IV SA/Wa 2288/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Ewa Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2008 r. sprawy ze skargi P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) sierpnia 2007 r. nr (...) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia - oddala skargę - Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w wyniku rozpatrzenia odwołania Polskiego Związku Działkowców - Rodzinny Ogród Działkowy "R." na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] marca 2007 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podało, iż przedmiotową decyzją organ pierwszej instancji ustalił karę pieniężną dla Rodzinnego Ogrodu Działkowego "R." w S. w wysokości 180 820, 95 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia następujących drzew : 9 sztuk brzóz o najmniejszych promieniach mierzonych na wysokości ścięcia : 8 cm, 13 cm, 8 cm, 12 cm, 10 cm, 10 cm, 11 cm, 7 cm, 12 cm,; 4 sztuk modrzewi o promieniu 14 cm, 8 cm, 9 cm, 22 cm oraz jednej lipy o promieniu 6 cm. Zdaniem Kolegium, postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ pierwszej instancji i zgromadzony w jego toku materiał dowodowy, potwierdzają prawidłowość rozstrzygnięcia. Z akt sprawy wynika, że w obecności przedstawicieli Zarządu Rodzinnego Ogrodu Działkowego "R." dokonano w dniu [...] kwietnia 2005 r. oględzin w miejscu wycięcia drzew i sporządzony został na tę okoliczność protokół, z którego wynika, że wycinki 14 sztuk drzew dokonano na przełomie jesieni/zimy 2005 r. na terenie ogólnodostępnym w alejkach między działkami w Rodzinnym Ogrodzie Działkowym "R." w S. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów użytkownikiem terenu, na którym rosły wycięte drzewa jest Rodzinny Ogród Działkowy "R". W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji powołał się na właściwe przepisy ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r, Nr 92, poz. 880), jak również prawidłowo wyliczono obwody pni usuniętych drzew. Stosownie bowiem do dyspozycji art. 89 ust. 3 w/w ustawy o ochronie przyrody, jeżeli ustalenie obwodu usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10 %. W zaistniałym stanie faktycznym w sprawie, zasadnie organ pierwszoinstancyjny przyjął, że wobec braku kłody poszczególnych drzew nie jest możliwe ustalenie Sygn. akt IV SA/Wa 2288/07 obwodu usuniętego drzewa i należało zastosować sposób ustalenia tego obwodu według kryterium podanego w art. 89 ust. 3 ustawy. Odnosząc się do zarzutu odwołania, że Rodzinny Ogród Działkowy nie jest posiadaczem terenu, z którego usunięto drzewa, Kolegium uznało ten zarzut za niezasadny. Organ wywiódł, iż analiza przepisów ustawy o ochronie przyrody prowadzi do wniosku, iż karę pieniężną za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia wymierza się posiadaczowi nieruchomości. Wprawdzie ustawa o ochronie przyrody nie definiuje pojęcia "posiadacza", jednakże należy dokonać wykładni tego pojęcia posiłkując się przepisami kodeksu cywilnego. Stosownie do art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten , kto nią faktycznie włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Nieruchomość, na której dokonano nielegalnej wycinki drzew była nieruchomością użytkowaną przez odwołującego i tym samym na nim spoczywał obowiązek utrzymania we właściwym stanie drzew i krzewów rosnących na tej nieruchomości, co z kolei rodziło obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów. Kolegium wskazało, iż posłużenie się przez ustawodawcę w przepisie art. 83 ust. 1 w/w ustawy pojęciem posiadacz oznacza, że w jego zakresie mieszczą się również takie stany, w których posiadacz włada nieruchomością, nie mając do niej tytułu prawnego, a wówczas bez wątpienia podmiot taki jest posiadaczem w złej wierze. W związku z tym usunięcie bez zezwolenia drzew i krzewów z terenu nieruchomości, którą włada, skutkować będzie wymierzeniem kary pieniężnej na podstawie art. 88 ust.1 ustawy o ochronie przyrody. Odnosząc się z kolei do zarzutu, iż organ pierwszej instancji niewłaściwie uznał M. G. za stronę postępowania, SKO wskazało, iż skoro jest ona członkiem - działkowiczką w Rodzinnym Ogrodzie Działkowym "R.", to jest posiadaczem zależnym w zakresie prawa przysługującego Związkowi Działkowców. Skargę na powyższą decyzję wniósł Polski Związek Działkowców - Rodzinny Ogród Działkowy "R". W skardze strona podał, iż decyzja organu pierwszej instancji jest już drugą decyzją w tej sprawie, ponieważ wydana w dniu [...] maja 2005 r. decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i sprawę przekazano do ponownego Sygn. akt IV SA/Wa 2288/07 rozpoznania przez Burmistrza Miasta i Gminy P., z uwagi na naruszenie przepisów proceduralnych. Organ pierwszej instancji został zobowiązany do przeprowadzenia w całości nowego postępowania, przeprowadzenia dowodu z oględzin i zapewnienia stronie czynnego udziału w tym postępowaniu. Zdaniem skarżącego ponowne postępowanie skupiło się na tym, czy wycinki drzew dokonano za jego wiedzą i zgodą, czy też przez nieznanych sprawców. Ponadto skarżący podniósł, iż świadkowie składali sprzeczne zeznania, żaden ze świadków nie umiał dokładnie podać ilości usuniętych drzew, jak również ich obwodów. Natomiast główny świadek M. G. wielokrotnie zmieniała swoje zeznania co do ilości wyciętych drzew. W ocenie skarżącego wątpliwości budzi treść protokołu z przeprowadzonych oględzin w dniu [...] kwietnia 2005 r., stanowiący "koronny dowód", na jakim skupiły się organy. W części tego dokumentu dotyczącej ustaleń merytorycznych wpisano : "brzoza, modrzew, brzoza, brzoza, lipa", z czego - zdaniem skarżącego - nasuwa się logiczny wniosek, że usunięto 3 brzozy, 1 modrzew i 1 lipę. Z kolei wypisanych w następnej pozycji protokołu, dotyczącej wielkości obwodu pnia, 14 różnych wielkości w centymetrach, nie można w żaden sposób "dopasować" do odpowiednich gatunków i ilości drzew. Wątpliwości w przedmiocie ilości wyciętych drzew i ich wymiarów - według skarżącego - skutkują wątpliwościami co do wysokości wymierzonej kary, a ponowne oględziny i zeznania świadków nie dostarczyły żadnych informacji mogących stanowić podstawę do wyliczenia kary. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ponieważ sporna kara została naliczona nieprawidłowo z powodu wadliwie sporządzonego protokołu, a skorzystanie z postanowienia art. 89 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody jest już praktycznie niemożliwe. Z ostrożności procesowej strona wniosła pod rozwagę Sądu - w przypadku ewentualnego niepodzielenia przedstawionego stanowiska - możliwość zamiany kary pieniężnej na obowiązek uzupełnienia terenu ogrodu o nowe nasadzenia, podkreślając, iż istotą ochrony środowiska jest przede wszystkim zachowanie istniejącej szaty roślinnej, a w sytuacji powstania szkody - szybkie jej naprawienie, co niekoniecznie powinno sprowadzać się do wypłacenia pieniędzy, z których nie przybędzie drzew. Sygn. akt IV SA/Wa 2288/07 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane w zaskarżonej decyzji stanowisko. Dodatkowo organ wskazał, iż w skardze podniesione zostały analogiczne zarzuty, jak w odwołaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja (jak również decyzja organu pierwszej instancji) nie narusza prawa. Podstawą materialno - prawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 88 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.). Stosownie do treści tego przepisu wójt, burmistrz lub prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew bez wymaganego zezwolenia. Usunięcie drzew z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez powołane powyżej organy. Z wnioskiem o wydanie zezwolenia może wystąpić posiadacz nieruchomości. Sytuacje, w których nie jest wymagane przedmiotowe zezwolenie wymienia art. 83 ust. 6 powołanej ustawy o ochronie przyrody. Należy stwierdzić, iż organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo przyjęły, iż Polski Związek Działkowców Rodzinny Ogród Działkowy "R" w S. jest posiadaczem terenu, z którego usunięto przedmiotowe drzewa. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy powołana ustawa nie definiuje pojęcia "posiadacza" i należy wobec tego dokonać wykładni posiłkowo stosując przepisy kodeksu cywilnego. Stosownie do art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten , kto nią faktycznie włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organy administracji publicznej, w toku postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie, skarżący jest użytkownikiem terenu, na którym rosły, wycięte bez wymaganego zezwolenia, drzewa. Okoliczności tej strona skarżąca nie kwestionowała. Sygn. akt IV SA/Wa 2288/07 Podstawowy zarzut skargi, iż przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie dowodowe nie pozwala na jednoznaczne określenie ilości wyciętych drzew, jak również ustalenia w trybie art. 89 ust. 3 w/w ustawy o ochronie przyrody obwodów usuniętych drzew - w ocenie Sądu - jest chybiony. Należy bowiem zauważyć, iż w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa spisana w dniu 9 lutego 2005 r. w związku z wyjazdem na teren ogrodów działkowych "R" w S, pracowników Urzędu Miasta i Gminy P. w osobach E. L. i M. P., zatrudnionych na stanowisku inspektora ds. ochrony środowiska. Jak wynika z treści tej notatki, w/w pracownice stwierdziły na podstawie oględzin przy udziale M. G. ślady świeżego ścięcia 9 sztuk brzóz, 4 sztuk modrzewi i jednej lipy. Osoby sporządzające przedmiotową notatkę służbową również uczestniczyły w oględzinach przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2005 r. przy udziale strony skarżącej, co potwierdza treść protokołu z przeprowadzenia oględzin. W kontekście treści opisanej notatki służbowej, nie budzi wątpliwości, iż wymienionym w części p.t. "Ustalenia merytoryczne" protokołu z dnia [...] kwietnia 2005 r. rodzajom drzew : "brzoza, modrzew, brzoza, brzoza, lipa" przyporządkowane zostały określone w takiej kolejności długości promienie pni pozostałych po ścięciu drzew : (8 cm, 13 cm), (14 cm, 8 cm, 9 cm, 22 cm), (12 cm, 10 cm, 10 cm, 11 cm, 7 cm), (12 cm), 6 cm. Zatem należy stwierdzić, iż prawidłowo organ przyjął, że wycięte zostały następujące drzewa o promieniu pnia : brzoza - 8 cm, brzoza - 13 cm, brzoza - 8 cm, modrzew, -14 cm, modrzew - 8 cm, modrzew - 9 cm, modrzew - 22 cm, brzoza - 12 cm, brzoza - 10 cm, brzoza - 10 cm, brzoza - 11 cm, brzoza - 7 cm, brzoza -12 cm i lipa - 6 cm. Łącznie 14 drzew, w tym 9 brzóz, 4 modrzewie i 1 lipa. Sąd nie może uwzględnić wniosku skarżącego o zastosowanie zamiany kary pieniężnej na obowiązek uzupełnienia terenu o nowe nasadzenia, bowiem Sąd kontroluje legalność zaskarżonego aktu wydanego przez organ administracji publicznej. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.