IV SA/Wa 2051/09

WyrokWSA w Warszawie2010-05-21

Skład orzekający: Teresa Zyglewska, Alina Balicka, Małgorzata Małaszewska - Litwiniec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa w zamian za świadczenie emerytalne, wydana na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, w sytuacji gdy właściciel był analfabetą i potencjalnie miał problemy psychiczne, a jego druga żona dokonywała czynności w jego imieniu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy z 1985 r., jest zgodna z prawem. Postępowanie nieważnościowe polega na ocenie decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie na ponownym rozpoznaniu sprawy. W analizowanym przypadku nie stwierdzono rażącego naruszenia prawa, ponieważ właściciel złożył wniosek o przejęcie gospodarstwa, a jego następcy prawni nie zgłosili sprzeciwu, co było zgodne z przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Stan faktyczny
Skarżący J. B. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy z 1985 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa w zamian za emeryturę. Skarżący podnosił, że jego ojciec, P. B., był analfabetą, miał problemy psychiczne i nie wyrażał świadomie woli przekazania gospodarstwa, a czynności w jego imieniu dokonywała jego druga żona. Minister odmówił stwierdzenia nieważności, wskazując na spełnienie przesłanek ustawowych do przejęcia gospodarstwa i brak kompetencji do badania fałszerstwa podpisów.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 21 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska - Litwiniec, Protokolant Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2010 roku sprawy ze skargi J. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu wniosku J. B. o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w N. z [...] marca 1985 r. o przejęciu na własność Państwa w zamian za świadczenie emerytalne gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha położonego we wsi T., orzekając jednocześnie o wyłączeniu spod przejęcia działki gruntu nr [...] o pow. [...] ha wraz ze znajdującymi się na niej zabudowaniami. Uzasadniając swoje stanowisko Minister podniósł, iż decyzja Naczelnika Gminy w N. z dnia [...] marca 1985 r. orzekająca o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha w zamian za świadczenia emerytalne, wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40 poz. 268). Zatem podstawowym dla przedmiotowej sprawy zagadnieniem było zbadanie, czy ww. decyzja Naczelnika Gminy w N. wydana została zgodnie z przepisami ww. ustawy. W myśl art. 51 tej ustawy, w wypadku braku następcy lub gdy następca nie spełnia warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmuje Państwo. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowe gospodarstwo stanowiło własność P. B. na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] lutego 1973 r. Nr [...] wydanego przez Naczelnika Powiatu w H. P.B. nie miał możliwości przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz następcy, ponieważ istniejący następcy nie wyrażali chęci jego przejęcia. P. B. oraz jego żona W. podlegali przepisom ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, bowiem byli rolnikami prowadzącymi gospodarstwo rolne. Za rolnika zgodnie z przepisami ww. ustawy uznawany jest także małżonek rolnika będącego właścicielem przekazywanego na rzecz Państwa gospodarstwa. Jednocześnie w aktach sprawy znajduje się pismo, z którego wynika, że P.B. i W. B. otrzymali decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] lutego 1985 r. przyznającą emeryturę z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego na własność Państwa. Z akt sprawy nie wynika, aby przekazanie na rzecz Państwa nastąpiło wbrew P. B. Odnosząc się do zarzutu zawartego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, iż P. B. nie podpisał protokołu o przejęcie gospodarstwa rolnego za emeryturę, ponieważ był analfabetą w związku z czym przejęcie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, Minister stwierdził, iż w aktach sprawy znajduje się wniosek o przejęcie gospodarstwa podpisany przez P. B. Ewentualne fałszerstwo podpisu P. B. powinno być wykazane przez sąd powszechny na drodze właściwego postępowania. Organ administracji nie posiada kompetencji do badania, czy dokument został sfałszowany. Stwierdzenie, we właściwym postępowaniu, że dokument, na podstawie którego oparto istotne dla sprawy ustalenia faktyczne został sfałszowany, może stanowić następnie podstawę do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Jednocześnie przesłanki, które są podstawą wznowienia nie mogą być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że zamiarem wnioskodawcy było przekazanie gospodarstwa i uzyskanie świadczenia emerytalnego. Zatem nietrafne jest, w ocenie Ministra, stwierdzenie zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że P.B. nie zamierzał przekazać gospodarstwa na Skarb Państwa. Dodatkowo organ wyjaśnił, że fakt, iż protokół przejęcia gospodarstwa z dnia [...] lutego 1985 r. podpisała W. B. nie może mieć wpływu na ważność decyzji Naczelnika Gminy w N. z [...] marca 1985 r. Protokół nie jest bowiem dokumentem zawierającym oświadczenie woli o przekazaniu gospodarstwa na Skarb Państwa. Zgodnie z art. 51 ww. ustawy oświadczenie woli właściciela o zamiarze przekazania gospodarstwa na rzecz Państwa jest zawarte we wniosku, który P. B. podpisał. W związku z tym wydana decyzja Naczelnika Gminy w N. z dnia [...] marca 1985 r. o przejęciu na rzecz Państwa w zamian za świadczenia emerytalne nie narusza prawa. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się J. B. i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej w I instancji, a także o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w N. z dnia [...] marca 1985 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż Minister nie wziął w ogóle pod uwagę wniosków skarżącego zawartych w piśmie z dnia 2 października 2007 r. skierowanym do Wojewody [...] i w piśmie z dnia 26 października 2007 r., a także bardziej szczegółowo rozwiniętych wniosków i żądań podanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz dołączonych do akt sprawy oryginalnych dokumentów i dowodów, co miałoby wpływ na właściwe i sprawiedliwe rozstrzygnięcie sprawy. W ocenie skarżącego czynności związanych z dokumentacją w sprawie przejęcia dokonała w imieniu P. B. (ojca skarżącego), W. B. (druga żona) bez ustawowego upoważnienia ojca, gdy tymczasem gospodarstwo stanowiło jego odrębną własność. Akt Własności zapisany był na nazwisko "B. P. ur. [...].07.1908r." a powinno być "B. P. ur. [...].06.1908". Prawomocność aktu własności również podpisała W. B. W ocenie skarżącego ktoś napisał w imieniu ojca podanie wyrażające jego wolę o przekazanie gospodarstwa na Skarb Państwa. Ktoś złożył kamuflaż podpisu tego podania. Skarżący oświadczył, że ojciec był całkowitym analfabetą, nie umiał ani czytać, ani pisać. W tej sytuacji powinien zostać zastosowany art. 79 i 80 k.c. W ocenie skarżącego z akt sprawy wynika, że postępowanie dowodowe w gminie było prowadzone bardzo powierzchownie oraz niemerytorycznie z zafałszowaniem stanu rzeczywistego i prawdy. W aktach brak jest dokumentów z przesłuchania ojca jako strony przez upoważnionego pracownika Gminy, tym bardziej, że akt własności zawierał istotne wady, a sprawa dotyczyła wyłącznie jego majątku, przy czym był on całkowitym analfabetą i psychicznie chory. Całkiem fałszywa jest teza przyjęta w decyzji Naczelnika Gminy, jakoby "nie ma możliwości przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz następców, ponieważ nie wyrażają oni chęci jego przejęcia". Skarżący jako jedynak biologicznych rodziców, uczył się systemem zaocznym w Technikum Rolniczym w B. i pracował w tym gospodarstwie ponad 30 lat jako główna siła robocza, o czym administracja Gminy dobrze wiedziała, a nie został zgłoszony jako następca. Nie z winy skarżącego, został on wyłączony jako strona i dlatego nie brał udziału w postępowaniu o przekazanie gospodarstwa ojca na Skarb Państwa. Jako prawny następca został w perfidny i fałszywy sposób pozbawiony praw do gospodarstwa rolnego po rodzicach, w wyniku bezprawnych działań macochy – B. W., przy świadomej współpracy pracownika Gminy w N. Ojciec skarżącego od 1960 r. po bardzo ciężkich przeżyciach wojennych i 8-letniej tułaczce wojennej miał poważne kłopoty ze zdrowiem psychicznym. Potwierdzają to, zdaniem skarżącego, dokumenty: orzeczenie z dnia [...] lipca 1960 r. Obwodowej Komisji Lekarskiej d/s Inwalidztwa i Zatrudnienia w B., karta informacyjna z dnia [...] lipca 1960 r. z pobytu w szpitalu w C., zaświadczenie z Poradni Przeciwpadaczkowej w B. o leczeniu w poradni oraz opinia sądowo-psychiatryczna wydana przez lekarza biegłego-specjalistę psychiatrę w C. W świetle powyższego skarżący stwierdził, iż ze względu na choroby psychiczne trwające ponad 30 lat, ojciec nie był w stanie świadomie i swobodnie podejmować decyzji i wyrażać swoją wolę, czyli nie miał zdolności do czynności prawnych. W sprawie tak ważnej, jak zmiana właściciela jego gospodarstwa, powinien być powołany przedstawiciel ustawowy. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie był jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi. Mając na względzie powyższe unormowania Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2009 r. r. oraz utrzyma nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] kwietnia 2009 r. odpowiadają prawu. Kontrolowane w sprawie decyzje zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż przedmiotem postępowania nadzwyczajnego winno być przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, w tym wypadku decyzji Naczelnika Gminy w N. z [...] marca 1985 r. korzystającej z przymiotu ostateczności. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją szczególną, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 kpa. Procedura stwierdzenia nieważności jest odrębnym i samodzielnym postępowaniem, a zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została z naruszeniem przepisów określonych w art. 156 § 1 kpa. Zatem postępowanie takie ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno – prawnego (por. orzeczenie SN z 7.03.1996r., sygn. akt III ARN 70/95, publ. OSNP 1996/18/258). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 lutego 2006r. (sygn. akt II OSK 490/05, publ. Lex nr 196696) wyraził pogląd, iż "w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 kpa musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań". Przy tym należy pamiętać, że zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważnościowym aktu. Przesłanką stwierdzenia nieważności szczególnie rozważaną na gruncie przedmiotowej sprawy było wydanie aktu z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Z brzmienia przywołanego przepisu wynika, iż nie każde naruszenie prawa pociąga za sobą nieważność decyzji, ale tylko przypadki oczywistego i ciężkiego naruszenia prawa. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Z zasady musi to być wada tkwiąca w samej decyzji. Przez rażące naruszenie prawa rozumie się naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego lub procesowego (patrz: B. Adamiak [w:] Adamiak, Borkowski, Komentarz, s. 335; J. Jendrośka, B. Adamiak, Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracji, Pip 1986, nr 1, s. 71). Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (wyrok NSA 21.08.2001r., sygn. akt II SA 1726/00, publ. Lex 51233). Dlatego też, w tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 1988r. (sygn. akt II SA 981/88, ONSA 1988, z. 2, poz. 96) zasadnie stwierdzono, że "naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa". Powyższe dowodzi też, iż zagadnienie rażącego naruszenia prawa było wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (m. in. orzeczenie NSA z 9.02.2005 r., sygn. akt OSK 1134/04, publ. Lex 165717 ). Odnosząc powyższe regulacje prawne i rozważania do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, iż decyzja z [...] marca 1985 r. – weryfikowana w postępowaniu