IV SA/Wa 2011/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA - Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Stowarzyszenia P. z siedzibą w K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia P. z siedzibą w K. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2009 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: - zwolnić Stowarzyszenie P. z siedzibą w K. od wpisu sądowego. Stowarzyszenie P. z siedzibą w K. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2009 r. W dniu 26 stycznia 2010 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Stowarzyszenie złożyło na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu Stowarzyszeniu. W sprzeciwie z dnia 20 lutego 2010 r. wniesionym od powyższego postanowienia w ustawowym terminie, Stowarzyszenie przedstawiło obszerną argumentację dotyczącą przyczyn niepobierania składek od członków Stowarzyszenia. Wskazało, iż członkami są osoby zajmujące się ochroną przyrody, które prowadzą samodzielne badania przyrodnicze. Wyjaśniono, że składanie jakichkolwiek wniosków w postępowaniach, w których uczestniczy Stowarzyszenie poparte jest zazwyczaj wcześniej wykonanymi badaniami terenowymi. W niniejszej sprawie wykonano przyrodnicze badania terenowe dla obiektu liniowego o długości przekraczającej 35 km. Praca ta została wykonana społecznie. Z uwagi na faktyczne koszty jakie ponoszą członkowie z racji wykonywanych społecznie prac, które w większości przekraczają znacząco wysokość typowych składek członkowskich, podjęto decyzję o niewprowadzaniu obowiązkowych składek. Nadto wyjaśniono, iż dochody członków Stowarzyszenia są niskie, niejednokrotnie niższe od średniej krajowej. Ta okoliczność zdaniem wnioskodawcy potwierdza, iż trudno jest oczekiwać kolejnych obciążeń członków Stowarzyszenia, przy już ponoszonych znacznych obciążeniach finansowych przeznaczonych na prace społeczne. Stąd też dla Stowarzyszenia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego i ustanowienie radcy prawnego wydaje się być uzasadnione. Jednocześnie Stowarzyszenie oświadczyło, iż wycofuje wniosek o przydzielenie radcy prawnego z urzędu, natomiast podtrzymują wniosek o udzielenie prawa pomocy w postaci zwolnienia z wpisu sądowego. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej jako P.p.s.a ) wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, Sąd rozpoznając ponownie sprawę, zważył co następuje: W związku z oświadczeniem zawartym w złożonym sprzeciwie, iż ,,Stowarzyszenie wycofuje wniosek o przydzielenie radcy prawnego z urzędy (...) podtrzymuje wniosek o udzielenie prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu" należy przyjąć, iż zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy został zmodyfikowany i obecnie dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego. Zwolnienie z kosztów wpisu sądowego wchodzi w zakres częściowego przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przypomnieć należy, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. W orzecznictwie i w doktrynie przyjmuje się, iż ubiegając się o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania strona obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada środków na ich poniesienie, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 kwietnia 2008r. II OZ 318/08, z dnia 6 czerwca 2008r. II OZ 582/08, z dnia 1 kwietnia 2008r. II OZ 266/08; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r.). Wnioskujące stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym w rozumieniu ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), w związku z czym, stosownie do treści art. 42 ust. 1 pkt 4 i 5 tej ustawy nie może prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej. Środki na swoją działalność uzyskuje zaś ze składek członkowskich (art. 42 ust. 2 powołanej ustawy). W złożonym sprzeciwie wnioskodawca wskazał, iż działalność Stowarzyszenia opiera się na pracy społecznej jego członków. Członkami Stowarzyszenia są natomiast osoby w głównej mierze zajmujący się pracą naukową. Podkreślono, iż wysokość dochodów członków, pracujących na stanowisku adiunkta wyższej uczelni jest niższa od średniej krajowej. Istotnym jest także fakt, iż członkowie Stowarzyszenie wykonują specjalistyczne prace społeczne, które wymagają znacznych nakładów finansowych. Z treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku wynika ponadto, iż Stowarzyszenie nie posiada majątku oraz wolnych środków. Wykazana na gruncie niniejszej sprawy sytuacja majątkowa Stowarzyszenia, czyli brak jakiegokolwiek majątku oraz źródeł dochodu, dowodzi zatem, że nie może ono wygospodarować odpowiednich kwot na pokrycie kosztów postępowania, co w konsekwencji uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów wpisu sądowego. W świetle powyższego, w okolicznościach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznał iż Stowarzyszenie wykazało, że została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. i orzekł jak w sentencji.