonej trwale przeszkadza w wykonywaniu służebności gruntowej podmiotowi uprawnionemu, np. postawił płot na wyznaczonym jako droga konieczna szlaku drogowym. Zatem skarżąca posiada interes prawny w tym, aby prawo, które zostało ustanowione na rzecz jej nieruchomości, której jest właścicielką nie było naruszane. Tym samym ma prawo domagać się uchylenia decyzji wydanej w przedmiocie zgody na dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla obrębu ewidencyjnego S. Mając za podstawę powyższe - w ocenie Sądu - organ odwoławczy prawidłowo uznał, iż skarżąca nie posiada interesu prawnego, który dawałby jej przymiot strony w postępowaniu o dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków, w konsekwencji i skorzystanie z możliwości zaskarżenia tej decyzji w drodze odwołania. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca nie jest właścicielką żadnej z nieruchomości objętych zmianami ewidencyjnymi. Nadto uprawnienia strony nie daje jej ani sąsiedztwo z nieruchomościami objętymi tym postępowaniem, ani też prawo służebności gruntowej ustanowione na rzecz jej nieruchomości kosztem nieruchomości objętej postępowaniem o zmianę wpisu. W tej sytuacji trafnie stwierdzono, iż udział skarżącej w postępowaniu odwoławczym zainicjowany jej odwołaniem od decyzji Starosty [...] wiązał się z rażącym naruszeniem art. 28 i art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a w konsekwencji i art. 138 § 2 K.p.a. Dla rozstrzygnięcia sprawy decydujące znaczenie miała okoliczność, iż żadne z praw podlegających ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków nie przysługuje skarżącej w odniesieniu do nieruchomości objętych decyzją o dokonaniu zmian w ewidencji gruntów i budynków. Z kolei wszelkie twierdzenia skarżącej, iż zmiana w ewidencji ma negatywny wpływ na dotychczasowe wykonywanie jej ograniczonego prawa rzeczowego ustanowionego na działkach [...] i [...] nie mogą przemawiać za interesem prawnym skarżącej w sprawie. Tym samym źródłem interesu prawnego skarżącej nie mogą być normy z zakresu prawa cywilnego, tj. art. 222 § 2 w zw. z art. 251 K.c. Przepisy te - wbrew twierdzeniu skarżącej - nie dają jej przymiotu strony w powoływanym postępowaniu administracyjnym. Natomiast zapewniają jej, jako podmiotowi korzystającemu ze służebności (gruntowej), czyli jednego z ograniczonych praw rzeczowych, które obciąża cudzą nieruchomość i ma na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości skarżącej, cywilistyczną ochronę tego prawa. W wypadku wskazywanego przez skarżącą art. 222 § 2 K.c., roszczenie negatoryjne w razie naruszenia wymienionego prawa, o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń. Roszczenia przysługujące uprawnionemu z ograniczonego prawa rzeczowego są skuteczne także przeciwko właścicielowi rzeczy. W sytuacji zatem gdy zachowanie właściciela narusza lub ogranicza obciążające rzecz ograniczone prawo rzeczowe, to podmiot je posiadający może dochodzić jego ochrony. Niemniej jednak roszczenie to może być dochodzone w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. Dodatkowo należy jedynie zauważyć, iż w przypadku gdy organ administracji publicznej ma wątpliwości co do legalności decyzji Starosty [...] wydanej w przedmiocie zmian, to dysponuje uprawnieniami procesowymi dającymi możliwość zainicjowania z urzędu stosownego postępowania nadzwyczajnego. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w aspekcie uchybień, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu, doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. W tym stanie rzeczy - na mocy art. 151 P.p.s.a. - orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło