IV SA/Wa 2327/14

WyrokWSA w Warszawie2015-04-14

Skład orzekający: Piotr Korzeniowski, Marta Laskowska-Pietrzak, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie miejsca pobytu stałego przez osobę zameldowaną, które nie było dobrowolne i trwałe, stanowi podstawę do jej wymeldowania?
Ratio decidendi
Opuszczenie miejsca pobytu stałego przez osobę zameldowaną może stanowić podstawę do wymeldowania tylko wtedy, gdy jest ono dobrowolne i trwałe. W sytuacji, gdy osoba opuszcza lokal z powodu działań innej strony (np. wymiany zamków) i podejmuje kroki prawne w celu powrotu, nie można uznać tego opuszczenia za dobrowolne i trwałe, co skutkuje odmową wymeldowania.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o wymeldowanie uczestnika z pobytu stałego, twierdząc, że opuścił on lokal i przebywa u nowej partnerki, a także stosuje wobec niej szykany. Organy administracji odmówiły wymeldowania, uznając, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i trwałe, co potwierdził m.in. wyrok sądu powszechnego przywracający uczestnikowi posiadanie. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących wymeldowania.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego - oddala skargę - I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] września 2014 r. znak [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Wojewoda [...] (dalej "Wojewoda"), po rozpatrzeniu odwołania A. K. (dalej "skarżącej") od decyzji Wójta Gminy K. (dalej "Wójta") z dnia [...] lipca 2014 r. znak [...], orzekającej o odmowie wymeldowania J. W. (dalej "uczestnika") z pobytu stałego w budynku nr [...] w miejscowości K., gmina K., utrzymał decyzję Wójta w mocy. II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie zaskarżonej obecnie decyzji Wojewody, przedstawia się w sposób następujący: 1. Dnia 18 października 2013 r. skarżąca wniosła do Wójta o wymeldowanie uczestnika z pobytu stałego z budynku nr [...] w miejscowości K., gm. K. (dalej "sporny budynek"), podnosząc w szczególności co następuje: - skarżąca jest wyłącznym właścicielem nieruchomości, na której położony jest sporny budynek, - uczestnik nie przebywa w spornym budynku od 1 października 2013 r., przebywa natomiast u swojej nowej partnerki życiowej (we wniosku podano alternatywnie dwa adresy obecnego pobytu skarżącego), - uczestnik celowo uniemożliwia skarżącej oraz ich wspólnym dzieciom normalne funkcjonowanie, uciekając się do różnego rodzaju szykan (włamania do domu, psucie zamków do drzwi, itp.). 2. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Wójt orzekł o odmowie wymeldowania uczestnika z pobytu stałego w spornym lokalu. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, Wójt wskazał w szczególności na następujące okoliczności faktyczne sprawy: (-) W toku przesłuchania przeprowadzonego w dniu 24 października 2013 r. uczestnik zeznał, że pod koniec września 2013 r. został zmuszony do opuszczenia spornego budynku, albowiem skarżąca wymieniła zamki w drzwiach wejściowych. Wówczas uczestnik zamieszkał w garażu i śpi w samochodzie; (-) W reakcji na powyższe zdarzenia w dniu 2 października 2013 r. uczestnik złożył do właściwego sądu powszechnego pozew o ochronę naruszonego posiadania, zarejestrowaną pod sygn. akt I C 762/13; (-) Zeznając w sprawie w dniu 7 listopada 2013 r., skarżąca stwierdziła że kazała opuścić uczestnikowi sporny budynek po tym jak dowiedziała się o jego związku z inną kobietą. W dniu 2 października 2013 r. skarżąca skierowała do uczestnika pismo, wzywające go do opuszczenia budynku, a w dniu 24 października 2013 r. wniosła do właściwego sądu powszechnego pozew o eksmisję; (-) W zaświadczeniu z dnia 25 października 2013 r. Posterunek Policji w K. stwierdził, że uczestnik nie zwracał się do Policji o pomoc w umożliwieniu mu ponownego zamieszkania w spornym budynku, niemniej podczas w trakcie przeprowadzanych na posesji interwencji zgłaszał funkcjonariuszom, że skarżąca utrudnia uczestnikowi dostęp do zajmowanych przez niego pomieszczeń poprzez wymianę zamków w drzwiach; (-) Kontrola meldunkowa przeprowadzona w spornym budynku w dniu 18 lutego 2014 r. potwierdziła, że uczestnik postępowania w nim nie zamieszkuje i nie ma do niego dostępu; (-) Przesłuchany w dniu 14 marca 2014 r. sąsiad S. K. zeznał, że widząc uczestnika, nie mającego gdzie mieszkać, zaproponował mu nocleg u siebie w K. nr [...], a następnie, po śmierci swojego teścia, w K. nr [...]; (-) Przesłuchana na wniosek skarżącej w dniu 28 kwietnia 2014 r. jej matka M. H. potwierdziła fakty podnoszone w postępowaniu przez skarżącą; (-) W piśmie z dnia 27 maja 2014 r. Rewir Dzielnicowych w L. poinformował, że w okresie od 1 października 2013 r. do 16 maja 2014 r. na posesji ze spornym budynkiem miało miejsce siedemnaście interwencji Policji. Dotyczyły one głównie nieporozumień pomiędzy skarżącą a uczestnikiem, jak też prób wejścia uczestnika do spornego lokalu; (-) Oględziny przeprowadzone w dniu 4 czerwca 2014 r. w lokalu położonym w miejscowości K. nr [...] potwierdziły pobyt uczestnika w tym lokalu; (-) Zapoznając się z dokumentami sprawy, uczestnik oświadczył że chce powrócić do spornego budynku, albowiem nie posiada innego miejsca do zamieszkania. Czeka w tym celu na wyrok sądu powszechnego. Dokonując oceny prawnej tak zgromadzonego materiału dowodowego, Wójt stwierdził że w sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do wymeldowania uczestnika z pobytu stałego, wynikające z art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz.993 z późn. zm.), dalej "ustawy meldunkowej". Wprawdzie uczestnik opuścił sporny lokal, co potwierdzają zarówno wyjaśnienia stron jak i zeznania świadków, niemniej opuszczenie to nie było dobrowolne. Uczestnik podejmował działania na rzecz powrotu do budynku, wnosząc w tym celu powództwo o przywrócenie posiadania, jak też podejmując próby osobistego dostania się do budynku, napotykając przy tego typu okazjach sprzeciw ze strony skarżącej. Spory tego rodzaju potwierdzają częste interwencje Policji. W tej sytuacji należało odmówić wymeldowania uczestnika ze spornego lokalu. 3. Po wydaniu przez Wójta decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. Sąd Rejonowy w G. I Wydział Cywilny wyrokiem z dnia 29 lipca 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. akt [...], przywrócił uczestnikowi utracone przez niego wskutek naruszenia skarżącej posiadanie nieruchomości ze spornym budynkiem poprzez nakazanie skarżącej wydania uczestnikowi kluczy do domu mieszkalnego oraz umożliwienie mu swobodnego korzystania z nieruchomości, tj. swobodnego wejścia i korzystania z podwórka oraz ze wszystkich izb budynku mieszkalnego. 4. Pismem z dnia 30 lipca 2014 r. skarżąca wniosła do Wojewody, za pośrednictwem Wójta, odwołanie od decyzji tego organu z dnia [...] lipca 2014 r., zarzucając organowi I instancji zaniechanie wyczerpującego zabrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wybiórczą jego ocenę, jak też zaniechanie podjęcia wszelkich kroków, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. III. Rozpatrzywszy zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] września 2014 r. odwołanie skarżącej od decyzji Wójta z dnia [...] lipca 2014 r., Wojewoda utrzymał decyzję Wójta w mocy. Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Wojewoda podzielił ocenę Wójta, że niekwestionowane opuszczenie spornego budynku przez uczestnika nie może stanowić przesłanki do jego wymeldowania z pobytu w tym budynku, albowiem w świetle materiałów sprawy opuszczenie te nie było trwałe i dobrowolne. O dobrowolności opuszczenia można mówić wtedy, gdy było ono wynikiem realizacji uprzednio powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce, co w badanej sprawie niewątpliwie nie miało miejsca. W toku prowadzonego postępowania uczestnik wielokrotnie podkreślał, że chce zamieszkiwać w spornym budynku, ale uniemożliwia mu to skarżąca. Fakt ten potwierdzają interwencje Policji. W następstwie podjętych przez uczestnika kroków prawnych, mających na celu ponowne zamieszkanie w budynku nieprawomocnym wyrokiem z dnia 29 lipca 2014 r. sąd powszechny przywrócił uczestnikowi utracone przez niego posiadanie budynku. Jednocześnie K. M., właścicielka budynku nr [...] w miejscowości K., w którym zamieszkał uczestnik potwierdziła, że pobyt ten ma charakter wyłącznie krótkotrwały, ponieważ uczestnik nie ma obecnie gdzie mieszkać. IV. Skarżąca wniosła do Sądu skargę na decyzję Wojewody, podnosząc przeciwko orzeczeniu odwoławczemu następujące zarzuty: - naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla podjęcia decyzji, w tym oparcie się na nieprawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w G. w sprawie o naruszenie posiadania, pominięcie faktu, że skarżąca jest ofiarą przemocy domowej, i bezpodstawne obdarzenie walorem wiarygodności zeznań świadka K. M. które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowały bezzasadnym uznaniem, że uczestnik nie opuścił dobrowolnie mojego domu, - naruszenia prawa materialnego tj. 15 ust. 2 ustawy meldunkowej poprzez jego błędną wykładnię, wedle której jeśli wyprowadzenie się uczestnika było wynikiem jego zawinionych zachowań, to mimo to owo opuszczenie lokalu nie stanowi podstawy do jego wymeldowania oraz poprzez niewłaściwą interpretację, wedle której badane są kwestie posiadania nieruchomości, które są indyferentne wobec stanu faktycznego, jaki powinien być przedmiotem badania w niniejszej sprawie. Uzasadniając zarzuty skargi, skarżąca wskazała w szczególności, co następuje: 1. Zaskarżona decyzja Wojewody [...] narusza zapis art. 15 ust.2 cyt. ustawy, gdyż jak sama nazwa wskazuje Urząd Gminy prowadzi ewidencję ludności, czyli wpisy odnoszące się do zameldowania, które powinny dotyczyć stanu faktycznego. Natomiast Wójt i Wojewoda prowadzą rozważania dotyczące kwestii zamieszkiwania, która to jest objęta zapisami Kodeksu Cywilnego. Fakt, iż uczestnik deklaruje chęć i wolę zamieszkiwania nie oznacza, iż zamieszkuje i ma prawo zamieszkiwać na przedmiotowej nieruchomości. Zameldowanie ma potwierdzać aktualny stan faktyczny, a uczestnik, co potwierdza w sprawie stan faktyczny, nie przebywa na nieruchomości w K. od ponad roku. 2. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika przeciwna teza, niż wskazywana w decyzji Wojewody [...], a mianowicie ewidencja zameldowania jest rejestrem potwierdzającym stan faktyczny. Zameldowanie jest odmiennym stanem prawnym od zamieszkiwania. Ustawodawca w ustawie o ewidencji ludności nie mówi o woli danej osoby. To, iż uczestnik deklaruje chęć mieszkania nie oznacza, że w obecnej chwili faktycznie tu przebywa. 3. Co istotne w przedmiotowej sprawie, jeśli Wojewoda rozpatruje kwestię centrum życiowego, to nie zwraca uwagi na fakt, iż swoim postępowaniem uczestnik burzy możliwość spokojnego zamieszkiwania i centrum życiowego mojej osoby oraz dzieci co oznacza, że jego prawo jest ważniejsze od praw skarżącej. Na zasadzie rozumowania prowadzonego w decyzji, to jakaś inna osoba wskazałaby świadków i swoje oświadczenia, iż także ma u skarżącej zorganizowane centrum życiowe oraz wolę zamieszkiwania, tym samym powinna zostać u mnie zameldowana, gdyż taka jest jej ocena stanu faktycznego. Uczestnik nie ma jednakże żadnego prawa (tytułu prawnego do nieruchomości, gdzie ma być zameldowany). Opisana więc decyzja ignoruje zatem przysługujące skarżącej prawo własności. 4. Od wielu miesięcy uczestnik nie ma pod adresem zameldowania swojego centrum życiowego, natomiast to, iż w ostatnich latach sporadycznie przebywał, nie rodzi praw do decydowania o meldunku. Takie podejście do kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2013, sygn. akt II OSK 2122/11, który rozpatrywał podobną sprawę odnoszącą się do rozchodzących się współmałżonków oraz współwłaścicieli lokalu mieszkalnego. 5. W przedmiotowym postępowaniu tylko skarżąca jest jedyną właścicielką działki i budynku mieszkalnego, skarżąca ponosiła i ponosi koszty utrzymania nieruchomości, a więc ma prawo do ochrony własności. Ponadto skarżąca jest odpowiedzialna za małoletnich synów, za zapewnienie im normalnych warunków do zamieszkania, a nie powrotu do stanu poprzedniego, czyli libacji uczestnika z kolegami czy uczestniczenia małoletnich w aktach dewastacji mienia na posesji przez uczestnika ( dwa postępowania karne w toku). 6. Sąd Rejonowy w G. postanowieniem w sprawie [...] z dnia 25 lutego 2014r. (prawomocnym od dnia 18 kwietnia 2014 r.) powierzył skarżącej pieczę nad małoletnimi K. i A. W. oraz ustalił każdorazowe miejsce ich pobytu w miejscu zamieszkania matki, tj. skarżącej. Takie orzeczenie świadczy o uznaniu skarżącej za osobę odpowiedzialną i godną sprawowania opieki oraz ma zapewnić małoletnim spokojne zamieszkanie i ograniczyć im stresy związane z sytuacją rozpadu rodziny. Decyzja Wójta oraz Wojewody koliduje z decyzją Sądu Rejonowego w przedmiocie spokojnego zamieszkania małoletnich i godzi w prawa dziecka do rozwoju w normalnych, niepatologicznych warunkach. 7. Nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego w G. w sprawie [...] przywracający uczestnikowi posiadanie został zaskarżony m.in. z powodu wyrokowania ponad żądanie pozwu. Natomiast postępowanie eksmisyjne [...] toczy się nadal, gdyż ochrona własności jest prawem chronionym konstytucyjnie. Uczestnik ma wolę zamieszkiwania bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów. Od 2 lat nie łoży na swoich synów, nęka matkę swoich synów, grozi i zastrasza, że pozbawi ją - jedynego żywiciela rodziny- pracy. Wysyła donosy, godzi w jej dobra osobiste rozpowszechniając fałszywe oskarżenia i pomówienia, np. że znęca się ona nad dziećmi uczestnika, składa do organów ścigania wnioski o ściganie za urojone przestępstwa, np. za znęcanie się nad nim przez skarżącą w okresie 10 lat, za porządkowanie swojej działki przez skarżącą i oddanie złomu oraz odpadów do punktu odbioru. 8. W obliczu tak poważnego konfliktu pomiędzy stronami rzeczą nadrzędną jest dobro dziecka w sytuacji rozpadu rodziny. Uczestnik jest człowiekiem, który nie chce podjąć żadnego legalnego zatrudnienia, spożywa nałogowo alkohol, jest w związku z inną kobietą. Nie jest osobą odpowiedzialną i nie stanowi odpowiedniego wzorca dla dorastających synów (11 i 13 lat). Jego zachowanie godzi w prawidłowy rozwój emocjonalny synów (matka musiała podjąć ich terapię w Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej). Od listopada 2013 r. do chwili obecnej skarżąca znajduje się pod opieką Ogólnopolskiego Pogotowia Dla Ofiar Przemocy w Rodzinie "Niebieska Linia". Przebywanie uczestnika od początku 2014 r. w miejscowości K. [...] ma już charakter pobytu stałego i tak powinno być ocenione przez organ w świetle Ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. 9. Oświadczenie złożone dnia 14 marca 2014r. przed Kierownikiem USC w Gminie K. przez S. K. - zięcia K. M. (byłej właścicielki gospodarstwa w K.) jest nieprawdziwe, gdyż K. M. dalej zamieszkuje pod adresem K. [...] i udostępnia swój budynek uczestnikowi, który ma tam swoje rzeczy osobiste, narzędzia pracy, odbiera korespondencję, przyjmuje gości - słowem ma tam zorganizowane centrum życiowe. Ponadto należy szczególną uwagę zwrócić na orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszące się do osób, które nawet jeśli nie opuściły dobrowolnie mieszkania, to musiały je opuścić z własnej winy tj. przez swoje nieodpowiednie zachowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku wydanym w sprawie III SA/Kr 352/13 wskazał, że jeśli dana osoba musi opuścić mieszkanie z powodu swych zawinionych zachowań, to wówczas przesłanka dobrowolności jako taka nie jest wymagana. Ta sprawa również dotyczy sytuacji, gdzie zakładana była niebieska karta. Reasumując uznać należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy K. zostały wydane w oparciu o niewłaściwie oceniony materiał dowodowy oraz z naruszeniem prawa materialnego, które to uchybienia miały wpływ na treść tej decyzji. V. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. VI. Na rozprawie przed Sądem w dniu 14 kwietnia 2015 r. skarżąca złożyła do akt sprawy odpis wyroku Sądu Rejonowego w G. Wydział I Cywilny z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: VII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Wojewody [...] z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."). Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie przez Sąd skargi na orzeczenie organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia naruszeń prawa wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków, o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził. VIII. Kontrola legalności zaskarżonej obecnie decyzji Wojewody [...] prowadzi do następujących wniosków: 1. Przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną obecnie decyzją Wojewody było wymeldowanie uczestnika ze spornego lokalu na podstawie art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych o ewidencji ludności i dowodach osobistych ("ustawy meldunkowej"). 2. W świetle art.9 ust.2b ustawy zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Z powyższego wynika, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie rozstrzyga zatem ani o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim. Z art.15 ust.2 ustawy wynika, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przepis ten służy eliminowaniu fikcji meldunkowej, tj. stanu, w którym ewidencja meldunkowa potwierdza zameldowanie w danym lokalu osoby, która faktycznie miejsce to opuściła. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust.2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00). Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2005 r. sygn. II OSK 127/99 - LEX nr 201427; z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3078/00 - LEX nr 78937; z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. V SA 1424/99 - LEX nr 79243). Pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art.10 ust. 1 w zw. z art.6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz w zw. z art. 25 k.c.). Miejscem koncentracji życiowych interesów zameldowanego jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd. O istnieniu przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu można mówić dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zainteresowanej osoby będzie wskazywał na to, iż lokal w którym osoba ta była na stałe zameldowana i który był miejscem koncentracji jej interesów życiowych utracił taki charakter. 3. Nie ulega wątpliwości, że zarówno ustalenie, jak i ocena stanu faktycznego w sprawach o wymeldowanie z pobytu stałego, mająca na celu przesądzenie, czy miejsce zameldowania danej osoby jest nadal miejscem koncentracji jej życiowych interesów, czy też nie, może niekiedy nasuwać daleko idące trudności i wymagać od właściwych organów dochowania szczególnej wnikliwości w prowadzeniu postępowania dowodowego. Praktyka dowodzi, że sytuacje tego rodzaju występują z zasady w tych sprawach, w których występuje konflikt pomiędzy członkami rodziny, ewentualnie innymi współzamieszkującymi lokal, czy też budynek osobami. Abstrahując od powyższego podkreślić należy, że organy orzekające w sprawach o wymeldowanie, zobowiązane są do wzięcia pod uwagę nie pojedynczych, jednostkowych faktów związanych z funkcjonowaniem osoby zameldowanej w lokalu, a powinny dążyć do ustalenia możliwie szerokiego (uzasadnionego jednakże przedmiotem postępowania) kontekstu zachowań i działań zameldowanego, mających związek z lokalem. W nieunikniony sposób powyższe powoduje konieczność badania niektórych istotnych aspektów sytuacji osobistej zameldowanego (charakteru jego związków rodzinnych, majątkowych, trybu życia, itd.). 4. Podkreślenia wymaga, że instytucji wymeldowania z pobytu stałego nie można utożsamiać z instrumentem prawnym o charakterze represyjnym, tj. takim, którego celem jest ukaranie (poprzez eksmisję) osoby zameldowanej w danym lokalu za popełnianie czynów godzących w porządek prawny, czy też zasady współżycia społecznego, niezależnie od tego, czy osoba taka opuściła – w rozumieniu, o którym mowa w art.15 ust.2 ustawy meldunkowej – przedmiotowy lokal. Nie negując w najmniejszym stopniu prawa osób zamieszkujących w lokalu zarówno do egzekwowania od osób z nimi współzamieszkujących poszanowania wskazanych wyżej wartości (w tym szczególności w ramach życia rodzinnego), jak i żądania od właściwych organów państwa zapewnienia skutecznej ochrony przed osobami, nie stosującymi się do wskazanych wyżej wymagań (łącznie z przeprowadzeniem ich eksmisji), stwierdzić jednakże należy, że do realizacji tychże celów przewidziane są innego rodzaju procedury prawne (w tym przewidziane w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie – Dz.U. z 2005 r. nr 180, poz.1493 z późn.zm.). Tym samym stanowczo podkreślić należy, że wyłączną przesłanką do zastosowania instytucji wymeldowania z pobytu stałego jest wskazane w art.15 ust.2 ustawy meldunkowej opuszczenie lokalu przez zameldowanego, odznaczające się cechami dobrowolności i trwałości (cechy te nie zostały wprawdzie zapisane wprost w treści przywołanego przepisu, niemniej ich wyinterpretowanie przez orzecznictwo sądowe należy uznać za oczywiście uzasadnione). 5. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy obu instancji dopełniły obowiązków, wynikających z art.7, 75, 77 § 1 k.p.a., wyczerpująco ustalając okoliczności faktyczne, niezbędne do rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o wymeldowanie uczestnika z pobytu stałego w spornym budynku. Zgromadzony w toku postępowania dowodowego materiał dowodowy, obejmujący w szczególności: wyjaśnienia stron, zeznania świadków, oględziny spornego budynku oraz budynku w miejscowości Kirsztajnów, jak też dowody z dokumentów nie pozostawia wątpliwości co do tego, że wbrew stanowisku skarżącej ustawowe przesłanki do wymeldowania uczestnika ze spornego lokalu nie wystąpiły. Zasadnie zatem organy obu instancji odmówiły wymeldowania skarżącego. Nie ulega wprawdzie wątpliwości, że do opuszczenia przez uczestnika spornego lokalu doszło, niemniej zebrane w sprawie dowody nie upoważniają do stwierdzenia, że opuszczenie to wynikało z własnej woli uczestnika, tj. że było dobrowolne a także trwałe. Z protokołu przesłuchania skarżącej w dniu 7 listopada 2013 r. przez organ I instancji wynika wprost, że stroną inicjującą opuszczenie lokalu przez uczestnika była skarżąca ("Dowiedziałam się o związku p. W. z P. A. i wtedy kazałam mu opuścić lokal - k.13 akt adm.). Od tego momentu skarżąca konsekwentnie stała na stanowisku, że dalsze wspólne zamieszkiwanie z uczestnikiem w spornym budynku nie jest możliwe (protokół z kontroli meldunkowej – k.21 verte). Powyższe należy skonfrontować z faktem, że po opuszczeniu budynku uczestnik regularnie wykazywał wolę powrotu do niego. W szczególności podkreślić należy tu fakt, że jeszcze przed złożeniem przez skarżącą w dniu 18 października 2013 r. wniosku o wymeldowanie uczestnik podjął stosowne kroki prawne, tj. w dniu 2 października 2013 r. złożył do właściwego sądu powszechnego pozew o ochronę naruszonego posiadania, uzyskując ostatecznie, tj. w dniu 29 lipca 2014 r. korzystne dla siebie, nieprawomocne orzeczenie tego sądu. 6. Co do zasady ocena przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego skargą orzeczenia organu II instancji odbywa się z uwzględnieniem stanu prawnego oraz faktycznego, obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Z tego względu przy ocenie legalności decyzji Wojewody z dnia [...] września 2014 r. Sąd nie mógł brać pod uwagę wyroku Sądu Rejonowego w G. Wydział I Cywilny z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt [...], zobowiązującego uczestnika w trybie 11a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie do opuszczenia spornego budynku, albowiem okoliczność ta wystąpiła dopiero po wydaniu orzeczenia odwoławczego Wojewody. Powyższe nie jest jednakże równoznaczne z pozbawieniem skarżącej możliwości powoływania się na fakt nałożenia na uczestnika wskazanego wyżej zobowiązania w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie uczestnika ze spornego lokalu. Możliwość taka może jednakże zaistnieć dopiero w razie złożenia przez skarżąca kolejnego wniosku o wymeldowanie skarżącego. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że wniesiona skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, w konsekwencji czego podlega oddaleniu na podstawie art.151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło