IV SA/Wa 2271/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A." sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) września 2007 r., nr PRŚ/36/200 w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych postanawia: odrzucić skargę Pismem z dnia 15 listopada 2007 r. "A" sp. z o.o. z siedzibą w B. wniosło bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) września 2007 r., nr (...), w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwaną dalej P.p.s.a.) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Wyjątki od pośredniego wnoszenia skargi do sądu administracyjnego ustalać mogą odrębne ustawy. I tak na mocy art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), w okresie dwóch lat od wejścia w życie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. między 1 stycznia 2004 r. a 31 grudnia 2005 r., skargę wniesioną bezpośrednio do sądu administracyjnego, jeżeli wniesiona została w terminie określonym przepisem art. 53 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny przekazywał organowi, którego działania lub bezczynności skarga dotyczyła. Jedynie w tym okresie istniała więc możliwość złożenia skargi bądź bezpośrednio do sądu, bądź też za pośrednictwem organu. Przepis ten miał charakter edukacyjny i jedynie w okresie przejściowym dopuszczał bezpośredni tryb wnoszenia skargi i wraz z utratą jego mocy obowiązującej skargę do sądu administracyjnego wnosi się wyłącznie za pośrednictwem organu administracji publicznej. Nadto wskazany przepis dotyczył trybu wnoszenia skargi i w tym kontekście obliczania terminu jej wniesienia, a nie zaś zasad samego obliczania tego terminu. Niezachowanie prawidłowego trybu wnoszenia skargi do sądu administracyjnego musi zatem skutkować jej odrzuceniem. Termin i tryb wnoszenia skarg do sądu administracyjnego jednoznacznie wynikają z treści obowiązujących przepisów ustawy P.p.s.a., o czym z resztą organy administracji publicznej mają obowiązek pouczać strony postępowania w skarżonym do sądu akcie z zakresu prawa administracyjnego. Warto również wskazać na wykładnię celowościową art. 53 P.p.s.a. i obowiązku pośredniego wnoszenia skargi. W uzasadnieniu do prezydenckiego projektu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (druk sejmowy nr 19, data wpływu 22 październik 2001 r.), czytamy: "projekt powraca natomiast do rozwiązania, obowiązującego przed wejściem w życie dotychczasowej ustawy o NSA, według którego skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 ust 1). Okazało się bowiem, że wniesienie skargi wprost do sądu administracyjnego wydłuża postępowanie, prowadzi do stanu niepewności (organ dowiaduje się o złożeniu skargi po upływie kilku tygodni - po doręczeniu przez sąd odpisu skargi) i prowadzi niejednokrotnie, w przypadku podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, do wydania nowej decyzji przez organ administracji publicznej pierwszej instancji, mimo wniesienia skargi do sądu." Z powyższego wynika zatem, iż intencją ustawodawcy było wprowadzenie pośredniego trybu wnoszenia skarg do sądu administracyjnego w celu wyeliminowania wskazanych wyżej nieprawidłowości oraz zapewnienia możliwości ograniczenia czasu trwania postępowania sądowego, zachowania zasady stabilności decyzji administracyjnych, zasady zaufania obywateli do organów Państwa oraz zasady praworządności. Obecnie obowiązujące przepisy nie wprowadziły żadnej możliwości konwalidowania błędnego wniesienia skargi, a tym samym podstaw do jej przekazania przez sąd organowi, którego działanie lub bezczynność zostały zaskarżone. Ponadto jeżeli skarga została zaadresowana i skierowana do sądu, to wymaga procesowego załatwienia, do zakresu którego nie należy przekazywanie jej pismem innemu podmiotowi (por. postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2007 r. sygn. akt II GSK 213/07, niepubl.). Taka możliwość nie wynika bowiem z przepisów ani rangi ustawowej ani z przepisów wykonawczych. Zatem wniesienie skargi bezpośrednio do Sądu z pominięciem organu administracji publicznej po dniu 1 stycznia 2006 r. jest bezskuteczne procesowo. Wadliwe wniesienie skargi sprawia bowiem, że skarga nie może być rozpoznana merytorycznie. Co prawda w orzecznictwie sądowym pojawiło się odmienne stanowisko dotyczące bezpośredniego wnoszenia skargi do sądu (np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1530/07 oraz postanowienie z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1433/07) jednak Sąd rozpoznający sprawę w powyższym składzie ich nie podziela. Przede wszystkim dlatego, że przywoływana przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powyższych postanowień uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 1987 r. III CZP 33/87 została podjęta w wyniku skierowanego pytania prawnego czy wniesienie rewizji w terminie dla dokonania tej czynności wprost do sądu rewizyjnego z pominięciem sądu, który wydał zaskarżony wyrok można traktować jako wniesienie rewizji w terminie. Powyższe świadczy o tym, że przedmiotem rozważań Sądu była terminowość wniesienia rewizji, a nie zasady postępowania w przypadku innego niż pośrednie złożenie rewizji. Natomiast powołane orzecznictwo dotyczy skutków przekazywania skargi (środka odwoławczego) wniesionego do niewłaściwego sądu. Zasady te znajdują też odzwierciedlenie w procedurze sądowoadministracyjnej - art. 59 ustawy P.p.s.a. oraz w procedurze administracyjnej - art. 65 kpa. Jednak reguły te, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, nie mają bezpośredniego przełożenia na możliwość przekazania skargi przez Sąd do organu administracji publicznej. Dotyczą one bowiem przekazywania skarg między sądami lub organami administracji publicznej, a nie między sądem a organem. Nadto przyjęta, w powołanych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykładnia przepisów prawa prowadziłaby do sytuacji, w której "terminowość" wniesienia skargi do sądu administracyjnego zależałaby od wewnętrznej organizacji pracy w danym sądzie. Jak wynika z akt sprawy skarżąca spółka wniosła skargę w dniu 16 listopada 2007 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), wyraźnie jako adresata wskazując Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z podaniem ulicy i kodu pocztowego mimo, iż, jak wcześniej wyjaśniono, obowiązana była skierować skargę do Sądu za pośrednictwem organu administracji publicznej - w tym przypadku Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. Wobec tego, z uwagi iż skarżący nie zachował trybu wskazanego w cytowanym wyżej art. 54 § 1 ustawy P.p.s.a., skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić. Dodatkowo Sąd wskazuje, iż nieuprawniony również byłby ewentualny zarzut, iż niniejsze orzeczenie pozbawia stronę prawa do sądu. Badanie warunków formalnych wniesienia skargi, w tym także trybu jej wniesienia, należy do wstępnych czynności sądu. Żaden przepis prawa nie nakazuje traktować art. 54 § 1 ustawy P.p.s.a. w sposób szczególny niż pozostałe przepisy tej ustawy. Orzeczenie o odrzuceniu skargi ze względu na niedochowanie trybu jej wniesienia nie wywołuje skutków w postaci "powagi rzeczy osądzonej". Na marginesie wskazać jedynie należy, że w przypadku gdyby zaskarżona decyzja nie zawierała prawidłowego pouczenia o trybie i sposobie wniesienia skargi do Sądu, skarżący uprawniony jest do wystąpienia z tego powodu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, bowiem fakt błędnego lub braku pouczenia nie może szkodzić stronie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 54 § 1 ustawy P.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.