IV SA/Wa 2363/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Q. T. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Q. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 5 sierpnia 2013 r. reprezentowany przez radcę prawnego Q. T. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W piśmie z dnia 18 września 2013 r. skarżący zwrócił się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez organ administracji, a na wypadek, gdyby ten nie uwzględnił wniosku, o orzeczenie w tym przedmiocie przez Sąd. Uzasadniając przedmiotowe żądanie pełnomocnik strony podniósł, że Q. T. został osadzony w areszcie w celu wydalenia oraz została wszczęta wobec niego procedura deportacyjna. Wskazał, że ponieważ skarżący przebywa od ponad pięciu lat na ternie Polski, wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody. Polska stanowi bowiem miejsce, w którym się osiedlił i z którym jest trwale związany głębokimi więzami, zarówno w sferze prywatnej, jak i w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie pełnomocnika, przerwanie tych więzów spowodowałoby powstanie ogromnych strat dla skarżącego. Ponadto, deportacja miałaby kolosalny wpływ na jego sytuację procesową, ponieważ możliwości wykazania zasadności jego skargi będą poważnie osłabione, w szczególności poprzez brak możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. odmówił wstrzymania wykonania własnej decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. W uzasadnieniu postanowienia organ administracji potwierdził, że w stosunku do Q. T. w dniu [...] września 2013 r. wszczęto postępowanie w sprawie wydalenia. W odpowiedzi na skargę nie przedstawił stanowiska odnośnie do wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 tej ustawy, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. O wstrzymaniu wykonania decyzji sąd administracyjny może orzec, gdy stwierdzi, że wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Należy podkreślić, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem prawidłowości kontrolowanego przez sąd administracyjny aktu. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji sąd rozważa więc, czy wykonanie jej przed zakończeniem postępowania sądowego może spowodować nieodwracalne pogorszenie sytuacji skarżącego po ewentualnym wyeliminowaniu aktu z obrotu prawnego. Jak słusznie zauważa organ administracji w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] października 2013 r. bezpośrednim następstwem decyzji o odmowie udzielania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony nie jest wydalenie cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a decyzja taka nie nakłada na niego żadnego obowiązku. Jednakże wejście zaskarżonej decyzji do obrotu prawnego spowodowało zmianę sytuacji prawnej skarżącego w relacji do sytuacji prawnej w trakcie postępowania, a sformułowane w art. 61 § 3 ppsa przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie ograniczają się do jedynie bezpośrednich skutków kwestionowanej decyzji, uzależniając orzeczenie zgodne z wnioskiem strony od niebezpieczeństwa spowodowania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Sądu, skutki prawne zaskarżonej decyzji w powiązaniu z wykazanymi w przedmiotowym wniosku i potwierdzonymi przez organ administracji w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] października 2013 r. okolicznościami dotyczącymi wszczęcia postępowania w sprawie wydalenia, dają podstawę do orzeczenia o zastosowaniu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy i cudzoziemcach (Dz. U. Nr 191, poz. 1133 ze zm.), jeżeli termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 3 ust. 1, został zachowany (wniosek skarżącego pochodzi z 18 maja 2012 r., zatem wskazany termin został zachowany - przyp. Sądu) i wniosek nie zawiera braków formalnych lub braki formalne zostały uzupełnione w terminie, pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za legalny do dnia, w którym decyzja w sprawie zezwolenia, o którym mowa w art. 3 ust. 1, stała się ostateczna. W świetle powyższej regulacji uznać należy, że wstrzymanie wykonania decyzji odmawiającej udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony każe traktować pobyt cudzoziemca w Polsce jako legalny do czasu dokonania przez Sąd kontroli prawidłowości decyzji objętej skargą, zaś brak przyznania cudzoziemcowi ochrony tymczasowej na czas postępowania sądowego jest równoznaczny z uznaniem pobytu skarżącego w tym okresie za nielegalny. Nadanie przebywaniu skarżącego w Polsce takiego charakteru daje z kolei podstawę, by wykonanie zaskarżonej decyzji łączyć z zaistnieniem przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 ppsa. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 3 października 2013 r. sygn. akt II OZ 827/13, który orzekając o wstrzymaniu wykonania decyzji odmawiającej udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony stwierdził, że skoro nadanie przebywaniu skarżącego w Polsce nielegalnego charakteru wymaga od niego opuszczenia terytorium Polski zanim decyzja odmawiająca udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony i zawarta w niej argumentacja zostaną poddane kontroli sądowej pod względem jej zgodności z prawem, to wykonanie takiej decyzji należy łączyć z zaistnieniem przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 ppsa (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny np. w postanowieniach z dnia 19 marca 2013 r. sygn. akt II OZ 189/13 i z dnia 18 grudnia 2012 r. sygn. akt II OZ 1115/12). Jak wynika z przedmiotowego wniosku, a także z uzasadnienia postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2013 r. wobec skarżącego wszczęto postępowanie w przedmiocie wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Chociaż ewentualne wydalenie skarżącego w istocie nie będzie bezpośrednim skutkiem decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r., to wydanie tej decyzji zmieniło sytuację skarżącego w ten sposób, że stworzyło prawne warunki wszczęcia postępowania o wydalenie - pobyt skarżącego w Polsce jest nielegalny. Nie można wykluczyć, że jeśli zostanie wydana decyzja o wydaleniu skarżącego, to może dojść do jego wydalenia zanim zdoła skorzystać z ochrony tymczasowej w postępowaniu zakończonym taką decyzją. Wstrzymanie wykonania decyzji, która "przywróciła" pobytowi skarżącego w Polsce nielegalny charakter (decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony), a w konsekwencji "odjęcie" przesłanki wydania decyzji o wydaleniu, jest więc zasadne. Pośrednio uchroni ono bowiem skarżącego przed wydaleniem. To zaś, po pierwsze mogłoby doprowadzić do wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody ze względu na opuszczenie kraju, w którym prowadzi działalność gospodarczą oraz z którym powiązany jest trwałymi więziami osobistymi, po drugie natomiast - w razie uwzględnienia skargi Q. T. - skutkowałoby wyłącznie iluzorycznym charakterem ochrony udzielonej mu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W świetle powyższego należy stwierdzić, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy zachodzą przesłanki przemawiające za zastosowaniem instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy przy tym podkreślić, że orzeczenie o zastosowaniu ochrony tymczasowej w niniejszej sprawie w żadnym razie nie jest środkiem prowadzącym do zalegalizowania pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.