IV SA/Wa 2325/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2011 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania A. B. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2009 r. orzekającą o wymeldowaniu A. B. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne: Postępowanie administracyjne wszczęto na wniosek B. W. w dniu [...] listopada 2002 r. W trakcie toczącego się postępowania A. B. wystąpił do Sądu Rejonowego dla W., I Wydział Cywilny z pozwem przywrócenie naruszonego posiadania lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2003 r. Prezydent W. zawiesił postępowanie administracyjnego z powodu toczącej się powyższej sprawy cywilnej. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2003 r. Sąd Rejonowy dla W., I Wydział Cywilny umorzył postępowanie o przywrócenie naruszonego posiadania, zaś Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. oddalił zażalenie w powyższej sprawie. Ponownie 15 lipca 2004 r. A. B. złożył do Sądu Rejonowego dla W., I Wydział Cywilny kolejny pozew o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu nr [...] przy ul. [...]w W. Wyrokiem z dnia [...] stycznia 2004 r. Sąd Rejonowy dla W., I Wydział Cywilny oddalił powództwo A. B. o przywrócenie naruszonego posiadania, natomiast Sąd Okręgowy w W., V Wydział Cywilny Odwoławczy wyrokiem z dnia [...] stycznia 2009 r. oddalił apelację A. B. w przedmiotowej sprawie. Po podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent W. wydał w dniu [...] lipca 2009 r. decyzję orzekającą o wymeldowaniu A. B. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W toku postępowania odwoławczego Wojewoda [...] nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska zajętego przez Prezydenta W. Organ odwoławczy wskazał, że B. W. w składanych wyjaśnieniach w 2002 r. oświadczyła, że brat dobrowolnie opuścił miejsce stałego zameldowania i zamieszkał w lokalu nr [...] przy [...] w W. Nie posiada w przedmiotowym lokalu żadnych rzeczy, ponadto nie ma kluczy do drzwi wejściowych z uwagi na fakt, że zostały wymienione zamki w drzwiach. B. W. podała, że A. B. nie utrzymuje z nią żadnych kontaktów i nie przychodzi do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Wnioskodawczyni zapoznając się z aktami sprawy w dniu 30 września 2010 r. potwierdziła swoje wcześniejsze wyjaśnienia i oświadczyła, że obecnie A. B. nie przychodzi do przedmiotowego mieszkania i nie interesuje się jego utrzymaniem. A. B. w protokole przesłuchania z dnia 2 grudnia 2002 r. oświadczył że od 1997 lub 1998 r. nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Powyższe spowodowane było faktem, że B. W. nie wpuszczała go do przedmiotowego mieszkania. W miejscu stałego zameldowania pozostawił swoje rzeczy (wersalkę, regał, szafki kuchenne oraz część ubrań), ale jego rzeczy zostały usunięte przez siostrę. Chciałby powrócić do przedmiotowego mieszkania, jednak siostra uniemożliwia mu to. Wojewoda [...] wskazał, że podstawę prawną wymeldowania stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) zgodnie z którym warunkiem wymeldowania oznaczonej osoby w drodze decyzji administracyjnej jest opuszczenie lokalu przez tę osobę bez dopełnienia formalności wymeldowania się. Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 w/w ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stosownie do tego, uznanie pobytu za stały uzależnione jest od łącznego spełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek tj. faktycznego przebywania pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu połączonego z wolą koncentracji w nim swoich spraw życiowych. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza o stałym jego charakterze. Miejscem faktycznego pobytu stałego danej osoby jest tylko taki lokal czy nieruchomość, w których skoncentrowane jest centrum interesów życiowych danej osoby, związane z załatwieniem spraw życia codziennego, wypoczynkiem, prowadzeniem gospodarstwa domowego, posiadaniem rzeczy osobistych, mebli sprzętu AGD i RTV oraz innych ruchomości. Organ odwoławczy wskazał, że materiał dowodowy w niniejszej sprawie wskazuje, że bezspornie zaistniały przesłanki wynikające z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uzasadniające wymeldowanie A. B. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Wymieniony opuścił wskazany lokal na przełomie 1997/1998 roku i obecnie w nim nie zamieszkuje. Od dnia opuszczenia domu żadne podstawowe funkcje życiowe nie są realizowane w miejscu jego zameldowania. Potwierdza to sam A. B., wskazując jednocześnie, że opuszczenie przez niego miejsca stałego pobytu nie miała charakteru dobrowolnego. W orzecznictwie administracyjnym wyrażono jednak pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę czy właściciela nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia czy osoba, której postępowanie dotyczy podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W sytuacji gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez właściciela, to o dobrowolnym opuszczeniu lokalu można mówić wówczas gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne. A. B. wprawdzie skorzystał ze środka prawnego zmierzającego do przywrócenia mu posiadania lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. jednak powództwo w tej sprawie zostało prawomocnie oddalone. Skargę na decyzję Wojewody [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. B. W uzasadnieniu skargi wskazał, że lokalu nie opuścił dobrowolnie, ale został wyrzucony przez siostrę B. W. Sąd Rejonowy w W. oddalił powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania jednak w uzasadnieniu wyroku wskazał, że "powód samowolnie został pozbawiony posiadania lokalu przez pozwaną w maju 1998 r., która wymieniła zamki w drzwiach wejściowych". Zdaniem skarżącego podjął on czynności zmierzające do przywrócenia naruszonego posiadania. Ponadto wskazał, że w przedmiotowym lokalu zameldowani są synowie B. W., a faktycznie tam nie mieszkają. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji art.134 § 2 w/w ustawy. Skarga złożona w przedmiotowej sprawie nie może zostać uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sytuację prawną skarżącego należy rozważyć na tle dokonanych ustaleń faktycznych. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku B. W. z dnia [...] listopada 2002 r. o wymeldowanie brata A. B. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Podstawą wniosku B. W. wskazaną również podczas pierwszego przesłuchania była okoliczność, że A. B. nie mieszka w przedmiotowym lokalu od 1997/98 roku. Jednocześnie wskazać należy, że skarżący w całym postępowaniu administracyjnym nie kwestionował faktu, że opuścił przedmiotowy lokal, choć podawał, że został do tego zmuszony. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było dwukrotnie zawieszone ze względu toczącą się sprawę cywilną o przywrócenie naruszonego posiadania (skarżący dwukrotnie składał pozew o przywrócenie naruszonego posiadania). Ostatecznie powództwo zostało oddalone. Zaskarżona decyzja wydana została w warunkach określonych w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993, ze zm.), według którego, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stosownie zaś do art. 1 ust. 2 i art. 9 ust. 2b powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ewidencja ludności służy rejestrowaniu danych o miejscu pobytu osób, zameldowanie zaś służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu jedynie potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu. Z powyższego wynika, iż wymeldowanie dokonywane jest w przypadku, gdy dana osoba opuści dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie dopełni obowiązku wymeldowania się. Samo bowiem zameldowanie stanowi rejestrację stanu faktycznego w zakresie stałego lub czasowego pobytu określonej osoby w danym miejscu. Dla zameldowania istotne jest tylko to, czy dana osoba przebywa w określonym miejscu. W żaden natomiast sposób rejestrowanie tego stanu (zameldowanie lub wymeldowanie), nie jest zależne od przysługiwania danej osobie tytułu prawnego do lokalu (nieruchomości), w którym ta osoba przebywa, lub który opuściła. Należy więc podkreślić, iż zameldowanie w lokalu, jako czynność materialno-techniczna, nie rodzi prawa do mieszkania, a jedynie potwierdza istnienie i rodzaj pobytu pod danym adresem. Celem wymeldowania jest zatem także jedynie potwierdzenie, iż dana osoba nie przebywa już w dotychczasowym miejscu pobytu, niezależnie od tego, czy osobie tej przysługuje jakikolwiek tytuł prawny do lokalu, w którym dotychczas przebywała. Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do rozstrzygnięcia czy A. B. dobrowolnie opuścił lokal nr [...] przy ul. [...] w W. W ocenie Sądu, organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie miały uzasadnioną podstawę do uznania, iż lokal został opuszczony dobrowolnie. Jak wynika bowiem z akt sprawy, sam skarżący nie widząc szans na wspólne zamieszkiwanie z siostrą, po wielu latach konfliktów rodzinnych opuścił lokal i zamieszkał w lokalu przy [...] w W., następnie na kilka lat wyjechał do drugiej z sióstr na [...]. W świetle ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05, publ. w LEX nr 201427) za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Skarżący dwukrotnie wytoczył powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania, ale bezskutecznie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie ulega wątpliwości, iż skarżący trwale i dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal nr [...] przy ul. [...] w W., w konsekwencji czego od dawna w nim nie zamieszkuje, co stanowiło podstawę do jej wymeldowania. Długotrwałego niezamieszkiwania w lokalu nie kwestionuje sam skarżący. Odnosząc się do wskazanego w skardze zarzutu, że mimo oddalenia powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania Sąd Rejonowy w W. w uzasadnieniu wyroku wskazał, że "B. W. wymieniła zamki w drzwiach" to wskazać należy, że nie jest to sformułowanie wiążące sąd administracyjny. Wskazać należy, że jednak skarżący od 13 lat nie podjął skutecznych działań umożliwiających powrót do przedmiotowego lokalu. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 2 marca 2011 r. skarżący powiedział, że " nie przebywa w lokalu, gdyż chce uniknąć awantur z siostrą". Utrzymywanie stanu zameldowania w lokalu, w którym skarżący nie przebywa ponad 13 lat powodowałoby jedynie podtrzymanie niedozwolonej fikcji meldunkowej. Wskazać należy jednak wyraźnie, iż nic nie stoi na przeszkodzie powtórnemu zameldowaniu się strony skarżącej w przyszłości, gdyby w przedmiotowym lokalu zamieszkał. Bez znaczenia dla sprawy są kwestie dotyczące zameldowania w przedmiotowym lokalu synów B. W. W konsekwencji powyższego Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę - nie podzielił zarzutów skargi, nie dopatrzył się również tego rodzaju naruszeń prawa materialnego lub procesowego, które miałyby wpływ na treść rozstrzygnięcia i prowadziły do uchylenia zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji skargę należało oddalić. Mając powyższe okoliczności na względzie - na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd orzekł jak w sentencji.