IV SA/Wa 2164/19
WyrokWSA w Warszawie2020-01-24
Skład orzekający: Wanda Zielińska - Baran, Marzena Milewska - Karczewska, Monika Barszcz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zasadnie odmówił uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla budowy stacji bazowej telefonii komórkowej, położonej na obszarze Natura 2000, ze względu na potencjalne negatywne oddziaływanie na chronione gatunki ptaków?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy ochrony przyrody zasadnie odmówiły uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy wskazywał na potencjalne ryzyko znacząco negatywnego wpływu planowanej inwestycji na cele ochrony obszaru Natura 2000, w szczególności na chronione gatunki ptaków, takie jak kulik wielki. Odmowa uzgodnienia była uzasadniona zastosowaniem zasady przezorności, a prawidłowe ustalenie stopnia oddziaływania wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w odrębnym postępowaniu.Stan faktyczny
Spółka złożyła skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ), który utrzymał w mocy postanowienie odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla budowy stacji bazowej telefonii komórkowej. Inwestycja miała być zlokalizowana na działce znajdującej się na obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000. Organy ochrony przyrody odmówiły uzgodnienia, wskazując na potencjalne negatywne oddziaływanie inwestycji na chronione gatunki ptaków, w szczególności na kulika wielkiego, oraz na ryzyko pogorszenia stanu siedlisk przyrodniczych. Skarżąca spółka kwestionowała te ustalenia, argumentując, że inwestycja ma niewielki zasięg, nie zniszczy siedlisk i nie wpłynie znacząco negatywnie na gatunki chronione, a nawet jeśli, to powinny zostać zastosowane przepisy o nadrzędnym interesie publicznym i kompensacji przyrodniczej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska - Karczewska Sędzia WSA Monika Barszcz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oddala skargę.
[...] Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] (dalej zwany także organem pierwszej instancji) postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r., znak: [...] odmówił uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...] wraz z infrastrukturą towarzyszącą na terenie działki nr [...], obręb [...], gm. [...], w obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] i [...].
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej zwany także organem odwoławczym i GDOŚ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm., dalej: "Kpa"), art. 60 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1945, z późn. zm., dalej: "u.p.z.p."), po rozpatrzeniu zażalenia [...] S.A (dalej zwana także skarżącą, Spółką, inwestorem i stroną), utrzymał w mocy zaskarżone ww. postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wyznaczony teren inwestycji, wraz z pozostałą częścią działki nr ew. [...] i okolicznymi terenami należy do obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] i [...]. Uzgadniany projekt decyzji dotyczy budowy stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...] wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Stacja bazowa składać się będzie z masztu kratowego o wysokości 55 m, fundamentu oraz urządzeń teletechnicznych (nadawczo- odbiorczych) i wewnętrznej linii zasilającej. Instalacja zostanie wykonana z wieży compact, a urządzenia nadawczo-odbiorcze będą umieszczone na ramie stalowej u jej podstaw. Budowa wskazanego urządzenia telekomunikacyjnego została zaplanowana na działce nr ew. [...] w obrębie [...], w gm. [...], której całkowita powierzchnia wynosi 1,65 ha. Na lokalizację zamierzonej inwestycji wybrano południowy fragment działki, który, po wybudowaniu stacji bazowej, ograniczy się do 10m x 10m (ok. 126 m2). Pod względem ewidencyjnym działka należy do gruntów ornych klasy V i VI (RV - 0,4 ha, RVI - 0,5 ha) oraz pastwisk trwałych (PsV - 0,75 ha). Teren, na którym zaplanowano inwestycję to grunt orny i wraz z pozostałą częścią działki nr ew. [...] położony jest w dolinie rzeki [...], pośród niezabudowanych terenów użytków rolnych - pól, łąk i pastwisk, rozpościerających się szeroko wzdłuż jej koryta.
Zdaniem organu odwoławczego należy przyznać rację skarżącej, że lokalizacja inwestycji nie jest położona 90 m od koryta [...], jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu, lecz ok. 300 m od niego. Trzeba jednak również zauważyć, iż pomimo tego oddalenia, teren inwestycji nadal znajduje się w obrębie rozległych, otwartych, niezabudowanych przestrzeni doliny rzeki. Niewątpliwym jest również, że koryto [...] to istotny element środowiska przyrodniczego, jednak to nie tylko obecność koryta decyduje o wartości przyrodniczej nadrzecznych obszarów, lecz także tereny które rozciągają się od jej koryta rzeki, czyli dolina rzeki. To w dolinie rzeki wykształcają się różnorodne zbiorowiska roślinne będące siedliskiem różnych grup zwierząt. Znajdująca się w odległości ok. 300 m od miejsca planowanej inwestycji zabudowa siedliskowa, wskazana przez Spółkę nie zmieni faktu, że omawiany teren pod względem zagospodarowania to otwarte tereny pól, łąk i pastwisk.
Organ wskazał, że w związku z położeniem ww. inwestycji w obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] i [...] uzgadniany projekt decyzji nie może naruszać art. 33 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r. poz. 1614, z późn. zm., dalej jako ustawa o ochronie przyrody) zgodnie, z którym zabrania się podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000, lub wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami.
GDOŚ podniósł, że analizując, w związku z ww. przepisem, możliwość realizacji planowanej inwestycji na działce nr ew. [...], obręb [...], gm. [...], organ zobowiązany jest zbadać ryzyko wystąpienia znacząco negatywnego wpływu planowanej inwestycji na cele ochrony obszaru Natura 2000 [...] i [...]. Dokonując powyższego organ nie przesądza o negatywnym wpływie planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, a jedynie dokonuje diagnozy istnienia ryzyka znaczącego pogorszenia stanu siedlisk przyrodniczych i znaczącego negatywnego wpływu na gatunki, dla ochrony których został utworzony dany obszar Natura 2000. Przy czym o możliwości zaistnienia znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 przesądzają istniejące prawdopodobieństwo lub ryzyko takiego oddziaływania – a więc sytuacja, gdy na podstawie obiektywnych informacji nie można tego ryzyka wykluczyć. Do dokonania szczegółowej oceny wpływu planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 służy procedura określona w dziale V rozdział 5 (art. 96-103) ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r., poz. 2081 z późn. zm.), w ramach której wykonywany przez eksperta w danej dziedzinie raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 podlega weryfikacji i ocenie wyspecjalizowanego organu, jakim jest regionalny dyrektor ochrony środowiska. To dopiero podczas tej procedury jest wyjaśniane i rozstrzygane, czy określona inwestycja rzeczywiście będzie w znaczący sposób pogorszać stan siedlisk przyrodniczych lub w znaczący sposób wpływać negatywnie na gatunki, dla ochrony których został utworzony obszar Natura 2000 [...] i [...].
Organ podał, że obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] i [...] administracyjnie znajduje się na terenie dwóch województw - [...] i [...], obejmując łącznie 34286,7 ha, z których przeważająca część (południowa i środkowa) należy do województwa [...]. O warunkach hydrologicznych [...] i [...], zgodnie z nazwą obszaru, decydują dwie rzeki: [...] i [...]. [...], o ogólnej długość 113,7 km i powierzchni zlewni 2.053,0 km2 jest jedną z nielicznych w regionie rzek o charakterze naturalnym, dzikim charakterze i dużych walorach krajobrazowych. [...], o długości 39,6 km, z uregulowanym na całej długości korytem, jest głównym dopływem [...] i przepływa przez rozległe zmeliorowane łąki. Jako przedmioty ochrony w [...] i [...] uznanych zostało 19 gatunków ptaków, z czego 12 to gatunki z Załącznika Dyrektywy Ptasiej. Są to: bocian biały (Ciconia ciconia), lerka (Lullula arborea), świergotek polny (Anthus campestris), dudek (Upupa epops), ginąca kraska (Coracias garrulus), związane ze stawami rybnymi: wąsatka (Panurus biarmicus) i pliszka cytrynowa (Motacilla citreola), żyjący w borach sosnowych: lelek. Na terenach łąk i turzycowisk swoje siedliska ma będąca przedmiotem ochrony: kropiatka (Porzana porzana), kulik wielki (Numenius arquata), rycyk (Limosa limosa), krwawodziób (Tringa totanus), dubelt, kszyk (Gallinago gallinago), błotniak łąkowy (Circus pygargus), wodniczka (Acrocephalus paludicola) i cietrzew (Lyrurus tetrix). Obszar Doliny [...] i [...] ma kluczowe znaczenie dla ochrony kulika wielkiego. Obszar ten, z trzema innymi [...] ostojami i [...], to skupiska populacji kulika wielkiego utrzymujące zdecydowaną większość krajowej populacji gatunku.
GDOŚ stwierdził, że Kulik wielki jest gatunkiem zagrożonym w skali całego zasięgu występowania (BirdLife International 2015). W Polsce został on wymieniony w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt z kategorią VU - gatunek wysokiego ryzyka, narażony na wyginięcie (Głowaciński 2001). W roku 2008 Międzynarodowa Rada Ochrony Przyrody (IUCN) podniosła jego globalną kategorię zagrożenia z LC (gatunek na razie nie zagrożony) na NT (gatunek bliski zagrożenia). W najnowszej wersji Europejskiej Czerwonej Listy Ptaków, kulik wielki otrzymał kategorię VU (BirdLife International 2015). W roku 2007 na zlecenie Komisji Europejskiej opracowany został "plan zarządzania" populacją kulika wielkiego (Jensen & Lutz 2007), a w roku 2014 przygotowano krajowy plan ochrony tego gatunku (Lewtak & Trzciński 2014). Za główne przyczyny spadku liczebności kulika wielkiego w Europie uznaje się przede wszystkim niski sukces rozrodczy i zmiany siedliskowe. Zgodnie z danymi inwentaryzacyjnymi teren zamierzonej inwestycji stanowi siedliska tego gatunku. Celem działań ochronnych w stosunku do kulika wielkiego, zgodnie z Zarządzeniem [...] Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] i [...] Dyrektora w [...] z dnia [...] marca 2014 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] i [...] (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2014 r., poz. [...] z późn. zm.), dalej jako: Zarządzenie, jest utrzymanie liczebności gatunku co najmniej na aktualnym poziomie (46-56 par) oraz odtworzenie i zachowanie-siedlisk lęgowych (łąk i pastwisk, a także podmokłych środowisk marginalnych) poprzez utrzymanie ich charakteru i reżimu hydrologicznego oraz poprawę jakości (ekstensyfikacja rolnictwa) z punktu widzenia wymagań gatunku.
Zdaniem organu niewątpliwym jest, że zamierzona inwestycja nie będzie się wiązać ze zmianą reżimu hydrologicznego rzeki, czy deniwelacją powierzchni doliny rzecznej. O stwierdzonym przez organ drugiej instancji możliwym negatywnym wpływie zamierzonej inwestycji na kulika wielkiego zaważyło jednak ryzyko bezpośredniego ziszczenia siedliska kulika wielkiego podczas realizacji inwestycji. Pomimo, że planowana inwestycja, zgodnie z zażaleniem ma być sprowadzona na obszarze nie większym niż 250 m2 i docelowo, po zrealizowaniu ma zająć rok. 120 m2 terenu, organ uznał, iż nie można wykluczyć znaczącego wpływu planowanego przedsięwzięcia na zachowanie siedlisk i liczebność kulika wielkiego. Istotnym jest, iż wpływ na utrzymanie liczebności kulika wielkiego ma udatność lęgów. Kuliki wielkie są ptakami długowiecznymi i powracają co roku na te same lęgowiska. Gniazdo kulików jest płytkim dołkiem wygrzebanym w ziem i położonym w kępach roślinności. Samica w okresie od połowy kwietnia do początku maja składa 4 jaja (które dzięki maskującemu ubarwieniu są słabo widoczne) i na zmianę z samcem wysiaduje je przez około 26 - 30 dni. Pisklęta, typowe zagniazdowniki, wykluwają się równocześnie i wkrótce po wykluciu opuszczają gniazdo; lotność osiągają po 33-35 dniach. Po wyprowadzeniu młodych, na przełomie czerwca i lipca, ptaki opuszczają terytoria lęgowe. W kolejnych latach kuliki lubią wracać w to samo miejsce gniazdowania. Przy zbliżaniu się do gniazda, a szczególnie do wodzonych młodych, już z dużej odległości kuliki wykazują silne oznaki zaniepokojenia, nawołując głośno i uporczywie okrążając intruza. Terytorium jest rozległe, w"prorñleñÍü'do 1 km wokół gniazda.
Organ wskazał, że jako przyczynę niskiej udatności lęgów kulików wskazuje się m.in. zabiegi agrotechniczne i płoszenie ptaków. Zabiegi agrotechniczne wskazywane są jako działania podczas, których m.in. gniazda kulików są nieumyślnie rozjeżdżane i niszczone. Wówczas padają także młode pisklęta, którym instynkt podczas nadchodzącego niebezpieczeństwa nakazuje znieruchomieć i ufać maskującym barwom upierzenia. Z kolei nieumyślne płoszenie, powodowane przez ludzi oraz zwierzęta domowe jest przyczyną opuszczania gniazda, przez dorosłe ptaki, w wyniku czego niechronione jaja czy nawet pisklęta stają się łupem dla ptaków krukowatych.
Zdaniem organu drugiej instancji istotnym jest, że w ramach prowadzonych badań liczebności kulika wielkiego i innych siewkowatych (kropiatka, rycyk, krwawodziób, dubelt, kszyk) zaobserwowano zmienność w zasiedleniu powierzchni między latami (np. kwadrat zasiedlony w danym roku, w kolejnym jest niezasiedlony) i stwierdzono, iż może ona wynikać z niedoskonałej wykrywalności, ale też wskazywać na dynamikę jakości siedlisk na poszczególnych powierzchniach (tj. każdego roku część ptaków wybiera inną lokalizację). W badaniach prowadzonych w [...] zaobserwowano, że w dużej części łąkowych rewirów kulika wielkiego znajdują się małe fragmenty gruntów ornych, które są bardzo często wykorzystywane jako żerowiska, a nawet miejsca zakładania gniazd. Podczas realizacji inwestycji, choć nie będzie się ona wiązać z pracami agrotechnicznymi nie można wykluczyć ryzyka zniszczenia miejsc lęgowych kulika wielkiego rozjeżdżenia i zniszczenia gniazd, płoszenia powodującego porzucenie lęgów przez dorosłe osobniki oraz płoszenia młodych. Powyższe ze względu na spadek liczebności gatunku, który powodowany jest niskim sukcesem rozrodczym stanowi ryzyko wystąpienia znacząco negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 na cele ochrony obszaru Natura 2000 [...] i [...]. Może to powodować znacząco negatywny wpływ na cele ochrony tego gatunku, co jest niezgodne z art. 33 ustawy o ochronie przyrody. Jako zagrożenia dla kulika wielkiego wskazuje się również tereny zurbanizowane, zabudowę rozproszoną. Teren zajęty przez infrastrukturę przestaje być siedliskiem tego gatunku. Pogarsza się także stan zachowania lęgowisk w otoczeniu zabudowy. Związane jest to ze zwiększonym płoszeniem oraz większą penetracją przez człowieka i towarzyszące człowiekowi psy i koty. Przedmiotowa stacja została usytuowana niemal pośrodku niezabudowanego pasa użytków rolnych ciągnącego w kierunku wschodnim, od brzegu rzeki [...] do wsi [...].
Dodatkowo GDOŚ wskazał, że teren przedmiotowej inwestycji stanowi również potencjalne siedliska innych siewkowatych należących do przedmiotów ochrony obszaru Natura 2000 [...] i [...] i nie można wykluczyć, że w związku z realizacją stacji bazowej nastąpi zniszczenie miejsc żerowiskowych i lęgowych tych gatunków.
Nie bez znaczenia dla organu jest również w przedmiotowej sprawie to, że obszar działki nr ew. [...], zgodnie z danymi inwentaryzacyjnymi, należy do siedlisk dudka. Obecnie dudek występuje we wszystkich regionach kraju, lecz na ogół jest nieliczny, a lokalnie nawet bardzo nieliczny. Dudek jest związany z terenami ekstensywnego rolnictwa (mozaika pastwisk, muraw, piaszczysk, łąk mineralnych) na słabych glebach, w pobliżu zadrzewień i kęp drzew dziuplastych (np. stare głowiaste wierzby). Teren zamierzonej inwestycji, może stanowić żerowiska dudka, ponieważ ptak ten chętnie żeruje na świeżo skoszonych łąkach i pastwiskach. Dudek preferuje miejsca, gdzie wypasane jest bydło, bo znajduje tam mnóstwo odpowiedniego dla siebie pokarmu. Unika wnętrza dużych kompleksów leśnych. Dudki odżywiają się owadami i ich larwami wyciąganymi z miękkiej ziemi i z odchodów bydła. W okresie lęgowym ptaki zdobywają pokarm w promieniu do dwóch kilometrów od gniazda, które najczęściej zakładają w dziuplach i rożnych ukryciach: norach skarp i urwiskach, szczelinach skał, w stertach kamieni, gałęzi, jamach pod korzeniami w otworach budynków, itp. (dudek jest dziuplakiem). Dudek występuje w znacznym rozproszeniu, co wynika z silnego terytorializmu. Na ogół pary występują w odległości kilkuset metrów od siebie. Zagrożeniem dla dudka jest m.in. utrata siedlisk lęgowych w wyniku upraszczania struktury krajobrazu rolniczego, szczególnie poprzez zaorywanie pastwisk, wyłączanie z wypasu muraw, które następnie zarastają wysoką roślinnością w wyniku naturalnej sukcesji, a w dolinach rzek - zalesianie rozległych piaszczystych muraw. Jednym z celów działań ochronnych określonym dla tego gatunku, zgodnie z Zarządzeniem, jest utrzymanie w krajobrazie właściwego udziału siedlisk optymalnych w postaci użytkowanych lub odłogowanych terenów uprawnych na ubogim i piaszczystym siedlisku, także muraw napiaskowych z obecnością pojedynczych drzew.
Ponadto organ wskazał, że w zasięgu realizowanej inwestycji zostało stwierdzone również występowanie świergotka polnego i łąkowego, błotniaka łąkowego. W związku z realizacją planowanej inwestycji istnieje ryzyko, iż może dojść do zmiany wykorzystania przestrzeni przez te gatunki.
Zdaniem organu do pozostałych potencjalnych oddziaływań planowanej inwestycji, jakie można by rozpatrywać należą kolizje z elementami konstrukcyjnymi wieży oraz oddziaływanie pola elektroenergetycznego. Jednak elementy konstrukcyjne analizowanej budowli (wieży o konstrukcji kratowej) są wyraźnie zauważalne dla ptaków i większe potencjalne oddziaływanie generowane jest przez istniejącą już w sąsiedztwie linię elektroenergatyczną. W odniesieniu natomiast do oddziaływania generowanego przez planowane do zainstalowania anteny, organ zauważył, że w literaturze naukowej brak jest informacji o występowaniu istotnego wpływu pól elektromagnetycznych występujących w otoczeniu stacji bazowych telefonii komórkowej na ptaki. Nie ma doniesień o możliwości wpływu pól elektromagnetycznych na obszary Natura 2000.
Zdaniem GDOŚ, z uwagi na wcześniej omówione aspekty realizacja przedmiotowej zabudowy może powodować znacząco negatywny wpływ na gatunki ptaków będące przedmiotem ochrony obszaru specjalnej ochrony ptaków obszaru Natura 2000 [...] i [...], a zatem jest niezgodna z art. 33 ustawy o ochronie przyrody. Stwierdzenie to mieści się w granicach kompetencji organu uzgadniającego, którego zadaniem w postępowaniu uzgodnieniowym jest dokonanie analizy projektu decyzji w odniesieniu do obszarów objętych ochroną, innych niż parki narodowe i ich otuliny, a zatem również do obszarów Natura 2000, i w zależności od wyników przeprowadzonej analizy, zgoda lub odmowa uzgodnienia ustaleń poczynionych w projekcie decyzji. Czy realizacja uzgadnianej inwestycji będzie rzeczywiście znacząco negatywnie wpływać na cele obszaru Natura 2000 [...] i [...] winien wykazać raport - oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 sporządzony przez eksperta w danej dziedzinie podczas procedury określonej w dziale V rozdział 5 ustawy OOŚ i podlegający weryfikacji oraz ocenie regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Tymczasem ze względu na stwierdzoną przez organ możliwość znacząco negatywnego wpływu na obszar Natura 2000, projekt decyzji nie może uzyskać pozytywnego uzgodnienia.
Powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego je postanowienia z [...] stycznia 2019 r., zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] S.A. Postanowieniu zarzucono naruszenie w szczególności:
art. 33 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie,
art. 34 ustawy o ochronie przyrody polegające na jego niezastosowaniu;
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, poprzez wydanie postanowienia bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
art. 8 i 11 w zw. z art. 107 § 1 i 3 Kpa, poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budujący zaufania do organów administracji, bez zachowania zasady bezstronności;
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym uznaniu, że planowana inwestycja (będzie znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Naturą 2000 lub wpływać negatywnie na gatunki dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000.
W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że planowane prace polegać mają na wykonaniu fundamentów oraz posadowieniu na nich wieży kratownicowej na potrzeby stacji bazowej telefonii komórkowej wraz z infrastrukturą. Na wieży tej mają zostać zawieszone anteny. Teren przeznaczony pod stację zająć ma ok 100 m2, natomiast przy okazji budowy wykorzystane zostanie dodatkowe ok 100-200 m2 i to możliwie najbliżej istniejącej drogi dojazdowej. Oznacza to, że w praktyce nie istnieje ryzyko uszkodzenia jakichkolwiek miejsc lęgowych ptaków, bowiem na tym (obszarze miejsca te nie występują. Wyznaczona pod inwestycję działka to pole uprawne (oznaczona w ewidencji gruntów jako RV o powierzchni 0,4 ha oraz RVI o powierzchni 0,5 ha) oraz pastwisko o powierzchni 0,75 ha. Miejsce posadowienia inwestycji północno - wschodni narożnik działki to pole uprawne od strony gruntowej drogi dojazdowej. Miejsce to znajduje się co najmniej 390 m od najbliższego odcinka koryta rzeki. Obszar działki nie jest w nocy oświetlany, dzięki czemu nie będzie powodować dezorientacji ptaków, jak to ma miejsce na obszarach mocno zurbanizowanych. Planowana konstrukcja jest ażurowa i nie stanowi żadnej bariery dla ptaków przelatujących w jej okolicach (podobnie jak gałęzie drzew), a często wręcz jest przez ptaki wykorzystywana jako punkt obserwacyjny lub punkt zlotu dla ptaków stadnych. Przebiegająca nieopodal linia energetyczna, choć znacząco większa od wieży stacji bazowej również nie stanowi dla ptaków zagrożenia.
Strona podniosła, że wyznaczony obszar pod inwestycje nie jest, jak sugeruje organ drugiej instancji zlokalizowany w miejscu zupełnie odludnym, bowiem najbliższe gospodarstwo znajduje się niecałe 300 m od wskazanej lokalizacji. Planowana stacja bazowa ma zasięg lokalny, ma dostarczyć sygnał do okolicznych miejscowości i jest zlokalizowana około 700 m od skraju obszaru ochrony. Lokalizując stację poza obszarem ochrony, nie ma możliwości by sygnał telefoniczny sięgnął w głąb obszaru, zapewniając w ten sposób łączność telefoniczną. Jednocześnie projekt stacji przewiduje anteny o niskim poziomie promieniowania elektromagnetycznego, uwzględniając zdrowie ludzi i zwierząt przebywających na obszarze stacji.
Zdaniem skarżącej budowa stacji nie zniszczy trwale stosunków wodnych, okolicznych gruntów i nie będzie prowadzona na obszarze większym niż łącznie 250 m2 - w trakcie montażu, a po wybudowaniu ograniczy się do obszaru ok 100 m2. Prace budowlane przy tego typu inwestycji trwają około miesiąca i nie są szczególnie uciążliwe i hałaśliwe, jednocześnie mogą zostać wykonane w okresie najmniej uciążliwym dla potencjalnie przebywających tam gatunków tj. poza okresem lęgowym. Inwestor deklarował, że mając na uwadze cele ochronne danego obszaru, w okresie wiosennym może przeprowadzić inwentaryzację ornitologiczną i do niej dostosować plany budowy obiektu. Poza nielicznymi pracami związanymi z pomiarami pola elektromagnetycznego i sporadyczną pracą konserwatorską lub modernizacyjną stacja tego rodzaju, jest obiektem bezobsługowym. Nie powoduje hałasu, drgań, nie stwarza trwałego i jednolitego zacienienia. Emisja pola elektromagnetycznego jest okresowo sprawdzana pod kątem poziomu emisji.
Spółka wskazała, że powyższe okoliczności były podnoszone w toku postępowania przed organami obu instancji nie zostały jednak należycie rozpatrzone i uwzględnione przez organ. Organ odwoławczy dokonał zatem nieprawidłowych ustaleń faktycznych skutkujących wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe uzasadnia również podniesione w petitum skargi zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
W ocenie skarżącej organy nie wykazały, by planowane przedsięwzięcie miało znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 w rozumieniu art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. W szczególności, pomimo wyczerpujących informacji na temat gatunków ptaków występujących na terenie objętym ochroną zawartych w uzasadnieniu rozstrzygnięć organy prowadzące postępowanie nie wyjaśniły, na czym owo znacząco negatywne oddziaływanie miało by polegać. Tym samym za nieuzasadnione uznać należy zastosowanie w sprawie tego przepisu.
Inwestor zaznaczył, że nawet gdyby niesłusznie przyjąć, że inwestycja miałaby rzeczywiście znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony przedmiotowego obszaru chronionego, organ winien zastosować art. 34 ustawy. Z zawartych w tym artykule przepisów wynika, że jeżeli przemawiają za tym konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym, i wobec braku rozwiązań alternatywnych, właściwy miejscowo regionalny dyrektor ochrony środowiska może zezwolić na realizację planu lub działań, mogących znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszary znajdujące się na liście proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnot Europejskich zapewniając wykonanie kompensacji przyrodniczej niezbędnej, do zapewnienia spójności i właściwego funkcjonowania sieci obszarów Natura 2000. W przypadku gdy znaczące negatywne oddziaływanie dotyczy siedlisk i gatunków priorytetowych, zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, może zostać udzielone wyłącznie w celu: 1) ochrony zdrowia i życia ludzi; 2) zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego; 3) uzyskania korzystnych następstw o pierwszorzędnym znaczeniu dla środowiska przyrodniczego; 4) wynikającym z koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego, po uzyskaniu opinii Komisji Europejskiej.
Zdaniem strony nie powinno budzić wątpliwości, że sieć telefonii komórkowej, jako inwestycja celu publicznego mająca na celu zapewnienie łączności również w sytuacjach kryzysowych oraz zagrożeń, w tym pożarów, zalicza się do przedsięwzięć wymienionych w art. 34 ustawy. Nawet zatem ewentualne uznanie inwestycji za mogącą znaczącą negatywnie oddziaływać na ustanowiony obszar Natura 2000, pomimo podniesionych wyżej argumentów, nie powinno stanowić przeszkody dla wyrażenia zgody na jej realizację. Podkreślić należy, że łączność ze służbami ratunkowi oraz pomiędzy nimi jest kluczowa również dla funkcjonowania obszaru chronionego Natura 2000 [...] i [...].
W kontekście powyższego Spółka podniosła, że stacje bazowe telefonii cyfrowej, ze względu na właściwości techniczne i technologiczne muszą być lokalizowane w ściśle wyznaczonych miejscach tworzących łącznie siatkę. W przeciwnym wypadku łączenie się stacji między sobą, a co za tym idzie - również zapewnienie odpowiedniego poziomu łączności użytkownikom telefonów byłoby niemożliwe. Nie jest zatem dopuszczalne dowolne przesuwanie lokalizacji stacji w terenie, bowiem przez to cała sieć traci swoje właściwości. Dla zapewnienia właściwej komunikacji na omawianym terenie konieczne jest zatem zlokalizowanie przedmiotowej stacji bazowej na wyznaczonej działce. Mając to na względzie inwestor zaprojektował jej usytuowanie, jak również zaplanował prace przy jej wykonaniu, by ich wpływ na obszar chroniony był minimalny, a samo późniejsze funkcjonowanie stacji bazowej nie wpływało negatywnie (a tym bardziej znacząco negatywnie) na ochronę obszaru Natura 2000.
Powyższe argumenty, w ocenie skarżącej dowodzą, że planowane przedsięwzięcie jest zgodne z obowiązującymi przepisami, zatem organy administracji obu instancji wydały nieprawidłowe rozstrzygnięcia zasługujące na uchylenie.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest prawidłowość odmowy uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy inwestycji polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...] wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Wyznaczony teren inwestycji, wraz z pozostałą częścią działki nr ew. [...] i okolicznymi terenami należy do obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] i [...].
Na wstępie zauważyć należy, że zgodnie z art. 60 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.) decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu projektu decyzji z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska – w odniesieniu do innych niż parki narodowe i ich otuliny obszarów objętych ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody.
W art. 61 ust. 1 pkt 1 - 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. u.p.z.p. zostały określone warunki, od których łącznego spełnienia uzależnione jest wydanie pozytywnej decyzji w sprawie warunków zabudowy. Jednym z warunków (art. 61 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy) jest, by decyzja była zgodna z przepisami odrębnymi.
Do przepisów odrębnych należy ustawa o ochronie przyrody i wydane na jej podstawie akty prawne.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że teren planowanej inwestycji położony jest na obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] i [...].
Zgodnie z definicją zawartą w art. 5 ust. 2b ustawy o ochronie przyrody obszar Natura 2000 to obszar specjalnej ochrony ptaków, specjalny obszar ochrony siedlisk lub obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, utworzony w celu ochrony populacji dziko występujących ptaków lub siedlisk przyrodniczych lub gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty; zaś obszar mający znaczenie dla Wspólnoty to projektowany specjalny obszar ochrony siedlisk, zatwierdzony przez Komisję Europejską w drodze decyzji, który w regionie biogeograficznym, do którego należy, w znaczący sposób przyczynia się do zachowania lub odtworzenia stanu właściwej ochrony siedliska przyrodniczego lub gatunku będącego przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także może znacząco przyczynić się do spójności sieci obszarów Natura 2000 i zachowania różnorodności biologicznej w obrębie danego regionu biogeograficznego; w przypadku gatunków zwierząt występujących na dużych obszarach obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty jest obszar w obrębie naturalnego zasięgu takich gatunków, charakteryzujący się fizycznymi lub biologicznymi czynnikami istotnymi dla ich życia lub rozmnażania (ust. 2c ww. przepisu).
Ochrona obszarów Natura 2000 polega w szczególności na ograniczeniu możliwości ingerencji, które mogłyby prowadzić do negatywnych skutków dla dóbr przyrodniczych objętych taką ochroną.
W tym miejscu podkreślić należy, że art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nakłada obowiązek dbałości o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym nie tylko na organy administracji publicznej, lecz również na osoby prawne i inne jednostki organizacyjne oraz także na osoby fizyczne.
Przedmiotowy obszar specjalnej ochrony Natura 2000 objęty jest ochroną właściwą dla tego obszaru na zasadach określonych w art. 33 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody i stanowi samodzielną podstawę ochrony obszarów Natura 2000. Z art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wynika, iż zabrania się, z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności: 1) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub 2) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub 3) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami.
Zaznaczyć należy jednak, że nie można z powyższego przepisu wywodzić, iż ustawa o ochronie przyrody zawiera bezwzględny zakaz zabudowy w obszarze Natura 2000. Przepis ten jedynie zabrania lokalizacji inwestycji mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych, a także w znaczący sposób wpływać negatywnie na gatunki, dla ochrony których obszar został wyznaczony.
W myśl ust. 3 powołanego art. 33 przedsięwzięcia, które nie są bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynikają z tej ochrony, mogące znacząco oddziaływać na te obszary, wymagają przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, na zasadach określonych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż organy zasadnie uznały, w ramach postępowania uzgodnieniowego, iż planowana inwestycja może w negatywny sposób wpłynąć na stan opisywanych gatunków ptaków, w szczególności kulika wielkiego, które objęte są działaniami ochronnymi, wyznaczonymi w celu zachowania siedlisk gatunków stanowiących przedmioty ochrony obszaru Natura 2000. Organ wskazał, że zgodnie z inwentaryzacją przyrodniczą na terenie, gdzie planowana jest inwestycja stwierdzono wystąpienie co najmniej jednej pary (2% populacji) kulika wielkiego, działka nr [...] należy do siedlisk dudka i potencjalnych siedlisk innych siewkowatych, a w zasięgu realizacji inwestycji stwierdzono występowanie świergotka polnego i łąkowego oraz błotniaka łąkowego. W związku z realizacją planowanej inwestycji istnieje ryzyko, że może dojść do zmiany wykorzystania przestrzeni przez te gatunki.
Wbrew zarzutom skargi organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające zgodnie z przepisami art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 Kpa, a jego wyniki znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sporządzonego zgodnie z wymogami art. 107 § 1 i § 3 Kpa.
Przy czym podkreślić należy, wbrew twierdzeniom skargi, że organ nie ustalił, iż planowana inwestycja "będzie znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko". Organ nie stwierdził również w sposób kategoryczny, że planowana inwestycja obiektywnie nie może zostać zrealizowana.
