IV SA/Wa 2025/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska - Litwiniec po rozpoznaniu w dniu 11 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stowarzyszenie [...] w W. wniosło do Sądu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału do uiszczenia wpisu sądowego strona skarżąca złożyła wypełniony urzędowy formularz PPPr wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 10 września 2013 r. odmówiono skarżącemu Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie zostało doręczone w dniu 17 września 2013 r. Strona skarżąca wniosła w dniu 24 września 2013 r. sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego przepisu wniesienie w dniu 24 września 2013 r. sprzeciwu od postanowienia z dnia 10 września 2013 r., który nie został przez Sąd odrzucony, skutkuje utratą mocy powyższego postanowienia. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż każdy kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania Sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdym rozpatrywaniu takiego wniosku. Podkreślić należy, że ocena wniosków o przyznanie prawa pomocy musi uwzględniać charakter prawny podmiotu zwracającego się o tę pomoc, z uwzględnieniem jego indywidualnych warunków, w tym możliwości zdobycia środków finansowych. W ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym dotyczącym stowarzyszeń, w tym również zwykłych, prezentowane są poglądy nakazujące dokonywania oceny, czy wykorzystało ono możliwości zebrania środków na prowadzenie postępowań sądowych. Wskazuje się, że członkowie stowarzyszenia powinni przewidywać, iż ich skuteczne działanie będzie generować określone koszty. Powinni zatem podjąć kroki zmierzające do zabezpieczenia środków na prowadzoną działalność (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II OZ 317/06 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt II OZ 263/08, orzeczenia te dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak stałego źródła dochodów nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem stowarzyszenia, gdyż rezygnacja z opłat sądowych w chwili wszczęcia postępowania stanowiłoby w istocie formę kredytu udzielonego przez Skarb Państwa. Strona powinna zatem podjąć kroki w celu pozyskania środków finansowych, a dopiero gdyby kroki te okazały się niewystarczające, mogłaby skutecznie ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w części. W niniejszej sprawie, wnioskodawca - Stowarzyszenie [...] w W. jest organizacją wpisaną do ewidencji stowarzyszeń zwykłych i środki na swoją działalność uzyskuje ze składek członkowskich (art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach /Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz.855 ze zm./). Z przedłożonego regulaminu wynika, że skarżące Stowarzyszenie zostało założone w celu podejmowania różnego rodzaju działań na rzecz ochrony środowiska m.in. występowania w postępowaniach administracyjnych i procesach sądowych. Natomiast z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że składki uiszczane przez członków Stowarzyszenia [...] w wysokości 10 (dziesięć) złotych miesięcznie (1440 /tysiąc czterysta czterdzieści/ złotych rocznie) w całości przeznaczane są na opłaty sądowe, które w bieżącym roku wyniosły już 3000 zł. W ocenie Sądu podmiot działający w formie stowarzyszenia zwykłego posiada przewidziane prawem możliwości pozyskiwania środków finansowych, a fakt - znany Sądowi z urzędu - ich niewykorzystywania przez Stowarzyszenie [...] w W. nie może pozytywnie oddziaływać na ocenę zasadności żądania strony. Nie zasługuje również na akceptację argument przedstawiony we wniosku, że Stowarzyszenie ma ograniczoną sytuację finansową w następstwie której już w pięciu sprawach nie uiściło wpisu od skargi. Na podstawie wiedzy posiadanej przez Sąd z urzędu, Stowarzyszenie [...] w W. w bieżącym roku zainicjowało przed tutejszym Sądem ponad 20 postępowań, każdorazowo wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec odmowy przyznania prawa pomocy strona skarżąca uiściła wpis sądowy w niektórych z nich (np. sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 53/13, IV SA/Wa 356/13, IV SA/Wa 477/13). Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że pomimo, iż z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika po stronie Stowarzyszenia brak środków umożliwiających partycypację w kosztach sądowych, to ze wskazanych wyżej przyczyn uprawnione jest oddalenie przedmiotowego wniosku. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.