IV SA/Wa 2046/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 10 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2015 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy z zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. S. K., w złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 15 czerwca 2015 r., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ponieważ oświadczenie skarżącego o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, w piśmie z dnia 23 lipca 2015 r. wezwano go do nadesłania dokumentów źródłowych oraz dodatkowego oświadczenia, dotyczących jego dochodów i stanu majątkowego, to jest: oświadczenia, z czego aktualnie się utrzymuje, wyciągów z rachunków bankowych, zaświadczenia w sprawie pomocy socjalnej dla osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy, a także dokumentu potwierdzającego wysokość kosztów ponoszonych na mieszkanie w Polsce. Wezwanie z dnia 23 lipca 2015 r. do nadesłania wymienionych dokumentów i oświadczenia doręczono skarżącemu w dniu 10 sierpnia 2015 r. na adres wskazany w skardze z dnia 21 listopada 2013 r. (karta nr 2 akt sprawy) i w przedmiotowym wniosku (karta nr 4 akt sprawy), na zasadzie art. 73 § 1 - 4 ppsa. Ze znajdujących się na karcie nr 25 akt sprawy koperty, w której przesłano skierowane do skarżącej wezwanie oraz dołączonego do niej zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka pocztowa była dwukrotnie awizowana w dniach 27 lipca i 4 sierpnia 2015 r. Doręczyciel umieścił na potwierdzeniu odbioru adnotację "adresat nieobecny" oraz informację o tym, że zawiadomienie o złożeniu pisma w placówce pocztowej umieszczono w skrzynce oddawczej adresata. Zwrot do nadawcy (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) nastąpił w dniu 12 sierpnia 2015 r. z adnotacją "zwrot - nie podjęto w terminie". Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku o zwolnienie od kosztów sadowych, należy wskazać, że zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej również jako ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach udzielania cudzoziemcom ochrony. Sprawa ze skargi na decyzję w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy należy do spraw z zakresu udzielania cudzoziemcom ochrony. Skarżącemu przysługuje więc ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych. W tej sytuacji, na podstawie art. 249a w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. g w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało umorzyć postępowanie w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie adwokata, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Treść powołanych przepisów ppsa nie pozostawia wątpliwości, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu rodzinnego, majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 ppsa uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń. Jeżeli zatem tak, jak w przedmiotowej sprawie, oświadczenie o sytuacji finansowej i rodzinnej wnioskującego o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do dokonania pełnej oceny jego możliwości płatniczych i budzi wątpliwości, referendarz sądowy, decydując o przeniesieniu kosztów postępowania ze strony na Skarb Państwa, nie może poprzestać wyłącznie na niepopartych jakimikolwiek wiarygodnymi dokumentami, gołosłownych twierdzeniach strony. W takiej sytuacji konstrukcja art. 255 ppsa zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem (referendarzem sądowym) w ustalaniu rzeczywistych możliwości płatniczych (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt II OZ 794/13. Niepublikowane). Tymczasem, S. K., pomimo upływu wyznaczonego terminu 21 dni, nie uzupełnił złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy o dokumenty źródłowe i dodatkowe oświadczenie. W konsekwencji brak jest możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskującego, a co za tym idzie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględniony. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.