IV SA/Wa 2119/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi V. T. i J. H. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1) odmówić J. H. zwolnienia od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla J. H. adwokata. J. H. po wezwaniu go do uiszczenia wpisu od skargi w niniejszej sprawie w wysokości 200 zł w dniu 18 września 2012 r. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Z informacji zawartych we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPPF, oraz z dokumentów źródłowych nadesłanych w dniu 18 października 2012 r. wynika, że wnioskodawca jest niepełnosprawny, ma trudności w komunikowaniu się z otoczeniem. Wnioskodawca wymienił następujące miesięczne wydatki: leki 310 zł, wizyty lekarskie 150 zł, energia elektryczna 245,83 zł, abonament telefoniczny 51,48 zł, koszty dostawy wody i odbioru ścieków 64,28 zł, wywóz śmieci 71 zł, zakup opału 380 zł, alimenty 462 zł. Skarżący oświadczył, że na pokrycie pozostałych kosztów utrzymania pozostaje ok. 1300 zł. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Posiada dom o pow. 109 m2 (współwłasność w ½) oraz działkę siedliskową o pow. 913 m2 (½ udziału). Skarżący uzyskuje dochód w wysokości 2594,64 zł brutto z tytułu emerytury, a jego żona 952,09 zł brutto (jak wynika z kopii przekazu pocztowego świadczenia). Rozpoznając wniosek zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla sienie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał, aby w jego sytuacji uzasadnione było przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy mieć na uwadze, że skarżący oraz jego żona uzyskują stały comiesięczny dochód w wysokości 3546,47 zł brutto (2594,64 + 952,09 zł). Jako stałe comiesięczne wydatki wskazał kwotę – 1733 zł (leki 310 zł, wizyty lekarskie 150 zł, energia elektryczna 245,83 zł, abonament telefoniczny 51,48 zł, koszty dostawy wody i odbioru ścieków 64,28 zł, wywóz śmieci 71 zł, zakup opału 380 zł, alimenty 462 zł), a na pozostałe wydatki (w tym żywność) pozostaje kwota ok. 1300 zł. W ocenie referendarza sądowego - mając na uwadze powyższe zestawienie dochodów i wydatków - uzyskiwane przez skarżącego i jego żonę dochody pozwalają na takie zaplanowanie budżetu domowego, aby wygospodarować środki na poniesienie związanych ze sprawą kosztów sądowych. Pozwala na to zarówno charakter dochodu (stałe, comiesięczne świadczenie z ZUS) jak i jego wysokość. Co prawda, skarżący wskazuje, że świadczenie to w całości przeznacza na podstawowe potrzeby. Jednakże w tym miejscu należy podkreślić, że wprawdzie zakres wydatków wnioskodawcy uzależniony jest od poziomu na jakim prowadzone jest gospodarstwo domowe, jednakże z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji zwolnienia od kosztów sądowych konieczne koszty utrzymania, poza szczególnie uzasadnionymi wypadkami, odnieść należy do minimalnych w skali kraju, a udzielenie prawa pomocy może mieć miejsce jedynie w przypadku osób, których dochody oraz stan majątkowy są niższe od przeciętnych. W tym kontekście należy stwierdzić, że dochody skarżącego nie są niskie, biorąc pod uwagę, że najniższe krajowe świadczenie emerytalne kształtuje się na poziomie 728,18 zł brutto (Komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent – opublikowany w Monitorze Polskim z 2011 r. Nr 15, poz. 162). Dlatego też uzasadniona jest odmowa prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Oceniając jednak sytuację materialną oraz życiową skarżącego (jest osobą niepełnosprawną, ma trudności w komunikowaniu się z otoczeniem, nie opuszcza samodzielnie miejsca zamieszkania) w kontekście poniesienia także kosztów zastępstwa procesowego, referendarz sądowy doszedł do wniosku, że poniesienie tych kosztów może narazić jego oraz jego żonę na uszczerbek utrzymania koniecznego. Dlatego też przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, należy uznać za uzasadnione. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji postanowienia.