IV SA/Wa 2267/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę - Przedmiotem skargi wniesionej przez M. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Wojewody M. z dnia [...] października 2010 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2010 r. nr [...]orzekającą o wymeldowaniu M. M. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...]w P.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda [...]. wskazał, co następuje: W następstwie wszczęcia postępowania z urzędu oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: k.p.a.], decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu M. M. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w P.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I. instancji wskazał, iż ww. osoba spełniła warunek niezbędny do wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej, bowiem opuściła przedmiotowy lokal nie dokonując wymeldowania się. Rozpatrując sprawę na skutek odwołania wniesionego przez M. M. Wojewoda [...] nie stwierdził podstaw do jego uwzględnienia. Wskazał, iż zaskarżona decyzja znajduje oparcie w ustalonym stanie faktycznym sprawy oraz w obowiązujących przepisach prawa. Organ odwoławczy zauważył w pierwszej kolejności, iż zgodnie z postanowieniami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wykonanie obowiązku meldunkowego polega na zameldowaniu lub wymeldowaniu się stosownie do zmiany miejsca pobytu stałego lub czasowego. Dokonanie czynności meldunkowej bez oświadczenia woli (zgłoszenia osoby), na której ciąży ten obowiązek może nastąpić tylko w sytuacjach określonych w ustawie. Taką możliwość wymeldowania na wniosek osoby trzeciej, mającej interes prawny (strony) albo z urzędu, przewiduje art. 15 ust. 2 ww. ustawy. Zobowiązuje on organy administracji publicznej do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przepis ten wyczerpująco wyznacza sytuację, w której jest dopuszczalne wymeldowanie określonej osoby bez jej oświadczenia woli. Dalej organ odwoławczy wskazał, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż M. M. faktycznie opuścił miejsce stałego zameldowania jeszcze przed ostatnim osadzeniem w zakładzie karnym i zamieszkiwał w innym miejscu, gdzie koncentrował swoje życie osobiste. Potwierdzają to zeznania świadków oraz przeprowadzona kontrola meldunkowa. Z pisma Komendy Miejskiej Policji w P. z dnia [...] lipca 2010 r. jednoznacznie wynika, że ww. został zatrzymany poza miejscem zamieszkania. Przed osadzeniem w Zakładzie Karnym w P. w kwietniu 2010 r. M. M. sporadycznie przebywał w miejscu stałego zameldowania. Sam zainteresowany nie ukrywa tego faktu twierdząc przy tym, że opuszczenie ww. lokalu nie miało charakteru dobrowolności bowiem jego zamiarem było jedynie nie przeszkadzanie siostrze, która zamieszkuje w spornym lokalu - składającym się z jednego pokoju i kuchni - z pięciorgiem dzieci. Odnośnie braku dobrowolności w opuszczeniu miejsca stałego pobytu Wojewoda [...] stwierdził, iż zainteresowany nie podejmował żadnych działań w celu powrotu do ww. lokalu. W tej sytuacji - zdaniem organu - należało przyjąć, że na chwilę obecną nastąpiło trwałe opuszczenie miejsca stałego pobytu. Ustosunkowując się do argumentów podniesionych w odwołaniu, iż bez stałego zameldowania po opuszczeniu zakładu karnego zainteresowany stanie się osobą bezdomną, nie będzie mógł korzystać z pomocy społecznej, kontaktować się z kuratorem czy zarejestrować się w urzędzie pracy, organ zauważył, iż zainteresowany może wystąpić z wnioskiem o przydział lokalu z zasobów Miasta P. zwracając się odpowiednio do Wydziału Gospodarki Lokalowej. Końcowo organ odwoławczy zauważył, iż czynność zameldowania ma charakter technicznej realizacji obowiązku meldunkowego. Wystarczającą i jedyną przesłanką wymeldowania jest opuszczenie przez zainteresowanego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W ocenie organu odwoławczego, okoliczności opuszczenia przez M. M. spornego lokalu nr [...] przy ul. [...]w P. zostały przekonywująco wykazane w zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta P.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. M.M. podniósł, iż nie zamieszkiwał w miejscu pobytu stałego, tj. w lokalu nr [...] przy ul. [...]w P. z tego względu, iż w ww. lokalu nie było warunków do mieszkania. Przebywała tam bowiem jego siostra – W.Z. wraz z pięciorgiem dzieci. Skarżący wskazał nadto, iż przed osadzeniem w zakładzie karnym w 2003 r. zamieszkiwał w spornym lokalu pełniąc opiekę nad babcią. Na skutek osadzenia w zakładzie karnym opiekę tę zaczęła sprawować jego siostra, która zamieszkiwała tam wraz z mężem i dziećmi. Po opuszczeniu zakładu karnego w 2007 r. zamieszkiwał w ww. lokalu do czasu, kiedy znalazł pracę i był w stanie utrzymać wynajmowane mieszkanie. Nie wymeldował się jednak z miejsca pobytu stałego, ponieważ nie posiadał innego lokalu, w którym mógł się zameldować na pobyt stały, a właściciele wynajmowanych stancji nie mają obowiązku meldowania swoich lokatorów na czas określony. Zdaniem skarżącego, wymeldowanie go z miejsca pobytu stałego uniemożliwi mu normalne funkcjonowanie w społeczeństwie, tzn. nie będzie miał możliwości zarejestrowania się w urzędzie pracy, korzystania z NFZ, założenia konta w banku, odbioru korespondencji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie nie stwierdzając podstaw do uwzględnienia skargi. Jednocześnie organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a."], sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego orzeczenia następuje w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonego aktu w oparciu o powołane wyżej przepisy Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. jak i utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2010 r. nie naruszają prawa, natomiast zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na jej uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993). Wskazany akt prawny przewiduje ewidencjonowanie przez właściwe organy miejsca pobytu osób, nakładając na nie obowiązek meldunkowy. Obowiązek ten polega, zgodnie z art. 4 ww. ustawy, m.in. na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego , jak i na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Regulacja ta wyraża funkcję ewidencji ludności jako instytucji służącej do odzwierciedlenia stanu faktycznego oraz jako źródła informacji co do rzeczywistego i aktualnego miejsca pobytu konkretnej osoby. O zameldowaniu przesądza zatem stan faktyczny, polegający na rzeczywistym zamieszkaniu danej osoby pod określonym adresem. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Uznanie pobytu za stały uzależnione jest od łącznego spełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek, tj. faktycznego przebywania pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu połączonego z wolą koncentracji w nim swoich spraw życiowych. W przypadku osoby opuszczającej miejsce pobytu stałego lub czasowego, obowiązek meldunkowy polega na dokonaniu wymeldowania (art. 15 ust. 1 ustawy). Jeżeli strona takiego obowiązku nie dopełni, wówczas - zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ww. ustawy - organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu jest opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego zameldowania. Jest to zatem jedyna przesłanka ustawowa, gdyż przepis art. 15 ust. 2 ww. ustawy nie określa dodatkowych uwarunkowań dotyczących sposobu opuszczenia lokalu, w szczególności nie określa przyczyn jego opuszczenia. Na tle omawianego przepisu w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypracowany został pogląd, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy ma charakter trwały i jest dobrowolne, tzn. wynika z własnej woli tej osoby (v. wyroki NSA: z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00; z dnia 6 lutego 2002 r., sygn. akt IV SA/Sz 1278/00, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustalenie ww. materialnych przesłanek wymeldowania, istotnych z punktu widzenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, winno nastąpić w postępowaniu administracyjnym, w toku którego organ winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające z zachowaniem zasad określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych sprawy uprawnia do stwierdzenia, że orzekające w przedmiotowej sprawie organy - w następstwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego - prawidłowo uznały, że M. M. opuścił lokal nr [...] przy ul. [...] w P. w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji, począwszy od [...] kwietnia 2010 r., M. M. przebywał w Zakładzie Karnym w P.(obecnie w Zakładzie Karnym w I.), gdzie odbywał karę pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] marca 2004 r., sygn. akt [...]. Z informacji z Krajowego Rejestru Karnego z dnia [...] maja 2010 r., znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy wynika, iż skarżący kilkakrotnie wcześniej przebywał w zakładzie karnym, po raz ostatni w okresie od [...] października 2006 r., do [...] listopada 2007 r. Podzielając prezentowany w orzecznictwie pogląd, że sam fakt pobytu zainteresowanego w zakładzie karnym w związku z wykonywaniem kary pozbawienia wolności nie mógłby stanowić przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego, albowiem pobyt w zakładzie karnym nie może być uznany za dobrowolne opuszczenie miejsca stałego zameldowania (v. wyrok WSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1608/06, orzeczenia.nsa.gov.pl), Sąd zauważa, iż zasadnicze znaczenie dla oceny niniejszej sprawy ma okoliczność opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu jeszcze przed datą ostatniego osadzenia w zakładzie karnym, tj. przed [...] kwietnia 2010 r. Okoliczność ta, jak słusznie zauważa organ odwoławczy, jednoznacznie wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Potwierdzają to zeznania świadków: J. L., B. M. oraz W. W., którzy wskazali, że skarżący nie zamieszkuje w spornym lokalu od kilku lat i nie zamieszkiwał w nim przed ostatnim osadzeniem w zakładzie karnym. Potwierdza to również oświadczenie siostry skarżącego W. Z., która dodatkowo zeznała, iż w ww. lokalu skarżący nie pozostawił żadnych rzeczy osobistych, a do zakładu karnego w kwietniu 2010 r. powrócił z mieszkania przy ul. [...], gdzie wcześniej zamieszkiwał wraz z matką. Również kontrola meldunkowa przeprowadzona w dniu [...] czerwca 2010 r. w spornym lokalu nie wykazała, by skarżący zamieszkiwał w spornym lokalu. Ponadto z pisma Komendy Miejskiej Policji w P. z dnia [...] lipca 2010 r. wynika, że skarżący przed osadzeniem w Zakładzie Karnym w P. sporadycznie przebywał w miejscu zameldowania. Podkreślenia wymaga, że sam skarżący nie kwestionuje powyższych ustaleń podnosząc w toku postępowania administracyjnego, a następnie w skardze do Sądu, iż po opuszczeniu zakładu karnego w 2007 r. nie mieszkał w ww. lokalu, ponieważ wyprowadził się na stancję. Uczynił to, ponieważ w lokalu tym nie było warunków do wspólnego zamieszkiwania z siostrą i jej pięciorgiem dzieci. Ponadto nie chciał przeszkadzać siostrze w jej życiu prywatnym. Lokal składa się z jednego pokoju i kuchni, mieści się w starym budownictwie i w każdej chwili grozi zawaleniem (w dniu [...] września 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. wydał decyzję o wyłączeniu budynku mieszkalnego przy ul. [...] z użytkowania - przyp. Sądu), jednak siostra nadal tam mieszka, ponieważ nie ma dokąd się wyprowadzić. Nadto skarżący podkreślił, iż nie opuścił spornego lokalu definitywnie, ponieważ po opuszczeniu zakładu karnego ma zamiar do niego powrócić. Zdaniem Sądu, przytoczona wyżej argumentacja skarżącego pozostaje bez wpływu na dokonaną ocenę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Zauważyć należy, iż z okoliczności sprawy nie wynika, by opuszczenie spornego lokalu przez skarżącego nie nosiło cech dobrowolności. Przeciwnie, skarżący sam przyznaje, że opuścił lokal z własnej woli - uczynił to, by nie ingerować w życie prywatne siostry i jej dzieci. Brak również dowodów na to, by skarżący podejmował przewidziane prawem środki w celu obrony praw dotyczących ww. lokalu i w następstwie tego uzyskał prawomocne rozstrzygnięcie właściwego sądu powszechnego o przywróceniu naruszonego posiadania ww. mieszkania. Zaniechanie podjęcia jakichkolwiek działań prawnych mających na celu powrót do lokalu dowodzi braku takiego zamiaru, co z kolei oznacza brak podstaw do uznania, że opuszczenie spornego lokalu nie miało dobrowolnego charakteru. Odnośnie wyrażonej przez skarżącego chęci zamieszkania w spornym lokalu po opuszczeniu zakładu karnego zauważyć należy, że wymeldowanie jest czynnością materialno-techniczną potwierdzającą stan faktyczny, tj. opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu, co w niniejszej sprawie bezspornie miało miejsce. Sama wewnętrzna wola stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza o stałym jego charakterze. Musi ona wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Przez "zamiar" należy bowiem rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną zainteresowanego, ale również dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Jak wykazano powyżej z okoliczności sprawy niniejszej jednoznacznie wynika, że skarżący nie zamieszkiwał w spornym lokalu. W ocenie Sądu bezprzedmiotowe są pozostałe zarzuty skargi sprowadzające się do obawy skarżącego przed negatywnymi skutkami wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Jak wskazano wyżej, instytucja wymeldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjny i powinna odzwierciedlać istniejący stan faktyczny. Zmiana stanu faktycznego polegająca na ewentualnym, ponownym zamieszkaniu skarżącego w ww. lokalu przy ul. [...], może być podstawą do ponownego jego zameldowania na pobyt stały pod ww. adresem. Mając na względzie wszystko powyższe, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę oddalił.