IV SA/Wa 2390/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Tomasz Wykowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. S. o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2390/13 w sprawie ze K. S. na decyzję K. S.A. w W. z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie zastosowania stadionowego zakazu klubowego postanawia: - odmówić uzupełnienia wyroku - Pismem z dnia 30 stycznia 2014 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Sądu, na podstawie art.157 § 1 p.p.s.a. - o uzupełnienie wyroku Sądu, wskazanego w sentencji niniejszego orzeczenia - oddalającego skargę skarżącego na zaskarżony przez niego akt K. S.A. w W. - poprzez zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, wywołanych wniesieniem przez skarżącego skargi kasacyjnej z dnia 12 czerwca 2013 r. od postanowienia Sądu z dnia 23 kwietnia 2013 r., orzekającego o odrzuceniu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art.157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym (art.157 § 2 p.p.s.a.). Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów (§3). Podkreślić należy, że skarżący spełnił warunek formalny, niezbędny do merytorycznego rozpoznania wniosku, tj. złożył wniosek w przepisanym terminie. Uwzględnienie wniosku skarżącego o uzupełnienie wyroku Sądu poprzez w zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów od organu, nie jest jednakże dopuszczalne w świetle uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07. Zgodnie z przywołaną uchwałą przepisy art. 203 i 204 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a", nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu uchwały poddano szczegółowej analizie uregulowania p.p.s.a., regulujące zagadnienie zwrotu kosztów postępowania pomiędzy stronami, formułując następujące konkluzje: 1. Na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Wyjątki od tej zasady, stanowiące podstawę do orzekania o zwrocie kosztów między stronami, zostały ściśle unormowane w art. 200, 201, 203 i 204 p.p.s.a. przez związanie orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami z tym, jakim orzeczeniem kończy się postępowanie sądowe. Z kolei art. 209 p.p.s.a. jednoznacznie stanowi, w jakich wypadkach sąd rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania między stronami. 2. Wobec tego przepisy regulujące zwolnienie od kosztów (art. 239-263) oraz przepisy o zwrocie kosztów postępowania (art. 200-204) należy traktować jako wyjątki od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie. 3. Z art. 199 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że przepis ten wprowadza zasadę, która odnosi się do postępowania sądowoadministracyjnego, zarówno w postępowaniu przed pierwszą instancją, jak i w postępowaniu kasacyjnym. 4. Podstawowy przepis rządzący zwrotem kosztów postępowania między stronami przed sądem pierwszej instancji, będący wyjątkiem od zasady przyjętej w art. 199 p.p.s.a., został zawarty w art. 200 p.p.s.a., który stanowi: "W razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw". Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że sąd może orzec o zwrocie kosztów postępowania tylko na rzecz skarżącego i tylko wówczas, gdy skarga okaże się zasadna. Przy tym przez pojęcie uwzględnienia skargi należy rozumieć uwzględnienie skargi w każdej formie, i to niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie to odpowiada żądaniu zawartemu w skardze. Innymi słowy, skarżącemu nie przysługuje zwrot kosztów postępowania, zarówno wtedy, gdy jego skarga okazała się bezzasadna, jak i wówczas, gdy orzeczenie sądu nie wypowiada się w kwestii zasadności skargi, ponieważ była ona niedopuszczalna albo postępowanie sądowe okazało się bezprzedmiotowe. Wyjątek ten dotyczy także sytuacji, gdy postępowanie ulega umorzeniu z powodu uwzględnienia skargi przez organ (art. 201 p.p.s.a.). 5. Kolejnym wyjątkiem od zasady ponoszenia przez stronę własnych kosztów postępowania, związanych z jej udziałem w sprawie, jest rozwiązanie zawarte w art. 203 i 204 p.p.s.a., zgodnie z którym rozliczenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego następuje między stronami postępowania sądowoadministracyjnego sensu stricto - skarżącym i organem administracji publicznej (art. 32) a podmiotem, który wniósł skargę kasacyjną. Stosownie do zawartego w nich unormowania koszty postępowania kasacyjnego podlegają zwrotowi "w obydwie strony", w zależności od wyniku sprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co jest związane z finansową odpowiedzialnością za wynik postępowania (zasada rezultatu). Niemniej jednak w obu tych przepisach "wynik postępowania" konsekwentnie został określony przez odniesienie do konkretnego rozstrzygnięcia zawartego w wyroku sądu pierwszej instancji (jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę; jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę; jeżeli oddalono skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji oddalającego skargę; jeżeli oddalono skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji uwzględniającego skargę). Świadczy to niezbicie o tym, że ustawodawcy chodziło w postępowaniu kasacyjnym o takie rozumienie "wyniku postępowania", które zależy od treści zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji. Innymi słowy, prawo do zwrotu kosztów służy tylko wówczas, gdy orzeczenie sądu kasacyjnego wypowiada się w kwestii dotyczącej zasadności samej skargi. Takiej oceny oczywiście nie zawierają postanowienia oddalające lub uwzględniające skargę kasacyjną na postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (np. o odrzuceniu skargi czy umorzeniu postępowania) i dlatego unormowanie zawarte w art. 203 i 204 p.p.s.a. nie odnosi się do nich. 6. O tym, że przyjęte w postępowaniu kasacyjnym orzekanie o zwrocie kosztów między stronami w zależności od wyniku procesu ma zasięg ograniczony do przypadków wskazanych w art. 203 i 204 p.p.s.a., świadczy jeszcze co najmniej jeden poważny argument. Gdyby przepisy te rozumieć tak, że strona przegrywająca zawsze obowiązana jest do zwrotu kosztów postępowania stronie przeciwnej), to konsekwentnie należałoby uznać, że organ administracji publicznej ma prawo żądać zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od strony, która wniosła skargę kasacyjną zarówno na postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie - w przypadku jej oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak i na wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę (skarżący kwestionuje jedynie uzasadnienie korzystnego dla siebie wyroku), jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddali. Wobec tego rozszerzenie w drodze wykładni systemowej zakresu stosowania art. 203 i 204 p.p.s.a. na postanowienia sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie w istocie swej spowodowałoby pogorszenie sytuacji procesowej skarżącego, gdyż we wskazanych powyżej sytuacjach byłby on zobowiązany nie tylko do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie, ale także do zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez organ. 7. Przyjęte w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozwiązanie nie niweczy prawa skarżącego do otrzymania zwrotu kosztów postępowania. Uwzględnienie skargi kasacyjnej na postanowienie kończące postępowanie przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie oznacza jeszcze, że stroną "przegrywającą" jest organ administracji. Jeżeli w następstwie takiego orzeczenia NSA sąd pierwszej instancji, po ponownym rozpoznaniu sprawy, uwzględni skargę, to nie ma przeszkód, aby na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzić na rzecz skarżącego wszystkie koszty postępowania, w tym koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi, ponieważ podlegają one zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, co trafnie zauważył NSA w postanowieniu z dnia 25 lipca 2005 r. (sygn. akt II OSK 552/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 17). 8. Natomiast nie należy się skarżącemu zwrot kosztów postępowania od organu w razie nieuwzględnienia skargi, gdyż to wynika wprost z art. 200 p.p.s.a. oraz z zasady orzekania o zwrocie kosztów między stronami przyjętej w art. 199 p.p.s.a. Nie dochodzi tu więc do złamania zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP), ponieważ w świetle przedstawionych unormowań (art. 200, 203 i 204) zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu według jednolitego kryterium - zasadności skargi. Ma on jedynie uprzywilejowaną pozycję w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, polegającą na tym, że w razie bezzasadności skargi (oddalenia skargi, odrzucenia skargi) nie ma obowiązku zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez organ lub innych uczestników postępowania. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.157 p.p.s.a.