IV SA/Wa 2266/18
WyrokWSA w Warszawie2019-01-15
Skład orzekający: Anita Wielopolska, Anna Falkiewicz-Kluj, Aleksandra Westra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji określającej techniczny sposób zamknięcia składowiska odpadów może zostać wydana, gdy nie zaszły przesłanki bezprzedmiotowości decyzji, a interes społeczny przemawia za utrzymaniem jej w mocy?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły stwierdzenia wygaśnięcia decyzji określającej techniczny sposób zamknięcia składowiska odpadów. Nie zaszły przesłanki bezprzedmiotowości decyzji, ponieważ podmiot, do którego została skierowana, nadal istnieje, składowisko wymaga dalszego zarządzania, a brak tytułu prawnego do nieruchomości nie stanowił przeszkody w dacie wydania pierwotnej decyzji ani nie powoduje bezprzedmiotowości w świetle przepisów przejściowych ustawy o odpadach. Ponadto, interes społeczny przemawia za utrzymaniem decyzji, zapewniając nadzór nad składowiskiem.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji określającej techniczny sposób zamknięcia składowiska odpadów, argumentując, że nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości i nie jest zarządzającym składowiskiem. Organy administracji (Marszałek Województwa i Minister Środowiska) odmówiły stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, uznając, że nie zaszły przesłanki bezprzedmiotowości, a interes społeczny przemawia za utrzymaniem decyzji. Spółka wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje argumenty dotyczące braku tytułu prawnego i bezprzedmiotowości decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2018 r. znak [...] Minister Środowiska na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 162 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. w [...], od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2018 r., znak: [...] odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...] określającej techniczny sposób zamknięcia składowiska odpadów w [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Pismem z dnia 7 grudnia 2017 r. [...] Sp. z o.o. w [...], ul. [...], przedłożyło Marszałkowi Województwa [...], wniosek o zmianę decyzji tego organu z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...] określającej techniczny sposób zamknięcia składowiska odpadów w [...]. Wnioskowana zmiana miała dotyczyć pkt 7 przedmiotowej decyzji, tak by w miejsce [...], zobowiązanego do sprawowania nadzoru nad zrekultywowanym składowiskiem odpadów w [...] przez okres 30 lat od dnia 31 grudnia 2009 r., wskazany został [...] Sp. z o.o. w [...], ul. [...], bądź Gmina [...]. W uzasadnieniu wniosku Strona powołała art. 124 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach, wskazując, że Przedsiębiorstwo nie posiada żadnego tytułu prawnego do nieruchomości, na której znajduje się składowisko czy urządzenia i instalacje związane z prowadzeniem tego składowiska, a wiec z prawnego jak i faktycznego punktu widzenia Wnioskodawca nie jest zarządzającym składowiskiem odpadów.
[...] Sp. z o.o. w [...] ([...]) w piśmie z dnia 5 stycznia 2018 r. wyjaśniło, iż jego żądaniem jest stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Marszałka z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...] i tym samym zwolnienie Wnioskodawcy od obowiązków nałożonych tą decyzją, które obciążają zarządzającego składowiskiem odpadów. Dodatkowo powołano, że Wnioskodawca nie jest w stanie realizować ciążących na nim, a wynikających z decyzji obowiązków, albowiem nie ma wpływu co się dzieje obecnie na zamkniętym składowisku. Wskazano równie, że wydanie decyzji zgodnie z wnioskiem jest nie tylko uzasadnione interesem Strony, ale także względami publicznymi.
Marszałek decyzją z dnia [...] maja 2018 r., znak: [...] odmówił stwierdzenia wygaśnięcia swojej decyzji z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...] określającej techniczny sposób zamknięcia składowiska odpadów w [...]. Organ odmówił stwierdzenia wygaśnięcia przedmiotowej decyzji wskazując, iż nie zostały spełnione przesłanki z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosło [...] pismem z dnia 22 maja 2018 r. żądając jej uchylenia w całości i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej wygaśnięcie decyzji administracyjnej Marszałka z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...]. Odwołująca zarzuciła organowi I instancji:
• wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 124 ust. 1 ustawy o odpadach, poprzez uznanie, że [...] może być zarządzającym składowiskiem odpadów w [...], pomimo że nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, na której znajduje się składowisko,
• wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 162 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., poprzez niezasadne przyjęcie, iż nie zostały kumulatywnie spełnione przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z uwagi na obowiązujący przepis prawa albo interes społeczny lub interes strony.
W uzasadnieniu odwołania Strona powołała art. 124 § 1 ustawy o odpadach wskazując, że nie posiada żadnego tytułu prawnego do nieruchomości w [...]. Stąd dalsze funkcjonowanie kwestionowanej decyzji z 2008 r. w obrocie prawnym powoduje trwanie stanu niezgodnego z obowiązującymi przepisami art. 124 § 1 ustawy o odpadach. Powołano, że Strona korzystała z nieruchomości na zasadzie samoistnego posiadania do czasu zawarcia umowy użyczenia z [...] czerwca 2010 r.
Po rozpoznaniu odwołania Minister wydał powołaną na wstępie zaskarżoną decyzję. W ocenie organu nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki z art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a. uzasadniające pozytywne rozpatrzenie wniosku Strony.
Organ ocenił, że nie doszło do bezprzedmiotowości podmiotowej. Adresat decyzji z dnia [...] listopada 2008 r., tj. [...], nadal istnieje jako podmiot praw i obowiązków wynikających z przedmiotowej decyzji. Wypełnienie obowiązków związanych z zamknięciem składowiska i prowadzeniem działań w fazie poeksploatacyjnej, nałożonych ww. decyzją nie było związane z uzyskaniem dodatkowych uprawnień, których wygaśnięcie mogłoby przesądzać o konieczności stwierdzenia wygaśnięcia tej decyzji. Przywoływana decyzja nie stanowi ponadto o uprawnieniach adresata, tylko o jego obowiązkach względem składowiska odpadów w [...], stąd nie można w tym przepadku odnosić się do kwestii rezygnacji Strony z uprawnień. Nie doszło też do sytuacji, w której nie istnieje przedmiot, którego dotyczyła decyzja. Składowisko w [...] nadal wymaga prowadzenia działań w fazie poeksploatacyjnej, ponieważ nadal znajdują się tam odpady, a instalacja i urządzenia nie zostały rozebrane.
Powołano, że decyzja Marszałka z dnia [...] listopada 2008 r., została wydana na podstawie art. 54 ust. 1 i 4 nieobowiązującej ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251, z późn. zm.). W chwili wydania przywołanej decyzji, zgodnie z art. 54 ustawy o odpadach z 2001 r., zamknięcie składowiska odpadów lub jego wydzielonej części wymagało zgody właściwego organu. Przepis art. 54 ustawy o odpadach z 2001 r. precyzował ponadto właściwość organów do wydawania tego typu decyzji, przesądzał o konieczności wydania jej po przeprowadzeniu kontroli przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, zawartość wniosku o wydanie tej decyzji, elementy jakie powinna zawierać decyzja zezwalająca na zamknięcie składowiska oraz procedurę uchylenia ustanowionego zabezpieczenia roszczeń. Przepis ten nie przesądzał o konieczności posiadania przez zarządzającego składowiskiem odpadów tytułu własności do terenu, na którym znajdowało się składowisko odpadów. Organ wskazał, że w ówcześnie obowiązującej ustawie o odpadach z 2001 r. posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości przez posiadacza odpadów było wymagane tylko na podstawie art. 63 do terenu, na którym miały być magazynowane odpady, a więc do działań innych niż przewidziane w decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. Podkreślono, że [...] uzyskało decyzję w trybie art. 54 ustawy o odpadach z 2001 r. bez konieczności legitymowania się tytułem prawnym do działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...] (wg stanu na dzień wydania decyzji). Tym samym nie zaszła przesłanka o zmianie stanu faktycznego sprawy stanowiącego przesłankę wydania decyzji zgodnie z wnioskiem Strony.
Organ powołał, że zgodnie z pkt 7 decyzji Marszałka z dnia [...] listopada 2008 r. Zarządzający ma obowiązek sprawowania nadzoru nad zrekultywowanym składowiskiem odpadów zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2002 r. w sprawie zakresu, czasu, sposobu oraz warunków prowadzenia monitoringu składowisk odpadów (Dz. U. Nr 220, poz. 1858), przy czym monitoring składowiska w fazie poeksploatacyjnej powinien być prowadzony przez okres 30 lat od dnia zaprzestania składowania odpadów, tj. od dnia 31 grudnia 2009 r., czyli do dnia 31 grudnia 2039 r.
Wskazano, że ustawa o odpadach z 2001 r. została uchylona art. 252 obecnie obowiązującej ustawy o odpadach, jednak instytucja zgody na zamknięcie składowiska pozostała w nowym stanie prawnym w art. 146. Dodatkowo dodano na mocy art. 124 ustawy o odpadach wymóg by zarządzający składowiskiem odpadów posiadał tytuł prawny do całej nieruchomości, na której znajduje się składowisko odpadów, wraz ze wszystkimi instalacjami i urządzeniami związanymi z prowadzeniem tego składowiska, w okresie obejmującym fazę eksploatacyjną i poeksploatacyjną. Jednak zgodnie z art. 241 ustawy o odpadach wymogu powyższego nie stosuje się do zarządzającego istniejącym w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy składowiskiem odpadów, który w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy nie posiada tytułu prawnego do całej nieruchomości, na której znajduje się składowisko odpadów, wraz ze wszystkimi instalacjami i urządzeniami związanymi z prowadzeniem tego składowiska. W konsekwencji powyższych przepisów, organ uznał, że skoro w dniu wejścia w życie ustawy o odpadach, tj. w dniu 23 stycznia 2013 r., składowisko odpadów w [...] istniało, choć było już w trakcie procesu zamykania, to do zarządzającego tym składowiskiem - [...] odnosił się przepis art. 241 ustawy o odpadach znoszący wymóg posiadania tytułu prawnego do nieruchomości, na której zlokalizowane jest składowisko odpadów w [...]. Tym samym w ocenie organu odwoławczego niezasadny jest zarzut naruszenia przez Marszałka w zaskarżonej decyzji art. 124 ust. 1 ustawy o odpadach, gdyż przedmiotowa sprawa nie podlegała jego treści.
Organ odwoławczy podkreślił, że ustawa o odpadach nie przewidziała wygaszania decyzji wydawanych w trybie art. 54 ustawy o odpadach z 2001 r., a samo uchylenie przepisu będącego podstawą decyzji administracyjnej nie stanowi przesłanki do stwierdzenia jej wygaśnięcia, jeżeli nie nakazuje tego przepis prawa.
Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, w odniesieniu do pozostałych przesłanek wynikających z przywołanego przepisu, że nie istnieje przepis prawny nakazujący stwierdzenie wygaśnięcia decyzji zezwalającej na zamknięcie składowiska. W ocenie organu w interesie społecznym leży by składowisko w fazie poeksploatacyjnej miało wyraźnie wskazanego zarządzającego, który będzie podejmował działania przewidziane w przepisach dotyczących gospodarowania odpadami, a interes strony w tym przypadku nie może przeważać interesu społecznego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wyżej wskazaną decyzję [...] Sp. z. o. o. w [...] podniosło zarzut naruszenia:
- wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez niezasadne przyjęcie, iż nie zostały kumulatywnie spełnione przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, tj. bezprzedmiotowość decyzji oraz konieczność stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z uwagi na obowiązujący przepis prawa albo interes społeczny lub interes strony,
- wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7a §1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść strony wątpliwości co do treści normy prawnej w trakcie postępowania administracyjnego, którego przedmiotem było utrzymanie nałożonego uprzednio obowiązku;
- wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 124 ust. 1 w zw. z art. 241 ust. 1 i 241 ust. 2 ustawy o odpadach, poprzez uznanie, że [...] sp. z o.o. w [...] może być zarządzającym składowiskiem odpadów w [...], pomimo że nie posiada tytułu prawnego do całej nieruchomości, na której znajduje się składowisko.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji Marszałka Województwa [...] z [...].11.2008 r. oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że organ jest zobowiązany do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sytuacji jej bezprzedmiotowości, a zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a. W ocenie Skarżącej doszło do zmiany stanu faktycznego stanowiącego przesłankę wydania decyzji przez Marszałka w 2008 r. albowiem w dacie wydane ww. decyzji Skarżąca korzystała z gruntu będącego własnością Gminy Wiejskiej [...] na zasadzie posiadania samoistnego i nie było innych podmiotów legitymujących się prawami rzeczowymi i obligacyjnymi do gruntu. Natomiast sytuacja faktyczna i prawna gruntu uległa zmianie w 2013 r. po protokolarnym przekazaniu nieruchomości na rzecz [...] sp. z o.o. w [...]. Od tego czasu Skarżąca nie wykonuje obowiązków, które obciążają zarządzającego składowiskiem, nie wykonuje obowiązków nałożonych decyzją Marszałka określającą techniczny sposób zamknięcia składowiska odpadów i nie opłaca podatków od nieruchomości. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży także w interesie społecznym, albowiem po ewentualnym wygaszeniu decyzji Marszałek będzie uprawniony do nałożenia obowiązków zarządzającego składowiskiem odpadów na inny podmiot, który będzie rzeczywiście, a nie tylko teoretycznie, zarządzał składowiskiem. Powołano również, że wydanie decyzji leży w interesie Strony, która znajduje się w stanie niepewności prawnej co do swej roli względem składowiska w [...]. W opinii Skarżącej organ dokonał ponadto błędnej wykładni przepisów art. 241 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach interpretując je w sposób rozłączny i nie uwzględniając wzajemnych korelacji pomiędzy nimi, a art. 241 ust. 1 ustawy nie może być podstawą nałożenia obowiązków zarządzającego w stosunku do podmiotu, który nie legitymuje się tytułem prawnym chociażby do części takiej nieruchomości. Potwierdzeniem powyższego jest art. 241 ust. 2 ustawy, a organ winien rozstrzygnięcie oprzeć na art. 124 ust. 1 ustawy a nie 241 ust. 1. Ponadto w ocenie Skarżącej organ winien wszelkie wątpliwości rozstrzygnąć na korzyść strony zgodnie z art. 7 a § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja oraz ją poprzedzająca nie naruszają prawa.
Zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobligowany do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji na jeśli zostaną spełnione kumulatywnie dwa elementy, a mianowicie decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Ja prawidłowo ustalił organ brak jest podstaw uzasadniających stwierdzenie bezprzedmiotowości decyzji.
W literaturze uznaje się, że zagadnienie bezprzedmiotowości decyzji wiąże się z istnieniem stosunku administracyjnoprawnego, a więc z istnieniem jego przedmiotu, podmiotów oraz obowiązków i uprawnień stron. Bezprzedmiotowość wynika z "ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej" z powodu utraty bytu prawnego przez jego podmiot, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonywanie decyzji czy też zmiany w stanie prawnym, o ile powoduje on taki skutek (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 765). "Powstanie po wydaniu decyzji sytuacji czy układu stosunków społecznych odbiegających od czynników indywidualizujących dany stosunek prawny, ukształtowany lub ustalony w decyzji, kładzie kres istnieniu tego stosunku i musi oddziaływać na obowiązywanie decyzji, która jest wyrazem tych stosunków" (T. Woś, Stwierdzenie..., s. 51). Decyzja administracyjna wiąże rebus sic stantibus, co powoduje, że kiedy powstaną nowe przesłanki faktyczne, które czynią poprzednią decyzję nieodpowiadającą rzeczywistości, przestaje istnieć stosunek prawny w postaci skonkretyzowanej w tej decyzji i sama decyzja staje się bezprzedmiotowa wraz ze zmianą tych okoliczności, na których uregulowanie była skierowana (tamże, s. 51). Natomiast "bezprzedmiotowość decyzji z powodu zmiany w stanie prawym następuje wyłącznie w przypadku, gdy znowelizowane przepisy przewidują taki skutek" (wyr. NSA z dnia 4 listopada 1998 r., I SA 660/98, LEX nr 44589). "W sytuacji uchylenia przepisu, który był podstawą do przyznania określonego uprawnienia na przyszłość, wygaśnięcie takiej decyzji z powodu jej bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. następuje tylko wówczas, gdy w przepisach zmieniających stan prawny przewidziany został taki skutek. Samo uchylenie podstawy prawnej wydanych decyzji powoduje, że z dniem wejścia w życie takiej zmiany prawa, przestaje istnieć podstawa prawna do wydawania w przyszłości takich decyzji. Nie powoduje to natomiast wygaśnięcia uprawnień nabytych na podstawie decyzji wydanych w oparciu o istniejącą wówczas podstawę prawną. W takim przypadku decyzje te nie stają się bezprzedmiotowe, gdyż dotyczą one uprawnień wcześniej nabytych na przyszłość" (wyr. NSA z dnia 18 czerwca 2008 r., I OSK 953/07, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 77). (Komentarz do art. 162 k.p.a. Andrzej Matan stan prawny 2010.08.01 Lex).
Na gruncie przedmiotowej sprawy decyzją Marszałka Województwa [...], z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...] określono techniczny sposób zamknięcia składowiska odpadów w [...], a w pkt. 7 przedmiotowej decyzji zobowiązano [...] do sprawowania nadzoru nad zrekultywowanym składowiskiem odpadów w [...] przez okres 30 lat od dnia 31 grudnia 2009 r. [...] nadal funkcjonuje jako spółka prawa handlowego i nadal jest więc podmiotem, do którego została skierowana decyzja nakładająca w pkt. 7 obowiązki. Składowisko w [...] nadal istnieje i nadal wymaga prowadzenia działań w fazie poekspoatacyjnej, urządzenia i instalacje nie zostały rozebrane i zachodzi potrzeba dalszego zarządzania składowiskiem odpadów. Również nie zaistniały żadne okoliczności faktyczne i prawne uniemożliwiające Przedsiębiorstwu wywiązywanie się z obowiązków nałożonych w pkt. 7 decyzji.
Jak wynika z pism znajdujących się w aktach sprawy (pismo [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...],) właściciel terenu - Gmina [...] oraz [...] nigdy nie utrudniały ani nie uniemożliwiały [...] dostępu do składowiska, a po styczniu 2013 r. [...] nigdy o taki dostęp nie występowało. Z pisma Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] wynika, że od roku 2000 do stycznia 2013 r., do momentu protokolarnego przekazania gruntu [...], [...] płaciło podatek od nieruchomości wskazując jako tytuł prawny do nieruchomości - posiadanie samoistne, a Gmina [...] nie utrudniała [...] dostępu do składowiska oraz oświadczyła, że nie będzie prowadzić żadnych działań utrudniających lub uniemożliwiających taki dostęp. Również z pisma [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] wynika, że [...] nie utrudniał [...] dostępu do składowiska, i oświadczył, że nie będzie prowadzić żadnych działań utrudniających lub uniemożliwiających taki dostęp.
Nie istnieją również żadne przeszkody prawne uniemożlwiające Przedsiębiorstwu realizację obowiązków nałożonych w pkt. 7 decyzji Marszałka.
Wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy, umowa użyczenia z [...] czerwca 2010 r. nie stanowiła podstawy do przejęcia zadań zarządzającego składowiskiem w [...]. Zawarta umowa użyczenia miała na celu umożliwienie wykorzystania dofinansowania unijnego na rekultywację składowiska w [...] oraz przeprowadzenie robót związanych z tą rekultywacją. [...] w tej umowie został określony jako użytkownik, a przedmiotem umowy było zgodnie z § 2 użyczenie nieruchomości w celu przeprowadzenia prac rekultywacyjnych i prac inwestycyjnych przewidzianych w ramach przedsięwzięcia pt. "[...]", który ma być dofinansowany w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007-2013, Oś Priorytetowa II Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi, Działanie 2.1 Kompleksowe przedsięwzięcia z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi ze szczególnym uwzględnieniem odpadów niebezpiecznych, a także w celu eksploatacji instalacji zlokalizowanych i wybudowanych w ramach tych inwestycji na przedmiocie użyczenia. Jednocześnie umowa została podpisana przez Przedsiębiorstwo wskazane w umowie jako Zarządzający. W umowie nie ustalono, że [...] będzie pełnił funkcje zarządzającego składowiskiem, a tylko szczegółowo ustalono zakres użyczenia. Ponadto w § 3 pkt. 6 ustalono, że [...] umożliwi Zarządzającemu na terenie użyczonym nieodpłatne magazynowanie odpadów, a następnie ich wykorzystanie do rekultywacji składowiska w procesie odzysku zgodnie z decyzją opisaną w § 1 ust. 3 (decyzja Marszałka z [...].11.2008 r.). Z akt sprawy wynika również, że [...] nigdy nie pełnił, ani nie pełni, funkcji zarządzającego składowiskiem odpadów (również zrekultywowanym), a funkcja zarządzającego składowiskiem nigdy nie przeszła na tę spółkę.
Oceny sprawy nie zmienia również treść § 3 pkt 4 umowy, zgodnie z którym, po wygaśnięciu Porozumienia, [...] wyda Użyczającemu (Gminie) przedmiot użyczenia, co zostanie stwierdzone protokołem odbioru podpisanym przez wszystkie zainteresowane strony. Powyższy zapis obligujący do wydania gruntu przez [...] właścicielowi, nie wpływa jednak na prawa i obowiązki Przedsiębiorstwa w zakresie dalszego zarządzania składowiskiem i nie uniemożliwia mu podejmowanie faktycznych działań w zakresie realizowania obowiązku wynikającego z pkt. 7 decyzji Marszałka. Podkreślić należy, że fakt niewykonywania przez Przedsiębiorstwo od 2013 r. obowiązków wynikających z decyzji Marszalka nie może świadczyć o bezprzedmiotowości decyzji, ale o wypełnieniu przesłanek do prowadzenia postępowania egzekucyjnego – jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę. Ponadto, istnieje możliwość przeniesienia praw i obowiązków z decyzji w trybie art. 151 ustawy o odpadach na inny podmiot, który będzie zarządzał składowiskiem. Jak wynika jednak z akt sprawy, do tego rozwiązania nie doszło z uwagi na konieczność pełnego rozliczenia nakładów finansowych na rekultywację oraz zawarcia ze spółką umowy określającej wynagrodzenie z tytułu wykonywanej usługi. Natomiast [...] zgłaszał wolę przejęcia składowiska w zarządzanie i prowadzenie monitoringu (zgodnie z art. 151 ustawy o odpadach) w 2014 r., bez skutecznego odzewu przez Zarządzającego. [...] poinformowała, iż nie utrudniała PGK dostępu do składowiska, a jednocześnie oświadczyła, że nie będzie prowadzić żadnych działań utrudniających lub uniemożliwiających taki dostęp.
Również brak jest podstaw do stwierdzenia bezprzedmiotowości z uwagi na zmiany w przepisach prawnych. Sąd w całości podziela argumentację organu w tym zakresie. Mianowicie decyzja Marszałka z dnia [...] listopada 2008 r. została wydana na podstawie art. 54 ust. 1 i 4 nieobowiązującej ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251, z późn. zm.). W chwili wydania przywołanej decyzji, zgodnie z art. 54 ustawy o odpadach z 2001 r., zamknięcie składowiska odpadów lub jego wydzielonej części wymagało zgody właściwego organu. Przepis art. 54 ustawy o odpadach z 2001 r. nie przesądzał, jak zasadnie wskazał organ, o konieczności posiadania przez zarządzającego składowiskiem odpadów tytułu własności do terenu, na którym znajdowało się składowisko odpadów. [...] uzyskało decyzję w trybie art. 54 ustawy o odpadach z 2001 r. bez konieczności legitymowania się tytułem prawnym do działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...] (wg stanu na dzień wydania decyzji). Zgodnie z pkt 7 decyzji Marszałka z dnia [...] listopada 2008 r. Zarządzający ma obowiązek sprawowania nadzoru nad zrekultywowanym składowiskiem odpadów zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2002 r. w sprawie zakresu, czasu, sposobu oraz warunków prowadzenia monitoringu składowisk odpadów (Dz. U. Nr 220, poz. 1858), przy czym monitoring składowiska w fazie poeksploatacyjnej powinien być prowadzony przez okres 30 lat od dnia zaprzestania składowania odpadów, tj. od dnia 31 grudnia 2009 r., czyli do dnia 31 grudnia 2039 r.
Ustawa o odpadach z 2001 r. została uchylona art. 252 obecnie obowiązującej ustawy o odpadach, jednak instytucja zgody na zamknięcie składowiska pozostała w nowym stanie prawnym w art. 146. Na mocy art. 124 ustawy o odpadach dodano wymóg by zarządzający składowiskiem odpadów posiadał tytuł prawny do całej nieruchomości, na której znajduje się składowisko odpadów, wraz ze wszystkimi instalacjami i urządzeniami związanymi z prowadzeniem tego składowiska, w okresie obejmującym fazę eksploatacyjną i poeksploatacyjną. Natomiast zgodnie z art. 241 ust. 1 ustawy o odpadach, wymogu powyższego nie stosuje się do zarządzającego istniejącym w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy składowiskiem odpadów, który w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy nie posiada tytułu prawnego do całej nieruchomości, na której znajduje się składowisko odpadów, wraz ze wszystkimi instalacjami i urządzeniami związanymi z prowadzeniem tego składowiska. Prawidłowo więc wskazał organ, że skoro w dniu wejścia w życie ustawy o odpadach, tj. w dniu 23 stycznia 2013 r., składowisko odpadów w [...] istniało, choć było już w trakcie procesu zamykania, to do zarządzającego tym składowiskiem - [...] odnosił się przepis art. 241 ust. 1 ustawy o odpadach znoszący wymóg posiadania tytułu prawnego do nieruchomości, na której zlokalizowane jest składowisko odpadów w [...]. Tym samym do Przedsiębiorstwa nie stosowało się art. 124 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2012 r., obligującego do posiadania tytułu prawnego do całej nieruchomości.
Powołać również należy, że przepis art. 241 umieszczony został w Dziale XI. Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe, Rozdziału 2. Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe ustawy o odpadach. Nie budzi więc wątpliwości, że ma za zadanie regulować kwestie dotyczące sytuacji podmiotów, które na podstawie ustawy o odpadach z 2001 r. były zarządzającymi składowiskami odpadów w momencie wejścia w życie ustawy o odpadach. Nie można podzielić poglądu Skarżącej, że z uwagi na brzmienie ust. 2 art. 241 przepis ust. 1 należy rozumieć jako wprowadzenie wymogu posiadania tytułu prawnego przynajmniej do części terenu. Prawidłowe jest rozumienie tego przepisu przez organ, który w odpowiedzi na skargę wskazał, że jeśli przepis ten miałby mieć zastosowanie tylko wobec zarządzających składowiskami odpadów, którzy posiadali tytuł prawny przynajmniej do części terenu, na którym zlokalizowane było składowisko, to zakładając racjonalność ustawodawcy należałoby oczekiwać, że w przepisach przejściowych uregulowałby dodatkowo relacje podmiotu, który takiego tytułu nie miał w ogóle, do wchodzącej w życie ustawy. Zasadnie organ uznał, że ustawodawca takiego przepisu nie skonstruował z tej przyczyny, że treść art. 241 obejmuje swoim zakresem wszystkie sytuacje występujące w stanie faktycznym powstałym na gruncie ustawy o odpadach z 2001 r. Jeśli bowiem do wejścia w życie ustawy o odpadach w dniu 23 stycznia 2013 r. nie obowiązywał warunek by podmiot zarządzający składowiskiem legitymował się tytułem prawnym do całej nieruchomości, na której znajduje się składowisko odpadów, wraz ze wszystkimi instalacjami i urządzeniami związanymi z prowadzeniem tego składowiska, w okresie obejmującym fazę eksploatacyjną i poeksploatacyjną to oznaczało, że mógł być zarządzającym składowiskiem również w przypadku gdy takiego tytułu prawnego nie posiadał w ogóle. Natomiast dla podmiotów, które w dacie wejścia w życie ustawy z 14 grudnia 2012 r. nie podsiadały tytułu prawnego do całej nieruchomości, przepisem art. 241 ust. 2 ustawy wprowadzono wymóg utrzymania dotychczas posiadanego tytułu prawnego co najmniej w takim zakresie, w jakim dysponował nim w dniu wejścia w życie ustawy, do zakończenia fazy poeksploatacyjnej. Z powyższego wynika, że ust. 2 dotyczy podmiotów, które dysponowały tytułem prawnym przynajmniej do części nieruchomości. Wykładnia celowościowa przepisu ust. 1 i 2 art. 241 w powiązaniu z art. 124 ust. 1 ustawy o odpadach z 14 grudnia 2012 r. prowadzi do wniosku, że intencją ustawodawcy była zmiana przepisów zmierzająca do uregulowania praw podmiotów prowadzących gospodarkę odpadami do nieruchomości, na których znajdowały się składowiska odpadów. Natomiast ustawodawca przewidział zarówno przypadki nieposiadania takiego tytułu przez podmioty zarządzające składowiskami w dniu wejścia w życie ustawy, jak również dążył do zagwarantowania, że w przypadku posiadania tytułu prawnego do części nieruchomości, zarządzający będzie zobowiązany do utrzymania tego tytułu do zakończenia fazy poeksplotacyjnej. Tym samym podzielić należy ocenę organu w zakresie braku zasadności naruszenia art. 7a § 1 k.p.a.
Podkreślić również należy, że nie istnieje przepis prawny nakazujący stwierdzenie wygaśnięcia decyzji zezwalającej na zamknięcie składowiska. Jak słusznie zauważył organ, w interesie społecznym leży by składowisko w fazie poeksploatacyjnej miało wyraźnie wskazanego zarządzającego, który będzie podejmował działania przewidziane w przepisach dotyczących gospodarowania odpadami, a interes strony w tym przypadku nie może przeważać interesu społecznego.
Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że nieuzasadnione są zarzuty naruszenia art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a., art. 124 ust. 1 w zw. z art. 241 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach i w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło