IV SA/Wa 2414/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Sękowska Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) Sędzia WSA Kaja Angerman po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. D. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. 1 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r., uchylającą w całości decyzję Organu I. instancji i wymeldowującą D. D. z pobytu stałego z lokalu położonego w P. przy ul. [...]. Stan niniejszej sprawy przedstawia się następująco. Postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem T. M. o wymeldowanie D. D. (dalej skarżący, strona skarżąca) z miejsca pobytu stałego. Burmistrz P. (dalej Burmistrz) decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. odmówił wymeldowania Skarżącego z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ul. [...]. Po rozpoznaniu odwołania T. M., decyzją z [...]marca 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] (dalej Wojewoda) uchylił w całości decyzję Organu I. instancji i wymeldował Skarżącego z tego lokalu. Wnioskiem z 22 maja 2019 r. Skarżący złożył pismo, w którym podniósł, iż nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie oraz nie był należycie reprezentowany. Pismo to zostało uznane przez Organ za wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Po rozpoznaniu tego wniosku Wojewoda wydał postanowienie z [...] czerwca 2019 r. nr [...], w którym odmówił wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją Wojewody z [...] marca 2016 r. W uzasadnieniu podkreślił, że merytoryczne zbadanie wniosku o wznowienie poprzedza jego ocena pod względem formalnym, która obejmuje kontrolę zasadności wskazanej przez wnioskodawcę, jednej z ustawowych przesłanek wznowienia postępowania oraz terminowość złożenia podania. Organ nadmienił, że w niniejszej sprawie powstaje wątpliwość co do zachowania terminu do wniesienia żądania wznowienia postępowania. Skarżący opierając je na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (Dz. U.) związany był terminem jednego miesiąca od momentu podjęcia informacji o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Wojewoda ustalił, że Skarżący miał świadomość toczącego się postępowania w przedmiocie swego wymeldowania z pobytu stałego oraz dowiedział się o jego wyniku z kopii decyzji wydanej mu w dniu [...] kwietnia 2016 r. Na podstawie tych ustaleń Organ odmówił wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. Pismem oznaczonym datą 3 lipca 2019 r. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Wojewody o odmowie wznowienia postępowania. Postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej Minister) po rozpatrzeniu zażalenia utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W motywach swego rozstrzygnięcia Minister podzielił stanowisko Wojewody wskazując, iż Skarżący dowiedział się o decyzji o wymeldowaniu [...] kwietnia 2016 r. Podkreślił jednocześnie, że w rozpatrywanym zażaleniu Skarżący potwierdza zapoznanie się w tym dniu z decyzją. Minister podniósł też, że nie jest właściwy do rozpoznania podania o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Zdaniem Organu, w niniejszej sprawie nie wystąpiła też przesłanka do ustanowienia kuratora. Organ wskazał, że miejsce pobytu skarżącego było Organom znane, a Skarżący został przesłuchany w charakterze strony. Nie ustanowił poza tym pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym. Skargę na postanowienie Ministra wniósł D. D. i podniósł, że pozbawiono go praw w postępowaniu administracyjnym, a samo postępowanie to zostało przeprowadzone bez udziału Sądu. W kolejnym piśmie z 18 października 2019 r. podtrzymał swe zarzuty. W odpowiedzi na skargę Organ podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie nadmienić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, co oznacza, że badają, czy organ, rozstrzygając sprawę, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Przy czym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. 2019 poz. 2325 - dalej p.p.s.a.). Natomiast, zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przepis ten nie zawiera żadnych warunków wstępnych skierowania sprawy do rozpoznania w tym trybie. Przedmiot skargi mieścił się w dyspozycji cyt. przepisu, a stan sprawy został dostatecznie wyjaśniony, z uwagi na co skład orzekający nie stwierdził potrzeby skierowania jej do rozpoznania na rozprawie. Sąd rozpoznał zatem tę sprawę na posiedzeniu niejawnym. Sąd w składzie orzekającym przyjął za własne ustalenia faktyczne poczynione w toku postępowania administracyjnego, wobec czego za zbędne uznał ich ponowne przytaczanie. Co dotyczy kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia – w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy – Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Działając z urzędu nie stwierdził również istnienia wad postępowania, które winny skutkować derogowaniem zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego. Poza tym stanowisko Organów obu instancji zasługuje na aprobatę. Istota sporu w tej sprawie sprawdzała się do ustalenia, czy Skarżący zachował termin ustawowy do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego oraz czy Skarżący powołał się skutecznie na jedną z przesłanek warunkujących wszczęcie tego postępowania. Organ obowiązany jest bowiem do zbadania tych przesłanek wstępnych przed wydaniem postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania. Przesłanki warunkujące uruchomienie trybu wznowienia postępowania kształtują się różnie w zależności od tego, czy ma ono nastąpić z urzędu, czy też na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co do zasady następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). W razie, gdy wznowienie postępowania ma nastąpić na żądanie strony, podczas badania jego dopuszczalności dodatkowo trzeba brać pod uwagę: ostateczność decyzji, legitymację składającego podanie, zachowanie terminu do złożenia podania oraz wskazanie w podaniu okoliczności odpowiadającej przyczynie wznowienia postępowania (por. m. in. wyrok NSA z 12.07.2011 r., II OSK 2598/10, LEX nr 1083642). Wznowienie postępowania administracyjnego jest bowiem instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, gdy postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wadą procesowych, wyliczonych enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a. Z tego względu pierwszą czynnością jaką organ powinien podjąć w postępowaniu wznowieniowym jest ustalenie, czy w sprawie wystąpiła przesłanka wznowieniowa oraz czy zachowany został termin do złożenia wniosku. Ten etap postępowania ma kluczowe znaczenie, gdyż jego wynik determinuje późniejsze kroki podejmowane przez orzekający w sprawie organ. Uznanie, że wniosek o wznowienie nie został oparty na przesłance wskazanej w ustawie lub jest nieterminowy skutkuje brakiem możliwości ponownego merytorycznego orzekania w danej sprawie. Uznanie zaś, że przesłanka wznowieniowa istotnie wystąpiła, a termin został zachowany, otwiera drogę do merytorycznych ocen danej sprawy administracyjnej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., stanowiącym podstawę niniejszego wniosku, ciężar dowodu co do faktu, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, spoczywa na podmiocie, który wnosi o wznowienie postępowania. Podmiot brak swej winy musi udowodnić. Musi więc wykazać, że nie istnieją żadne istotne okoliczności świadczące o tym, że wiedział o decyzji, albo że z łatwością mógł i jednocześnie powinien o jej wydaniu wiedzieć. Poza tym, przy ocenie czy strona nie brała udziału w postępowaniu w sposób zawiniony, czy też niezawiniony, należy się odwoływać do obiektywnych mierników staranności, której można wymagać od strony oraz brać pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne konkretnej sprawy i na tej podstawie dokonywać ocen. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie niezachowanie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postepowania przez Skarżącego nie budzi wątpliwości. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że rozstrzygnięcie Organu II. instancji - decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. - została przekazana do Urzędu Miejskiego w P. 6 kwietnia 2016 r., gdzie została osobiście odebrana przez Skarżącego - 26 kwietnia 2016 roku, który to fakt potwierdził własnoręcznym podpisem (karty 25 i 26 akt administracyjnych). Podkreślenia przy tym wymaga, że Skarżący osobiście potwierdził w swych pismach odebranie decyzji Organu odwoławczego. Zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. termin na złożenie podania o wznowienie postepowania, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o ostateczniej decyzji kończącej postępowanie. W niniejszej sprawie ostatni dzień terminu na wniesienie podania skutecznie inicjującego postępowanie wznowieniowe przypadał zatem na [...] maja 2016 r. Wniosek Skarżącego został zaś złożony dopiero 26 czerwca 2019 r., co bezsprzecznie świadczy o uchybieniu terminowi. W orzecznictwie Sadów Administracyjnych utrwalony jest pogląd, że Strona, która uchybiła terminowi do złożenia podania, nie może skutecznie kwestionować postanowienia odmownego zarzutem zaniechania wznowienia postępowania z urzędu (por. m. in. wyrok NSA z 20.01.2012 r., I OSK 1482/11, LEX nr 1136642). Skarżący niewątpliwie zatem uchybił terminowi na złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, poza tym, wbrew swym twierdzeniom, brał udział w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, tyczącym jego wymeldowania. I tak 27 stycznia 2016 r. został on przesłuchany w charakterze strony w postępowaniu przed Organem I. instancji (k. 20 akt administracyjnych). Rozstrzygnięcie Organu I. instancji zostało mu skutecznie doręczone 8 lutego 2016 (k. 21a akt administracyjnych), a decyzję Organu odwoławczego odebrał osobiście w siedzibie Urzędu Gminy [...] - 26 kwietnia 2016 r. W protokole przesłuchania przez Organ I. instancji Skarżący wskazał ponadto, iż w tym czasie odbywał przerwę w wykonywaniu orzeczonej wobec niego kary pozbawienia wolności. Wobec tych faktów podniesiona przez Skarżącego okoliczność osadzenia go w zakładzie karnym, nie mogłaby zasługiwać na uwzględnienie w kontekście powzięcia wiedzy o wydaniu decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2016 r. Przywoływana natomiast przez Skarżącego niepełnosprawność nie przeszkodziła jego aktywnemu uczestnictwu w postępowaniu wznowieniowym, co znajduje potwierdzenie w licznych pismach kierowanych w jego toku do Organów administracji publicznej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ----------------------- 2