IV SA/Wa 214/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] października 2009 r. wójt Gminy D. , na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), odmówił zameldowania A. B. na pobyt stały w miejscowości S. nr [...] , gm. D. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, iż A. B. w dniu 1 października 2009 r. wystąpiła z wnioskiem o zameldowanie na pobyt stały pod adresem S. nr [...] , gm. D. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, brak było potwierdzenia właściciela lokalu, że wnioskodawczyni przebywa pod wskazanym adresem, wymaganego na podstawie art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że właścicielem spornego lokalu jest mąż wnioskodawczyni- A B. , który nabył przedmiotowy lokal wraz z gospodarstwem rolnym od swoich rodziców w drodze umowy darowizny ( akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r.). A. B. i A. B. zawarli związek małżeński 14 czerwca 2008 r. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż od maja 2009 r. w ich małżeństwie nastąpił kryzys spowodowany konfliktami rodzinnymi. Następstwem powyższego był złożony w dniu 29 maja 2009 r. przez A. B. pozew o rozwód. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w sprawie potwierdziło, że A. B. zabrała część swoich rzeczy niezbędnych do codziennego użytku i przeprowadziła się do lokalu w P. przy ul. [...] , będącego własnością jej matki. W lokalu tym przebywa stale od września 2009 r. Jako przyczynę niezamieszkiwania pod adresem S. nr [...] , gm. D. , A. B. wskazała okoliczność, iż mąż nie chce jej wpuścić do spornego lokalu, pomimo iż wyraża ona chęć przebywania w nim. W ocenie organu pierwszej instancji wnioskodawczyni nie wykazała jednak aby podjęła jakiekolwiek czynności umożliwiające jej zamieszkania w przedmiotowym lokalu. W odwołaniu od powyższej decyzji A. B. wyjaśniła, iż w skutek konfliktu z mężem zmuszona była opuścić sporny lokal, w którym stale zamieszkiwała. Wskazała, iż dopóki stan zdrowia jej na to pozwalał, stale przyjeżdżała do S. w celu zamieszkania z mężem, lecz nie była wpuszczana na teren przedmiotowej posesji. Pomimo wszczętej z inicjatywy jej męża sprawy rozwodowej oświadczyła, że chce nadal mieszkać w przedmiotowym lokalu. W ocenie odwołującej się przesłanką do zameldowania jej w spornym lokalu jest uprawnienie wynikające z art. 281 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który to przepis wprost stanowi, że jeśli prawo do mieszkania przysługuje jednemu małżonkowi to drugi małżonek jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w celu zaspokajania potrzeb rodziny. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] października 2009 r., nie stwierdzając podstaw do uchylenia lub zmiany rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że z wyjaśnień złożonych przez wnioskodawczynię, a także materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż A. B. w dacie złożenia wniosku o zameldowanie nie zamieszkiwała w lokalu nr [...] w miejscowości S. , nie przebywa tam również obecnie. Pomimo posiadania kluczy do przedmiotowego lokalu nie podejmowała ona prób wejścia do niego, tłumacząc to zakazem ze strony jej męża, zamieszkującego pod ww. adresem. Jak wynika z wyjaśnień złożonych przez samą odwołującą się w dniu 20 października 2009 r., obecnie zamieszkuje ona w lokalu przy ul. [...] w P. u swojej matki. Wojewoda [...] podkreślił, iż przeprowadzone wielokrotnie przez Komendę Powiatową Policji w P. kontrole meldunkowe wykazały, że A. B. nie przebywa w spornym lokalu. Wskazał, iż właściciel przedmiotowego lokalu w złożonych wyjaśnieniach również potwierdził, że jego żona nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. Nie wyraził on także zgody na jej przyszłe zamieszkanie, z uwagi na narastające konflikty rodzinne. Odnosząc się do argumentacji zawartej w złożonym odwołaniu, Wojewoda [...] podkreślił, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy pozostaje treść art. 281 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, bowiem podstawę do zameldowania lub odmowy zameldowania osób stanowią przepisy ustawy o ewidencji ludności oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy. Na powyższą decyzję Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. B. . W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż stwierdzenie orzekających w niniejszej sprawie organów jakoby nie podejmowała prób zamieszkiwania w spornym lokalu nie znajduje uzasadnienia. Skarżąca podkreśliła, iż kilkukrotnie sama lub z rodziną, próbowała wejść do przedmiotowego lokalu, jednak próby te były udaremniane przez jej teściów. W ocenie skarżącej okoliczność braku zgody jej męża na zamieszkiwanie przez nią w spornym lokalu na stałe nie ma znaczenia w kontekście art. 281 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Ponadto zdaniem skarżącej, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, w jej bowiem ocenie jako przepis szczególny, uchyla zastosowanie przepisów ogólnych. Skarżąca dodatkowo podkreśliła, iż opuszczenie przez nią spornego lokalu związane było z pogorszeniem się jej stanu zdrowia- zagrożoną ciążą, wobec czego zmuszona była zamieszkać w mieście, bliżej ośrodków medyczno-ratowniczych. Obecnie, jak podała, urodziła dziecko i zamieszkuje u swojej matki. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji nie narusza prawa. Przedmiotem oceny Sądu była prawidłowość decyzji wydanej na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie ze wskazanym przepisem, w sytuacji gdy dane zawarte w zgłoszeniu osoby wykonującej obowiązek meldunkowy budzą wątpliwości, organ prowadzący ewidencję jest upoważniony rozstrzygnąć o dokonaniu zameldowania lub wymeldowaniu. W przedmiotowej sprawie wątpliwość orzekających organów budził fakt zamieszkiwania skarżącej w przedmiotowym lokalu. Należy mieć na uwadze, iż stosownie do treści art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz do wglądu dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. W zgłoszeniu pobytu stałego, złożonym przez skarżącą na formularzu w dniu 1 października 2009 r., brak było podpisu potwierdzającego przebywanie A. B. w lokalu nr [...] w miejscowości S. , przez właściciela lokalu- męża skarżącej- A. B. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, orzekające w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły, iż skarżąca nie zamieszkuje na stałe w przedmiotowym lokalu, co dawało z kolei podstawę do odmowy dokonania czynności materialno-technicznej w postaci zameldowania skarżącej pod adresem S. nr [...] , gm. D. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, m.in. protokołów przesłuchań świadków, tj. M.L., S. L., S. L. oraz samej skarżącej, wynika, że A. B. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] w miejscowości S. . Faktu tego nie zakwestionowała również skarżąca w odwołaniu oraz skardze do tut. Sądu. Przeciwnie, potwierdziła, iż nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu z powodu zagrożonej ciąży, oświadczyła natomiast, że od 2009 r. do chwili obecnej mieszka u swojej matki w lokalu przy ul. [...] w P. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola meldunkowa również wykazała, iż skarżąca nie zamieszkuje w spornym lokalu. Ponadto okoliczność nieprzebywania skarżącej w przedmiotowym lokalu została potwierdzona przez H. D.- matkę skarżącej oraz M. D.- brata skarżącej. Należy jednocześnie zauważyć, iż w protokołach przesłuchania wskazane powyżej osoby jednoznacznie oświadczyły, iż A. B. nie mieszka z mężem, od października 2009 r. zamieszkuje natomiast w lokalu przy ul. [...] w P. Opisane okoliczności wskazują, iż brak było podstaw do zameldowania skarżącej w lokalu nr [...] w miejscowości S., bowiem nie została spełniona podstawowa przesłanka do dokonania tej czynności, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. przesłanka zamieszkiwania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze wskazać należy, że nieuzasadniony pozostaje zarzut błędnego uznania przez orzekające w niniejszej sprawie organy, iż skarżąca nie podejmowała żadnych kroków prawnych zmierzających do umożliwienia jej zamieszkania w spornym lokalu. W tym miejscu należy wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał znaczenie pojęcia opuszczenie miejsca pobytu na gruncie art. 15 ust 2 powołanej ustawy. W wyroku z dnia 12 kwietnia 2001 r. (V SA 3078/00, LEX nr 78937), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Stanowisko to w pełni podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Z prawidłowych ustaleń poczynionych przez organy administracji publicznej wynika, że skarżąca opuściła dobrowolnie sporny lokal wskazując, iż wobec pogorszenia się stosunków rodzinnych niemożliwym stało się dalsze przebywanie przez nią w tym lokalu. Na dobrowolną zmianę przez skarżącą miejsca pobytu wskazuje również fakt, iż A. B. nie skorzystał z przysługujących jej środków prawnych zmierzających do przywrócenia naruszonego posiadania. Twierdzenie, że przedmiotowe mieszkanie opuściła z powodu nieporozumień z mężem, a powrót do lokalu został jej uniemożliwiony przez teściów oraz funkcjonariuszy Policji, nie zostało potwierdzone w postępowaniu karnym, skarżąca nie złożyła bowiem zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa do organów ścigania. Skoro zatem skarżąca nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do spornego lokalu, a w przeprowadzonym postępowaniu jednoznacznie potwierdzony został fakt niezamieszkiwania przez skarżącą w lokalu nr [...] w miejscowości S. , obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie była odmowa dokonania czynności materialno - technicznej zameldowania w przedmiotowym lokalu. Należy mieć bowiem na uwadze, że z treści przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynika, że organy właściwe w sprawach ewidencji ludności winny podejmować wszelkie działania w celu zapewnienia zgodności zapisów ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania. Istotę ewidencji ludności stanowi gromadzenie informacji w zakresie danych o miejscu pobytu osób. Chodzi o to by dane te, odpowiadały stanowi faktycznemu i nie tworzyły fikcji meldunkowej. Organy zaś prowadzące ewidencję mają obowiązek podejmować wszelkie czynności służące rejestracji prawdziwych danych o miejscu pobytu osób. W tej sytuacji, gdy bezspornym jest, że skarżąca nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, rozstrzygnięcia obu organów uznać należy za zasadne. Bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostaje także twierdzenie skarżącej, iż w niniejszej sprawie zastosowanie winien mieć przepis art. 281 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jak słusznie bowiem zauważył organ odwoławczy, jedyną przesłanką, od której uzależnione jest dokonanie zameldowania jest przesłanka zamieszkiwania w danym lokalu w dacie zameldowania, wynikająca z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Uprawnienie wynikające z art. 281 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi tzw. prawo pochodne, które istnieje nie dlatego, że wprowadza się je w drodze regulacji prawnej, ale ze względu na więzi łączące małżonków. Z istoty praw pochodnych wynika bowiem, że nie mogą one istnieć bez istnienia uprawnień pierwotnych (wyrok NSA w Warszawie z dnia 8 marca 2001 r., VSA 1625/00, Lex nr 79349). Przepis ten, w czasie trwania związku małżeńskiego daje podstawę do korzystania z mieszkania małżonkowi do którego ono nie należy. Natomiast uprawnienie do zameldowania w takim lokalu, nabywa się dopiero po zamieszkaniu w nim. Skoro skarżąca w lokalu męża nie zamieszkiwała, nie spełniała ustawowych przesłanek do zameldowania w nim. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.