nieważnościowym – wydana została na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40 poz. 268). W myśl art. 51 tej ustawy, w wypadku braku następcy lub gdy następca nie spełnia warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przyjęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmuje Państwo. A zatem tylko łączne spełnienie przesłanek wynikających z ww. przepisu mogło prowadzić do wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa. Przy czym organ orzekający w trybie nadzoru oceniał czy nie doszło do rażącego naruszenia prawa w dniu wydania decyzji, której stwierdzenia nieważność żąda skarżący. Nie prowadził zatem nowego postępowania, a jedynie oceniał postępowanie już zakończone kwestionowaną decyzją, pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem. Wobec tak zakreślonych ram postępowania nieważnościowego, bez znaczenia pozostaje kwestia ewentualnych wad aktu własności ziemi z dnia [...] lutego 1973 r., tym bardziej, że skarżący nie kwestionuje w istocie jego treści co do osoby właściciela i przedmiotu własności. Wręcz przeciwnie, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z 1985 r. i roszczenie wobec wskazanych w akcie nieruchomości, potwierdza przekonanie skarżącego, iż jego ojciec P. B. był właścicielem działek określonych w tym akcie. Nadto prawomocność przedmiotowego aktu stwierdził upoważniony do tego organ administracji, a nie W. B. Przechodząc do oceny zaistnienia przesłanek do przejścia na rzecz Państwa spornych nieruchomości, podnieść należy, że z akt sprawy bezspornie wynika, iż właściciel spornego gospodarstwa rolnego P.B. złożył w dniu [...] listopada 1984 r. wniosek o przejęcie jego nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Wniosek ten podpisał osobiście. W dniu [...] lutego 1985 r. P. B. potwierdził swoją wolę przejęcia przez Skarb Państwa jego gospodarstwa rolnego, składając kolejne pismo, w którym wniósł o wydzielenie mu działki uprawowej w sposób wskazany w załączonym do tego pisma rysunku. Te okoliczności bez wątpienia potwierdzają wolę właściciela gospodarstwa. Spełniona zatem został przesłanka wynikająca z art. 51 powołanej ustawy wskazująca na konieczność złożenia wniosku przez rolnika. Bez znaczenia – dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy - pozostają przy tym zarzuty podniesione przez skarżącego jakoby druga żona P.B. tj. W. B. wykorzystała analfabetyzm męża i dokonała rozporządzeniem jego mieniem wbrew jego woli. Twierdzenia te są bowiem gołosłowne i niepoparte żadnymi dowodami. W aktach sprawy nie znajdują się jakiekolwiek dokumenty mogące choćby uprawdopodobniać stanowisko skarżącego, iż W.B. bądź jakkolwiek inna osoba działała w sposób wskazany przez skarżącego. Nadto – jak słusznie wskazał organ – nie posiada on kompetencji do orzekania czy określony dokument została sfałszowany. Dopóki organ dysponuje ww. oświadczeniem woli P. B., a dokument ten nie został zakwestionowany przez upoważnione do tego organy państwa, dopóty organ administracji ma pełne prawo do uznania, iż zawarte w nim oświadczenie jest zgodne z wolą wnioskodawcy. Niezależnie od powyższego – w odpowiedzi na zarzuty skargi – wskazać należy, iż w myśl art. 80 k.c., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji z [...] marca 1985 r., jeżeli osoba nie mogąca czytać ma złożyć oświadczenie woli na piśmie, oświadczenie powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jak wskazał jednak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 października 1977 r. (sygn. akt III CZP 81/77, OSNC 1978/8/131) jeżeli osoba nie mogąca czytać składa pisemne oświadczenie woli nie w formie aktu notarialnego, przewidzianej przez art. 80 k.c., a forma pisemna jest w danym wypadku wymagana tylko w celach dowodowych (art. 75 k.c.), pominięcie formy notarialnej nie skutkuje nieważnością czynności prawnej. Oświadczenie takie należy jednak uważać za złożone ustnie, a nie na piśmie, a dowód ze świadków lub dowód z przesłuchania stron jest dopuszczalny jedynie w okolicznościach przewidzianych w art. 74 § 2 k.c. Dodatkowo wskazać należy, iż gdyby przyjąć, iż P. B. był analfabetą, to powołany przez skarżącego art. 79 k.c. nie mógł mieć zastosowania w postępowaniu przez Naczelnikiem Gminy w N., albowiem dotyczy on złożenia oświadczenia woli przez osobę nie mogącą pisać lecz mogącą czytać. Tymczasem skarżący twierdzi, iż jego ojciec P.B. nie potrafił ani czytać ani pisać. Dalej podnieść należy, iż analiza akt sprawy potwierdza stanowisko skarżącego, iż P. B. był osobą bardzo schorowaną i leczył się psychiatrycznie. To, nie powoduje jednak, iż nie miał on – jak twierdzi skarżący – zdolności do czynności prawnych. Z akt nie wynika, że P.B. był ubezwłasnowolniony całkowicie bądź częściowo. W ocenie Sądu został również spełniony podstawowy warunek przejęcia gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa na wniosek rolnika, tj. ustaleni następcy prawni odmówili przyjęcia gospodarstwa rolnego. Wbrew temu, co twierdzi skarżący, taka teza znajduje potwierdzenie w zgromadzonych aktach administracyjnych. Mianowicie Naczelnik Gminy w N. ustalił, iż P.B. miał następców w osobach: E. B., H. B., J. B., P. i J. K., M. B. oraz M. W. Pismem z dnia 5 stycznia 1985 r. organ ówcześnie orzekający zwrócił się do wszystkich ww. następców z informacją o toczącym się na wniosek P. B. postępowaniu w sprawie przejęcia na rzecz Państwa spornych nieruchomości. Organ wezwał ww. osoby do zgłoszenia swoich uwag i wniosków, z zastrzeżeniem, iż brak odpowiedzi do dnia 30 stycznia 1985 r. będzie odczytane jako zgoda na przejęcie gospodarstwa rolnego P. B. na rzecz Skarbu Państwa. W aktach sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru wezwania z dnia 5 stycznia 1985 r. Wszyscy następcy własnoręcznym podpisem potwierdzili otrzymanie tego wezwania. Przyjąć zatem należy, iż wiedzieli oni o toczącym się postępowaniu, o wniosku P.B., a także o konsekwencjach braku odpowiedzi na wezwanie organu. Żaden z ustalonych następców nie zgłosił uwag i wniosków, a zatem uprawnione było twierdzenie, iż następcy odmówili otrzymania gospodarstwa rolnego po P. B. Jak już wyżej wskazano, w myśl art. 156 § 1 pkt 1 pkt 2 kpa naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma charakter rażący. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. W odniesieniu do omawianej decyzji Naczelnika Gminy w N. z dnia [...] marca 1985 r. tego rodzaju sytuacja nie występuje. W postępowaniu nieważnościowym Minister dokonał oceny legalności decyzji z [...] marca 1985 r. opierając się na materiale dowodowym zebranym w toku postępowania będącego przedmiotem kontroli. Innymi słowy organ nie mógł – w postępowaniu nieważnościowym – dokonywać samodzielnie ustaleń faktycznych, albowiem nie rozpoznawał sprawy po raz kolejny, a jedynie oceniał zaskarżoną decyzję z punktu widzenia przesłanek nieważnościowych. Skoro zatem w dniu [...] marca 1985 r. z akt sprawy wynikało, iż spełnione zostały wszystkie przesłanki do przejęcia przedmiotowego gospodarstwa rolnego, wynikające z art. 51 powołanej ustawy, to Minister prawidłowo ocenił, iż nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Dodatkowo Sąd nie stwierdził także naruszenia przez organ prawa procesowego (art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa), które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. A zatem zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2009 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzja z [...] kwietnia 2009 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 1985 r. odpowiadają prawu. Odnosząc się natomiast do żądania skargi o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] marca 1985 r. wyjaśnić należy, iż sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a wyłącznie uprawnienia kasatoryjne, gdyż nie będąc kolejną instancją odwoławczą w strukturze organów administracji publicznej, nie zastępuje tych organów w merytorycznym rozstrzyganiu spraw administracyjnych. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło