IV SA/Wa 2457/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2014 r. na rozprawie sprawy ze skargi F. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie : rozpoznania wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postepowaniu p o s t a n a w i a odmówić Stowarzyszeniu K. z siedzibą w W. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Minister Spraw Wewnętrznych, decyzją z dnia [...] września 2013 r. Nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] o odmowie wydania obywatelowi [...] Panu F. G. zezwolenia na nabycie: - udziału wynoszącego 9/10 części prawa własności lokalu mieszkalnego nr [...] o powierzchni 72,10 m. kw., położonego w G., woj. [...] przy [...] w budynku nr [...] wraz z ww. udziałem w udziale wynoszącym 5184/1000000 części w częściach wspólnych budynku i urządzeniach nie służących do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz w działce gruntu na której został wniesiony budynek (działka nr [...] o powierzchni 0,4261 ha) (dla nieruchomości tej Sąd Rejonowy [...] w G. prowadzi księgę wieczystą KW nr [...]); - udziału wynoszącego 9/10 części w udziale wynoszącym 1/600 części prawa współwłasności działki nr [...] o powierzchni całkowitej 0,9549 ha, położonej w G., woj. [...] (dla nieruchomości tej Sąd Rejonowy [...] prowadzi księgę wieczystą KW nr [...]); - udziału wynoszącego 9/10 części w udziale 85/7770 w lokalu niemieszkalnym oznaczonym numerem [...] o powierzchni 3066.51 m. kw., położonym w budynku nr [...] przy [...] w G., woj. [...], tj. w hali garażowej usytuowanej w kondygnacji podziemnej budynku wraz z ww. udziałem w częściach wspólnych budynku i urządzeniach nie służących do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz ww. udziałem w działce gruntu (działka nr [...] o powierzchni 0,4261 ha) wraz z wyłącznym prawem używania części tego lokalu, tj. miejsca postojowego nr [...] i schowka gospodarczego nr [...] (dla nieruchomości tej Sąd Rejonowy [...] w G. prowadzi księgę wieczystą KW nr [...]). F. G., pismem z dnia 11 września 2013 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję. Cudzoziemiec zarzucił organowi naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz.U. z 2004 r., Nr 167, poz. 1758 ze zm.) poprzez uznanie, iż związek partnerski wg prawa [...], który zawarł z obywatelem polskim, nie stanowi więzi z Rzeczpospolitą Polską. Skarżący wskazał również na, sprzeczne z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, nierówne traktowanie i dyskryminację polegające na różnicowaniu, w zakresie nabywania nieruchomości, sytuacji [...] mieszkającej w [...], która zawarła związek małżeński wg prawa [...] z Polakiem mieszkającym w [...] i [...] mieszkającego w [...], który zawarł związek partnerski wg prawa [...] z Polakiem mieszkającym w [...]. W przedmiotowej sprawie Sąd, w dniu 29 stycznia 2014 r., wydał wyrok oddalający skargę. W toku postępowania sądowoadministracyjnego, pismem z dnia 24 marca 2014 r., stowarzyszenie K., dalej również jako "K.", wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika. Wnioskodawca podkreślił, że jest ogólnopolską organizacją pożytku publicznego działającą na rzecz równouprawnienia osób homoseksualnych, biseksualnych oraz transpłciowych, a do jego głównych zadań, zgodnie ze statutem, należy m.in. walka z dyskryminacją osób LGBT, przeciwdziałanie przejawom homofobii, bifobii oraz transfobii w społeczeństwie, a także kształtowanie postaw tolerancji. KPH podniosła, że wielokrotnie uczestniczyła, na prawach przysługujących organizacji pozarządowej, w różnego rodzaju postępowaniach sądowych dotyczących praw i wolności osób LGBT. Jako przyczynę chęci włączenia się do niniejszego postępowania podała potrzebę zapewnienia nad nim kontroli społecznej, a także zagwarantowania jak najpełniejszej realizacji konstytucyjnej zasady równego traktowania. Zdaniem stowarzyszenia zaskarżona decyzja wymaga przeprowadzenia wnikliwej kontroli, szczególnie ze względu na ryzyko wystąpienia niedopuszczalnego zróżnicowania sytuacji osób pozostających w związkach o charakterze heteroseksualnym w porównaniu do sytuacji osób pozostających w związkach o charakterze nieheteroseksualnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", udział w charakterze uczestnika postępowania sądowego może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Przepis art. 25 § 4 p.p.s.a. przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały one osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Nie jest sporne, że K. jest organizacją społeczną w rozumieniu art. 25 § 4 p.p.s.a. Jednak norma zawarta w art. 33 § 4 p.p.s.a. nakłada na sąd powinność zbadania, czy sprawa do której stowarzyszenie zgłosiło swój udział dotyczy zakresu jego statutowej działalności. Ponadto sąd administracyjny nie jest zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej z tego i tylko z tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności. Decydujące dla oceny wniosku stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w takiej sprawie jest wykazanie nie tylko tego, że sprawa dotyczy statutowej działalności organizacji społecznej, ale i tego, że za udziałem tym przemawia interes społeczny (por. postanowienia NSA: z dnia 28 września 2009r, sygn. akt li GZ 55/09; z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 182/14). W przedmiotowej sprawie skarżącym jest obywatel [...], który zawarł z obywatelem polskim nieheteroseksualny związek partnerski wg prawa [...]. W opinii cudzoziemca Minister Spraw Wewnętrznych odmówił mu udzielenia zezwolenia na nabycie wnioskowanych nieruchomości jedynie z powodu pozostawania www. związku, a zatem organ dopuścił się dyskryminacji ze względu na orientację seksualną. Wnioskująca o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu K., określiła się jako ogólnopolska organizacja pożytku publicznego działającą na rzecz równouprawnienia osób homoseksualnych, biseksualnych oraz transpłciowych, do której zadań należy m.in. walka z dyskryminacją osób LGBT (lesbijek, gejów, osób biseksualnych oraz transpłciowych), przeciwdziałanie przejawom homofobii, bifobii oraz transfobii w społeczeństwie, a także kształtowanie postaw tolerancji. Cele stowarzyszenia zostały opisane w art. 11 jego statutu i są one następujące: 1) upublicznianie dyskusji na temat problematyki osób LGBT, zwiększenie ich reprezentacji społecznej, 2) kształtowanie postaw tolerancji i przełamywanie uprzedzeń oraz stereotypów wobec tych osób, 3) kształtowanie ich pozytywnej tożsamości, 4) zniesienie w polskim systemie prawnym zapisów dyskryminujących ze względu na orientację seksualną, zgodnie z wymogami dostosowawczymi Unii Europejskiej, 5) wprowadzenie do polskiego ustawodawstwa przepisów instytucjonalizujących związki par jednopłciowych, 6) walka z dyskryminacja osób LGBT i przeciwdziałanie przejawom homofobii, bifobii i transfobii w społeczeństwie, 7) propagowanie wiedzy na temat orientacji seksualnych i tożsamości płciowych, w tym działalność wydawnicza, informatyczna, działalność związana z kulturą, rekreacją i spotem, prace badawczo-rozwojowe w dziedzinie nauk społecznych, humanistycznych i medycznych, 8) wypracowanie i wprowadzenie do obiegu publicznego dyskursu antyhomofobicznego i antytransfobicznego, wrażliwego na mechanizmy wykluczenia i stygmatyzacji, 9) działalność prozdrowotna (w tym wśród specjalistów okołozdrowotnych), w tym profilaktyka uzależnień, propagowanie wiedzy o bezpiecznym seksie oraz o infekcjach przenoszonych drogą płciową w szczególności HIV/AIDS, 10) działanie na rzecz ochrony praw człowieka i propagowanie wiedzy na ich temat, 11) działanie na rzecz ochrony praw seksualnych i reprodukcyjnych oraz propagowanie wiedzy na ich temat, 12) promowanie równego statusu płci, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, integracja społeczna, działanie na rzecz kobiet, rozwój kształcenia zawodowego, 13) organizacja pomocy psychologicznej dla osób doświadczających dyskryminacji lub nią zagrożonych, 14) organizacja pomocy prawnej dla osób doświadczających dyskryminacji lub nią zagrożonych, 15) organizacja pomocy seksuologicznej, 16) aktywizacja oraz działania wspierające na rzecz bliskich i rodzin osób homoseksualnych, biseksualnych i trans płciowych, 17) działalność na rzecz osób starszych, 18) działalność na rzecz rodzin. Do realizacji powyższych celów K. wyznaczyła sobie, w art. 12 statutu, następujące środki działania: 1) wywieranie nacisku metodą lobbingu na partie, 2) wywieranie nacisku metodami rzeczniczymi na partie, organizacje i grupy polityczne, środki masowego przekazu oraz opinię publiczną (petycje, listy otwarte do organów władzy, osób publicznych itp.), 3) tworzenie i wspieranie projektów legislacyjnych przeciwdziałających dyskryminacji ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową, 4) wspieranie i współudział w pracach naukowych dotyczących zagadnień seksualności i tożsamości płciowej, 5) organizowanie konferencji i seminariów, 6) starania na rzecz wprowadzenia zmian do programów nauczania odnośnie edukacji seksualnej w szkołach, zmierzające do usunięcia z nich treści seksistowskich, homofonicznych, bifobicznych i transfobicznych, 7) tworzenie projektów edukacyjnych kształtujących postawy tolerancji wobec osób biseksualnych, homoseksualnych i transpłciowych, propagowanie inicjatyw i działań publicznych przyczyniających się do wzrostu społecznej akceptacji dla osób LGBT, 8) publikacja raportów dotyczących dyskryminacji ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową, 9) prowadzenie działalności wydawniczej, 10) organizowanie akcji promujących rozwój kultury osób biseksualnych, homoseksualnych i trans płciowych (wystaw, festiwali sztuki filmowej i teatralnej i innych imprez kulturalnych) oraz 11) współpraca z innymi organizacjami krajowymi i zagranicznymi w zakresie równouprawnienia i przeciwdziałania dyskryminacji. K. podkreśliła, że wielokrotnie uczestniczyła, na prawach przysługujących organizacjom pozarządowym, w różnego rodzaju postępowaniach sądowych dotyczących praw i wolności osób LGBT. Ponadto stowarzyszenie prowadzi stacjonarne poradnictwo prawne i psychologiczne w W. z którego, jak twierdzi wnioskodawca, korzystały osoby LGBT zamierzające zainicjować postępowanie administracyjne lub sądowoadministracyjne, a także uczestniczące w już toczących się takich postępowaniach. W opinii Sądu żaden z powyższych celów i środków ich osiągania nie uprawnia K. do udziału w charakterze uczestnika w niniejszym postępowaniu. Zgodnie z zapisami statutu stowarzyszenie dąży do "zwiększenia społecznej reprezentacji" osób LGBT, jednakże w kontekście ogółu jego statutowych celów i metod działania wspomniana reprezentacja dotyczy jedynie uczestnictwa w dyskursie społecznym, nie zaś występowania w obronie indywidualnych praw i wolności konkretnych osób. K. powołuje się na prowadzone poradnictwo prawne. Sąd zauważa, że termin "poradnictwo" obejmuje ogół działań, których celem jest tworzenie warunków do podjęcia samodzielnych działań przez osobę na której rzecz poradnictwo jest świadczone. Wprawdzie K. przyjęła sobie za cel "organizację pomocy prawnej" (art. 11 pkt n statutu), jednakże w katalogu metod realizacji tego celu nie znalazło się uczestnictwo w postępowaniach sądowoadministracyjnych, a to zdaniem Sądu sprawia, że stowarzyszenie nie ma uprawnień do uczestnictwa w takich postępowaniach. Jak wskazano wyżej organizacja społeczna musi również wykazać, że jej uczestnictwo w postępowaniu sądowoadministracyjnym służy interesowi społecznemu. K. podniosła, że jej chęć włączenia się do niniejszego postępowania podyktowana jest potrzebą zapewnienia nad nim kontroli społecznej, a także zagwarantowania jak najpełniejszej realizacji konstytucyjnej zasady równego traktowania. Stowarzyszenie jest zdania, że zaskarżona decyzja wymaga wnikliwej kontroli, szczególnie ze względu na ryzyko wystąpienia niedopuszczalnego zróżnicowania sytuacji osób pozostających w związkach o charakterze heteroseksualnym w porównaniu do sytuacji osób pozostających w związkach o charakterze nieheteroseksualnym. Odnosząc się do tego postulatu Sąd podkreśla, że istotnie, podstawowym celem możliwości uczestniczenia organizacji społecznych w postępowaniach sądowoadministracyjnych, jest zapewnienie nad tymi postępowaniami kontroli społecznej, co równocześnie ma służyć interesowi społecznemu. Pojęcie interesu społecznego nie zostało ustawowo zdefiniowane i jako pojęcie niedookreślone wymaga każdorazowego badania w kontekście danej sprawy. Mieści ono w sobie zmieniającą się kompozycję różnorodnych wartości określonego społeczeństwa w określonym czasie. Niewątpliwie do wartości współczesnego społeczeństwa polskiego należy konstytucyjna zasada równego traktowania. Powinnością zatem organizacji społecznej, pragnącej uczestniczyć w postępowaniu sądowoadministracyjnym badającym działanie organu, któremu zarzuca się dyskryminację, jest określenie jakie działania przeciwdziałające nierównemu traktowaniu zamierza podejmować w ramach postępowania sądowoadministracyjnego oraz w jaki sposób mogłyby one przyczynić się do ochrony interesu społecznego. K. nie zawarła takiego określenia w swoim wniosku * Ponadto w ocenie Sądu przyjęcie za K., że postępowanie wymaga nadzoru organizacji społecznej z uwagi na dyskryminujący charakter przyjętej przez organ (a następnie Sąd) podstawy rozstrzygnięcia byłoby równoznaczne z uznaniem przez Sąd, że istotnie doszło do dyskryminacji. Takiego rodzaju argumentacja jest nieuprawniona, ponieważ sąd orzekał na podstawie przepisów obowiązującego prawa, a powodem odmowy udzielenia zgony na nabycie nieruchomości nie był, jak wywodzi wnioskujący, charakter związku łączącego skarżącego z obywatelem polskim – co zostało wskazane w uzasadnieniu wyroku. W świetle prawa polskiego związek partnerski i związek małżeński nie są tożsamymi instytucjami. Równocześnie Sąd stoi na stanowisku, że w sprawie ze skargi F. G. społeczna kontrola jest skutecznie zapewniona. Do udziału w postępowaniu, na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r., została dopuszczona H., znana ze swej szerokiej działalności przeciw jakimkolwiek formom dyskryminacji i nierównego traktowania. Ponadto skargę kasacyjną od wyroku z dnia 29 stycznia 2014 r. wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich, będący naczelnym organem państwa polskiego dbającym o przestrzeganie praw i wolności gwarantowanych konstytucyjnie. Sprawia to, iż przedmiotowe postępowanie jest bacznie obserwowane przez niezależny czynnik zarówno państwowy jak i społeczny. Uczestnictwo K. w niniejszym postępowaniu nie należy do zadań statutowych stowarzyszenia. Wnioskodawca nie wykazał również, aby miało ono służyć interesowi społecznemu. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.