Analiza zaskarżonego postanowienia dowodzi, że wskazano tam tylko na potencjalne ryzyko wystąpienia znacząco negatywnego oddziaływania, stwierdzono bowiem tylko, że cyt.:
- "nie można wykluczyć ryzyka zniszczenia miejsc lęgowych kulika wielkiego oraz nieumyślnego rozjeżdżenia i zniszczenia gniazd, płoszenia powodującego porzucenie lęgów przez dorosłe osobniki oraz płoszenia młodych. Powyższe ze względu na spadek liczebności gatunku, który powodowany jest niskim sukcesem rozrodczym stanowi ryzyko wystąpienia znacząco negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 na cele ochrony obszaru Natura 2000 [...] i [...]. Może to powodować znacząco negatywny wpływ na cele ochrony tego gatunku, co jest niezgodne z art. 33 ustawy o ochronie przyrody",
- "na obecnym etapie nie można wykluczyć braku zgodności przedsięwzięcia z art. 33 ustawy o ochronie przyrody",
- "Dodatkowo wskazać trzeba, że teren przedmiotowej inwestycji stanowi również potencjalne siedliska innych siewkowatych należących do przedmiotów ochrony obszaru Natura 2000 [...] i [...] i nie można wykluczyć, że w związku z realizacją stacji bazowej nastąpi zniszczenie miejsc żerowiskowych i lęgowych tych gatunków,
- "Z uwagi na stwierdzoną możliwość znacząco negatywnego wpływu ba obszar (...) projekt nie może uzyskać pozytywnego uzgodnienia".
W odniesieniu do zarzutów skargi podkreślić należy, że zakres kompetencji organu w ramach postępowania uzgodnieniowego ogranicza się do zbadania projektu decyzji w granicach przede wszystkim normy art. 33 ustawy o ochronie przyrody oraz tych materiałów, którymi dysponuje z racji posiadania wiedzy specjalistycznej. Jak się wskazuje w orzecznictwie organ uzgadniający projekt decyzji o warunkach zabudowy pod względem wymagań ochrony przyrody dokonuje we własnym zakresie oceny oddziaływania inwestycji na środowisko (vide wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1941/11). Tak też się stało w rozpoznawanej sprawie. W ramach posiadanej kompetencji organ ochrony przyrody stwierdził, że te informacje, które zgromadził w postępowaniu uzgodnieniowym nakazują powołanie się na zasadę przezorności, która determinuje ocenę możliwych oddziaływań wszelakich przedsięwzięć. W konsekwencji odmowę uzgodnienia warunków zabudowy uzasadnił zastosowaniem zasady przezorności.
Zasada ta została ukonstytuowana w art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2004 r. Prawo ochrony środowiska (tj.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 z późn. zm.).
Z ww. art. 6 wynika, że: 1) Kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu, 2) Kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze.
Z zasady tej wynika, ciążący na wszystkich podmiotach, obowiązek dołożenia należytej staranności w ocenie skutków, jakie dla środowiska może przynieść nowa inwestycja, czy działalność (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2016 r., II OSK 601/15, publ. CBOSA).
Orzecznictwo w tym zakresie jest ugruntowane (por. np. wyrok NSA z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2002/15, publ. Lex nr 2330223; wyrok NSA z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2750/17, publ. CBOSA). Sięgnięcie po środki ochrony środowiska, w tym reglamentacyjne, polegające na zakazie podejmowania pewnych działań, nie musi być następstwem wykazania szkodliwości tych działań, czyli jej udowodnienia w sposób wolny od wątpliwości, lecz może opierać się na uprawdopodobnieniu i wynikającej z niego hipotezie co do potencjalnego wpływu tych działań na środowisko (por. wyrok NSA z 15 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 2297/17, publ. CBOSA). Istotą zasady przezorności jest przyjęcie, iż w sytuacji, kiedy nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie jest nieznaczące, może być ono znaczące. Takie właśnie stanowisko merytoryczne zajęły organy orzekające w tej sprawie, dlatego nie był zasadny zarzut naruszenia art. 33 ustawy o ochronie przyrody.
Zakres zasady przezorności należy rozpatrywać z punktu widzenia podmiotu, który podejmuje się określonego działania oraz organu administracji. W przypadku, kiedy pewne jest, na podstawie aktualnej wiedzy i naukowych dowodów, iż przy wykorzystaniu najlepszych i najnowocześniejszych rozwiązań oraz dostępnej wiedzy naukowej, nie uniknie się potencjalnych zagrożeń wobec środowiska, wynikających z planowanej działalności, podmiot, który taką działalność chce rozpocząć powinien we własnym zakresie podjąć decyzję o tym, aby z tego działania zrezygnować. Zasada przezorności jest powiązana z zasadą prewencji.
Prewencja wymaga szacowania ryzyka negatywnych oddziaływań opartego na istniejącej wiedzy i doświadczeniu, stosowania optymalnych rozwiązań niezależnie od stopnia zagrożenia środowiska, wiąże się z zakazem pogarszania stanu środowiska. Zasada przezorności nie oznacza jednak w każdym przypadku bezwzględnego nakazu wyeliminowania działalności, która może wywołać negatywny wpływ na zasoby przyrody. Działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszaru znajdującego się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody powinny być każdorazowo ocenione zgodnie z treścią wszystkich zasad ogólnych prawa ochrony środowiska, a w szczególności z zasadą zrównoważonego rozwoju (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1785/15).
W myśl art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody - ochrona przyrody, w rozumieniu ustawy, polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, o których mowa w pkt 1-9. Wynika z tego, że ochrona przyrody co prawda musi się odbywać w warunkach zrównoważonego rozwoju, lecz nie wyklucza jakichkolwiek zmian. Zmiany te nie mogą jednak niszczyć cech charakterystycznych dla danego krajobrazu i muszą odbywać się w ramach obowiązujących przepisów prawa. Podstawowym celem zrównoważonego rozwoju jest opracowanie i urzeczywistnienie takiego modelu gospodarki, w którym zaspokajanie aktualnych potrzeb społeczeństwa nie umniejszy możliwości użytkowania zasobów środowiska przyrodniczego przyszłym pokoleniom. Ochrona przyrody realizowana jest m.in. przez obejmowanie zasobów, tworów i składników przyrody, formami ochrony przyrody, a następnie opracowywanie i realizację planów ochrony dla obszarów podlegających ochronie prawnej oraz programów ochrony gatunków, siedlisk i szlaków migracji gatunków chronionych.
Z tych wszystkich podanych względów zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku, bowiem wbrew przekonaniu skarżącej organ dokonał prawidłowego wyważenia jej słusznego interesu i interesu społecznego. Jednakże nie zdecydował kategorycznie, że zamierzona przez skarżącą inwestycja "będzie znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko", bądź, że nie może zostać zrealizowana. Brak pozytywnego uzgodnienia, nie oznacza, że ta konkretna inwestycja nie zostanie zrealizowana.
Dokonując rozważań w zakresie negatywnego potencjalnego oddziaływania planowanej inwestycji organ skoncentrował się na konkretnych ustaleniach faktycznych i dokładnie je przedstawił w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. W zasadzie fundamentalną przeszkodą w realizacji spornej inwestycji jest to, że obszar [...] i [...] ma kluczowe znaczenie dla ochrony kulika wielkiego. Organ szczegółowo wyjaśnił specyfikę funkcjonowania tego gatunku i ze względu m.in. na owego kulika uznał, że nawet tak niewielka obiektywnie inwestycja w tych konkretnych uwarunkowaniach (specyfika gatunku, posadowienie gniazda) może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Organ szczegółowo wskazał również na potencjalne zagrożenie dla innych chronionych gatunków ptaków, których siedliska występują lub mogą występować na terenie inwestycji.
Organ słusznie jednak twierdzi, że to czy realizacja uzgadnianej inwestycji będzie rzeczywiście znacząco negatywnie wpływać na cele przedmiotowego obszaru winien wykazać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, a więc, że w tym wypadku konieczne jest zastosowanie art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody i tym samym przeprowadzenie oceny oddziaływania planowanej inwestycji na obszar Natura 2000. Dopiero ta ocena, w tym wnioski sporządzonego w toku tej procedury raportu, pozwoli na wywiedzenie, czy w istocie planowana inwestycja może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000.
Jak się wskazuje w orzecznictwie raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko co do zasady sporządzany jest w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia i nie stanowi on elementu postępowania uzgodnieniowego dla decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji (vide wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1941/11).
Ze względu na zakres swojej kompetencji organ uzgodnieniowy nie był władny przeprowadzić samodzielnie procedury oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, mógł on tylko odmówić uzgodnienia przedmiotowej decyzji o warunkach zabudowy. Przepisy bowiem przewidziały w tym zakresie inną procedurę zawartą w ustawie z dnia 31 października 2018 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r. poz. 2081, dalej "o.o.ś").
Z art. 61 ust. 4 o.o.ś. wynika, iż ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, o której mowa w art. 62 ust. 2 o.o.ś., przeprowadza się w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 96 ust. 1, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 został stwierdzony na podstawie art. 97 ust. 1. Ocena wpływu na obszar Natura 2000 przeprowadzana jest w takim przypadku w toku postępowania o wydanie decyzji wskazanych w art. 96 ust. 1 ustawy. Źródłem tego obowiązku nie jest ustawa lecz stwierdzenie tego obowiązku z formie postanowienia wydanego na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska (por: Bartosz Rakoczy Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko Komentarz Lexis Nexis Warszawa 2010 str. 167).
Zgodnie z art. 96 ust. 1 i 3 ustawy, zainicjowanie postępowania przewidzianego w art. 97 ustawy następuje w przypadku gdy organ właściwy do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, rozważa przed wydaniem tej decyzji, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000.
Jeżeli organ ten uzna, że przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, wydaje postanowienie w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska dokumentacji wskazanej w art. 96 ust. 3 ustawy. Zgodnie z art. 97 ust. 1, 3 i 4 ustawy po otrzymaniu tych dokumentów, regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdza, w drodze postanowienia, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 i nakłada obowiązek przedłożenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 i określa zakres tego raportu, przy czym zakres raportu powinien być ograniczony do określenia oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. I jak podkreślił organ uzgadniający, w rozważnej sprawie taka ocena nie została przeprowadzona – a jego zdaniem jest wymagana. W tym postępowaniu bowiem będzie możliwe rzetelne zbadanie, czy planowana inwestycja będzie wpływała znacząco negatywnie na gatunki objęte ochroną. Takie ustalenia wymagają zaś sporządzenia raportu oddziaływania na obszar Natura 2000 (por., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2016 r., sygn. II OSK 1861/14).
W związku z powyższym, wbrew stanowisku zawartemu w skardze, organ nie mógł również na tym etapie zastosować art. 34 ustawy o ochronie przyrody przewidującego możliwość odstąpienia od generalnej reguły określonej w art. 33 ust. 1 tej ustawy, tj. statuującego zezwolenie na odstępstwo od zakazów obowiązujących na obszarach Natura 2000. Dopiero bowiem w sytuacji bezspornego przesądzenia w oparciu o art. 33 ust. 1, że dane przedsięwzięcie znacząco oddziaływuje na cele ochrony Natura 2000, można przejść do ustalenia przesłanek pozwalających na wydanie zezwolenia na realizację przedsięwzięcia, które może negatywnie wpłynąć na siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt (wyrok NSA z dnia 10 marca 2011 r., II OSK 2561/10, LEX nr 992529).
Z tych wszystkich względów zarzuty skargi naruszenia przepisów procesowych, jak i prawa materialnego, nie zasługiwały na uwzględnienie. Organy dokonały właściwej oceny planowanego przedsięwzięcia w zakresie możliwości spowodowania ryzyka znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000. Ponadto bez przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 nie jest możliwe definitywne przesądzenie stopnia oddziaływania planowanej inwestycji na gatunki chronione prawem unijnym.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło