IV SA/Wa 2370/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.),, asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2007r. sprawy ze skargi K. J. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego M. J. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) października 2006 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. J. matkę małoletniego K. J. - decyzją z dnia (...) października 2006r Wojewoda (...) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z (...) sierpnia 2006r., nr (...) uchylającą czynność materialno - techniczną zameldowania na pobyt stały K. J. w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. Jak wynika z akt administracyjnych postępowanie w powyższej sprawie wszczęte zostało na wniosek K. i A. P. współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. Uzasadniając swój wniosek podnosili, iż urodzony w dniu (...) lutego 2006r K. J. nigdy nie zamieszkał w przedmiotowym lokalu. Ich zdaniem K. J. wraz z matką M. J. mieszkają u ojca dziecka P. P., przy czym M. J. opuściła ten lokal już we wrześniu 2005r. Przesłuchani przez organ w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego świadkowie: D. J., A. J., A. R., K. P. oraz E. P. potwierdzili, iż K. J. od chwili narodzin nie pojawił się w miejscu zameldowania na pobyt stały, a jego matka M J. opuściła lokal nr (...) przy ul. (...) w W. już pod koniec lata lub na początku jesieni 2005r. Świadkowie nie słyszeli jego płaczu, ani nie zauważyli innych oznak wskazujących na to, że w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. zamieszkał noworodek. Odmienne wyjaśnienia złożyli natomiast świadkowie: A. M., M. B., L. S., M. A. P. i A. P. Według ich wyjaśnień M. J. wraz z dzieckiem K. J. mieszka w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. W lokalu tym mają swoje rzeczy. Świadkowi widują M. J. jak spaceruje z synem. Także matka M. J. – M. J. potwierdziła, że córka nigdy nie opuściła miejsca stałego zameldowania, gdzie obecnie mieszka razem z synem K. J. Ponadto w dniu 7 kwietnia 2006r. wyjaśnienia złożyła M. J. oświadczając, że w przedmiotowym lokalu mieszka z rodzicami, bratem i synem K. W lokalu posiada wszystkie swoje rzeczy, ma również klucze do drzwi. Z ojcem K. kontaktuje się tylko wtedy gdy ten odwiedza dziecko. Podkreśliła, że nigdy nie opuściła przedmiotowego lokalu i nigdy nie zamieszkała w O. W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego została przeprowadzona kontrola dyscypliny meldunkowej w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. przez pracowników Urzędu Miasta W. Jak wynika z treści protokołu spisanego podczas kontroli w dniu 12 kwietnia 2006r. przedmiotowy lokal składa się z jednego pokoju - przedzielonego na dwie części oraz z kuchni, ubikacja jest na dworze. W jednej części pokoju mieszka M. J. z mężem i synem, w drugiej M. J. z synem. W każdej części pokoju znajduje się łóżko. Na jednym śpi małżeństwo J. z synem, a na drugim M. J. i jej syn. Pokój jest umeblowany. Znajdują się w nim ubrania M. J. i jej syna K. Ustalenia kontroli zakwestionowane zostały przez wnioskodawców, albowiem ich zdaniem M. J. pojawiła się w przedmiotowym lokalu około 6 kwietnia 2006r. i wówczas zaczęła znosić swoje rzeczy. W dniu zapowiedzianej kontroli rano pojawiła się wraz z dzieckiem. Po wyjściu kontrolujących opuściła lokal i do dnia dzisiejszego nie pojawiła się w nim. Organ podjął również działania mające na celu wyjaśnienie czy M. J. z synem zamieszkała przy ul. (...) w W. I tak F. P. ( właściciel tego lokalu) potwierdził, że zna M. J., gdyż jest ona narzeczoną jego wnuka. Dodał jednak, że nie mieszka ona w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W., a jedynie sporadycznie przyjeżdża tam w odwiedziny. Powyższe potwierdzone zostało w piśmie z dnia 5 czerwca 2006r. Komisariatu Policji W., w którym poinformowano, że na podstawie rozmowy z F. P. ustalono, że M. J. i jej syn K. nie mieszkają w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W., a P. P. mieszka przy ul. (...) w W. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Prezydent W. działając na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993;ze zm.), decyzją z dnia (...) sierpnia 2006r. uchylił czynność materialno - techniczną zameldowania na pobyt stały K. J. w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w postępowaniu o uchylenie czynności materialno - technicznej zameldowania organ przede wszystkim bada, czy czynność ta została dokonana zgodnie z prawem obowiązującym w dacie jej dokonania. W analizowanej sprawie ocena zgodności z prawem dokonanej czynności materialno -technicznej, polegała zatem na rozstrzygnięciu, czy została wówczas spełniona przesłanka określona w artykule 10 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tj. czy osoba zgłaszająca pobyt stały zamieszkała w lokalu, w którym została zameldowana. Zdaniem organu z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że K. J. w dacie dokonanej czynności zameldowania warunku tego nie spełnił, a więc czynność materialno - techniczna polegająca na zameldowaniu go w przedmiotowym lokalu była fikcją. Analizując całokształt materiału dowodowego organ dał wiarę zeznaniom wnioskodawców oraz przedstawionym przez nich świadków i przyjął, że M. J. wraz synem K. J. w lokalu nr (...) przy ul. (...) nie zamieszkują. Wskazują na to rezultaty wizyt funkcjonariuszy Policji W., którzy odwiedzając lokal bez uprzedzenia i w terminach odległych nie zastali w nim M. J. oraz dziecka. Zdaniem organu o fakcie niezamieszkiwania pod wskazanym adresem świadczy również podanie przez matkę M. J. odmiennego niż miejsca zamieszkania adres do doręczeń. Pismem z dnia 24 sierpnia 2006r. M. J. działając w imieniu K. J. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o uchylenie decyzji Prezydenta W. z dnia (...) sierpnia 2006r. Wskazała, że powołano złą podstawę prawną, wskazano art. 47 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a wg odwołującej się powinien być to art. 15 ust. 2 w/w ustawy. M. J. podkreśliła, że była zameldowana w przedmiotowym lokalu od urodzenia. Zatem jej i dziecku przysługują prawa nabyte gdyż obecni współwłaściciele nabyli przedmiotowy lokal dopiero w 2003r. Zatem naruszenie praw nabytych zgodnie z zasadą lex retro non agit należy traktować jako rażące naruszenie prawa. Wskazała, że przedmiotowy lokal ma powierzchnie 24m2, warunki mieszkaniowe są złe - jeden pokój z kuchnią, bez łazienki. Dlatego też przez kilka tygodni nie przebywała w nim. Podkreśliła, że nie mieszka z P. P., ojcem dziecka. Wskazała, że decyzja została skierowana do niej, a nie do K. J., który jest stroną w toczącym się postępowaniu. Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) października 2006r. nr (...) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a w związku art. 47 ust. 2 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. J., matkę małoletniego K. J. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i nie stwierdził podstaw do uchylenia lub zmiany rozstrzygnięcia organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego z zebranego materiału dowodowego wynika, że K. J. w dacie dokonanej czynności zameldowania w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. faktycznie w nim nie zamieszkał. Wskazują na to zeznania wnioskodawców: K. i A. P. oraz świadków: D. J., A. R., K. P., A. J., E. P. oraz pismo z Komisariatu Policji W. z dnia 26 maja 2006r. Organ II instancji nie dał wiary zeznaniom: A. M., M. B., L. S., A. P. i M. A. P. Osoby te są znajomymi rodziny J. i to w ocenie organu rzutuje na wiarygodność ich zeznań. Niewiarygodne zdaniem Wojewody (...) są też ustalenia dokonane w czasie kontroli dyscypliny meldunkowej. Należy przyjąć, że M. J. wraz z dzieckiem pojawiła się w lokalu jedynie na czas kontroli. Odwołująca się przyznała, że w lokalu są złe warunki mieszkaniowe. Biorąc pod uwagę doświadczenie życiowe mało prawdopodobne wydaje się, aby 5 osób w tym niemowlę mieszkało w lokalu o powierzchni 24m2 bez łazienki. W ocenie organu niewiarygodne są również informacje przekazane przez Komisariat Policji W. w piśmie z dnia 12 kwietnia 2006r., ponieważ M. J. przebywała w przedmiotowym lokalu oczekując na kontrolę. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ zwrócił uwagę, że zameldowanie nie rodzi żadnych praw do lokalu, jedynie potwierdza fakt pobytu w danym lokalu. Dlatego bezzasadne jest powoływanie się przez odwołującą się na zasadę lex retro non agit (prawo nie działa wstecz) i zasadę ochrony praw nabytych. W dniu 13 listopada 2006r. działając w imieniu małoletniego K. J. M. J. skierowała skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu że małoletni K. J. nigdy nie zamieszkał w lokalu nr (...) przy ul. (...). W ocenie strony skarżącej dokonana przez organ ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego jest sprzeczna z obowiązującymi przepisami. Organ dając wiarę jednym dowodom nie wyjaśnił dlaczego odmawia wiary innym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o wyżej powołane kryteria, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ w toku postępowania administracyjnego naruszył przepisy postępowania w tym przede wszystkim zasadę wyrażoną w art. 80 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten wyraża równocześnie zasadę prawdy obiektywnej jak też zasadę swobodnej oceny dowodów. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów; swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach. Organ prowadzący postępowanie musi bowiem dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenić wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych. W nauce podkreśla się, że swobodna ocena dowodów musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Jednocześnie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej organ powinien zawrzeć w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3). Tylko bowiem w ten sposób dokonana ocena dowodów może podlegać kontroli instancyjnej oraz w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W wyroku z dnia 13 grudnia 1988 r. II SA/88, ONSA 1989, nr 2, poz. 68, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "ograniczenie się w uzasadnieniu decyzji do stwierdzenia istotnych rozbieżności w materiale dowodowym bez ich wyspecyfikowania, a następnie próby wyjaśnienia, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania". Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody (...) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z (...) sierpnia 2006r., nr (...) uchylająca czynność materialno - techniczną zameldowania na pobyt stały K. J. w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. Dokonując takiego rozstrzygnięcia organy wskazały na zebrany w sprawie materiał dowodowy. W ocenie Sądu jednak dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organy w sposób istotny naruszyły powołaną zasadę swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji uzasadnienia wydanych decyzji nie spełniają wymogów określonych wart.107 §3 k.p.a. W orzecznictwie wskazuje się iż "organ administracji państwowej, dysponując sprzecznymi ze sobą zeznaniami stron i świadków, nie może uchylić się od oceny wiarygodności tych dowodów, a tym samym i od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7, 77 § 1, art. 80 KPA). Jeżeli spośród dwóch twierdzeń jedno jest prawdziwe, a drugie fałszywe, należy dokonać stosownego wyboru, wskazując kryteria, jakimi kierował się organ uznając daną okoliczność za udowodnioną" (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2004 , str.397 i cytowane tam orzecznictwo). W świetle powyższego zatem organy zarówno I jak II instancji opierając w niniejszej sprawie swoje rozstrzygnięcia przede wszystkim na wyjaśnieniach wnioskodawców oraz wskazanych przez nich świadków, nie mogły poprzestać na stwierdzeniu, że pozostałe dowody uznają za niewiarygodne zwłaszcza w sytuacji gdy były one korzystne dla strony skarżącej. Nie do przyjęcia jest przy tym stanowisko Wojewody (...), który nie dał wiary zeznaniom: A. M., M. B., L. S., A. P. i M. A. P., albowiem osoby te są znajomymi rodziny J. co zdaniem organu rzutuje na wiarygodność ich zeznań. Przyjmując bowiem taki tok rozumowania, wiarygodności należało także odmówić wyjaśnieniom świadków wskazanych przez wnioskodawców z uwagi na bliską z nimi znajomość. W uzasadnieniach zaskarżonych decyzji nie wskazano również powodów dla których za niewiarygodny uznano dowód w postaci wyników kontroli dyscypliny meldunkowej, które potwierdzały fakt zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu małoletniego K. J. wraz z matką M. J. Organ uznał, iż M. J. była obecna w miejscu zameldowania, albowiem oczekiwała na wizytę pracowników Urzędu Miasta. Należy mieć jednak na uwadze, że o planowanej kontroli M. J. zawiadomiona została właśnie przez organ prowadzący postępowanie. Niezrozumiały wydaje się więc zarzut, iż M. J. wraz z synem oczekiwała w lokalu na przybycie pracowników mających tę kontrolę przeprowadzić. Jednocześnie Wojewoda (...) nie uzasadnił na jakiej podstawie przyjął, że M. J. wraz z dzieckiem pojawiła się w lokalu jedynie na czas kontroli. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku. Sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę. Tym samym stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji nie spełniają wymogów stawianych przez normę zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którą uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.