IV SA/Wa 2449/23

WyrokWSA w Warszawie2024-05-21

Skład orzekający: Anita Wielopolska, Jarosław Łuczaj, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, który przewiduje umorzenie z mocy prawa postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczętych po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą demokratycznego państwa prawnego, zasadą ochrony praw nabytych, zasadą ochrony interesów w toku, zasadą prawa do sądu oraz zasadą ochrony własności i prawa do odszkodowania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że art. 2 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego, w kontekście zastosowania go do sprawy, narusza zasady demokratycznego państwa prawnego, w tym zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i prawa, zasadę pewności prawa, zasadę ochrony praw nabytych i interesów w toku, a także prawo do sądu i prawo do odszkodowania. W związku z tym, zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania została uchylona.
Stan faktyczny
Wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1959 r. o odmowie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość został złożony w 2013 r. Organ administracji, powołując się na art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego, stwierdził umorzenie postępowania z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r., ponieważ wniosek został złożony po upływie 30 lat od doręczenia orzeczenia i nie został zakończony przed wejściem w życie nowelizacji. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Konstytucji RP, w tym prawa do sądu i ochrony własności, przez zastosowanie przepisów nowelizacji.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju i Inwestycji z dnia 18 sierpnia 2023 r. i zasądza od Ministra na rzecz A.D. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anita Wielopolska Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wykowski Protokolant st. ref. Agnieszka Szymańczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2024 r. sprawy ze skargi A.D. na decyzję Ministra Rozwoju i Inwestycji z dnia 18 sierpnia 2023 r., nr DO-IV.7613.8.2021.AD w przedmiocie stwierdzenia umorzenia postępowania administracyjnego z mocy prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Inwestycji na rzecz A.D. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzja z dnia 18 sierpnia 2023 r., nr DO-IV.7613.8.2021.AD, Minister Rozwoju i Technologii (dalej: Minister lub organ) stwierdził, że postępowanie z wniosku A. D. (dalej: strona lub skarżąca) oraz J. P. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] stycznia 1959 r., nr [...], uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16.09.2021 r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach: Orzeczeniem z [...] stycznia 1959 r., nr [...], Prezydium Rady Narodowej m. K. odmówiło ustalenia i przyznania na rzecz M. W. i A. W. odszkodowania za nieruchomość położoną w Krakowie przy ul. [...], wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] stycznia 1952 r., nr [...]. Pismem z 20 sierpnia 2013 r. A. D.i J. P. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności m.in. ww. orzeczenia z [...] stycznia 1959 r., nr [...] (pkt 3 wniosku). Pismem z 5 listopada 2021 r. Ministerstwo Rozwoju i Technologii poinformowało wnioskodawców, że przedmiotowe postępowanie o stwierdzenie nieważności uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. Postanowieniem z dnia 6 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 199/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. D. i J. P. na ww. pismo z 5 listopada 2021 r., wskazując w uzasadnieniu, że zwrot "umorzenie z mocy prawa" wymaga potwierdzenia odpowiednim aktem. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2022 r., I OSK 1995/22, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra Rozwoju i Technologii od ww. postanowienia. W uzasadnieniu Sąd ten całkowicie podzielił stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Po zbadaniu przedmiotowego wniosku oraz całości akt sprawy organ stwierdził, że zgodnie z art. 2 ust. 2 nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Dalej organ wskazał, że będąc związanym oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w orzeczeniu sądu – był zobowiązany zbadać przesłanki wskazane w art. 2 ust. 2 nowelizacji, powodujące umorzenie postępowania z mocy prawa, a zatem konieczne było ustalenie, czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności było zainicjowane po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia oraz czy zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ww. nowelizacji ostateczną decyzją lub postanowieniem. Z akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego postępowania wynika, że orzeczenie z [...] stycznia 1959 r., nr [...], zostało doręczone stronom w dniu 7 lutego 1959 r. (w aktach zachowały się zwrotne potwierdzenia odbioru). Tym samym termin na złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności określony w art. 2 ust. 2 nowelizacji upłynął w dniu 7 lutego 1989 r. Z akt sprawy wynika, że wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowych orzeczeń został złożony pismem z 20 sierpnia 2013 r., które wpłynęło do organu w dniu 26 sierpnia 2013 r., a więc ponad 54 lata od doręczenia orzeczenia z 29 stycznia 1959 r. Tym samym, mając na uwadze, iż postępowanie z wniosku A. D. oraz J. P.o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] stycznia 1959 r. zostało wszczęte po upływie ponad 30 lat od dnia jego doręczenia oraz okoliczność, iż przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone do dnia wejścia w życie nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. do 15 września 2021 r.), pozostając związanym oceną prawną sformułowaną w prawomocnym postanowieniu Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z 6 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 199/22, w zakresie formy zakończenia postępowania, należało stwierdzić w drodze decyzji, że przedmiotowe postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. Z decyzją tą nie zgodziła się A. D., reprezentowana przez adwokata, zaskarżając ją w całości skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zarzucając jej naruszenie przepisów prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 7 w związku z art. 8 § 1 w związku z art 12 § 1 w związku z art. 35 § 1-3 kpa w związku z art. 21 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, przez umorzenie postępowania które toczyło się od 2013 r., tj. przez 10 lat licząc od dnia wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności do dnia doręczenia zaskarżonej decyzji, a w którym organ naruszył najbardziej podstawowe zasady postępowania administracyjnego oraz terminy załatwienia sprawy. Organ nie tylko nie podjął żadnych rzeczywistych czynności mających na celu merytoryczne zakończeniem sprawy, ale i całkowicie arbitralnie zdecydował o rozdzieleniu sprawy zainicjowanej jednym wnioskiem na trzy odrębne postępowania. Postępowanie w przedmiocie oceny ważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z 1959 r. w istocie w ogóle nie zostało przeprowadzone – organ nie podjął jakichkolwiek działań mających na celu ustalenie tego, czy orzeczenie z 1959 r. było dotknięte jedną z wad nieważności określonych w art. 156 § 1 kpa. Oczywiście niezgodne z prawem zaniechania organu mają następnie być sankcjonowane przez umorzenie postępowania, którego konsekwencją jest pozbawienie strony prawa do uzyskania merytorycznej decyzji, a tym samym prawa do Sądu, a także ochrony naruszonych praw i odszkodowania za utratę własności w drodze wywłaszczenia. 2) art. 2 w związku z art. 64 ust. 2 oraz art. 21 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu nadanym im przez ustawę z dnia 11 sierpnia 2021 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2021 poz. 1491) oraz art. 2 ust. 2 tej ustawy w sytuacji, gdy jej przepisy są prima facie niezgodne z Konstytucją RP. Umorzenie "z mocy prawa" toczącego się postępowania jest naruszeniem fundamentalnych zasad konstytucyjnych, takich jak zasada pewności prawa oraz zaufania obywatela do państwa i prawa, zasada zakazu retroaktywności prawa, a także ochrony prawnej własności i innych praw majątkowych. W sprawie niniejszej konsekwencją umorzenia toczącego się od 2013 r. postępowania nieważnościowego jest odebranie skarżącej prawa do Sądu oraz uniemożliwienie otrzymania przez nią, przyznanego co do zasady jeszcze w 1952 r., odszkodowania za wywłaszczenie, którego pozbawieni zostali poprzednicy prawni skarżącej na mocy decyzji wydanych z rażącym naruszeniem prawa. W ten sposób doszło do złamania zakazu ustawowego zamykania drogi sądowej dochodzenia ochrony naruszonych praw oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP – prawa otrzymania przez wywłaszczonego właściciela słusznego odszkodowania. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] stycznia 1959 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie wydania orzeczenia z dnia [...] stycznia 1959 r. z naruszeniem prawa, a także o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 ppsa, rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zasadniczy problem w niniejszej sprawie sprowadzał się do oceny skutków ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491; dalej: ustawa nowelizująca). Art. 1 pkt 1 tej ustawy stanowi, że w Kodeksie postępowania administracyjnego wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 156 § 2 otrzymuje brzmienie: "§ 2. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne."; 2) w art. 158 dodaje się § 3 w brzmieniu: "§ 3. Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło 30 lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.". Powyższe regulacje nie budzą żadnych wątpliwości ani z punktu widzenia samej racjonalności, ani w świetle zasady trwałości decyzji ostatecznych i stanowią realizację wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., P 46/13 (OTK-A 2015/5/62), w którym stwierdzono, że art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy – jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 ze zm.; dalej: Konstytucja). Trybunał szeroko analizował konflikt między dwiema konstytucyjnymi zasadami: zasadą praworządności (gwarantowaną przez art. 2 i art. 7 Konstytucji) oraz zasadą zaufania i bezpieczeństwa prawnego (pewności prawa) i uznał, że powołany przepis nie zapewnia właściwej równowagi pomiędzy potrzebą ochrony obu tych wartości. Zakresowa i interpretacyjna formuła sentencji tego wyroku uzasadniała konieczność zmian legislacyjnych, do których doszło mocą ustawy nowelizującej. Nie ulega jednak wątpliwości, że ustawa ta nie ogranicza się do wykonania wyroku Trybunału w sprawie P 46/13 i wręcz daleko wykracza poza to orzeczenie, a jej kierunek jest sprzeczny z tym wyrokiem w aspekcie przepisu intertemporalnego. Art. 2 ustawy nowelizującej stanowi bowiem, że do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą (ust. 1), zaś postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (ust. 2). Tym samym, z dniem 16 września 2021 r., na skutek regulacji intertemporalnej wszystkie postępowania o stwierdzenie nieważności, w których oceniana była dawna decyzja, a wszczęte po upływie 30 lat od jej wydania uległy automatycznemu zakończeniu. Co więcej, takie rozwiązanie powoduje brak możliwości dochodzenia na podstawie art. 4171 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360) odszkodowania za szkody spowodowane decyzją, której zarzucano wadę nieważności, nawet jeśli w sposób ewidentny decyzja ta była nią dotknięta. Uniemożliwia bowiem stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że strona podniosła w skardze m.in. naruszenie przepisów art. 2, art. 32, art. 21 i art. 64 Konstytucji, poprzez zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu w oczywisty sposób godzącego w ochronę praw nabytych i interesów w toku przez umorzenie postępowania, jak też przez naruszenie zasady równej dla wszystkich obywateli ochrony prawa własności tym bardziej, że postępowanie zostało wszczęte w 2013 r. Ponadto, zarzucono naruszenie art. 45 Konstytucji, poprzez pozbawienie prawa strony do sądu przez umorzenie postępowania w sytuacji, gdy postępowanie toczyło się przez 10 lat, licząc od dnia wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności do dnia doręczenia zaskarżonej decyzji. Oczywiście, w niniejszym postępowaniu nie podlegał badaniu czas trwania postępowania nieważnościowego, gdyż ewentualną bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie przez niego tego postępowania strona mogła zwalczać za pomocą środków przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ppsa. Stąd też nieistone były przyczyny tak długiego procedowania przez organ. Zgodnie z art. 2 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Z tej ogólnej klauzuli wynika zasada ochrony zaufania obywateli do państwa i tworzonego przez nie prawa (zasada lojalności państwa wobec obywateli), którą łączy się z zasadą pewności prawa (zasadą bezpieczeństwa prawnego). Ponadto zasada (skutecznej) ochrony praw słusznie nabytych zakłada szczególną lojalność państwa wobec jednostki, której przyznano już określone prawa podmiotowe. Z art. 45 ust. 1 Konstytucji wynika zaś zasada prawa do sądu, a z jej art. 77 prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została wyrządzona komukolwiek przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej (ust. 1), przy czym ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw (ust. 2). Wprawdzie żadna z powyższych zasad nie ma charakteru absolutnego, ale ważenie zasad i wartości konstytucyjnych pozostających w konflikcie wymaga szczególnie starannego badania. Zauważyć też trzeba, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Cytowany przepis umożliwia sądowi rozpoznającemu konkretną sprawę badanie zgodności z Konstytucją przepisu rangi ustawowej, który – jak w niniejszym przypadku – stanowił podstawę wydania decyzji administracyjnej. Wynika to wprost z art. 8, statuującego zasady nadrzędności Konstytucji (ust. 1) i jej bezpośredniego stosowania (ust. 2). Zaznaczyć należy, że ta tak zwana rozproszona kontrola konstytucyjności prawa odnosi się jedynie do konkretnej sprawy. W jej przypadku nie dochodzi więc do wyeliminowania danego przepisu z porządku prawnego, jak ma to miejsce w odniesieniu do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, które mają charakter abstrakcyjny i powszechny. Kontrola taka prowadzi jedynie do uznania, że w okolicznościach konkretnej sprawy zachodzi sprzeczność normy prawnej wyrażonej w danym przepisie ustawy z konkretną normą rangi konstytucyjnej. Inaczej rzecz ujmując, zastosowanie przepisu ustawy w takiej sprawie pozostaje w sprzeczności z określonymi zasadami konstytucyjnymi. Tym samym dokonując takiej kontroli sąd nie wkracza w kompetencje Trybunału Konstytucyjnego, bowiem inna jest jego rola i inne skutki jego orzeczenia. W niniejszej sprawie strona żądała stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] stycznia 1959 r. o odmowie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Wniosek o stwierdzenie nieważności wpłynął do organu 26 sierpnia 2013 r. i w świetle ówcześnie obowiązujących przepisów był on prawnie dopuszczalny. Z art. 156 § 1 i 2 oraz art. 158 § 2 kpa w brzmieniu obowiązującym przed 16 września 2021 r. jednoznacznie wynikało bowiem, iż priorytetem ustawodawcy była w tym zakresie zasada praworządności, której musiała ustąpić zasada trwałości decyzji administracyjnych. Przed wejściem w życie ustawy nowelizującej podmioty prawa działały więc w uzasadnionym przekonaniu, popartym wieloletnim kształtem art. 156 i nast. kpa, że intencją ustawodawcy jest bezterminowa ochrona praw osób dotkniętych skutkami decyzji administracyjnych, obciążonych rażącymi, a więc najdalej idącymi naruszeniami prawa (odnosiło się to zwłaszcza do decyzji wydanych w okresie PRL). Ustawodawca nie narzucał tym samym dyscypliny czasowej ani organowi nadzorczemu – w kontekście dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji, czy też stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa, ani też potencjalnym wnioskodawcom – w kontekście wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności. W okolicznościach niniejszej sprawy postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji z 18 sierpnia 2023 r. trwało w sumie 13 lat i nie zakończyło się merytorycznym rozpatrzeniem wniosku, lecz umorzeniem już pod rządami ustawy nowelizującej (uchwalonej 11 sierpnia 2021 r. i obowiązującej od 16 września 2021 r.). Organ zastosował ustawę nowelizującą, czego efektem jest zaskarżona decyzja, której rezultatem jest umorzenie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o odmowie odszkodowania. Tym samym pozbawiono stronę możliwości uzyskania merytorycznego rozstrzygnięcia (bez względu na to, czy byłoby ono dla niej pozytywne, czy też negatywne), a w rezultacie ewentualnego zaskarżenia go do sądu. Przedmiotowa regulacja ustawy nowelizującej w powiązaniu z przedstawionym sposobem procedowania w niniejszej sprawie stanowi też wobec strony złamanie szeregu reguł wynikających z zasady demokratycznego państwa prawnego, w tym wprost wyrażonych w Kodeksie postępowania administracyjnego zasad budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 § 1 kpa) i pewności prawa (art. 8 § 2 kpa), a dodatkowo godzi w zasadę ochrony interesów w toku. Dlatego też w okolicznościach tej sprawy art. 2 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji, a w konsekwencji jest niezgodny z jej art. 64 ust. 1 i 2. Przyjęte rozwiązanie wobec skarżącej narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego, a także zasady wywodzone z niej i sygnalizowane wyżej, w tym w sposób oczywisty narusza w odniesieniu do niej określone w art. 8 § 1 i 2 kpa zasady zaufania do organów władzy publicznej i pewności prawa, a w efekcie prowadzi do pozbawienia jej prawa do sądu oraz naruszenia jej praw majątkowych, zaś dalszą tego konsekwencją jest pozbawienie jej ewentualnego dochodzenia odszkodowania. W ogólnym znaczeniu na problem ten zwrócono uwagę w piśmiennictwie (Wojciech Chróścielewski, "Wątpliwości dotyczące rozwiązań przyjętych w nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z 2021 r. odnoszących się do przedawnienia stwierdzenia nieważności decyzji", ZNSA 2021/5/9-26), a także jest on przedmiotem wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 28 grudnia 2021 r. do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie, że: - art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej – w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa: 1) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji; 3) jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji – przez to, że pozbawia prawnej ochrony prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygnaturą K 2/22, lecz dotychczas nie nadano jej biegu (https://trybunal.gov.pl/sprawy-w-trybunale/art/umorzenie-postepowania-administracyjnego-w-sprawie-stwierdzenia-niewaznosci-decyzji-lub-postanowienia-wszczetego-po-uplywie-trzydziestu-lat-od-dnia-doreczenia-lub-ogloszenia-decyzji-lub-postanowienia). Przy czym stosowanie rozproszonej kontroli konstytucyjności prawa wyłącza konieczność oczekiwania na rozstrzygnięcie przez Trybunał Konstytucyjny powyższego wniosku, a to z uwagi na zaznaczoną wyżej rolę Trybunału oraz skutki i zakres jego orzeczeń, które są inne w odniesieniu do sądu orzekającego w konkretnej sprawie. Sąd podziela poglądy wyrażone w powołanej publikacji, jak i we wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, stąd nie ma potrzeby przytaczania ich w całości. Z uwagi na charakter stwierdzonych uchybień i przedstawione wyżej rozważania, zbędne było odnoszenie się do innych podniesionych w skardze zagadnień. Na zakończenie Sąd zwraca uwagę, że obowiązujące przepisy ppsa nie przewidują możliwości stwierdzenia przez Sąd nieważności orzeczenia z [...] stycznia 1959 r., ewentualnie stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa. Taką możliwość ma jedynie organ administracji po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego. Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, o czym Sąd orzekł w punkcie 1. sentencji. O kosztach postępowania w punkcie 2. wyroku orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w związku z art. 202 § 2 ppsa. Na koszty te składa się uiszczony przez skarżące wpis od skargi w kwocie 200 zł, ustalony na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535), wynagrodzenie adwokata w wysokości 480 zł – zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2013 r. poz. 1964) oraz kwota 17 zł poniesiona tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa – na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz punktu IV załącznika do ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 2111).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło