IV SA/Wa 215/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Ewa Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2008 r. sprawy ze skargi T. W. i K. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2007 r. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2007r., znak [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2007r., znak: [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w G. z dnia [...] grudnia 1975r., znak: [...], o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 9,17 ha położonego we wsi D., gmina G., stanowiącego własność K.W. oraz zmieniającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1976r., znak [...]. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Naczelnik Gminy w G., decyzją z dnia [...] grudnia 1975r., na podstawie art. 28 i 31 ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118) przejął na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwo rolne oznaczone numerami działek nr [...] o łącznej powierzchni 9,17 ha położone we wsi D., gmina G., stanowiące własność K.W. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż T.i K. małż. W. złożyli wniosek o przejęcie przedmiotowego gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa w zamian za spłaty pieniężne. Powyższy wniosek podyktowany był trudnościami gospodarczymi spowodowanymi zadłużeniami kredytowymi i brakiem narzędzi rolniczych. Następnie, na wniosek skarżących, Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] lutego 1976r., zmienił ww. decyzję Naczelnika Gminy w części dotyczącej pozostającej do spłaty należności. Wnioskiem z dnia 15 września 2006r. skarżący zwrócił się o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy G., w uzasadnieniu wskazał, iż kwota zaproponowana za przekazanie gospodarstwa została zaniżona. Całkowita kwota (po odjęciu zadłużeń) została rozłożona na 6 rat, w związku z czym pieniądze zdewaluowały się na skutek inflacji. Ponadto zarzucił kwestionowanej decyzji, iż jego gospodarstwo było traktowane jako dzierżawa, stanowiące własność Państwowego Funduszu Ziemi. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] listopada 2007r., odmówił stwierdzenia nieważności wydanych w niniejszej sprawie decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że przejęcie przedmiotowego gospodarstwa rolnego nastąpiło na podstawie art. 28 i 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na IVSA/Wa 215/08 własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Zgodnie z art. 28 tej ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogły być na wniosek rolnika przejęte na własność Państwa w całości lub w części za spłaty pieniężne, jeżeli rolnik nie spełniał warunków do uzyskania renty. Organ stwierdził, że z uwagi na upływ czasu (ponad 30 lat od dnia przejęcia gospodarstwa) z akt archiwalnych dotyczących przejęcia gospodarstwa zachowały się jedynie: pismo Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w B. z dnia 2 lutego 1976r., dotyczące opisu przejętego gospodarstwa; decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1976r., pismo Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w B. z dnia 12 stycznia 1976r. wysłane do Banku Gospodarki Żywnościowej Oddział Wojewódzki w B. przesyłające wydaną w niniejszej sprawie decyzję Naczelnika Gminy w G. z dnia [...] grudnia 1975r., oraz opis gospodarstwa sporządzony w dniu [...] stycznia 1976r. Jak zauważył organ, w zachowanych aktach archiwalnych sprawy, jak również w dokumentach złożonych przez skarżącego nie ma wniosku T. i K. W. o przejęcie gospodarstwa na własność Państwa. Stwierdził jednak, iż zarówno z treści decyzji Naczelnika Gminy jak i z pozostałych akt sprawy wynika, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek jego właściciela. Organ podniósł, że z zebranych w sprawie dokumentów wynika, iż skarżący posiadał zadłużenie wobec Banku Spółdzielczego w G. oraz Spółdzielni Kółek Rolniczych w G. w łącznej wysokości 73.920 zł ( w tym 73.227 zł na rzecz Banku z tytułu udzielonej pożyczki oraz 693 zł na rzecz Spółdzielni Kółek Rolniczych). W decyzji o przejęciu gospodarstwa wskazano, iż od wartości przejmowanego gospodarstwa, które wyceniono na kwotę 348.335 zł odliczono ww. zadłużenie. Spłata w wysokości 50.000 zł miała nastąpić w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji. Pozostała część należności miała zostać rozłożona na równe raty roczne, i być spłacana w terminie do dnia 30 października każdego roku. Decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1976r. ww. decyzja została, na wniosek skarżących, zmieniona w części dotyczącej terminu spłat pieniężnych w ten sposób, że kwota 150.000 zł przypadająca do spłaty w latach 1977-1979 miał być wypłacona niezwłocznie, a pozostałe raty w kwotach do 50 000 miały być płatne od roku 1980. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie dało podstaw do przyjęcia, że będące przedmiotem kontroli decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa. Ze IVSA/Wa 215/08 zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w ocenie organu wynika, że przejęcie gospodarstwa nastąpiło na wniosek właściciela. Podnoszony przez skarżącego fakt, iż za przejęte gospodarstwo otrzymał za niską kwotę nie ma, zdaniem organu, znaczenia dla sprawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał, iż nie posiadał zadłużenia wobec Banku Spółdzielczego ani na rzecz Spółdzielni Kółek Rolniczych. Rozpatrując sprawę ponownie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] grudnia 2007r., utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję i powtórzył argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Uznał także, że stwierdzenie skarżącego dotyczące braku zadłużenia jest sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący podniósł, że nigdy nie składał wniosku o przekazanie gospodarstwa na własność Państwa. Uważa, że w istocie doszło do bezprawnego wywłaszczenia go z gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na podstawie art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych sprowadza się do badania, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy, Sąd doszedł do przekonania, że skarga złożona w rozpatrywanej sprawie jest zasadna. Zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi została bowiem wydana z naruszeniem prawa. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, jest wyrażona w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst. jedn. - Dz. U. 2000r. Nr 98, IV SA/Wa 215/08 poz. 1071 z późn. zm.) zasada prawdy obiektywnej, która obliguje organy prowadzące sprawę do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizację tej zasady zapewniają gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 kpa organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co obejmuje także obowiązek zgromadzenia całości dokumentów, niezbędnych do rozpoznania sprawy. Czynności dowodowe powinny być przeprowadzone w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością. Organ powinien dokonać oceny konkretnego przypadku w sposób wszechstronny, na podstawie analizy całości zgromadzonego materiału dowodowego, a swoje stanowisko uzasadnić w sposób wymagany przepisami kpa. Z obowiązkiem rozpatrzenia całości materiału dowodowego związana jest zasada swobodnej oceny dowodów, która nie oznacza jednak dowolności w ich ocenie. Organ musi bowiem opierać się na całokształcie zebranego materiału dowodowego i wszechstronnej jego ocenie. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogły być przejęte na własność Państwa na wniosek rolnika. Postępowanie w sprawie przejęcia gospodarstwa na własność Państwa było zatem, jak wynika z brzmienia cytowanego przepisu, postępowaniem wszczynanym na wniosek zainteresowanego rolnika. Jednakże, w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, brak jest takiego wniosku. Badający sprawę organ stwierdził jedynie, że zachowały się tylko niektóre dokumenty z okresu wydawania decyzji, a wniosku skarżącego nie odnaleziono ani w aktach archiwalnych, ani też nie było go w złożonych przez niego dokumentach. Nie podejmując żadnych działań zmierzających do sprawdzenia czy wniosek taki istniał czy też nie, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ograniczył się do konstatacji, iż postępowanie zostało wszczęte na wniosek ponieważ wynika to z decyzji Naczelnika Gminy jak i z pozostałych akt sprawy. Wobec tego należy stwierdzić, że rozpatrując niniejszą sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchybił obowiązkowi zebrania całości materiału dowodowego koniecznego do wyjaśnienia sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć IV SA/Wa 215/08 istotny wpływ na wynik sprawy i w związku z tym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.