IV SA/Wa 2005/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. H. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych obejmujące zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej sprawy ze skargi S. H. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony postanawia: odmówić częściowego zwolnienia od kosztów sądowych S. H., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2005/13 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W skardze tej zawarł wniosek m. in. "o zwolnienie z opłaty od niniejszej skargi". We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF skarżący podniósł, że jest obywatelem [...], ubiega się o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP. Nie może legalnie pracować, brak mu środków na utrzymanie. Nie posiada majątku, ani nie uzyskuje dochodów. Zarządzeniem z dnia 5 grudnia 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie: a) oświadczenia o źródłach jego utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania - w szczególności do wyjaśnienia skąd skarżący czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrania, b) wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, kont bankowych; c) oświadczenia, jaki skarżący ma tytuł prawny do mieszkania, w którym aktualnie przebywa (np. czy wynajmuje lokal) oraz, czy i ewentualnie jakie koszty ponosi miesięcznie z tego tytułu (ewentualnie czy koszty te ponosi ktoś inny). W piśmie z dnia 10 stycznia 2014 r. pełnomocnik skarżącego poinformował, że skarżący utrzymuje się z pracy okazjonalnej, z której osiąga dochód w wysokości ok. 1200 zł miesięcznie. Skarżący wynajmuje pokój w mieszkaniu za kwotę 400 zł miesięcznie. Pozostałą kwotę przeznacza na bieżące wydatki (żywność, ubrania). Do pisma dołączono wyciągi z rachunku bankowego skarżącego z okresu od 5 września do 4 grudnia 2013 r. Rozpatrując przedmiotowy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, należy uznać, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). W rozpatrywanej sprawie skarżący, co prawda, we wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonym na urzędowym formularzu PPF w rubryce nr 4 nie wskazał zakresu swego żądania, jednak z treści skargi kasacyjnej jednoznacznie wynika, że domaga się zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej, a zatem skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że omówiony warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie, że skarżący spełnia przesłanki uprawniające do zwolnienia od kosztów sądowych, nie został przez niego spełniony. Skarżący domaga się zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej, który w rozpatrywanej sprawie wynosi 150 zł. Zatem w rozpatrywanej sprawie należy zbadać, czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie uiścić kwoty 150 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF podano, że skarżący nie uzyskuje dochodów. Natomiast w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia we wniosku, w tym do wskazania źródeł utrzymania i ewentualnych wydatków, pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że skarżący uzyskuje dochód z "pracy okazjonalnej" w wysokości ok. 1200 zł miesięcznie, na wynajęcie pokoju wydaje 400 zł miesięcznie. Jednak z przedłożonych do akt wyciągów z rachunków bankowych wynika, że we wrześniu 2013 r. na rachunek skarżącego wpływały kwoty w łącznej wysokości – 2410 zł, w październiku – 1528,01 zł, w listopadzie 1963,34 zł. Zatem analiza wyciągów z rachunku bankowego skarżącego prowadzi do wniosku, że skarżący posiada źródła lub źródło dochodu, a jego wysokość przekracza deklarowane w piśmie z dnia 10 stycznia 2014 r. 1200 zł (we wrześniu 2013 r. nawet dwukrotnie). W tej sytuacji, w ocenie referendarza sądowego, skarżący jest w stanie wygospodarować kwotę 150 zł w celu uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść kosztów postępowania. W literaturze przedmiotu zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub wręcz pozbawienie prawa do sądu (zob. H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). W rozpatrywanej sprawie, w ocenie referendarza sądowego, odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawi skarżącego prawa do sądu. Skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – z wyboru, nie wykazał także, aby jego sytuacja materialna nie pozwalała mu na uiszczenie wpisu od złożonej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej. Argumenty, że skarżący uiścił wpis od skargi w wysokości 300 zł, a sprawa przez błąd sądu została umorzona, przez co jest zmuszony do poniesienia dodatkowej opłaty (wpisu do skargi kasacyjnej), nie mogą przemawiać za uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty, aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.