IV SA/Wa 2051/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia Mieszkańców "[...]" o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Mieszkańców "[...]" na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 9 marca 2013 r., złożonym na urzędowym formularzu, Stowarzyszenie Mieszkańców "[...]" wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2012 r., w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2051/12, odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od wskazanego postanowienia, w przewidzianym prawem terminie Stowarzyszenie wniosło sprzeciw podnosząc, że celem Stowarzyszenia nie jest prowadzenie postępowań sądowych, a obrona interesów mieszkańców przed "zakusami pazernego najemnego zarządu spółdzielni". Członkami Stowarzyszenia są osoby starsze, o niskich dochodach. Stowarzyszenie nie ma statusu organizacji użytku publicznego, ponieważ nie stać go na zatrudnienie księgowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 cyt. ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Stowarzyszenia Sąd miał na względzie, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. W efekcie bowiem prowadzi do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych - gdy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cyt. ustawy. Zdaniem Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Przede wszystkim podkreślić należy, że wniosek o przyznanie prawo pomocy wniosło Stowarzyszenie, a nie osoby fizyczne, które do niego należą. Sąd badał sytuację majątkową Stowarzyszenia i jego ewentualnych możliwości płatniczych, dlatego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku w przedmiotowej sprawie okoliczności dotyczące wieku członków Stowarzyszenia, czy rocznych dochodów przewodniczącego Stowarzyszenia. Jak wynika ze złożonego formularza Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku, nie zbiera składek, nie otrzymuje dotacji, darowizn, zapisów. Wpłacane wpisowe w kwocie 30 zł od członka zostało wydane na cele organizacyjne. Należy mieć na względzie, że stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. W ocenie Sądu, skoro Stowarzyszenie nie posiada wystarczających środków ze składek członkowskich oraz nie podejmuje działalności mogącej pokryć jej bieżącą działalność, to przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych stanowiłoby nieuprawnione finansowanie działalności Stowarzyszenia z funduszy państwowych. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na budżet Państwa, np. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych doprowadziłoby do nieuzasadnionego finansowania działalności stowarzyszenia ze środków publicznych. Przeczyłoby to zasadzie prowadzenia działalności przez Stowarzyszenie na bazie własnego majątku. Wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, że stowarzyszenie, nawet o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach, winno podjąć odpowiednie kroki w celu posiadania niezbędnego majątku. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje bowiem prawo obywateli do zrzeszania się m. in. w stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt II OZ 1433/06). W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie zachodziły przesłanki, które uzasadniałyby przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponadto z akt sprawy wynika, że Stowarzyszenie wygospodarowało środki finansowe na ustanowienie radcy prawnego, bowiem do Sądu wpłynęła skarga kasacyjna sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. Z tego względu na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 254 § 1 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd postanowił jak w sentencji.