IV SA/Wa 23/15

WyrokWSA w Warszawie2015-03-19

Skład orzekający: Marta Laskowska-Pietrzak, Piotr Korzeniowski, Łukasz Krzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę konkretnej fabryki, która ostatecznie nie została zrealizowana w pierwotnej formie, ale w jej miejsce powstała inna fabryka o podobnym charakterze i celu gospodarczym, może zostać zwrócona na podstawie przepisów o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ administracji prawidłowo skonstatował brak przesłanek do zwrotu nieruchomości. Realizacja fabryki, nawet w zmienionej technologii i pod inną nazwą, ale o tym samym celu gospodarczym (produkcja wyrobów budowlanych), stanowiła realizację celu wywłaszczenia. Nieruchomość, znajdująca się w centralnej części zrealizowanego kompleksu przemysłowego, nie mogła być uznana za zbędną, nawet jeśli nie wszystkie pierwotnie planowane obiekty zostały na niej zrealizowane.
Stan faktyczny
Skarżąca M. P. domagała się zwrotu nieruchomości sprzedanej na warunkach wywłaszczenia w 1975 r. pod budowę Fabryki "[...]". Organ administracji utrzymał w mocy decyzję odmawiającą zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez budowę fabryki o podobnym charakterze gospodarczym, mimo zmian technologicznych i organizacyjnych. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, kwestionując realizację celu wywłaszczenia oraz prawidłowość ustaleń faktycznych.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant Krystyna Stępniak-Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości - oddala skargę - Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymał w mocy orzeczenie Starosty [...] z [...] sierpnia 2013 r., o odmowie zwrotu na rzecz p. M. P. nieruchomości położonej w [...] w rejonie ulicy [...] i [...], oznaczonej dawniej w ewidencji gruntów jako działki ew. nr [...] i nr [...] o powierzchni [...] m2 (obręb [...]), a obecnie odpowiadającej częściom działek ew. nr [...],[...] i [...] (obręb [...]), stanowiącym własność Miasta [...]. Uzasadniając zaskarżona decyzję organ administracji wskazał następujące uwarunkowania prawne i faktyczne, które uwzględnił orzekając w sprawie: - działki, o których zwrot wystąpiono, sprzedano na warunkach wywłaszczenia [...] marca 1975 r., aktem notarialnym; sprzedającym była p. M. P., zaś nabycie nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa -Zjednoczenia Budownictwa "[...]"; sprzedano nieruchomość liczącą [...] m2, stanowiąca ówczesne działki ew. nr [...] ([...] m2) i [...] ([...] m2); w umowie powołano art. 6 i art. 45 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974, Nr 10, poz. 64, ze zm.); nieruchomość nabywano z przeznaczeniem na budowę Fabryki [...] (systemu [...] tzw. linia [...]), - decyzją z [...] kwietnia 1977 r. - w oparciu o decyzję koordynacyjną z [...] lipca 1975 r. Stołecznej Komisji Planowania Urzędu Miasta [...] w sprawie rezygnacji z budowy Fabryki [...] linii [...] przez Kombinat Budownictwa Miejskiego [...] - została uchylona decyzja lokalizacyjna nr [...] z [...] grudnia 1974 roku, wydana na rzecz Zjednoczenia Budownictwa "[...]" dotycząca budowy Fabryki [...] systemu [...], zwanej dalej "Fabryką [...]", - tego samego dnia zostały wydane przez Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta [...] kolejne decyzje lokalizacyjne: - nr [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji w granicach oznaczonych na załączniku graficznym [...] (tym samym, który był załącznikiem do decyzji nr [...]), na budowę fabryki "[...]", zwana dalej "Fabryką [...]", przy czym aktualne pozostały kompleksowe wytyczne urbanistyczne dla decyzji nr [...], - nr [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji w granicach oznaczonych na załączniku graficznym [...] (tym samym, który był załącznikiem do decyzji nr [...]), na budowę fabryki - linii [...], zwanej dalej "Fabryką [...]", przy czym aktualne pozostały kompleksowe wytyczne urbanistyczne dla decyzji [...], - skutkiem tych decyzji było ograniczenie powierzchni terenu, na którym miała zostać zlokalizowana Fabryka [...] z [...] do [...] ha, a także przesunięcie jego granic i ustalenie na południe od Fabryki [...], budowy Fabryki "[...]", - decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 1976 r. zatwierdzono plan realizacyjny ogólny zagospodarowania terenu inwestycji Fabryki [...] przy ul. [...] na [...] w [...] wraz z załącznikami tj. szkicami koncepcyjnymi projektowanych obiektów budowlanych: budynku administracyjnego, betonowni, składu zadaszonego, magazynu emulsji i pompowni, magazynu cementu, składu kruszywa mineralnego, obiektu rozładunku samochodowego piasku, proj. instalacji odpylenia, stacji przesypowej sprężarkowni, magazynu ogólnego, głównej rozdzielni elektrycznej, hydroforni, obiektów nr [...] i [...], projektowanej zieleni. - następnie decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] maja 1977 r., zatwierdzono plan ogólny zagospodarowania terenu inwestycji Fabryki [...] przy ul. [...] w [...] wraz z załącznikami - szkicami koncepcyjnymi projektowanych obiektów budowlanych hal produkcyjnych elementów płytowych i ściennych, budynku wydziałów pomocniczych, budynku socjalnego i administracyjnego z łącznikiem, magazynu materiałów łatwopalnych i kruszywa, betonowni faktur, stacji przesypowej, rozładowczej, sprężarkowni, stacji trafo. portierni i zieleni, - w toku postępowania ustalono, że w ramach ogólnie określonego celu wywłaszczenia, jakim była budowa Fabryki "[...]", na przedmiotowej nieruchomości miała powstać droga wewnętrzna (na terenie odpowiadającym dawnej działce ew. nr [...], aktualnie część działki ew. nr [...]) oraz magazyn obiektów gotowych (oznaczony nr [...]) i, w znikomej części, osadnik - piaskownik (oznaczony nr [...]); ustalając szczegółowy cel wywłaszczenia wykorzystano plan zagospodarowania terenu przedstawiony na odbitce ozalidowej, przechowywanej w archiwum Urzędu Miasta [...] (przekazanej przez Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...]) oraz kopię realizacyjnego planu zagospodarowania terenu [...], - w toku postępowania przeprowadzono również oględziny przedmiotowego gruntu; z protokołu z [...] października 2012 r. wynika, że droga - obejmująca dawną działkę ew. nr [...] - została wybudowana; część dawnej działki ew. nr [...] jest wybetonowana i w części znajduje się w ogrodzeniu terenu dzierżawionego przez [...], a w części jest wykorzystywana jako droga wewnętrzna i część wiaty; zaprotokołowano wyjaśnienia uczestniczącego w oględzinach przedstawiciela Wytwórni [...] "[...]" w likwidacji (dalej "W"), z których wynika, że na przedmiotowej nieruchomości znajdują się również urządzenia i sieci podziemne, - w myśl art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.) nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: - pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo - pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany, - jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości zwrotowi podlega pozostała część, - przez zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji, wydanej w oparciu o przepisy ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z 1958 roku, należy rozumieć nierozpoczęcie prac zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia w ciągu 7 lat od dnia zawarcia umowy lub niezrealizowanie tego celu w ciągu 10 lat od dnia zawarcia umowy, - stosownie do postanowień art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podstawową materialnoprawną przesłanką zwrotu nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu; natomiast w art. 137 ustawodawca zawarł zamknięty katalog okoliczności, w których wywłaszczona nieruchomość może zostać uznana za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, - w niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że celem publicznym uzasadniającym odjęcie własności przedmiotowego gruntu, który został określony w umowie sprzedaży zawartej na warunkach wywłaszczenia (z [...] marca 1975 r.), w formie aktu notarialnego (Repertorium Nr [...]) była budowa Fabryki [...]; nie ulega przy tym wątpliwości, że od realizacji tak rozumianego celu wywłaszczenia odstąpiono; świadczy o tym uchylenie decyzji lokalizacyjnej nr [...]; inwestor przystąpił natomiast do realizacji innego zamierzenia inwestycyjnego o podobnym charakterze - budowy Fabryki "[...]", - nie można przyjąć, że taka zmiana musiałaby się wiązać z niejako "automatycznym" przyjęciem, jakoby przedmiotowy grunt stał się zbędny dla realizacji celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej; nie uległ zmianie zasadniczy charakter celu wywłaszczenia; nadal pozostała nim budowa fabryki [...], z tą jedynie różnicą, że przy ich produkcji miała być zastosowana odmienna technologia; dodatkowo, zgromadzone w aktach sprawy materiały wskazują, że fabryka [...], została wybudowana wraz z niezbędną infrastrukturą; tym samym, wybudowana na przedmiotowych działkach na podstawie zamiennych decyzji lokalizacyjnych i zamiennego planu realizacyjnego droga wewnętrzna i elementy infrastruktury podziemnej należy uznać za element fabryki [...],, a w konsekwencji za realizację celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej, - zarzut strony, jakoby cel wywłaszczenia nie mógł zostać zrealizowany na podstawie planu zamiennego, który skutkował modyfikacją projektu zagospodarowania terenu oraz zmianą przeznaczenia części wywłaszczonej nieruchomości jest błędny; zarzuty, jakoby budowa Fabryki "[...]" doprowadziła do zasadniczej zmiany celu wywłaszczenia z budowy osiedla mieszkaniowego nie zasługują na uwzględnienie; w rozpatrywanym przypadku zmiana decyzji lokalizacyjnych oraz zatwierdzenie zamiennego planu realizacyjnego doprowadziło jedynie do zmiany szczegółów realizacji zasadniczego celu wywłaszczenia, którym była budowa fabryki [...]’ przywołano uchwalę składu 7 Sędziów Sądu Najwyższego z 27 stycznia 1988 r. (sygn. akt III AZP 11/87, opubl. OSNC 11/88/149); wskazano w niej, że należy odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od modyfikacji tego celu; zmianą celu jest jakościowa zmiana inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej, konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości; modyfikację celu wywłaszczenia pociąga za sobą modyfikacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniająca jego charakteru; nie stanowią jakościowej zmiany celu takie odstępstwa od zamierzonej inwestycji, przy których charakter inwestycji zamierzonej i zrealizowanej pozostaje taki sam; w doktrynie wskazuje się, że wywody zawarte w uzasadnieniu tej uchwały, zachowały aktualność pod rządem ustawy o gospodarce nieruchomościami (tak T. Woś "Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości" LexisNexis 2007 str. 264- 265), - ścisłe rozumienie celu wywłaszczenia nie oznacza, że wyłączona jest możliwość późniejszej jego modyfikacji; w doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że należy odróżnić zmianę celu wywłaszczenia do jego modyfikacji; o zmianie celu można mówić w przypadku, gdy następuje zmiana funkcji wywłaszczonego terenu i ma ona charakter trwały, natomiast modyfikacja celu wywłaszczenia to modyfikacja inwestycji niezmieniająca charakteru celu uzasadniającego wywłaszczenie (tak m.in. w wyrokach NSA o sygn. akt I OSK, 842/10, 1424/11 i 2037/11 - dostępne w na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"), - gdyby o zbędności orzekać wyłącznie przez pryzmat zakresu inwestycji, określonego w decyzji o wywłaszczeniu czy w decyzji o lokalizacji, wówczas jakakolwiek nowa inwestycja o nieco odmiennym charakterze na nieruchomości wywłaszczonej byłaby wykluczona; to ograniczałoby często prawidłowe zagospodarowanie terenu; zbędność należy więc ocenić przez pryzmat charakteru inwestycji, z powodu której doszło do wywłaszczenia i charakteru inwestycji, która ma być zrealizowana lub została zrealizowania miast zamierzonej lub też obok niej (tak wyrok SN sygn. akt III CSK 391/06, opubl. Lex nr 529707), - rozpatrując niniejszą sprawę organ odwoławczy miał również na uwadze okoliczność, że z uzasadnień wyroków wydanych w zbliżonym do niniejszego stanie faktycznym, nie wynika, przyjmowanie przez Sąd założenia, jakoby okoliczność modyfikacji pierwotnego celu wywłaszczenia miała decydujące znaczenie dla oceny zasadności zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, - nie budzi wątpliwości okoliczność zrealizowania na przedmiotowej nieruchomości fabryki [...] w terminach wynikających z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami; zgodnie z zarządzeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych Nr [...] z dnia [...] grudnia 1980 r. [...] stycznia 1981 r. zarządzono otwarcie likwidacji przedsiębiorstwa [...] Fabryki [...] z siedzibą w [...] i ustalono, że przedsiębiorstwo zakończy działalność inwestycyjną [...] grudnia 1980 r.; należy zatem przyjąć, że jest to przybliżona data zakończenia budowy fabryki [...] na przedmiotowym gruncie, - nie ma znaczenia podnoszony w odwołaniu fakt ustanowienia prawa użytkowania wieczystego części gruntu oznaczonego dawniej jako działka ew. nr [...] na rzecz Spółki z o.o. [...] z siedzibą w [...]; analiza treści księgi wieczystej ([...]), w której uregulowano stan prawny obecnej działki ew. nr [...] wskazuje, że prawo użytkowania wieczystego przysługujące spółce zostało ujawnione [...] lutego 1996 r., a więc po upływie znacznego okresu od momentu, w którym budowa fabryki [...] została zakończona; kwestia zasadności zwrotu działki ew. [...] została już rozstrzygnięta i nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania, - zgodnie z ustabilizowaną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, jeżeli cel wywłaszczenia został prawidłowo zrealizowany, nie ma możliwości żądania zwrotu nieruchomości na podstawie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, mimo późniejszego przekazania jej do faktycznego wykorzystywania na inny cel, zarówno publiczny, jak i prywatny (tak wyroki NSA o sygn. akt I SA 661/99 i 2139/99, opubl. Lex nr 55331 i 653992 oraz I OSK 193/06 i 1725/07, opubl. Lex nr 291163 i 526206), - ustosunkowując się do zarzutów odwołania dotyczących wykorzystania przez organy administracji odbitek oryginalnych dokumentów zaznaczono, że - zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. - jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem; organ I. instancji wskazał w uzasadnieniu, w jaki sposób oraz z jakiego źródła pozyskał odbitkę ozalidową planu zagospodarowania przedmiotowego terenu; tym samym zgromadzone w aktach niniejszej sprawy materiały zasługują na wiarygodność; z uwagi na upływ blisko czterdziestu lat od momentu wywłaszczenia, odnalezienie oryginalnych dokumentów z tamtego okresu, archiwizowanych często w przypadkowych ośrodkach, jest utrudnione i przyczynia się do dodatkowego przedłużania biegu postępowań administracyjnych. W skardze, sformułowano zarzut naruszenia przepisów - prawa materialnego, poprzez niewłaściwą interpretację art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami; wywodzono, że realizując inne przedsięwzięcie nie wykorzystano nieruchomości na cele wywłaszczenia, - postępowania - art. 6, 7, 8, 9, 12, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z nie ustaleniem okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie i które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy – zarzucono nie dokonanie stosownych ustaleń, co do kwestii, czy: - fabryka inna niż zakładana na etapie wywłaszczenia (o ile mogłaby być uznana za realizację celu wywłaszczenia) została w istocie zrealizowana i oddana do użytkowania (kwestia spełniania stosownych wymagań, wynikających z prawa budowlanego), - na terenie przedmiotowych działek (objętych wnioskiem o zwrot) w istocie były zrealizowane określone elementy fabryki – droga, hale, infrastruktura podziemna; wywodzono m.in., że w trakcie wizji w terenie wystąpiły trudności w zidentyfikowaniu miejsca, gdzie uprzednio znajdowały się granice wywłaszczonych działek; gołosłowne były twierdzenia o istnieniu infrastruktury podziemnej; nie ustalono, kiedy zrealizowano istniejące aktualnie obiekty; użyte mapy nie są wiarygodnym dowodem. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonym akcie. W trakcie rozprawy (k. 48) Pełnomocnik uczestnika postępowania – W. – wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Trafnie organ skonstatował brak przesłanek dla orzeczenia o zwrocie nieruchomości. Zarówno ocena stanu faktycznego sprawy jak i uwarunkowań prawnych, dokonane przez organ administracji, były prawidłowe. Z uwagi na jej uprzednie zreferowanie, powtarzanie argumentacji organu byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić trzeba, co następuje. W kwestii ewentualnego naruszenia przepisów prawa materialnego, organ trafnie przyjął, że realizacja fabryki, choć w innej technologii, oznacza realizacja celów wywłaszczenia. Okolicznością istotną w sprawie a niekwestionowaną jest to, że w danym przypadku nie doszło do sytuacji, gdy w istocie zaniechano realizacji określonego celu by - dopiero po określonym czasie - w tym samym miejscu – na działce wywłaszczonej - zlokalizować inną inwestycję. Powoływana przez organ administracji, w kwestionowanym orzeczeniu, tożsamość dat uchylenia uprzedniej decyzji lokalizacyjnej i jej zastąpienia poprzez wydanie dwu nowych ([...] kwietnia 1977 r.), co do realizacji przedsięwzięcia tożsamego, gdy chodzi o cel gospodarczy (fabryki [...]), uzasadnia ocenę, że w istocie nie odstąpiono od realizacji zakładanego uprzednio przedsięwzięcia, lecz modyfikacji uległy warunki techniczne planowanej inwestycji. Warunkami takimi są tak samo organizacja produkcji jak i technologia. Postanowiono mianowicie produkcję wyrobów budowlanych, na cel której dokonano uprzednio wywłaszczenia także przedmiotowych działek, zorganizować w ramach dwu zakładów (Fabryki [...] oraz Fabryki [...]) miast jednego zakładu (Fabryka [...]) i przy użyciu innych technologii. W takiej sytuacji trafnie uznano, że o ile działki objęte wnioskiem skarżącej pozostawały w obrębie realizowanego obiektu przemysłowego, cel wywłaszczenia należy uznać za zrealizowany. Odnosząc sie do sformułowanych w skardze wątpliwości, gdy chodzi o właściwe ustalenie stanu faktycznego przez organ administracji, trzeba podkreślić, że generalnie w postępowaniu administracyjnym obowiązuje także zasada ekonomii procesowej (art. 12). Dotyczy ona - w określonych granicach - również reguł prowadzenia postępowania dowodowego. I tak o ile w świetle ogółu pozyskanych dotąd przez organ informacji stan faktyczny nie budził wątpliwości, uwzględniając zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, określoną okoliczność można uznać za dowiedziona w myśl art. 80 K.p.a., przy czym za dowód może służyć wszystko, co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 2 K.p.a.). Jedynie w razie gdy w sprawie ujawnione zostaną dowody mogące nasuwać uzasadnione wątpliwości, co do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, postępowanie dowodowe musi być stosownie szczegółowe, konieczne może być poszukiwanie i pozyskiwanie dodatkowych dokumentów czy innych dowodów (zeznań świadków itp.). Wskazane reguły należy mieć na uwadze w szczególności gdy istotne w sprawie jest ustalenie faktów stosunkowo odległych w czasie a więc gromadzenie materiału dowodowego może być utrudnione i pociągać także za sobą stosowne koszty, ponoszone wszak ze środków publicznych. W każdym przypadku organ administracji musi rozważać, czy ich poniesienie jest niezbędne – uzasadnione pojawieniem się istotnych wątpliwości. W rozpoznawanej sprawie organ dysponował mapą (ozalidowa) obradująca zakładane ramy przestrzenne przedsięwzięcia (k. 194 teczka 4/4). Stanowi ona "Plan ogólny zagospodarowania terenu inwestycji Fabryki [...]", zatwierdzony decyzją z [...] maja 1977 r. (k. 193 teczka 4/4). Obrazuje ona granice planowanej do zrealizowania inwestycji – Fabryki "[...]" oraz umiejscowienie poszczególnych jej obiektów. Proste zestawienie informacji z mapy z wyrysami, obrazującymi położenie dawnych dziełek objętych wnioskiem (np. k. 363 teczka 3/4), pozwala skonstatować, że znajdują się one generalnie w centralnej części projektowanego uprzednio zakładu. Zgromadzony materiał archiwalny (przywoływany także w decyzji organu I. instancji) pozowała z kolei uznać, że zakład został w istocie zrealizowany i uruchomiony na przełomie lat 70 i 80 - tych ub. wieku. Świadczą o tym protokoły rozruchu, notatki z tym związane itp. (k. 545-598 teczka 4/4). Wprawdzie, z pozyskanej dokumentacji wynika także jednoznacznie, że fabryka nie została zrealizowana w całości - wg przyjętych pierwotnie założeń. Mając na uwadze jednak cały zgromadzony materiał dowodowy, łącznie ze zdjęciami przedłożonymi przez Uczestnika postępowania (k 371-374 teczka 3/4) oraz stanowiącymi załącznik do protokołu z rozprawy (k. 395 teczka 3/4), trzeba stwierdzić, że nie budzi uzasadnionych wątpliwości że zakład został zrealizowany w granicach zakładanych pierwotnie (patrz mapa ozalidowa), a co najmniej powstała jego centralna część, gdzie zlokalizowane były działki, o które występuje skarżąca. W takiej sytuacji, jako niemające istotnego znaczenia w sprawie należy uznać zagadnienie, czy konkretnie - w granicach danej nieruchomości - zostały zrealizowane określone obiekty, czy urządzenia infrastruktury podziemnej. Realizację celu wywłaszczenia stanowiła bowiem budowa zakładu produkcyjnego, w określonych granicach, będącego gospodarczo zorganizowaną całością, wyodrębnioną z otoczenia widoczną granicą (np. ogrodzeniem). Nie do przyjęcia byłaby interpretacja, jakoby nieruchomościami zbędnymi dla celów wywłaszczenia były fragmenty gruntu pozostające w obrębie zorganizowanego założenia gospodarczego, gdzie jednak nie zrealizowano konkretnych, planowanych obiektów (patrz tak samo prawomocny wyrok WSA o sygn. akt I SA/Wa 333/13 – dostępny w CBOSA). Mówić o nie zrealizowaniu celu wywłaszczenia możnaby tylko w przypadku pozostawienia terenów jak nieużytki (niewykorzystywane także jako pas zieleni izolacyjnej itp.) na obrzeżach wywłaszczonych kompleksów, lecz nie w ich części centralnej, gdy stanowi fragment terenu niezbędnego dla zwykłego funkcjonowania zrealizowanego zakładu, jako całości. Nie było bowiem faktycznie możliwe gospodarcze wykorzystywanie takich terenów przez osoby trzecie, w warunkach funkcjonowania realizowanego przedsiębiorstwa, przy ówczesnych sposobach organizacji pracy zakładów przemysłowych. Jak trafnie zauważa organ administracji nie ma natomiast znaczenia jak jest wykorzystywany teren obecnie (np. dzierżawa części terenu, istnienie [...] itd.). W tym kontekście należy wskazać, że nie ma kluczowego znaczenia czy trafnie uznano, w jaki sposób zostały wykorzystane grunty, których zwrotu domaga się skarżąca w niniejszej sprawie, skoro znajdowały się one w części centralnej. Jednocześnie należy wskazać, że z treści protokołu oględzin (k. 200-201 teczka 4/4), nie wynika, aby obecna przy czynnościach Strona (jej pełnomocnik) zgłaszała jakieś wątpliwości w kwestii prawidłowego ustalenia przebiegu dawnych granic działek, w kontekście oceny, jak zostały one wykorzystane. Jeszce raz jednak wypada podkreślić, że wobec położenia działek w części centralnej zakładu, który w istocie został uruchomiony, jako funkcjonujące przedsiębiorstwo (co potwierdzają przywołane wcześniej zdjęcia lotnicze i dokumenty dotyczące rozruchu) bez znaczenia jest to, czy prawidłowo ustalono, co w istocie zrealizowano na działkach objętych wnioskiem. Podkreślić wypada że analogicznie stan faktyczny, w kontekście ustalenia że Fabryka "[...]" została zrealizowana, oceniono w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SA/Wa 812/13 (dostępny w CBOSA). Jak trafnie wskazał organ administracji, bez znaczenia jest problematyka aktualnego sposobu wykorzystywania terenów, o których zwrot ubiega się Skarżąca. Istotne było w sprawie, czy zrealizowano na nich w stosownym czasie założenie, które przyświecało celowi wywłaszczenia. W rozpoznawanej sprawie, jak trafnie wywiódł organ, miało to miejsce. W tym kontekście nie są trafne wywody skargi, jakoby istotne kwestie mogły być ustalone poprzez pozyskanie (odszukanie) dodatkowych dowodów np. dotyczących kwestii dopuszczania do użytkowania zrealizowanych kiedyś obiektów czy oryginałów map, lecz stosownych prób nie podjęto. Skoro pozostające już w dyspozycji organu dokumenty były wystarczające dla wywiedzenia stosownych wniosków, uzupełnienie materiału dowodowego byłoby sprzeczne z zasadą ekonomii procesowej. Należy podkreślić, że w toku postępowania także Skarżąca nie przedłożyła dowodów, które poważałyby dotychczasowe konstatacje organu. W takiej sytuacji nie są uzasadnione zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędne uznanie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, gdy w istocie powstał zakład produkcyjny o innej nazwie, jak i przepisów postępowania w zakresie właściwego wyjaśnienia, czy fabryka materiałów budowlanych została zrealizowana oraz jak został wykorzystany teren nieruchomości, o których zwrot wystąpiła Skarżąca. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło