IV SA/Wa 241/16

PostanowienieWSA w Warszawie2016-10-26

Skład orzekający: Michał Sułkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółce z o.o., która wykazała stratę w ostatnim roku obrotowym, ale posiada środki na rachunku bankowym i w kasie, można przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w celu wniesienia skargi kasacyjnej?
Ratio decidendi
Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, ponieważ spółka, mimo wykazanej straty finansowej, dysponowała wystarczającymi środkami na rachunku bankowym i w kasie, aby pokryć koszty wpisu od skargi kasacyjnej oraz wynagrodzenie pełnomocnika. Podkreślono, że przyznanie prawa pomocy nie może skutkować nieuzasadnionym "przerzuceniem" na państwo ciężaru funkcjonowania spółki, która powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego, zwłaszcza gdy sprawa dotyczy realizacji przedmiotu jej działalności gospodarczej.
Stan faktyczny
E. sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Spółka, po uiszczeniu wpisu od skargi i opłaty kancelaryjnej, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) w celu wniesienia skargi kasacyjnej, powołując się na dramatyczną sytuację finansową i stratę w wysokości 705.166,20 zł w ostatnim roku obrotowym. Spółka wykazała jednak saldo rachunku bankowego w wysokości 12.911,60 zł i stan kasy 37.190,90 zł.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 26 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. sp. z o.o. z siedzibą w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. E. sp. z o.o. z siedzibą w P. w piśmie z dnia 19 grudnia 2015 r. wniosła skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Spółka uiściła wpis od skargi w wysokości 200 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 czerwca 2016 r. oddalił skargę. Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku skarżącą reprezentował adwokat P. J., który złożył do akt sprawy pełnomocnictwo udzielone mu w dniu 20 czerwca 2016 r. Pełnomocnik Spółki wniósł o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia z dnia 21 czerwca 2016 r. Po wezwaniu go do uiszczenia odpłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, w dniu 1 sierpnia 2016 r. skarżąca uiściła na rachunek Sądu należną opłatę w wysokości 100 zł. W dniu 2 września 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata (wskazując adwokata P. J.) w celu napisania skargi kasacyjnej oraz reprezentowania Spółki przez Naczelnym Sądem Administracyjnym. Strona stwierdziła, że znalazła się w dramatycznej sytuacji finansowej z uwagi na fakt, że wszystkie środki przeznaczyła na inwestycję położoną w C. Dlatego nie stać jej na zatrudnienie i opłacenie pomocy prawnej. Wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu, skarżąca w dniu 17 października 2016 r. złożyła (na formularzu PPPr) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 5.000 zł. Oświadczyła, że nie posiada środków trwałych, w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w wysokości 705.166,20 zł. Wysokość dochodu określiła na 4.703.277,74 zł, a koszty na 5.408.433,17 zł. Wskazała, że zobowiązania Spółki w sierpniu bieżącego roku wynosiły 6.772.109,62 zł, a stan kasy wyniósł w tym miesiącu 37.190,90 zł. Saldo rachunku bankowego skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniosło 12.911,60 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca stwierdziła, że znajduje się w rudnej sytuacji finansowej na skutek obniżenia przychodu wynikającym z liczby zleceń. Wskazała też, że przyznanie prawa pomocy ma na celu realizację prawa Spółki do rozpoznania jej sprawy przez Sąd. Przystępując do rozpoznania wniosku E. sp. z o.o. z siedzibą w P. o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy wskazać, że wedle reguły wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W świetle art. 246 § 2 ppsa osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony, z uwzględnianiem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony - jej możliwości finansowych. Skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jak wskazano, Spółka uiściła już w przedmiotowej sprawie wpisu od skargi w wysokości 200 zł (19 grudnia 2015 r.), a także opłatę kancelaryjną w wysokości 100 zł (1 sierpnia 2016 r.). Na obecnym etapie postępowania, kiedy – jak wskazuje – zamierza wnieść skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2016 r. zobowiązana będzie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu od skargi, czyli 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W sytuacji, gdy wykazane w przedmiotowy wniosku saldo rachunku bankowego Spółki wyniosło 12.911,60 zł, zaś stan kasy 37.190,90 zł, nie ma jakichkolwiek podstaw do uznania, że skarżąca nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, ani że nie ma wystarczających środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przeciwnie, wykazana przez stronę kwota środków zdeponowanych na rachunku bankowym pozwala zarówno uiścić wpis od skargi kasacyjnej, jak i ponieść koszty ustanowienia pełnomocnika. Notabene, Spółka ustanowiła w dniu 20 czerwca 2016 r. pełnomocnikiem w przedmiotowej sprawie adwokata P. J. Jak dotąd, do Sądu nie wpłynęła informacja o wypowiedzeniu tego pełnomocnictwa, a w świetle treści art. 246 § 3 ppsa ustanowienie adwokata dla strony, która zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym, jest niedopuszczalne. W rejestrze przedsiębiorców KRS jako przeważającą działalność Spółki wskazano realizację projektów budowalnych związanych ze wznoszeniem budynków, a jako działalność pozostałą m.in. zakwaterowanie, działalność związaną z obsługa rynku nieruchomości, wynajem, a także działalność usługową związaną z utrzymaniem porządku w budynkach. W rejestrze brak jest informacji o zawieszeniu przez Spółkę działalności gospodarczej, bądź informacji o postępowaniu upadłościowym, układowym, bądź naprawczym. Wykazywana zaś przez nią strata Mając na względzie argumentację podniesioną przez Spółkę w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku, a także w piśmie z dnia 2 września 2016 r., należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OZ 208/08). Nie można też tracić z pola widzenia, że zaskarżona przez Spółkę decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego została wydana w związku z wnioskiem skarżącej o wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów i budynków polegającej na ujawnieniu lokali w budynkach. Wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego (poprzez złożenie skargi) przez skarżącą łączy się zatem z realizacją przedmiotu jej działalności, określonego w umowie spółki. Chcąc realizować zamierzoną działalność, skarżąca musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania sądowego - także kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi, których właściwość obejmuje m.in. kontrolę wydawanych przez organy administracji publicznej decyzji administracyjnych z zakresu ewidencji gruntów i budynków. Przyznanie prawa pomocy nie może bowiem skutkować nieuzasadnionym "przerzuceniem" na Państwo ciężaru funkcjonowania Spółki, która winna funkcjonować na bazie własnego majątku. W świetle powyższego nie znaleziono podstaw do przyznania Spółce prawa pomocy ani w zakresie całkowitym, ani w zakresie częściowym. Dlatego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło