IV SA/Wa 2086/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2011 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew i krzewów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], a także decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] i uprzednią decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 2617 (dwa tysiące sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 2086/10 UZASADNIENIE Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].09.2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...].05.2010 r., orzekającą o utrzymaniu w mocy decyzji tego organu z dnia [...].10.2006 r., nr [...], w części dotyczącej zapłaty należności w wysokości 126.152,24 zł, ustalonej za usunięcie (przesadzenie) 5 drzew i 24 krzewów z terenu nieruchomości położonej przy ul. [...] i ul. [...] w obszarze osiedla "M." w W.. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło reformatoryjnie zobowiązując E. Sp. z o. o. z siedzibą w W. do wniesienia opłaty w wysokości 126.152,24 zł, ustalonej za usunięcie poprzez przesadzenie drzew i krzewów ujętych w pkt. 1 decyzji Prezydenta W. z dnia [...].10.2006 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy zaznaczył, że [...].12.2007 r. inwestor, który otrzymał owo zezwolenie na przesadzenie drzewostanu kolidującego z budową budynku nr 6 w pkt. 1 decyzji z dnia [...].10.2006 r., nr [...] z odroczeniem terminu płatności za usunięcie (przesadzenie) na okres 3 lat - wniósł o umorzenie przedmiotowej kwoty lub o odroczenie jej płatności. Przesadzenie miało być dokonane na teren działki nr [...] z obrębu [...] lub na obszar osiedla "M.", zlokalizowanego pomiędzy ul. [...] i ul. [...] w W. Oględzin drzewostanu dokonano protokólarnie [...].12.2009 r. i ustalono brak w terenie dokonanych przesądzeń oraz stwierdzono, że przesadzone drzewa i krzewy z pkt. 1 decyzji Prezydenta W. z dnia [...].10.2006 r., nr [...] nie zachowały żywotności i ze względu na trwające prace budowlane zostały usunięte. Z uwagi na zamieszczenie końcowej treści protokołu, podającą przyczynę usunięcia nie podpisał go przedstawiciel E. Sp. z o. o., nie godząc się z zapisanym stwierdzeniem. W jego przekonaniu obumarcie drzew i krzewów nastąpiło z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. SKO uzasadniając swe stanowisko podkreśliło, że inwestor nie przekazał do WIOŚ pisemnej informacji dotyczącej przedmiotowych przesądzeń drzew i krzewów, a także nie zawiadomił organu o ich obumarciu. SKO mając na uwadze, iż zakres znaczeniowy "przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości" jest szerszy od wystąpienia siły wyższej i tyczy innych okoliczności, na których wystąpienie nie miał wpływu posiadacz nieruchomości wezwało Spółkę do wskazania dowodów świadczących o tym, że obumarcie drzew i krzewów objętych pkt. 1 decyzji Prezydenta W. z dnia [...].10.2006 r., nr [...] nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych. Spółka przedstawiła pismo firmy ogrodniczej z [...].12.2009 r., z którego wynikało, że do nakazanych przesądzeń drzew i krzewów doszło wiosną 2007 r., lecz na przestrzeni 4-5 tygodni zostały usunięte, bo nie wykazały żywotności. Jednocześnie przedłożyła opinię rzeczoznawcy A. M., sporządzoną [...].08.2010 r. W ocenie SKO przedłożone dokumenty nie mogły prowadzić do zwolnienia Spółki z obowiązku poniesienia wymierzonej opłaty. Niepodjęcie wegetacji przez przesadzone rośliny nie świadczy, zdaniem SKO, o braku wpływu na ten fakt posiadacza nieruchomości. Przedłożone dowody nie przesądzają o tym. Brak jest też informacji o podjęciu przez Spółkę jakichkolwiek zabiegów pielęgnacyjnych w stosunku do przesadzonych drzew i krzewów. Fakt dokonania zaś nasadzeń zastępczych nie jest przesłanką umożliwiającą umorzenie opłaty. Odnosząc się z kolei do opinii rzeczoznawcy z dnia [...].08.2010 r. SKO stwierdziło, że jest niewiarygodna, odnosi się bowiem do zjawisk pogodowych (intensywnych opadów) mających miejsce w jesieni - wczesnej zimie 2007 r., a więc okresu, gdy żadne z przesadzonych drzew i krzewów na terenie tym już nie rosło. We wniesionej skardze pełnomocnik skarżącej E. Sp. z o. o. z siedzibą w W. zaznaczył, iż w opinii rzeczoznawcy z dnia [...].08.2010 r. nastąpiła oczywista omyłka, chodziło bowiem o podtopienia z końca 2006 r., a nie jak błędnie napisano w opinii 2007 r., nie stanowiło to jednakże wystarczającego powodu do dyskwalifikacji tego dowodu. Podtopienia te doprowadziły bowiem do zniszczenia systemów korzeniowych przesadzonych roślin. Przedstawiono pogląd, że Organ odwoławczy nie godząc się z tymi argumentami Spółki zobowiązany był do przeprowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego, mogącego potwierdzić lub zaprzeczyć twierdzeniom strony. Nadto, w ocenie pełnomocnika Spółki, nie wykazano na jakich dowodach organ oparł swe ustalenia w zakresie przyjęcia, że do obumarcia przedmiotowych, przesadzonych drzew i krzewów, objętych pkt. 1 decyzji Prezydenta W. z dnia [...].10.2006 r., nr [...] doszło z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, a więc skarżącej Spółki, zwłaszcza w kontekście zatrudnienia do ich przesadzenia profesjonalnego podmiotu - firmy ogrodniczej. Późną jesienią 2006 r. zadołowano część krzewów w celu ich lepszego, późniejszego przesadzenia oraz obłożono matami słomianymi. Pozostałe drzewa i krzewy przesadzono na wiosnę 2007 r. Pełnomocnik podkreślił nadto, że do usunięcia tych drzew i krzewów doszło z powodu niezachowania żywotności, a nie ze względu na trwające prace budowlane. W postępowaniu tym nie dokonano prawidłowych ustaleń co do tego jakie są przyczyny braku zachowania żywotności przez badane rośliny i czy nastąpiło to z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Okoliczność ta czyni, w przekonaniu pełnomocnika Spółki, decyzje wadliwą zwłaszcza wobec faktu dokonania kompensujących nasadzeń zastępczych, w wyniku czego środowisko naturalne nie doznało uszczerbku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie z przyczyn w niej podniesionych. Kontroli zakwestionowanych decyzji Sąd dokonuje pod kątem ich zgodności z prawem, a więc legalności. Rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu zarówno decyzje obu instancji obecnie będące przedmiotem zaskarżenia przez E. Sp. z o. o. z siedzibą w W., jak i uprzednie decyzje obu instancji w tej sprawie - wydane zostały z naruszeniem art. 84 ust. 5 ustawy z dnia 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r., nr 151, poz. 1220 ze zm.). Przedmiotem zaskarżenia były bowiem decyzje odnoszące się do punktów 1 i 2 decyzji Prezydenta W. z dnia [...].10.2006 r., nr [...], a więc zezwalających na przesadzenie wskazanego drzewostanu (5 drzew i 24 krzewów) w określone miejsce, ustalających opłatę za ich usunięcie i odraczających termin płatności należnej z tego tytułu opłaty w wysokości 126.152,24 zł. Na wstępie należy zauważyć, iż w myśl ust. 4 art. 84 ustawy o ochronie przyrody organ właściwy do wydania zezwolenia na usuniecie drzew lub krzewów odracza, na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia, termin uiszczenia opłaty za ich usunięcie, jeżeli zezwolenie - tak jak w rozpatrywanej sprawie - przewiduje przesadzenie ich w inne miejsce. Jeżeli natomiast przesadzone drzewa lub krzewy zachowają żywotność po upływie 3 lat od dnia ich przesadzenia lub też nie zachowają żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty podlega umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat, jak stanowi ust. 5 art. 84 ustawy o ochronie przyrody. Zarówno w orzecznictwie Sądów administracyjnych, jak i w doktrynie podnosi się, iż postępowanie zmierzające do ustalenia, czy zaistniały podstawy do umorzenia przedmiotowej opłaty, stanowi postępowanie w nowej z punktu widzenia procesowego sprawie administracyjnej. Prowadzone jest ono na wniosek beneficjenta owego zezwolenia. Brak aktywności podmiotu uzyskującego zezwolenie z odroczonym terminem wymagalności opłaty, prowadzi - po upływie owych 3 lat - do jej ściągnięcia w wysokości określonej w tym zezwoleniu. Z tej też przyczyny nie jest uprawnione stanowisko, że wniosek posiadacza nieruchomości, który uzyskał zezwolenie na usuniecie drzew, poprzez ich przesadzenie, z odroczonym terminem obowiązku uiszczenia wymaganej z tego tytułu opłaty za usuniecie, z którego wynika, iż wnosi on o umorzenie tej należności, zmierza do zmiany decyzji zawierającej owo zezwolenie. Zainicjowane w ten sposób postępowanie winno być bowiem zakończone wydaniem decyzji o umorzeniu tej opłaty, w razie zaistnienia przesłanek na to pozwalających lub też odmową jej umorzenia, jeśli przesadzone drzewa oraz krzewy, po upływie 3 lat od dnia ich przesadzenia nie zachowają żywotności z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości. W tym kontekście za wadliwe należy uznać zaskarżone, reformatoryjne rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [...].09.2010 r., zobowiązujące skarżącą Spółkę do wniesienia przedmiotowej opłaty w wysokości 126.152,24 zł. Rozstrzygniecie takie prowadziło bowiem do rozpoznania sprawy o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew przez ich przesadzenie, z ustaleniem z tego tytułu należnej opłaty - niejako w trzeciej instancji administracyjnej, a nie w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Nie ulega wątpliwości, że ostateczna decyzja Prezydenta W. z dnia [...].10.2006 r., nr [...] opłatę z tego tytułu już ustaliła, zobowiązała Spółkę do jej zapłaty i jedynie odroczyła termin jej uiszczenia. Decyzja z dnia [...].10.2006 r. zobowiązywała zatem Spółkę do uiszczenia tej opłaty w określonej dacie, kiedy to ustalona opłata stawała się wymagalna, bez potrzeby ponownego zobowiązywania Spółki do jej zapłaty. Z tego względu przedmiotem rozstrzygnięcia z wnioski Spółki z dnia [...].12.2007 r. mogło być jedynie umorzenie tej opłaty, względnie odmowa jej umorzenia. Skarżąca Spółka wyraźnie wnosiła o umorzenie przedmiotowej opłaty we wniosku z dnia [...].12.2007 r., inicjującym to postępowanie, względnie o rozłożenia tej należności na raty. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż od samego początku niewłaściwe określony został przez orzekające organy przedmiot tego postępowania. Pierwsza z wydanych decyzji - Prezydenta W. z dnia [...].12.2009 r. wadliwie, ze wskazanych uprzednio przyczyn, utrzymała przedmiotową należność w mocy i dokonała zmiany decyzji Prezydenta W. z dnia [...].10.2006 r., nr [...] w zakresie terminu płatności. Kasatoryjna decyzja SKO w W. z dnia [...].02.2010 r. przekazując sprawę do ponownego rozpoznania dopatrzyła się jedynie bezpodstawności zastosowania trybu z art. 155 Kpa, wobec braku zgody strony postępowania. Nie zakreśliła jednakże prawidłowo zakresu żądania Spółki, w kontekście konieczności rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia przedmiotowej opłaty. W konsekwencji organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę, po raz kolejny orzekł wadliwie, utrzymując w mocy pkt 1 oraz 2 decyzji Prezydenta W. z dnia [...].10.2006 r., nr [...]. Obecnie zaskarżona decyzja reformatoryjna SKO także dokonała wadliwej interpretacji zakresu żądania z ust. 5 art. 84 ustawy o ochronie przyrody, w efekcie ponownie zobowiązując E. Sp. z o. o. do wniesienia przedmiotowej opłaty, co uczyniono już w pkt 1 i 2 decyzji Prezydenta W. z dnia [...].10.2006 r., nr [...]. W dodatku organ odwoławczy uczynił to w sytuacji, gdy upłynął już termin na jaki odroczony został obowiązek uiszczenia przedmiotowej opłaty. W ocenie Sądu, wskazane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, prowadząc w efekcie do nieuprawnionego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy niejako w III - ciej instancji, w sprawie administracyjnej tyczącej zobowiązania do uiszczenia opłaty związanej z udzielonym zezwoleniem za usunięcie drzew i krzewów, poprzez ich przesadzenie. Odnosząc się natomiast do argumentów strony Skarżącej, iż to organ winien dowieść, że utrata żywotności i drzew i krzewów nastąpiła z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, należy wskazać na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.02.2009 r., sygn. akt II OSK 204/08, Lex nr 518204. Wynika z niego, iż posiadacz nieruchomości nie ma uprawnień do samodzielnej oceny żywotności drzew lub krzewów i usunięcia ich, bo są wg niego obumarłe i nie rokują szans na przeżycie. Z pewnością bowiem łatwiej ocenia się stan drzewa, gdy pozostaje tam gdzie rosło, niż post fatum, gdy zostało już usunięte. Późniejsze dokonane przez Spółkę nasadzenia zstępcze, nieorzeczone przez organ, jak trafnie podniosły organy, nie miały wpływu na zasadność wniosku o umorzenie przedmiotowej opłaty, z uwagi na walory przyrodnicze drzew i krzewów zakwalifikowanych do przesadzenia. Dodatkowym uchybieniem organów orzekających w sprawie było nie rozpatrzenie wniosku Spółki w części dotyczącej rozłożenia na raty tej należności, nie ustalono też, czy żądanie to w dalszym ciągu było aktualne. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniając, iż od skargi został pobrany wpis stosunkowy.