IV SA/Wa 2409/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska, sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant Sylwia Michałowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2007 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. K. z Kancelarii Adwokackiej ul. [...] w W. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa 80/100 złotych) stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) Prezydent miasta W. orzekł o wymeldowaniu W. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy: Postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania W. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. zostało wszczęte na wniosek I. O. Wnioskodawczyni we wniosku o wymeldowanie podniosła, że W. S. nie zamieszkuje we wskazanym lokalu. Przesłuchany do protokołu W. S. zeznał, że ma utrudniony dostęp i uniemożliwione korzystanie z mieszkania. Na skutek wystąpienia W. S. do Sądu Rejonowego z wnioskiem o przywrócenie naruszonego prawa posiadania, w dniu 5 września 2002 r. postępowanie w niniejszej sprawie zostało zawieszone zgodnie z art. 97 § 1 ust. 4 kpa. W dniu 20 sierpnia 2003 r. Sąd Rejonowy dla W. Wydział III Cywilny przekazał sprawę naruszonego prawa posiadania do Sądu Okręgowego w W. do toczącej się sprawy o rozwiązanie związku małżeńskiego stron. Sąd Okręgowy w dniu [...] grudnia 2003 r. wydał wyrok orzekający rozwód, nie orzekając o sposobie korzystania stron z mieszkania oraz nie rozpatrzył wniosku o przywrócenie naruszonego prawa posiadania. W związku z powyższym po ustąpieniu przyczyn zawieszenia postępowania w dniu 19 sierpnia 2004 r. podjęto postępowanie. W dniu [...] września 2004 r. została wydana decyzja o wymeldowaniu W. S. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., od której strona wniosła odwołanie. Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzję Wojewody Mazowieckiego W. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 6 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt [...]) uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Mazowieckiego oraz decyzję organu I instancji. W związku z powyższym ponownie rozpatrzono sprawę, badając zgodnie z zaleceniami Sądu, czy strona dobrowolnie opuściła lokal. Przesłuchana ponownie do protokołu I. O. oświadczyła, że w marcu 2001 r. były mąż z własnej woli opuścił lokal, uprzednio dewastując go i doprowadzając do kompletnej ruiny. Zabrał z lokalu wszystkie swoje rzeczy jak również rzeczy nie należące do niego. Dopiero w lipcu bądź w sierpniu 2002 r. W. S. próbował wrócić do lokalu. Wtedy też I. O. ze względu na własne i syna bezpieczeństwo zmieniła zamki w mieszkaniu. W. S. zeznał natomiast, że nie opuścił lokalu dobrowolnie. Podczas rozprawy rozwodowej oświadczył, że od końca 2000 r. ustały więzi między nim a I. O. dlatego też w marcu 2001 r, nie widząc szans na kontynuowanie małżeństwa wyprowadził się z lokalu. Po wyprowadzeniu się, przez okres półtora roku posiadał klucze do lokalu i miał do niego swobodny dostęp, jednak w nim nie zamieszkiwał. Oświadczył również, że gdy był poza mieszkaniem, była żona wykorzystała to i zmieniła zamki. Nie sprecyzował jednak jak długo trwała jego nieobecność w lokalu i czym była spowodowana. W dniu 8 maja 2006 r. W. S. zapoznał się z materiałem dowodowym, żądając kserokopii całego materiału dowodowego zebranego po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji I i II instancji. Skarżący zobowiązał się również w ciągu 14 dni do zajęcia stanowiska oraz złożenia dodatkowych wyjaśnień w niniejszej sprawie. W dniu 18 maja 2006 r., a więc po upływie deklarowanego terminu strona oświadczyła, że będzie dochodzić swoich praw do zamieszkania na drodze sądowej i zobowiązuje się w ciągu 30 dni przedłożyć stosowne zaświadczenie z Sądu. Strona nie dotrzymała wskazanego terminu. Powyższe ustalenia dały podstawę Prezydentowi W. do stwierdzenia, że mimo, iż strona twierdzi, że nie opuściła lokalu z własnej woli, to nie poczyniła żadnych kroków, aby powtórnie w lokalu zamieszkać. Organ wskazał, iż już na rozprawie rozwodowej W. S. zeznał, że od końca 2000 r. ustały więzi między małżonkami. Strona wyprowadziła się w marcu 2001 r. z własnej woli, nie widząc żadnych szans na kontynuowanie małżeństwa. Organ podkreślił również, iż strona nie mieszkała w lokalu przez półtora roku mimo posiadania kluczy i niczym nieograniczonego dostępu do niego. Poza tym zdaniem organu wystąpienie W. S. do Wydziału Zasobów Lokalowych z wnioskiem o przydział lokalu socjalnego świadczy o tym, iż nie widzi on możliwości wspólnego zamieszkania z byłą żoną. Z powyższego wynika zdaniem organu, że lokal nr [...] przy ul. [...] w W. nie stanowi już stałego miejsca pobytu W. S.. W ocenie organu doszło do opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez dokonania obowiązku wymeldowania się. Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta W. wniósł w dniu 18 lipca 2006 r. W. S. Decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] Wojewoda Mazowiecki, na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając zawarte w niej stanowisko. Organ odwoławczy podniósł ponadto, iż zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Stosownie zaś do art. 15 ust. 1 tej ustawy, osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Ponieważ W. S. nie dokonał ciążącego na nim obowiązku wymeldowania się, zasadnie zdaniem Wojewody Mazowieckiego organ gminy w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, na wniosek I. O. wszczął postępowanie w tej sprawie. Organ wskazał także, że W. S. od marca 2001 r. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Lokal ten opuścił dobrowolnie i trwale, dlatego też podnoszony przez niego argument, że wystąpił do sądu o wznowienie postępowania o przywrócenie naruszonego posiadania, w okolicznościach niniejszej sprawy nie może przesądzać o tym, że opuszczenie przez niego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego. Sąd Okręgowy w W. Wydział VI Rodzinny Odwoławczy orzekając bowiem w dniu [...] grudnia 2003 r. rozwód związku małżeńskiego pomiędzy W. S. a I. O. nie orzekł o sposobie korzystania z mieszkania stron, nie uwzględnił tym samym jego powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania. W tej sytuacji dalsze zameldowanie W. S. w lokalu, w którym od ponad 5 lat nie zamieszkuje byłoby zdaniem organu utrzymywaniem oczywistej fikcji meldunkowej. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. S. Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł m. in., iż nigdy nie opuścił dobrowolnie lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Oświadczył także, że nie zgadza się z przytoczonymi w zaskarżonej decyzji argumentami, że nie poczynił żadnych kroków, aby w przedmiotowym lokalu zamieszkać, że nie ustosunkował się do załączonych przez I. O. zdjęć z okresu wspólnie podjętej decyzji o remoncie lokalu, że znęcał się psychicznie i fizycznie nad byłą żoną, oraz że jego starania o przydział lokalu socjalnego świadczą o tym, iż nie widzi możliwości wspólnego zamieszkiwania z byłą żoną. Skarżący podniósł ponadto, iż nie złożył żadnego oświadczenia ani nie wyraził w żaden inny niebudzący wątpliwości sposób chęci opuszczenia lokalu, nie założył w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, nie dokonał wymeldowania, ani w inny sposób nie zrezygnował z prawa do zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Od czasu złożenia przez I. O. pozwu o rozwód nieustannie występuje o prawo do wspólnego korzystania z mieszkania. W. S. wskazał również, że dnia [...] lipca 2002 r. Sąd Okręgowy w W. wydał wyrok oddalający powództwo eksmisji skarżącego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Skarżący podniósł również, iż wielokrotnie próbował dostać się do lokalu, lecz I. O. mimo interwencji Policji nie wpuściła go do mieszkania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. / sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryteria, nie uznał zasadności skargi, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Według art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 cyt. ustawy). Należy przy tym dodać, że aby można było mówić o zaistnieniu przesłanek do wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, opuszczenie miejsca pobytu stałego musi mieć charakter dobrowolny. Obowiązkiem organów administracji rozpatrujących sprawę o wymeldowanie jest ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki do wymeldowania, tj. opuszczenia miejsca pobytu stałego przez określoną osobę. Rozpatrując niniejszą sprawę, Sąd doszedł do przekonania, iż rozstrzygnięcia organów obu instancji, są zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym. Okolicznością niekwestionowaną w niniejszej sprawie jest fakt niezamieszkiwania przez skarżącego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. od marca 2001 r. I. O., na wniosek której zostało wszczęte postępowanie o wymeldowanie skarżącego z w/w lokalu, konsekwentnie od początku twierdzi, że były mąż W. S. dobrowolnie opuścił wspólnie zajmowany przez nich lokal mieszkalny. Wprawdzie sam skarżący podnosi, iż lokalu mieszkalnego nie opuścił dobrowolnie i chciałby do niego wrócić. To jednak w ocenie Sądu, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organy miały podstawę do uznania, że wobec skarżącego zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, skutkujące jego wymeldowaniem z przedmiotowego lokalu. W toku sprawy rozwodowej, która została wszczęta w 2001 r. i zakończyła się wyrokiem z dnia [...] grudnia 2003r. orzekającym rozwód związku małżeńskiego I. O. i W. S., skarżący potwierdził, że wyprowadził się z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W. w marcu 2001 r. Jednocześnie w uzasadnieniu zażalenia z dnia 22 stycznia 2002r., na postanowienie Sądu Okręgowego w W. wydane w sprawie rozwodowej w trybie zabezpieczenia, oddalające wniosek W. S. o alimenty i ustalenie zakresu i sposobu korzystania ze wspólnie zajmowanego mieszkania, skarżący wskazał, że wyprowadził się z lokalu z uwagi na spory co do sposobu korzystania z lokalu. Powyższe nie zaprzecza dobrowolności opuszczenia lokalu. W wyroku rozwodowym z dnia [...] grudnia 2003r. Sąd nie orzekł o sposobie korzystania z mieszkania stron. Zgodnie z art. 58 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków. Z powyższego wynika, że sąd w wyroku rozwodowym orzeka o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania przez rozwiedzionych małżonków tylko wtedy, gdy małżonkowie w dacie wyrokowania zajmują wspólnie mieszkanie. Taka sytuacja w przypadku stron nie miała miejsca. Jednakże jak wynika z wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie orzekania w wyroku rozwodowym o wspólnym mieszkaniu zajmowanym przez małżonków oraz o podziale majątku wspólnego uchwalonych w dniu 13 stycznia 1978 r. przez Pełny Skład Izby Cywilnej Sądu Najwyższego (III CZP 30/77, OSN 1978, poz. 39), o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania sąd orzeka w zasadzie wtedy, gdy w chwili wydania wyroku rozwodowego małżonkowie zajmują to mieszkanie, tzn. faktycznie z niego korzystają. Jednakże sąd może orzec o sposobie korzystania z tego mieszkania także w wypadku, gdy małżonek nie przebywa w nim tylko przejściowo, w szczególności, gdy - nie rezygnując ze wspólnego mieszkania -zmuszony był je opuścić na skutek samowolnego, sprzecznego z prawem lub zasadami współżycia społecznego postępowania drugiego małżonka (teza IV wytycznych). Jak wynika z kopii protokołu rozprawy rozwodowej z dnia [...] grudnia 2003r. złożonej do akt sprawy administracyjnej, skarżący, jako pozwany w sprawie o rozwód, w ostatecznie zajętym przez siebie stanowisku wnosił o rozwód bez orzekania o winie i nieobciążanie go kosztami postępowania. Nie popierał natomiast wcześniej zgłoszonego roszczenia o ustalenie sposobu korzystania z lokalu mieszkalnego i roszczenia o przywrócenie posiadania tego lokalu. Obecnie w przedmiocie przywrócenia posiadania lokalu skarżącemu nie toczy się żadne postępowanie sądowe. Biorąc pod uwagę upływ czasu, od marca 2001 r., kiedy to skarżący opuścił lokal nr [...] przy ul. [...] w W., to z racji upływu czasu należy uznać, że skarżący opuścił trwale ten lokal a braku dobrowolności tego opuszczenia nie potwierdził materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Podejmowane przez skarżącego na przestrzeni lat próby innego przedstawienia sprawy nie były skuteczne. Obrazu tego nie zmienia fakt, że w aktualnie toczącym się od 2006 roku postępowaniu o podział majątku wspólnego stron, skarżący w piśmie procesowym z dnia 11 października 2006r. złożył wniosek o nakazanie I. O. umożliwienia mu wspólnego korzystania z mieszkania oraz wydania kluczy do lokalu. W tej sytuacji rozstrzygnięcia organów obu instancji należało uznać za zasadne. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 w/w ustawy.