IV SA/Wa 2190/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała (spr.), Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi S. K., W. K., E. K. i B. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz E. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego J. M. z Kancelarii Adwokacko – Radcowskiej "[...]" s.c. z siedzibą w W. adres korespondencyjny: ul. [...] m. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Przedmiotem skargi z 10 grudnia 2007 r. (data wpływu do Sądu) wniesionej przez S. K. w imieniu własnym oraz w imieniu W. K., B. K. oraz E. K. jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z dnia [...] października 2007 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] znak: [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. o zawieszeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. nr [...] z dnia [...] października 1976 r., do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu praw do spadku po pierwotnej właścicielce nieruchomości -W. K. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w S. nr [...] z dnia [...] października 1976 r. gospodarstwo rolne o powierzchni 0,8147 ha, położone w S., będące pierwotnie własnością W. K. (żony J. K.) zostało - w myśl przepisów ustawy z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. nr 18, poz. 107) - przejęte na rzecz Skarbu Państwa. Wnioskiem z dnia 13 stycznia 2005 r. S. K. wystąpił do Starosty B. o "unieważnienie" powyższej decyzji z 1976 r. oraz decyzji "Urzędu Wojewódzkiego w K." z dnia [...] stycznia 1992 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r. Starosta B., przekazał wniosek S. K. zgodnie z właściwością Wojewodzie [...]. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r. Wojewoda [...] przekazał sprawę w zakresie ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 1992 r. - Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpoznania zgodnie z właściwością. Pismem z 12 maja 2005 r. organ zwrócił się do wnioskodawcy o przesłanie pełnomocnictwa lub innego dokumentu upoważniającego do występowania w imieniu W. K. W odpowiedzi na ww. wezwanie S. K. nadesłał upoważnienie z 4 grudnia 1997 r. do sprawy [...], z treści którego wynika, że spadkobiercy J. i P. K.: W. K., E. K., B. K. wyrażają zgodę na występowanie w ich imieniu w sprawach związanych z wnioskowaniem, załatwianiem i dochodzeniem praw spadkowych po zmarłych rodzicach. Następnie pismem z dnia 29 grudnia 2005 r., ponowionym pismem z 1 lutego 2006 r. [...] Urząd Wojewódzki w K. wezwał S. K. do nadesłania prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu praw do spadku po pierwotnej właścicielce gospodarstwa - W. K. W dniu 20 marca 2006 r. do akt sprawy wpłynęła kopia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po: J. K., P. K. i W. K., złożonego przez S. K. do Sądu Rejonowego w Z. w dniu 10 marca 2006 r. Mając na względzie powyższe postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r. znak: [...] Wojewoda [...], na podstawie m.in. art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., zawiesił postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. nr [...] z [...] października 1976 r. do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu praw do spadku po pierwotnej właścicielce nieruchomości - W. K. W zażaleniu na powyższe postanowienie S. K. wniósł o jego uchylenie wskazując w uzasadnieniu, że doręczył organowi kopię wniosku z dnia 16 marca 2006 r. do Sądu Rejonowego w Z. o stwierdzenie nabycia spadku. Do zażalenia dołączył również postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 1997 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej W. K. przez jej córkę W. K. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2007 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...]. W uzasadnieniu Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., podstawą obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego jest konieczność uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd zagadnienia wstępnego (prejudycjalnego), od którego zależy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji w toczącym się już postępowaniu. Następnie wskazał, że z dokumentów zebranych w niniejszej sprawie wynika, że pierwotna właścicielka gospodarstwa - W. K.– nie żyje, zatem stroną w niniejszej sprawie są jej następcy prawni. Ponieważ w aktach niniejszej sprawy brak było postanowienia sądu o nabyciu spadku po zmarłej właścicielce przejętego gospodarstwa, na podstawie art. 64 k.p.a. [...] Urząd Wojewódzki wezwał działającego w sprawie S. K. do przedłożenia prawomocnego, potwierdzonego za zgodność z oryginałem, postanowienia sądu o nabyciu praw do spadku. W piśmie zawarto pouczenie, że brak powyższych dokumentów spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wobec niedostarczenia ww. postanowienia o nabyciu spadku, Wojewoda [...] zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r., prawidłowo zawiesił postępowanie w sprawie, doszedł bowiem do przekonania, że S. K. nie ma legitymacji procesowej do występowania w sprawie. Za nie mający znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewody [...] organ odwoławczy uznał fakt dołączenia do rozpatrywanego zażalenia kopii postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po W. K. W skardze na powyższe postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący stwierdzili, że nieruchomość położona w S. przy ul. [...] należała do W. K. na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] grudnia 1975 r. Po śmierci W. K. nieruchomość -zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. - stała się własnością jej córki W. K. Akt własności ziemi został bez zgody właścicieli unieważniony decyzją Naczelnika Urzędu Miasta i Gminy w S. z dnia [...] października 1976 r. Na koniec skarżący zwrócili się o "uchylenie i unieważnienie" tej decyzji oraz "zwrot ziemi jej prawnym właścicielom". W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że nie znajduje podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z 9 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę P. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2007 r. na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 46 par 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a."]. Pełnomocnik S. K., obecny na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 2 czerwca 2009 r. podtrzymał żądanie skarżącego o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Kierując się ww. przesłankami i badając zaskarżone postanowienie w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co czyniło zasadnym jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Przedmiotem skargi w sprawie niniejszej jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2007 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. nr [...] z dnia [...] października 1976 r. Kontrola Sądu w myśl powołanego wyżej art. 134 p.p.s.a. sprowadza się więc zatem do kwestii procesowej będącej przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonym postanowieniu - zawieszenia postępowania administracyjnego w trybie art. 97 § 1 k.p.a.. Sąd bierze pod uwagę wszelkie podniesione w skardze zarzuty, o ile dotyczą one kwestii zawieszenia postępowania. Tym samym argumentacja i żądania odnośnie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...] października 1976 r. wykraczają poza granice rozpatrywanej sprawy i nie mogą być przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2007 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] kwietnia 2006 r. o zawieszeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. nr [...] z dnia [...] października 1976 r. do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu praw do spadku po pierwotnej właścicielce nieruchomości - W. K. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia Minister powołał art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W uzasadnieniu postanowienia natomiast wskazał przede wszystkim na słuszność stanowiska organu I instancji odnośnie zawieszenia postępowania z uwagi na brak legitymacji procesowej S. K. do występowania w sprawie. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, zdaniem Sądu, nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., a zaprezentowana w nim argumentacja narusza zasadę przekonywania zawartą w art. 11 k.p.a. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż wbrew stanowisku Ministra zawieszenie postępowania przez Wojewodę [...] nie było następstwem uznania przez organ, że S. K. nie ma legitymacji procesowej do występowania w sprawie. Organ I instancji wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania - jak wskazał w sentencji - do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu praw do spadku po pierwotnej właścicielce nieruchomości - W. K. Takiego postanowienia nie przedłożono bowiem w postępowaniu przed organem I instancji, do akt sprawy wpłynęła natomiast kopia wniosku złożonego w dniu 10 marca 2006 r. do Sądu Rejonowego w Z. o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych: J. K., P. K., W. K. Ponadto, z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w żaden sposób nie wynika, na jakiej podstawie organ przyjął, że fakt złożenia do akt sprawy w toku postępowania zażaleniowego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po W. K. pozostaje bez znaczenia dla oceny prawidłowości postanowienia organu I instancji skoro przyczyną zawieszenia postępowania był brak możliwości stwierdzenia (wobec wszczętego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku), czy S. K. jest następcą prawnym W. K. i w związku z tym, czy posiada legitymację do występowania w sprawie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Wskazane uchybienia art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia stanowią konsekwencję zaniechania przez organ II instancji dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, skutkującego naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. (por. wyrok NSA z 6 stycznia 1994 r., sygn. akt SA/Wr 806/93). Podkreślić należy, iż organ odwoławczy, w ramach uprawnień kontrolnych ocenia materiał dowodowy, uwzględniając stan faktyczny stwierdzony w czasie wydania decyzji (postanowienia) przez organ I instancji, jak i zmiany stanu faktycznego, które zaszły między wydaniem rozstrzygnięcia organu I i II instancji (por. wyrok NSA z 21 czerwca 1988 r., SA/Lu 151/88). Obowiązków tych nie dopełnił jednak Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w kontrolowanej sprawie. W szczególności organ nie dokonał oceny załączonego do zażalenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po W. K. uznając, iż nie ma to znaczenia w sprawie. Ponadto, pomimo okresu czasu, jaki upłynął od wydania postanowienia w I instancji, nie podjął żadnych czynności w celu wyjaśnienia, czy i jakim rozstrzygnięciem zakończyło się postępowanie spadkowe przed Sądem Rejonowym w Z. wszczęte na wniosek z 10 marca 2006 r. Nie odniósł się też w żaden sposób do załączonej do zażalenia kopii wezwania Sądu Rejonowego w Z. (sygn. akt [...]) skierowanego do S. K. w sprawie o spadek. Pomimo zaniechania przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego we wskazanym wyżej zakresie, organ odwoławczy wydał zaskarżone postanowienie uznając, iż w sprawie zachodzi przesłanka obligatoryjnego zawieszenia postępowania, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Uzasadnienie postanowienia, jak wskazano powyżej, nie wyjaśnia motywów, jakimi kierował się organ podejmując takie rozstrzygnięcie. W świetle powyższego Sąd stwierdza, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w pierwszej kolejności przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe we wskazanym wyżej zakresie, a w następstwie dokonania oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego rozważy, czy w sprawie ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Nadto, biorąc w szczególności pod uwagę treść postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z [...] maja 1997 r. sygn. akt [...]. (do akt sprawy złożona została nie uwierzytelniona kopia co wymaga wyjaśnienia i uzupełnienia), z którego wynika, że spadek po W. K. zmarłej [...] lipca 1985 r., na podstawie ustawy nabyła córka W. K. w całości, organ rozważy kwestię legitymacji S. K. do występowania z żądaniem w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1976 r. mając na względzie treść art. 28 k.p.a., w myśl którego stroną jest każdy czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Organ winien wziąć pod uwagę, że zasadniczą kwestią w sprawie pozostaje określenie strony postępowania -następcy prawnego zmarłej W. K. Sąd zauważa, iż każde z jurysdykcyjnych postępowań administracyjnych, toczy się i może być zakończone wydaniem decyzji, jeżeli wiadomo, kto jest stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. W wypadku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczynanego na żądanie strony ma to dodatkowe znaczenie, gdyż powstaje kwestia oceny, czy osoba żądająca wszczęcia takiego postępowania jest stroną legitymowaną do wystąpienia z takim żądaniem (tak np. uchwała NSA z 28 września 2003r., OSA 2/03, ONSA 2004/1/2; wyrok WSA w Warszawie z 28 października 2005 r., IV SA/Wa 1321/05, LEX nr 217393). Na uwagę zasługuje również rozważenie oświadczenia S. K. złożonego pod podpisem na wniosku z 13 stycznia 2005 r. Oświadczenie to wyraźnie wskazuje, że podpis składa on w imieniu spadkobierców. Kwestia ta powinna być przez organ wyjaśniona - powinien on ustalić w czyim imieniu (z imienia i nazwiska) S. K. składa wniosek, kiedy i jakie otrzymał pełnomocnictwo, gdzie się ono znajduje, dlaczego nie zostało dołączone do wniosku oraz dlaczego nie wymienił tych osób w treści wniosku. Mając na względzie powyższe, dostrzegając potrzebę sanacji stwierdzonych uchybień, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134 p.p.s.a. oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O przyznaniu wynagrodzenia dla adwokata, orzeczono na podstawie art. 250 i 254 § 1 p.p.s.a. w związku z § 18 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).