IV SA/Wa 2446/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją [...] z dnia [...] lipca 2013r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 6 lit. a w związku z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (j.t. Dz. U. z 2011r., Nr 264, poz. 1573 z późn. zm.) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013r., poz. 267) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatelkę U. T.M. , ur. [...] 1945r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013r. Nr [...] orzekającą o odmowie udzielenia cudzoziemce zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji podjęto w następującym stanie faktycznym sprawy: W dniu [...] sierpnia 2012r. powołując się na trwający od dnia [...].07.2004r. związek małżeński z obywatelem polskim, obywatelka U. T.M. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielanie zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2013r. Nr [...] odmówił udzielenia cudzoziemce zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wskazując, iż wobec wnioskodawczyni zachodzą przesłanki określone w art. 66 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Skarżącej zarzucono, że we wniosku o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się na pytanie w zakresie sądowej karalności na terytorium RP "kiedy, za jaki czyn, jaki zapadł wyrok i czy został wykonany?" podała następujące wyroki tj. wyrok Sądu Rejonowego w D. z dnia [...].08.2007r. sygn. akt [...] , wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia [...].03.2008r. (bez wskazania sygnatury akt) i wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia [...].05.2008r. Sygn. akt [...] natomiast zataiła czwarty wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w D. II Wydział Karny z dnia [...].09.2011r. Sygn. akt [...], którym została skazana za wykroczenie na karę grzywny w wysokości 300 zł (grzywna ta została przez nią uiszczona w dniu 12.10.2011r.). Organ uznał, że formularz wniosku o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się zawiera pola, które z punktu widzenia ustawodawcy są istotne dla prowadzonego postępowania o udzielenie zezwolenia i co do zasady warunkują kierunek prowadzonego postępowania dowodowego, zmierzającego m.in. do stwierdzenia, czy związek małżeński strony nie został zawarty dla pozoru, czy jej pobyt na terytorium Polski można uznać za nieprzerwany oraz, czy dalszy pobyt strony na terytorium Polski stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interesu Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie organu T.M. złożyła wniosek zawierający nieprawdziwe informacje w części E pkt V zatajając przed organem fakt skazania przez ww Sąd Rejonowy w D. II Wydział Karny za wykroczenie a przy tym działała w sposób świadomy i celowy. Organ wskazał ponadto, że w dniu [...].11.2012r. cudzoziemka została przesłuchana do protokołu i na pytanie o zarzut z 2011r. o czyn z art. 60 § 1 kodeksu wykroczeń - złożyła wyczerpujące wyjaśnienia, z których wynika, iż posiadała pełną świadomość w zakresie ww skazania. Wyjaśniając przyczyny nie zamieszczenia w treści wniosku informacji o wyroku z dnia [...].08.2011r. cudzoziemka zeznała: "Tak wiedziałam, ale zapomniałam. Mój mąż zapłacił mandat i już uznałam, że po sprawie. Dlatego nie wpisany został wyrok do wniosku". Od orzeczenia I instancji strona wniosła odwołanie podkreślając, że wraz z mężem nie zaakceptowała wyroku Sądu uznając je za wykroczenie, nie zaś skazanie prawomocnym wyrokiem, a orzeczona kara grzywny została uiszczona, stąd była przekonana, iż "sprawa jest załatwiona"; nie miała interesu w zatajeniu wyroku a treść jej zeznań została przetłumaczona w niewłaściwy sposób. Podała też, że wyroki zamieszczone w treści wniosku zostały odwzorowane z wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Innymi słowy skarżąca działała pod wpływem błędnej kwalifikacji prawnej uznając, że wyrok w sprawie o wykroczenie nie oznacza skazania. Organ II instancji decyzją [...] z dnia [...] lipca 2013r. utrzymał w mocy decyzję I instancji podtrzymując ustalenia i argumentację Wojewody [...] . Dodał, że decyzja o odmowie udzielenia przedmiotowego zezwolenia na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 nie jest decyzją o charakterze uznaniowym. Decyzja taka jest wydawana na podstawie ściśle sprecyzowanego przepisu prawa i organ orzekający nie ma możliwości - bez naruszenia tego prawa - wydania decyzji pozytywnej w przedmiotowej sprawie. Skargę na powyższą decyzję złożyła T.M. wskazując na uchybienia w zakresie terminów prawa administracyjnego na załatwienie sprawy, co skutkowało pozbawieniem jej prawa do złożenia w terminie wniosku na udzielenie zezwolenia na osiedlenie się. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie choć nie z przyczyn w niej wymienionych. Stosownie do postanowień art. 64 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz. U. 2011 r. Nr 264 poz. 1573) zezwolenia na osiedlenie się udziela się cudzoziemcowi, który pozostaje w związku małżeńskim, zawartym z obywatelem polskim co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku i bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywał nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 2 lata na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za nieprzerwany, gdy żadna z przerw w nim nie była dłuższa niż 6 miesięcy i nie przekroczyła łącznie 10 miesięcy w okresach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, chyba że przerwa była spowodowana: 1) wykonywaniem obowiązków zawodowych lub świadczeniem pracy poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie umowy zawartej z pracodawcą, którego siedziba znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) towarzyszeniem małżonkowi wykonującemu obowiązki zawodowe lub świadczącemu pracę w warunkach, o których mowa w pkt 1; 3) leczeniem cudzoziemca (art. 64 ust. 4 powołanej ustawy). W przedmiotowej sprawie organy administracji nie kwestionowały pozostawania skarżącej w związku małżeńskim z obywatelem polskim, nie kwestionowały także nieprzerwanego pobytu skarżącej na terenie RP w wymaganym ustawą okresie. Nie mniej wskazywały na treść art. 66 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym odmawia się cudzoziemcowi udzielenia zezwolenia na osiedlenie się jeżeli w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się złożył wniosek lub dołączył do niego dokumenty zawierające nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje. W ocenie organu II instancji powyższe regulacje należy traktować jako część katalogu przesłanek negatywnych których wystąpienie skutkuje obligatoryjnie odmową udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na osiedlenie się. Wskazano ponadto, że w toku postępowania o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się badane są wszelkie okoliczności sprawy na podstawie, których można stwierdzić, iż pobyt cudzoziemca na terytorium RP jest uzasadniony, a także te, które mogą stanowić o odmowie udzielenia wnioskowanego zezwolenia. Należy wskazać, że rację mają organy administracji wskazując, że ratio legis wprowadzenia do katalogu przesłanek negatywnych regulacji wynikającej z art. 66 ust. 1 pkt. 6 ustawy o cudzoziemcach daje podstawy do uznania, że zamiarem ustawodawcy było nie tylko uczynienie przyczynami odmowy zdarzeń prawnych o charakterze obiektywnym, ale również odwołanie się do subiektywnego nastawienia cudzoziemca do wymagań przedstawienia zgodnych z prawdą wyjaśnień na temat swojej osoby. Nie mniej w niniejszej sprawie tak rygorystyczne podejście do cudzoziemki nie miało uzasadnienia. W szczególności nie sposób zarzucić, że skarżąca zataiła prawdę, skoro na konkretnie zadane pytanie o powyższy wyrok nakazowy złożyła wyczerpujące wyjaśnienia podając szczegóły sprawy. Na uwzględnienie zasługują także jej uwagi wskazujące, że nie miała świadomości co do konieczności podawania danych odnośnie do wykroczenia a karę grzywny traktowała jak mandat. Trzeba uwzględnić, że na pytanie czy toczy się przeciwko niej postępowanie karne odpowiedziała zgodnie z prawdą, jak również zgodnie z prawdą zeznała, że wszystkie ciążące na niej należności w tym ww grzywnę w kwocie 300 zł uiściła. Pytanie o karalność na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nie wydaje się pytaniem skomplikowanym, jednak przy przyjęciu że chodzi także o karalność za wykroczenie, a także przy uwzględnieniu, że są to czyny zupełnie innej wagi, a nadto że przed laty były karane przez kolegia do spraw wykroczeń – brak precyzji w tym zakresie musiał mieć znaczenie przy ocenie wiarygodności skarżącej w kontekście oceny jej wniosku. Trzeba też uwzględnić, że odmowa udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy uzasadniona jest jedynie wówczas, gdy nieprawdziwa informacja mogła mieć znaczenie w sprawie a przy tym gdy została przekazana przez cudzoziemca ze świadomością jej nieprawdziwości. Tymczasem w sprawie skarżąca zeznała początkowo, że była karana ale nie pamięta szczegółów. Nie doszło zatem do złożenia wprost oświadczenia o nieprawdziwej treści. Skarżąca pozostaje od wielu lat w związku małżeńskim z obywatelem polskim, razem z nim mieszka, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i jednocześnie prowadzi drobną działalność handlową. To właśnie z tą działalnością wiążą się wszystkie zarzuty kierowane pod jej adresem. Nie sposób jednak nie uwzględnić wagi zarzucanych skarżącej czynów i odpowiadającej temu reakcji karnej ze strony państwa. Przywoływane przez organ I instancji w kategorii skazania wyroki nie mogły być traktowane tak jak zostało to ocenione przez ten organ. Po pierwsze skazanie za wykroczenie w sprawie [...] uległo już zatarciu i nie wymagało w ogóle podawania jakichkolwiek danych o nim. Po drugie zaś – wymienione w sprawie pozostałe wyroki były wyrokami warunkowo umarzającymi postępowanie a nie wyrokami skazującymi. Nie powinny być zatem traktowane jako wyroki określające uprzednią karalność skarżącej. Warunkowe umorzenie postępowania karnego następuje na okres próby i może zostać połączone z obowiązkami nałożonymi na sprawcę, świadczeniem pieniężnym czy środkiem karnym; nie mniej oznacza definitywną rezygnację ze skazania i karania sprawcy określonego przestępstwa, jeżeli ten w oznaczonym okresie próby swoim zachowaniem, nie dał powodów do podjęcia przeciwko niemu postępowania karnego. Z treści przepisów art. 66 k.k. i art. 67 k.k. wynika, że warunkowe umorzenie postępowania jest samoistnym środkiem probacyjnym, który nie jest związany ze skazaniem sprawcy (por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 29 sierpnia 2012 r., II KK 199/2012, LexPolonica nr 4002303, Krakowskie Zeszyty Sądowe 2012/12 poz. 18, www.sn.pl). A zatem wyrok, w którym warunkowo umorzono postępowanie karne nie ma charakteru wyroku skazującego. Gdy zaś mowa o wykroczeniu, to stosownie do art. 46 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 482) ukaranie uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary. Zatarcie karalności [skazania] oznacza oficjalne uznanie kary za niebyłą. W zależności od regulacji zatarcie karalności następuje zazwyczaj z upływem określonej liczby lat od orzeczenia bądź wykonania kary albo od przedawnienia jej wykonania. Przyjmuje się wówczas pewien rodzaj fikcji prawnej polegającej na tym, że osoba uprzednio ukarana w świetle prawa uchodzi za osobę niekaraną. Za niebyłe uważa się nie tylko "skazanie" ale także samo popełnienie przestępstwa czy wykroczenia. Oznacza to, że osoba taka właściwie we wszystkich sferach życia, tj. wobec wszystkich instytucji i osób może oświadczać, że nie była karana. Jednocześnie organy państwa nie mają podstaw prawnych do powoływania się na uprzednią "zatartą" karalność i uznawać ją za okoliczność obciążającą. Zatarcie skazania następuje z mocy samego prawa. Niesłusznie zatem organy uznały, że skarżąca była karana trzykrotnie a jednocześnie zataiła czwarte skazanie za wykroczenie. Brak pełnej świadomości prawnej u cudzoziemca w tym brak przeświadczenia o konieczności podawania danych dotyczących wykroczeń przy pytaniu o karalność - winien być traktowany z uwzględnieniem okoliczności sprawy i nie powinien być przy tym okolicznością obciążającą. Skoro orzekające w sprawie organy administracji same zamiennie traktują wyroki umarzające postępowanie karne w zakresie określonego czynu z wyrokami skazującymi i wyrokami, w zakresie których z mocy prawa nastąpiło już zatarcie skazania (a więc nieuprawnione jest jakiekolwiek odwoływanie się do nich jako okoliczności negatywnej bądź koniecznej do przedstawienia) – nie można czynić skarżącej zarzutu, że przy pytaniu o karalność nie wymieniła karalności za wykroczenie jak również zapłaconej z tego tytułu grzywny. Tym bardziej w sytuacji gdy zapytana o ww wykroczenie skarżąca przedstawiła do protokołu okoliczności sprawy. Stawiane zatem skarżącej zarzuty w zakresie zatajenia danych dotyczących karalności, w całokształcie okoliczności sprawy, a zwłaszcza twierdzeń co do obciążającej skarżącą nieznajomości prawa polskiego – nie mogły skutkować tak daleko idącymi negatywnymi dla niej konsekwencjami. Zarzucając skarżącej brak staranności przy wypełnianiu wniosku organ winien sam dochować minimum staranności przy analizie zapadłych w stosunku do niej wyroków. W szczególności nie mógł uznawać za karalność warunkowego umorzenia postępowania ani uwzględniać skazań, które uległy już zatarciu. Dokonując z omawianych przyczyn negatywnej oceny jej wniosku – organ naruszył zawarte w art. 66 ust. 1 pkt 6 lit. a przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. [art. 1 § 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.)] Przeprowadzone w tak określonych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a zatem skarga została uwzględniona. Jak wskazano - Sąd stwierdził wydanie kontrolowanej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy [por. art. 145 §1 lit. a ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – "ppsa"). Zarzuty w tym zakresie były stawiane przez skarżącą w odwołaniu od decyzji I instancji i nie zostały uwzględnione przez organ II instancji. Błędne, choć bez istotnego wpływu na wynik sprawy, były też ustalenia organu co do uprzedniej karalności skarżącej. Organ II instancji co prawda wspomniał w uzasadnieniu decyzji o zatarciu skazania jednak błędu w ustaleniach faktycznych Wojewody nie skorygował, kładąc nacisk jedynie na błąd czy też brak precyzji wnioskującej o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się. Tymczasem żądanie precyzji i staranności po stronie aplikującego winno skutkować co najmniej identyczną starannością i precyzją po stronie organu. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając w oparciu o art. 134 § 1 ppsa i art. 145 § 1 lit. a ppsa uwzględnił skargę i na podstawie art. 152 ppsa stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Rozpatrując ponownie sprawę organ winien uwzględnić uwagi Sądu w zakresie oceny wiarygodności skarżącej z zachowaniem zasady proporcjonalności odnośnie do dopuszczalnego błędu czy braku precyzji w ustaleniach organu rozpoznającego sprawę.