IV SA/Wa 2294/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic-Bukowska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego W. K. o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia: - odmówić przyznania radcy prawnemu W. K. wynagrodzenia za zastępstwo prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2014 r. oddalił skargę S. S. (dalej "skarżącego") na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...]. Przedmiotowy wyrok wraz z uzasadnieniem doręczono kuratorowi skarżącego dnia 13 marca 2014 r.(k. 47, 82, 97 akt sądowych). Działający w imieniu skarżącego kurator w dniu 8 kwietnia 2014 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy dla skarżącego przez ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy ustanowił dla skarżącego pełnomocnika – radcę prawnego, o którego wyznaczenie Sąd zwrócił się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. Pismem z dnia 23 kwietnia 2014 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. wyznaczyła radcę prawnego W. K. (dalej "pełnomocnika") dla skarżącego. Pismem z dnia 15 maja 2014 r. wyznaczony w sprawie pełnomocnik wniósł o doręczenie mu odpisu wyroku z uzasadnieniem. Odpis wyroku z dnia 30 stycznia 2014 r. wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi w dniu 21 maja 2014 r. Dnia 16 czerwca 2014 r. pełnomocnik wniósł drogą pocztową skargę kasacyjną od niniejszego wyroku. W skardze zawarł wniosek o przyznanie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości, ani w części. Pełnomocnik nie wniósł natomiast w przedmiotowej skardze o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Sąd I instancji postanowieniem z dnia 30 lipca 2014 r. odrzucił wskazaną skargę kasacyjną uznając, że została złożona z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia. Zażalenie na powyższe orzeczenie wniósł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu w radcę prawnego W. K. Pełnomocnik zarzucając sądowi I instancji naruszenie art. 177 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej jako p.p.s.a.) wniósł o jego uchylenie oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie opłacono w całości. Wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej pełnomocnik z urzędu powtórzył w piśmie z dnia 14 października 2014 r. Rozpoznając wniosek należy zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 250 p.p.s.a. wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Podkreślić należy, że pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 p.p.s.a. należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 p.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną, a decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Przyznanie tego wynagrodzenia musi być poprzedzone zbadaniem, czy taka pomoc została rzeczywiście udzielona. O wysokości przyznanego wynagrodzenia zarówno referendarz sądowy jak i Sąd orzeka na podstawie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j. Dz.U.2013.490). Zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji 240 zł. Dodatkowo z § 2 ust. 1 i 3 cytowanego rozporządzenia wynika, że zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, należy wziąć pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Na radcy prawnym jako fachowym pełnomocniku procesowym ciąży więc obowiązek starannego działania. Faktyczne udzielenie nieopłaconej pomocy prawnej ma miejsce dopiero wówczas, gdy sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika środek prawny zapewnia jego mocodawcy dostęp do sądu. To zaś następuje wtedy, gdy środek ten został sporządzony w sposób umożliwiający jego merytoryczne rozpoznanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie V) s. 776, ISBN: 978-83-7620-986-9). Nie może budzić wątpliwości, iż przez faktyczne udzielenie pomocy prawnej należy rozumieć profesjonalne działanie wyznaczonego pełnomocnika i znajomość obowiązujących przepisów prawa. Reprezentowana strona ma bowiem prawo wymagać, by czynności pełnomocnika były skuteczne, adekwatne do stanu sprawy i zgodne z prawem (postanowienie SN z dnia 14 sierpnia 1997 r. sygn. akt II CZ 88/97, OSNC 1998/3/40). Rozpoznając w pierwszej kolejności wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawarty w skardze kasacyjnej z dnia 16 czerwca 2014 r. należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt II OZ 997/14, w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu, na skutek wniosku strony złożonego po wydaniu orzeczenia, które w drodze skargi kasacyjnej zamierza on zakwestionować, momentem miarodajnym do oceny, czy wnoszący środek odwoławczy zachował ustawowy termin jest upływ 30 dni od dnia, kiedy ustanowiony pełnomocnik miał rzeczywista możliwość zapoznania się z aktami sprawy. Skarga kasacyjna powinna być zatem wniesiona najpóźniej w terminie 30 dni od dnia, w którym pełnomocnik dowiedział się o fakcie jego ustanowienia w danej sprawie. W sytuacji, gdy ustanowienie pełnomocnika nastąpiło po upływie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem warunkiem koniecznym otwierającym możliwość wniesienia skargi kasacyjnej w tym terminie jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia i tylko wtedy, gdy wniosek ten został uwzględniony. Jak wynika z akt sądowych, przesyłkę zawierającą wyrok z 30 stycznia 2014 r. wraz z uzasadnieniem doręczono kuratorowi skarżącego w dniu 13 marca 2014 r. Ustanowienie w niniejszej sprawie pełnomocnika w osobie radcy prawnego W. K. nastąpiło 23 kwietnia 2014 r. Trzydziestodniowy termin do złożenia skargi kasacyjnej upływał 14 kwietnia 2014 r. Ustanowiony pełnomocnik złożył przedmiotową skargę dopiero w dniu 16 czerwca 2014 r. Profesjonalny pełnomocnik składając skargę kasacyjną nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Uchybienie terminu do złożenia przedmiotowej skargi ma fundamentalne znaczenie dla sprawy, albowiem skarga kasacyjna złożona po terminie nie wywołuje skutków prawnych i podlega odrzuceniu (art. 178 p.p.s.a). Wobec niespełnienia wymogów formalnych, przedmiotowa skarga kasacyjne nie mogła zostać merytorycznie rozpoznania. Mając powyższe na uwadze, działanie pełnomocnika skarżącego nie może być uznane za skuteczne i stanowiące podstawę dla przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Również wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie zażalenia z dnia 22 sierpnia 2014 r. nie jest uzasadniony. Podkreślenia wymaga, że przedmiotowe zażalenie zostało wywiedzione przez pełnomocnika skarżącego na skutek wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia z dnia 30 lipca 2014 r., w którym stwierdzono, że profesjonalny pełnomocnik uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Stanowisko Sądu I instancji o złożeniu przez pełnomocnika środka zaskarżenia z uchybieniem ustawowego terminu zostało utrzymane w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt II OZ 997/14, w którym zauważono, że ustanowiony z urzędu pełnomocnik nie złożył wraz ze skargą kasacyjną wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministarcyjnym ugruntował się pogląd, że przy rozpoznawaniu wniosku o wynagrodzeniu pełnomocnika ocenie podlega również merytoryczna rzetelność udzielonej pomocy prawnej (por. postanowienie NSA z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 790/11). Zatem wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Przyznanie wynagrodzenia obciąża Skarb Państwa, a sąd dysponując w tym zakresie środkami publicznymi odpowiada za "zasadność i legalność ich wydatkowania" (por. B. Dauter w: S. Babiarz i inni, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych". Wyd. LexisNexis 2007 r., s. 317). Wynagrodzenie z tytułu udzielonej pomocy prawnej może być zatem przyznane jedynie w sytuacji, gdy pomoc prawna świadczona jest przez pełnomocnika w sposób profesjonalny. Sporządzone i wniesione przez pełnomocnika zażalenie z dnia 22 sierpnia 2014 r. były wynikiem jego uprzedniego nieprofesjonalnego działania, tj. niezłożenia wraz ze skargą kasacyjną wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Należy zatem uznać, że działanie pełnomocnika również i w tym zakresie nie odpowiadało wymogom profesjonalizmu i należytej staranności. Dokonana przez wyznaczonego pełnomocnika kolejna czynność prawna nie miały więc charakteru pomocy prawnej dla skarżącego, a tylko taka mogłaby zostać uznana za podstawę do przyznania stosownego wynagrodzenia. W tym stanie rzeczy okoliczności sprawy nie uzasadniały uwzględnienia zgłoszonego żądania w zakresie przyznania wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej z dnia 16 czerwca 2014 r. oraz zażalenia z dnia 22 sierpnia 2014 r. W związku z powyższym, na podstawie art. 250 w zw. z art. 258 § 1 § 2 pkt 8 ustawy p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.