IV SA/Wa 2383/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. O. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej postanawia: - odmówić skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych. B. O. wnioskiem z dnia 24 sierpnia 2015 r. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z podanych przez skarżącą w formularzu informacji oraz z dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że prowadzi ona gospodarstwo domowe razem z mężem i trojgiem dzieci. Skarżąca osiąga miesięczny dochód w wysokości 4.000,00zł. netto (działalność gospodarcza). Mąż skarżącej J. O. oraz jej synowie S. O. i M. O. otrzymali środki finansowe z powiatowego urzędu pracy na podjęcie działalności gospodarczej i w związku z tym utracili status osób bezrobotnych (decyzje Starosty N. z [...] sierpnia 2015 r., z dnia [...] września 2015 r. i z dnia [...] września 2015 r.). Wnioskodawczyni mieszka w domu o pow. 120 m2 (położonym w miejscowości J.). Jest ponadto współwłaścicielką mieszkania o pow. 62 m2, znajdującego się w I., w którym mieszkają jej rodzice. B. O. posiada również nieruchomość rolną o pow. 0,26 ha, którą nabyła z przeznaczeniem pod budowę domu oraz gospodarstwo rolne o pow. 1,17 ha zabudowane budynkami o wartości ok. 100.000 zł. Jest podatnikiem podatku rolnego i podatku od nieruchomości, pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego (za 2015 r. – 10.863,00 zł.). Do wniosku skarżąca dołączyła kopie faktur za energię elektryczną (ok. 700 zł. za 2 miesiące), wywoź nieczystości (10 zł. miesięcznie) oraz telefon (ok. 85 zł. za miesiąc). Wnioskodawczyni przedłożyła ponadto dokumenty z których wynika, że w dniu 8 maja 2014 r. zawarła umowę kredytu inwestycyjnego na sfinansowanie nabycia nieruchomości z przeznaczeniem na działalność gospodarczą w wysokości 82.000 zł. (miesięczna rata ok. 1.800 - 1.900 zł.). Skarżąca spłaca również kredyt zaciągnięty na zakup domu (450 zł. miesięcznie). Na rachunkach bankowych skarżąca posiada ponad 24.000 zł. (stan na październik 2015 r.), w tym m.in. środki finansowe z powiatowego urzędu pracy. We wrześniu 2015 r. jej synowie również otrzymali środki finansowe na działalność gospodarczą (po. 20.000 zł.). Stwierdzono, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Na wstępie należy wyjaśnić, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, które nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Udzielając prawa pomocy nie można jednak chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych. Skoro bowiem prawo pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono zatem charakter wyjątkowy i może zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach (zob. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, zatem powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Mając na względzie powyższe referendarz stwierdza, że stan majątkowy skarżącej nie pozwala uznać jej za osobę wymagającą pomocy państwa, a tym samym uwzględnić jej wniosku w żądanym zakresie. Przede wszystkim skarżąca i jej małżonek posiadają stabilną sytuację finansową. Skarżąca jest aktywnym przedsiębiorcą i osiąga stały dochód. Zdaniem referendarza sądowego o trudnej sytuacji materialnej skarżącej, a w konsekwencji o tym, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych nie może przesądzać sama przez się okoliczność, że spłaca zaciągnięte kredyty, w szczególności, że zostały one zaciągnięte m.in. na zakup nieruchomości w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (zob. postanowienie NSA sygn. akt I OZ 150/06 - I OZ 151/06). W dotychczasowym orzecznictwie sądów wyrażane jest stanowisko, że posiadanie nieruchomości w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 30 sierpnia 2005 r., sygn. akt I OZ 835/05, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotne jest bowiem, że posiadanie nieruchomości tworzy możliwość generowania przychodów jako źródło pożytków w wyniku wynajmu lub dzierżawy tej nieruchomości innemu podmiotowi bądź też nawet sprzedaży nieruchomości. Przy czym dla możliwości zarobkowych, jakie wiążą się z posiadaniem majątku nieruchomego, bez znaczenia pozostaje podnoszony przez stronę wpis hipoteki na tej nieruchomości, który nie wyklucza możliwości korzystania z niej i nie stanowi przeszkody w rozporządzaniu według uznania właściciela. Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny, ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2010 r. sygn. I OZ 110/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).). Zatem w tak ustalonym stanie faktycznym trudno uznać, że skarżąca jest osobą ubogą wymagającą pomocy państwa w postaci opłacenia kosztów sądowych. W oparciu o posiadany majątek jest ona w stanie zgromadzić niezbędne środki pieniężne na opłacenie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym samym w ocenie referendarza sądowego odmowa przyznania prawa pomocy w tym zakresie nie ograniczy skarżącej prawa do sądu. W związku z tym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.