IV SA/Wa 1993/12
WyrokWSA w Warszawie2012-12-05
Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Anna Szymańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy związek małżeński zawarty przez cudzoziemkę z obywatelem polskim, w sytuacji występowania rozbieżności w zeznaniach małżonków i ich ograniczonej znajomości języka, może być uznany za zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach, skutkując odmową udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony?Ratio decidendi
Rozbieżności w zeznaniach małżonków oraz ich ograniczona znajomość języka nie mogą automatycznie stanowić podstawy do uznania związku małżeńskiego za fikcyjny i zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Organy administracji mają obowiązek wszechstronnego i obiektywnego ustalenia stanu faktycznego, a lakoniczne uzasadnienie decyzji, opierające się wybiórczo na okolicznościach przemawiających za fikcyjnością małżeństwa, narusza przepisy postępowania i może mieć wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżąca, obywatelka Wietnamu, wnioskowała o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony ze względu na zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem Polski i ciążę. Organy administracji odmówiły udzielenia zezwolenia, uznając, że związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach, powołując się na rozbieżności w zeznaniach małżonków, ich ograniczoną znajomość języka oraz fakt, że cudzoziemka przebywała z dzieckiem poza granicami Polski przez dłuższy czas. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził jej niewykonalność do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi T. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium R.P. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącej T. N. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] czerwca 2012r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców działając na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 4 w związku z art 53 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach ( Dz. U. Z 2011 r., Nr 264, poz. 1573 z późn.zm.), art. 13 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 81 poz. 531) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M.M., pełnomocnika obywatelki Socjalistycznej Republiki Wietnamu – T.N. ur. [...] czerwca 1984r. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] orzekającej o odmowie udzielenia cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym
i prawnym: w dniu [...] lipca 2009r. T.N. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Przedmiotowy wniosek cudzoziemka uzasadniła pozostawaniem od dnia [....] 07.2009r. w związku małżeńskim z obywatelem polskim – M.T., ur. [...].12.1983r. Ponadto w uzasadnieniu wniosku wskazano, iż cudzoziemka pozostaje w szóstym miesiącu ciąży, zaś jej celem jest wychowywanie wraz z mężem ich wspólnego dziecka.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] Wojewoda [...] odmówił udzielenia wnioskodawczyni zezwolenia stwierdzając, iż z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że małżonkowie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, a także nie są zgodni, co do istotnych okoliczności, które ich dotyczą.
Od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik cudzoziemki – .M. - w ustawowym terminie złożył odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji wskazał na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy małżonkowie zamieszkują wspólnie, czy wychowują wspólnie ich syna - małoletniego D.T. oraz czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a przede wszystkim, czy związek małżeński nie został zawarty przez cudzoziemkę w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach.
Wojewoda [...]decyzją z dnia [...] maja 2011 r. orzekł o odmowie udzielenia cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony stwierdzając, że przedmiotowy związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach, podtrzymując zarzuty wskazane w decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r.
Strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.
Rozpoznając sprawę ponownie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał że do wnioskodawczyni T.N. w dniu [...] lipca 2009r, zawarła związek małżeński z obywatelem polskim – M.T., ur. [...].12.1983r. Małżonkowie posiadają z tego związku syna - małoletniego D.T. ur. [...].11.2009r. We wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony T.N. wskazała, iż przebywa w Polsce od dnia 2003 r. Z akt sprawy wynika, że cudzoziemka pozostawała w Polsce nielegalnie. Strona utrzymywała, iż wspólnie z małżonkiem zamieszkuje pod adresem: ul. [...]w W., a następnie przy ul. [...] w W.
Organ II instancji w decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. stwierdził, iż analiza porównawcza przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2009 r. oraz w dniu [...] kwietnia 2010 r. przesłuchań T.N. i M.T. wykazała co prawda niezgodności, jednak nie pozwalała w sposób oczywisty stwierdzić, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemkę przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Należy wyjaśnić, iż w zeznaniach małżonków pojawiły się różnice odnośnie okoliczności związanych z narodzinami dziecka, życia codziennego, spędzenia świąt Wielkanocnych, obywatel polski nie znał okoliczności zatrzymania żony przez służby graniczne, nie miał wielu informacji na temat żony, nie znał dokładnie osoby, która zajmowała się wówczas dzieckiem, natomiast cudzoziemka nie znała relacji pomiędzy mężem i jego rodzicami, nie wiedziała o zajęciach zarobkowych męża, a także wyjaśniła, że porozumiewa się na co dzień z mężem w języku polskim, czasem na "migi".
Organ wskazał, iż matka obywatela polskiego, przesłuchana do protokołu w dniu [...] października 2009 r. zeznała, że o ślubie syna dowiedziała się z wezwania organu I instancji i nie znała miejsca zamieszkania syna i cudzoziemki oraz nie była w stanie nic powiedzieć na temat znajomości małżonków, lecz od syna wiedziała
o ciąży cudzoziemki.
Z czynności kontrolnych przeprowadzonych przez pracowników organu
I instancji w dniu [...] lutego 2010r. w deklarowanym miejscu zamieszkania małżonków przy ul. [...] w W. wynikało, że cudzoziemka jest widywana, natomiast obywatel polski sporadycznie jest widywany jedynie na terenie osiedla. Po przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, pracownicy organu I instancji dokonali oględzin lokalu mieszkalnego w deklarowanym miejscu zamieszkania małżonków przy ul. [...] w W . Cudzoziemka nie była w stanie wyjaśnić pracownikom, gdzie jest mąż z uwagi na barierę językową, natomiast rozpytani sąsiedzi stwierdzili, że w w/w lokalu widują kobietę i mężczyznę pochodzenia azjatyckiego.
Następnie, organ I instancji, w dniu [...] marca 2011 r. przeprowadził konfrontację małżonków w celu ustalenia, czy porozumiewają się oni językiem zrozumiałym dla obojga. Z konfrontacji wynika, że znajomość języka polskiego przez cudzoziemkę jest niewystarczająca do codziennego, bezproblemowego porozumiewania się. Zainteresowana nie rozumiała pytań zadawanych przez męża. Mając na uwadze deklarowany okres pobytu cudzoziemki w Polsce, znajomość z obywatelem polskim od 2004r. oraz pozostawanie z nim w związku małżeńskim - wówczas - od prawie dwóch lat, faktyczne porozumiewanie się przez małżonków w języku zrozumiałym dla obojga jest wątpliwe.
Pełnomocnik strony w dniu [...] kwietnia 2011 r. poinformował organ I instancji, iż T.N. w dniu [...] kwietnia 2011 r. wyjechała do kraju pochodzenia i zamierza wrócić w maju 2011 r. Powodem wyjazdu cudzoziemki był zamiar odwiedzenia rodziny, z którą nie widziała się od kilku lat i uroczystość ślubna znajomych. Następnie, w piśmie z dnia [...] maja 2011 r. M.M. wniosła o wydanie decyzji bez przesłuchiwania cudzoziemki, gdyż nadal przebywa ona na terytorium Socjalistycznej Republiki Wietnamu, Pełnomocnik podniósł, że małżonkowie byli już przesłuchiwani, a zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji w sprawie.
Jak ustalił organ I instancji, cudzoziemka faktycznie wraz z dzieckiem wyjechała z Polski w dniu [...] kwietnia 2011 r. i do dnia [...] maja 2011 r. nie wróciła. W trakcie postępowania odwoławczego, pełnomocnik strony w piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r. poinformował tut. organ, że pani T.N. nadal przebywa w kraju pochodzenia, a mąż zamieszkuje wraz ze swoją matką. M.M. stwierdziła także w piśmie, że cudzoziemka była zmęczona ciągłym stanem niepewności o przyszłość jej rodziny i zdecydowała się wyjechać z Polski. Pełnomocnik strony stwierdził, że długa procedura administracyjna doprowadziła do rozdzielenia rodziny.
Organ wyjaśnił, iż z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 08 września 2011 r. w ostatnio deklarowanym wspólnym zamieszkaniu małżonków tj. przy ul. [...] w W. wynika, że kilka miesięcy wcześniej w lokalu mieszkalnym zamieszkiwała cudzoziemka z dzieckiem, lecz obywatel polski nie był widywany.
W dniu [...] listopada 2011 r. został przesłuchany do protokołu mąż cudzoziemki, M.T. i zeznał m.in., że porozumiewa się z żoną "w łamanym polskim", zamierzali pobrać się z żoną w przyszłości, ale z powodu aresztowania małżonki, decyzję o ślubie przyspieszyli. Obywatel polski wyjaśnił, że przed ślubem nie zamieszkiwali z żoną, a następnie w kilku miejscach, których adresów dokładnie nie pamiętał. Mąż zainteresowanej nie zna także aktualnego adresu pobytu żony wraz z dzieckiem w kraju pochodzenia, lecz kontaktuje się z żoną telefonicznie ok. 1 raz w tygodniu. Obywatel polski wyjaśnił, że żona wróci do Polski po uzyskaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, lecz nie ma on sprecyzowanych planów życiowych po ewentualnym powrocie żony do Polski. Mąż cudzoziemki wyjaśnił, że nie stać go na odwiedziny żony, lecz "może" pojedzie po świętach Bożego Narodzenia. W trakcie postępowania odwoławczego ustalono ponadto, że obywatel polski do dnia [...] lutego 2012r. nie opuszczał terytorium Polski.
Mając na uwadze powyższe ustalenia, organ odwoławczy zgodził się ze stwierdzeniem organu I instancji, iż przedmiotowy związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Cudzoziemka zawarła przedmiotowy związek po dwóch miesiącach od orzeczonej wobec niej decyzji (z dnia [...].05.2009r.) w przedmiocie wydalenia jej z terytorium Polski. Małżonkowie nie porozumiewają się de facto w języku zrozumiałym dla obojga, w zeznaniach pojawiło się wiele niezgodności, a także wynikła słaba, wzajemna wiedza o nich samych, pomimo deklarowanej kilkuletniej znajomości, przeprowadzonych czynności wynika, że małżonkowie nie zamieszkiwali wspólnie pod żadnym z podanych adresów. Zdaniem organu w sprawie istotny jest także fakt, iż T.N. wraz z dzieckiem, od kwietnia 2011 r., a zatem od ponad roku przebywa na terytorium kraju pochodzenia. Pełnomocnik strony początkowo wyjaśniał, że cudzoziemka wyjechała do kraju pochodzenia w celu odwiedzin rodziny, a następnie orzekł, iż została ona zmuszona wyjechać z uwagi na długotrwałą procedurę administracyjną toczącą się w przedmiocie zalegalizowania jej pobytu w Polsce. Należy zatem zauważyć, iż powyższe informacje nie są zgodne, a zatem mało wiarygodne, a ponadto organ administracji nie ponosi odpowiedzialności za faktyczny brak relacji małżeńskiej pomiędzy cudzoziemką i obywatelem polskim. W przypadku faktycznego małżeństwa, cudzoziemka nie miałaby problemu z zalegalizowaniem pobytu w Polsce.
Odnosząc się do treści odwołania należy podkreślić, iż cudzoziemka, działająca za pośrednictwem pełnomocnika miała możliwość wykazania prawdziwości związku małżeńskiego z obywatelem polskim w trakcie postępowania administracyjnego. Z dokonanych ustaleń wynika jednak, iż związek ten ma charakter fikcyjny, natomiast próby wyjaśnienia rozbieżności przez panią M.M. dotyczące różnic w zeznaniach małżonków nie uwiarygodniają stanu faktycznego, gdyż postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w wystarczająco szerokim zakresie podważyło prawdziwość tego związku. Zdaniem organu nie doszło także do naruszenia art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Pismem z dnia [...] lipca 2012r. T.N. reprezentowana przez pełnomocnika adwokata R.Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonym decyzjom:
1.naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. mające wpływ na wynik postępowania, polegające na dokonaniu błędnych ustaleń stanu faktycznego oraz nieuwzględnieniu słusznego interesu stron, skutkujących:
- błędnym ustaleniem, że małżeństwo skarżącej z M.T. zostało zawarte w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach;
- błędnym ustaleniem, że pani T.N. nie zasługuje na udzielenie jej zgody na zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na czas oznaczony, ponieważ jej małżeństwo z M.T. zostało zawarte w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach;
2.naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8 Europejskiej Konwencji Ochrony Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 1950r. i art. 18 Konstytucji RP poprzez ich nie uwzględnienie, skutkujące:
- uznaniem, że T.N. nie zasługuje na udzielenie jej zgody na zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na czas oznaczony.
Wobec powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz uchylenie w całości decyzji Wojewody [...].
W uzasadnieniu skargi skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika rozwinęła powyższe zarzuty podnosząc, iż zgodnie z art. 80 k.p.a. orzekające w sprawie organy powinny uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów oraz w uzasadnieniu decyzji wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a).
Odnosząc się do wskazanych przez organ rozbieżności co do powodów wyjazdu skarżącej do Wietnamu, wskazano należy, że powodem wyjazdu pani T.N. w kwietniu 2011 r. do Wietnamu była chęć zobaczenia się z najbliższą rodziną oraz uroczystość ślubna znajomych Skarżącej. Ponadto Skarżąca była zmęczona trwającym od 2009 roku postępowaniem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony i niepewną sytuacją jaką miała w Polsce w związku z nieuregulowanym prawem pobytu na terytorium RP. Skarżąca nie mogła bowiem podjąć legalnego zatrudnienia, a utrzymanie trzy (3) osobowej rodziny wyłącznie z pensji męża M.T. było bardzo trudne. Błędne jest zatem stwierdzenie organu, iż powyższe informacje co do powodów wyjazdu skarżącej nie są zgodne. Zauważyć należy, że jeden powód nie wyklucza drugiego. Skarżąca i jej mąż nie są osobami majętnym, w związku z tym nie stać ich na podróżowanie między Polską a Wietnamem. Obecna rozłąka nie jest zatem wynikiem ich woli, a podyktowana została sytuacją bytową. Mimo rozłąki skarżąca i jej mąż M.T. podtrzymują więzy rodzinne poprzez stały kontakt.
Odnosząc się z kolei do ogólnego stwierdzenia przez organ istnienia różnić w zeznaniach małżonków, skarżąca odwołała się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z 20 maja 2009r., sygn. V SA/Wa 189/2009, w którym Sąd stwierdza, że: "Okoliczność, iż małżonkowie różnili się co do danych ich dotyczących, wyglądu mieszkania, okoliczności dotyczących poprzedniego dnia nie może sama w sobie świadczyć o fikcyjności małżeństwa. Twierdzenie, że małżonkowie nie są zgodni nawet co do danych osobowych i innych okoliczności, które ich dotyczą (art. 55 ust 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach), nie jest tożsame z ustaleniem, że związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony".
W oparciu o powyższe strona stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie naruszone zostało zarówno prawo materialne, jak i przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Organ nie rozważył całokształtu materiału dowodowego, odnosząc się do niego w sposób wybiórczy, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego i wydaniem decyzji w oparciu o błędne ustalenia.
W ocenie skarżącej doszło do naruszenia art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności podpisanej w dniu 4 listopada 1950r. w Rzymie, zgodnie z którym każdy ma prawo do poszanowania swojego życia rodzinnego. Ponadto wydanie decyzji odmawiającej skarżącej wydania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jest również pogwałceniem jednej z zasad konstytucyjnych zawartych w art.18 Konstytucji RP, która gwarantuje szczególną ochronę i opiekę przez państwo najważniejszej komórki społecznej jaką jest rodzina, bowiem przedmiotowa decyzja zobowiązuje do opuszczenia terytorium RP matkę obywatela polskiego, pozostającego częściowo na jej utrzymaniu, i co do którego sprawuje ona pełnię władzy rodzicielskiej. Taki stan rzeczy godzi przede wszystkim w jedność rodziny oraz nie uwzględnia interesów małoletniego dziecka.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 zwanej dalej p. p. s. a.).
Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o wskazane kryteria orzekający w sprawie Sąd doszedł do przekonania, iż naruszają postępowanie w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Przedmiotem skargi jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...]z dnia [...] maja 2011 r. orzekającą o odmowie udzielenia T.N. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Stosownie do treści art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który jest małżonkiem obywatela polskiego, jeżeli okoliczność, która jest podstawą ubiegania się o to zezwolenie, uzasadnia jego zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Natomiast zgodnie z art. 57 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 53-53b. Zgodnie z art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli podstawą ubiegania się o zezwolenie jest zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim lub cudzoziemcem zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 54, a związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W dniu 21 maja 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 13 powyższej ustawy do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Z treści powyższych przepisów wynika zatem, że udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53 ust 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach jest zasadą, od której ustawa przewiduje wyjątki, ale ich zaistnienie musi być poprzedzone pełnym obiektywnym postępowaniem wyjaśniającym, a decyzja odmawiająca musi być wyczerpująco uzasadniona.
Niewątpliwie zaistnienie okoliczności wskazanych w przepisie art. 55 ust 1 pkt 1-7 ustawy o cudzoziemcach obliguje organy administracji do zbadania sprawy w zakresie ewentualnego stwierdzenia zawarcia małżeństwa w celu obejścia ustawy, jednakże co podkreśla się w orzecznictwie, że nawet stwierdzenie, że małżonkowie nie są zgodni nawet co do danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą (art. 55 ust. 1 pkt 6), nie jest tożsame z ustaleniem, że związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony( vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2006r. sygn. akt II OSK 1142/05 ONSAiW 2006/5/147, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2008r. sygn. akt IV SA/Wa 2571/07 LEX nr 481451; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn.akt VIII SA/Wa 787/11 LEX nr 1109985). Dlatego też rozbieżności co do wspólnego pożycia małżonków, nie mogą świadczą automatycznie o fikcyjności małżeństwa, ani nawet nie stwarzają podstaw do stosowania domniemań niekorzystnych dla wnioskodawcy.
W ocenie Sądu wbrew twierdzeniom organów, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można w sposób jednoznaczny i nie pozostawiający żadnych wątpliwości wyprowadzić takich wniosków, że zawarty przez nich związek małżeński jest fikcyjny. W szczególności ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika i nie można tego bezspornie stwierdzić, że małżonkowie nie zamieszkiwali wspólnie i nie wypełniali prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa, a tym samym ich związek nie łączy więź psychiczna, fizyczna i ekonomiczna.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy w ocenie Sądu został oceniony przez orzekające w sprawie organy z naruszeniem art. 80 k.p.a. albowiem przy wydawaniu zaskarżonych decyzji organy uwzględniły wyłącznie te okoliczności, które przemawiają za stwierdzeniem, iż małżeństwo cudzoziemki obywatelem Polski zostało zawarte w celu obejścia przepisów prawa. Tymczasem znaczna część wyjaśnień składanych przez skarżącą i jej męża, wzajemnie nie wykluczają się i wręcz uzupełniają.
Za uzasadnione uznać należy zarzuty skargi, iż Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w sposób lakoniczny uzasadnił zaskarżoną decyzję dokonując ogólnego stwierdzenia, iż małżonkowie nie porozumiewają się de facto w języku zrozumiałym dla obojga, w zeznaniach pojawiło się wiele niezgodności, a także wynikła słaba, wzajemna wiedza. Organ II instancji nie wskazał jednakże o jakie niezgodności chodzi, i z jakich dowodów według organu wynika słaba wzajemna wiedza - nie wskazał o jakie różnice w zeznaniach małżonków chodzi. Organ II instancji nie wskazał także z jakich konkretnie czynności wynika, że małżonkowie nie zamieszkiwali wspólnie pod żadnym adresem. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest zatem odniesienia do faktów, które organ II instancji, uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej - do czego organ jest zobowiązany na mocy art. 107 § 3 k.p.a.
Nie bez znaczenia w ocenie Sądu dla niniejszej sprawy i oceny łączących więzi skarżącą i jej męża ma fakt, posiadania pochodzącego z zawartego z obywatelem polskim związku małżeńskiego wspólnego dziecka małoletniego D.T., obywatela polskiego, który powinien wychowywać się w pełnej rodzinie.
Odnosząc się do faktu posiadania przez cudzoziemkę dziecka, obywatela polskiego organ ograniczył się do stwierdzenia, iż przedmiotowy związek małżeński z obywatelem polskim istnieje w świetle prawa, natomiast zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, ojcem dziecka urodzonego w trakcie małżeństwa jest mąż matki dziecka. Organ administracji nie może zakwestionować biologicznego ojcostwa pana M.T., jednak sam fakt urodzenia dziecka w trakcie małżeństwa nie może stanowić wyłącznej podstawy do udzielenia cudzoziemce wnioskowanego zezwolenia w świetle negatywnych ustaleń organów administracji, przeprowadzonych w szerokim zakresie.
Mając na uwadze powyższe za zasadny uznać należy zarzut, iż postępowanie organów obu instancji uderza w konstytucyjną zasadę ochrony rodziny wyrażoną w art. 18 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, skoro małżeństwo skarżącej jest ważne i trwa, małżonkowie mają dziecko to organy nie mogą dążyć do wykazania, że zostało ono zawarte w celu obejścia przez cudzoziemkę przepisów ustawy o cudzoziemcach.
W ocenie Sądu bez wpływu na wynik sprawy pozostaje okoliczność,
iż cudzoziemka wraz z dzieckiem ponad rok przebywa w kraju pochodzenia, a ojciec
od ponad roku nie widział dziecka i de facto nie nawiązał z nim żadnej więzi. Jak
wyjaśnił pełnomocnik decyzja o pozostaniu w kraju pochodzenia przez skarżącą wynikała z faktu, iż skarżąca przebywając w Polsce nielegalnie nie miała możliwości znalezienia zatrudnia, a utrzymanie 3-osobowej rodziny z wynagrodzenia z tytułu dorywczych prac męża jest bardzo trudne. Faktem powszechnie znanym jest również okoliczność, iż bilety lotnicze do Socjalistycznej Republiki Wietnamu są bardzo drogie i dla małżonka skarżącej osiągającego niewielkie dochody stanowią poważny wydatek.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak i samego uzasadnienia rozstrzygnięcia organu odwoławczego za przedwczesne należy uznać jego ustalenie, że małżonków nie łączy więź psychiczna, fizyczna i gospodarcza, charakterystyczne dla związku małżeńskiego o czym stanowią przepisy art. 23 i następne Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Stwierdzić również należy, że zaskarżone decyzje zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania zawartych w art. 11 k.p.a. , art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasada przekonywania o której mowa w art. 11 k.p.a. nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Powołana wyżej zasada obowiązuje zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy.
Taka postawa organu odwoławczego przełożyła się na wybiórcze oparcie się na okolicznościach ujawnionych w sprawie i brak dążenia do wszechstronnego, obiektywnego ustalenia stanu faktycznego.
Mając na uwadze iż sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, za niezbędne Sąd uznał uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie organowi do ponownego rozpoznania.
Dlatego też działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c należało orzec jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 Sąd orzekł o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Jednocześnie Sąd - działając w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a. – zasądził zwrot kosztów postępowania
sądowego, w tym zwrot uiszczonego wpisu sądowego, a także postanowił o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego na podstawie przepisu art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust.1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 02.163.1348 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło