IV SA/Wa 2391/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków A. J. i Z. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokatura w sprawie ze skargi A. J. i Z. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: 1. ustanowić dla A. J. i Z. J. adwokata, 2. odmówić skarżącym zwolnienia od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 2391/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. J. i Z. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. orzekającą o wymeldowaniu skarżących z pobytu stałego. Pismami z dnia 17 września 2015 r. skarżący złożyli wnioski o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, a po jego otrzymaniu złożyli w dniu 5 grudnia 2015 r. na urzędowym formularzu wnioski o ustanowienie adwokata z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od niniejszego wyroku. Wniosek złożony przez skarżących zasługuje na częściowe uwzględnienie. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona wnioskująca o prawo pomocy powinna zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania jej tego prawa. W tym celu musi ona wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ833/11). Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 tej ustawy stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Zdaniem referendarza sądowego, skarżący nie posiadają zasobów majątkowych dających szanse na ustanowienie z własnych zasobów fachowego pełnomocnika, natomiast uiszczenie kosztów sądowych związanych z ewentualnym postępowaniem kasacyjnym nie spowoduje uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu. Z treści wniosków o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczeń i dokumentów zalegających w aktach sprawy oraz nadesłanych przez wnioskodawców na wezwanie referendarza sądowego wynika, że obydwoje skarżący uzyskują regularny dochód ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 3.491,90 zł. netto. Wprawdzie z przedstawionego przez stronę zestawienia wydatków w istocie wynika, że w całości pochłaniają one ich dochody, jednakże po pierwsze, analiza zestawień operacji na rachunkach bankowych Z. J. i A. J. wskazuje, że w ramach środków pozostających do ich dyspozycji na rachunkach bankowych, są oni w stanie wygospodarować środki na wpis od skargi kasacyjnej, zwłaszcza że uiścili w dniu 22 października 2015 r. opłaty kancelaryjne od wniosków o sporządzenie uzasadnienia wyroku (2x 100 zł.), a po drugie, nie wszystkie z wymienionych przez skarżących źródeł obciążeń budżetu domowego można uznać za wydatki o koniecznym charakterze (np. opłata za garaż), co stanowi dodatkowe potwierdzenie możliwości partycypowania przez stronę w kosztach postępowania przed Sądem. Nie bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie jest również to, że zarówno Z. J., jak i A. J. korzystają z limitów kredytowych w rachunkach bieżących w wysokości 2.000 zł., a w żadnym z okresów ujętych w nadesłanych zestawieniach operacji bankowych saldo rachunków nie osiągnęło maksymalnej kwoty przyznanych limitów kredytowych. Trzeba również zauważyć, że skarżąca korzysta z karty kredytowej, która umożliwia jej dokonywanie operacji nie mających pokrycia w środkach posiadanych w momencie dokonywania płatności. Chociaż więc skarżąca systematycznie pokrywa koszty spłaty karty kredytowej ze środków dostępnych na rachunku bankowym, to najpierw, korzystając z przyznanego limitu, może nią kredytować wydatki gospodarstwa domowego, jak chociażby koszty wyżywienia, czy leków. Z przedstawionych okoliczności wynika niezbicie, że skarżący są w stanie wygospodarować łącznie 200 zł. na uiszczenie wpisów od ewentualnych skarg kasacyjnych. Mając jednak na uwadze, że emerytury skarżących są ich jedynym źródłem dochodu, a limit kredytu w ich rachunkach bieżących na dzień 10 lutego 2016 r. wynosił - 1.927,99 zł (Z. J.) i - 1.874,91 (A. J.) oraz że są oni osobami starszymi, nie mającymi możliwości uzyskania dodatkowych dochodów, referendarz sądowy stwierdził, że wnioskodawcy wykazali, że nie są w stanie pokryć kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu. Ponieważ o kontynuowaniu postępowania sądowego nie mogą decydować wyłącznie posiadane przez wnioskodawców zasoby dochodowe i majątkowe, skarżących należy zwolnić od ciężarów finansowych ustanowienia fachowego pełnomocnika. Reasumując, referendarz stwierdza, że ustalona sytuacja rodzinna i finansowa skarżących wypełnia wymogi uzyskania prawa pomocy, ale w zakresie częściowym. Mając na uwadze ustalone składniki majątku rodziny nie można mieć wątpliwości, że uiszczenie wpisu należnego od skargi kasacyjnej nie spowoduje uszczerbku na poziomie koniecznego utrzymania rodziny, w sytuacji gdy będzie ona korzystać z bezpłatnych dla nich usług adwokata. Z przedstawionych powodów orzeczono o przyznaniu prawa pomocy w części poprzez zastosowanie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a.