IV SA/Wa 2472/23
WyrokWSA w Warszawie2024-05-27
Skład orzekający: Katarzyna Golat, Monika Barszcz, Aneta Żak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy niewykonanie nasadzeń zastępczych drzew zgodnie z wszystkimi parametrami określonymi w zezwoleniu na usunięcie drzew, w tym obwodem pnia, skutkuje przeliczeniem opłaty za usunięcie drzew zgodnie z art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody, nawet jeśli nasadzenia zachowały żywotność i w jakimś stopniu kompensują uszczerbek przyrodniczy?Ratio decidendi
Niewykonanie nasadzeń zastępczych drzew zgodnie z każdym z parametrów określonych w zezwoleniu, w tym obwodem pnia, stanowi podstawę do proporcjonalnego przeliczenia opłaty za usunięcie drzew na podstawie art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody. Przepis ten nie różnicuje odstępstw od warunków zezwolenia w zależności od stopnia naruszenia, a każdy rodzaj niezgodności, w tym dotyczący parametrów dendrometrycznych, jest podstawą do zastosowania tego przepisu. Cel instytucji nasadzeń zastępczych, jakim jest kompensacja przyrodnicza, wymaga uwzględnienia wszystkich warunków zezwolenia, w tym obwodu pnia, który wpływa na szybkość osiągnięcia przez drzewo rozmiarów pozwalających na pełną kompensację środowiskową.Stan faktyczny
Zakład Gospodarowania Nieruchomościami uzyskał zezwolenie na usunięcie drzew, z obowiązkiem wykonania nasadzeń zastępczych o określonych parametrach, w tym obwodzie pnia. Po upływie terminu nasadzeń, organ stwierdził, że 5 z 11 nasadzonych drzew miało mniejszy obwód pnia niż wymagany. W związku z tym, Marszałek Województwa zobowiązał Zakład do wpłaty części opłaty za usunięcie drzew, umarzając pozostałą kwotę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Zakład zaskarżył decyzję SKO, podnosząc zarzuty dotyczące wadliwości doręczenia, braku legitymacji procesowej, błędnego ustalenia stanu faktycznego oraz naruszenia celu instytucji nasadzeń zastępczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Golat Sędziowie sędzia WSA Monika Barszcz (spr.) asesor WSA Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi miasta [...] – Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 września 2023 r., nr KOC/3573/Oś/23 w przedmiocie zobowiązania do wpłaty części opłaty za usunięcie drzew oddala skargę.
Skarga dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (SKO) z dnia 28 września 2023 r., nr KOC/3573/Oś/23 utrzymującej w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2023 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w [...] (Zakład Gospodarowania Nieruchomościami, skarżący, Zakład, strona) do wpłaty części należności w kwocie 159.347,83 zł tytułem opłaty określonej w pkt 4 decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2017 r. za usunięcie łącznie 11 szt. drzew oraz w przedmiocie umorzenia części należności w kwocie 573.652,17 zł z tytułu ww. opłaty.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. zezwolił Zakładowi na usunięcie z terenu nieruchomości przy ul. [...] (działka nr [...] z obrębu [...]) w Warszawie 11 sztuk drzew, za które naliczona została opłata w kwocie 733.000 zł.
Powyższa decyzja została zmieniona decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., w której Marszałek Województwa [...] w pkt 2a wskazał, że materiał do nasadzeń zastępczych powinien być wyrośnięty, o obwodach pni na wysokości 1 m wynoszących co najmniej 16 cm. Wybrane do nasadzeń miejsca powinny być wolne od infrastruktury podziemnej, odpowiadać wymaganiom gatunku i umożliwiać drzewom prawidłowy rozwój. Nasadzenia należy wykonać zgodnie ze sztuką ogrodniczą, a zasadzone drzewa winny zostać zabezpieczone przed uszkodzeniami mechanicznymi przez opalikowanie.
Pismem z dnia 17 lutego 2023 r. Marszałek Województwa [...] zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie umorzenia opłaty za usunięcie drzew wskazanych w ww. decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. W toku postępowania wyjaśniającego w dniu 3 marca 2023 r. przeprowadzono oględziny, z czego sporządzono protokół oraz wykonano dokumentację zdjęciową. Z protokołu wynika, że 5 sztuk drzew na wysokości 1 m od gruntu nie ma pni o obwodzie 16 cm.
Poczynione ustalenia przekazano Zakładowi oraz wezwano do złożenia wyjaśnień w pismach z dnia 10 marca 2023 r. i 3 kwietnia 2023 r.
W odpowiedzi pismem z dnia 28 marca 2023 r. Zakład wyjaśnił, że wszystkie nasadzenia zastępcze zostały wykonane zgodnie ze sztuką ogrodniczą, zabezpieczone przed uszkodzeniami mechanicznymi przez opalikowanie i poddawane były zabiegom ogrodniczym.
W dniu 12 kwietnia 2023 r. ponownie przeprowadzono czynności z oględzin, które potwierdziły wcześniejsze ustalenia.
Decyzją z dnia [...] maja 2023 r., nr [...], Marszałek Województwa [...], w pkt 1 zobowiązał Zakład do wypłaty części należności w kwocie 159.347,83 zł z tytułu opłaty wynoszącej 733.000 zł, określonej w pkt 4 decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., zmienionej decyzjami z dnia [...] sierpnia 2017 r., z dnia [...] listopada 2017 r. i z dnia [...] kwietnia 2018 r., za usunięcie łącznie 11 sztuk drzew z terenu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (dz. nr [...] z obrębu [...]), będącej własnością [...]; pobraniu podlega proporcjonalna część opłaty w związku z niewykonaniem zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzew 5 sztuk nasadzeń zastępczych drzew; w pkt 2 umorzył Zakładowi należność w kwocie 573.652,17 zł z tytułu ww. opłaty.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Zakład podnosząc, że prowadzi on bieżącą działalność w ramach osobowości prawnej właściciela nieruchomości, tj. [...], co mogło mieć wpływ na wynik sprawy w zakresie nałożenia decyzją obowiązków na podmiot, który nie może być stroną w postępowaniu. Zarzucono też błędne uznanie przez organ, że strona nie wywiązała się z obowiązków nałożonych przez organ w zakresie nasadzeń zastępczych.
SKO działające na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r., poz. 775 tj.), dalej: "K.p.a." oraz art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. 2018 r., poz. 570 tj.) orzekło na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że zgodnie z art. 84 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2023 r., poz. 1336 tj.), dalej: "ustawa o ochronie przyrody", "u.o.p.", w przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych. Stosownie do art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody w przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3, lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem.
Odwołując się do orzecznictwa SKO wskazało m.in., że art. 84 ust. 7 u.o.p. wyraźnie odnosi wykonane nasadzenia do treści decyzji, nie pozostawiając jej adresatom pola do interpretacji sposobu ich wykonania. W konsekwencji więc, decyzja wydawana w oparciu o art. 84 ust. 7 u.o.p. ma charakter związany, gdyż organ bada jedynie wykonanie nasadzeń zgodnie z zezwoleniem - w każdym aspekcie wskazanym w tym zezwoleniu.
Organ wskazał, że w treści decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sposób wyraźny określono parametry nasadzeń zastępczych w postaci obwodu wynoszącego 16 cm na wysokości jednego metra każdego drzewa. Przeprowadzone przez organ I instancji czynności wykazały, że w odniesieniu do 5 sztuk drzew ten parametr nie został spełniony, dlatego też obowiązkiem organu było naliczenie przedmiotowej opłaty. Obliczenia te zostały przeprowadzone przez organ w sposób prawidłowy.
Organ podkreślił, że powierzenie wykonania tego zadania przez Zakład innemu podmiotowi nie zwalnia z dostosowania się do nałożonych decyzją obowiązków.
SKO odniosło się także do zarzutu skarżącego dot. braku przymiotu strony.
Skargę na powyższą decyzję wniósł Zakład Gospodarowania Nieruchomościami. W skardze zarzucono naruszenie:
- art. 40 § 2 zdanie pierwsze K.p.a przez doręczenie decyzji SKO z dnia 28 września 2023 r. na adres skarżącego, pomimo że Zakład ustanowił pełnomocnika w osobie radcy prawnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie wydania decyzji niefunkcjonującej w obrocie,
art. 15 w związku z art. 28 K.p.a. przez pominięcie zarzutu braku legitymacji Zakładu do występowania w sprawie w charakterze strony i bezkrytyczne przyjęcie, że taką legitymację posiada, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy w zakresie prowadzenia postępowania w stosunku do podmiotu, który nie może być stroną w sprawie,
art. 6, 7, 11, 77 § 1 w związku z art. 107 § 3 i art. 15 K.p.a. przez brak uzasadnienia odmowy uznania za trafny zarzutu sformułowanego w odwołaniu co do okoliczności, że strona nie wywiązała się z obowiązków nałożonych przez organ w zakresie nasadzeń zastępczych, gdzie Zakład podniósł, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż zrealizowane prace świadczą o osiągnięciu kompensacji przyrodniczej, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie nałożenia obowiązku zapłaty kwoty nienależnej i wydaniu rozstrzygnięcia sprzecznego z funkcją art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody.
W skardze wniesiono o uchylenie decyzji SKO z dnia 28 września 2023 r. w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2023 r. w części (pkt 1 sentencji).
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w toku postępowania przed organami obu instancji skarżącego reprezentował pełnomocnik w osobie radcy prawnego. Do chwili wystosowania skargi decyzja SKO nie została doręczona na adres pełnomocnika. Decyzję doręczono jedynie na adres Zakładu. Odwołując się do glosy do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego (7) z 7 marca 2022 r., sygn. akt: I FPS 4/21 (Monitor Podatkowy, Kiełbowski M., Zażalenie nie konwaliduje wadliwego doręczenia postanowienia, 2022) wskazano, że: "Orzeczenie NSA należy uznać za wyjątkowo wręcz trafne. Poza argumentacją przytoczoną już przez sąd warte podkreślenia jest odniesienie do odpowiedniego ujęcia sprawiedliwości proceduralnej, którą uchwała w podjętym kształcie zapewnia. W takim bowiem przypadku, jak wynika z sentencji uchwały, wszystkie strony traktowane będą jednakowo i skuteczność podejmowanych wobec nich czynności organów administracji nie będzie warunkowana działaniami samych stron. W odmiennym przypadku bowiem wadliwe doręczenie istotnego bez wątpienia rozstrzygnięcia, jakim jest rygor natychmiastowej wykonalności nadany decyzji podatkowej, byłoby konwalidowane w wyniku nie działań organu, który naprawiałby w jakiś sposób swój błąd proceduralny, ale poprzez działanie strony, dla której w wielu przypadkach wniesienie zażalenia na taki rygor jest absolutnie konieczne z uwagi na skutki, które wywiera i bez oglądania się na ewentualne wadliwe jego doręczenie. Praktyka pokazuje bowiem, że w wielu przypadkach także wadliwie doręczane decyzje czy postanowienia są egzekwowane (na ten problem zresztą także zwraca uwagę NSA w komentowanej uchwale, w pkt 6.3.7 uzasadnienia, wskazując, że po doręczeniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności wierzyciel od razu może zainicjować postępowanie egzekucyjne celem wyegzekwowania obowiązku wynikającego z nieostatecznej decyzji, co z kolei wywołać może również daleko idące skutki materialnoprawne) tak długo, jak nie zostanie ich wykonalność wstrzymana lub nie zostaną uchylone następnie w administracyjnym lub sądowo-administracyjnym toku instancji. Przemawia za rozstrzygnięciem zatem również ukształtowana w orzecznictwie i powołana w treści uchwały zasada zakazująca organowi przerzucania skutków swoich błędów na stronę postępowania. Także, w mojej ocenie i wbrew zawężonej w stosunku do sformułowanego pytania prawnego sentencji komentowanej uchwały, pogląd ten należy odnosić szerzej - do nieskuteczności innych doręczeń skierowanych wadliwie do strony zamiast do ustanowionego pełnomocnika, zatem z naruszeniem art. 142 § 2 OrdPU lub art. 40 § 2 K.p.a. W żadnym zasadniczo przypadku nie należy bowiem doprowadzać do konwalidacji wadliwego działania organu administracji, tylko dlatego że strona - chroniąc się przed potencjalnie niekorzystnymi skutkami danego aktu - wnosi w tym zakresie zażalenie. Tego typu zażalenie winno być uwzględniane właściwie już na etapie autokontroli (por. art. 226 § 1 OrdPU oraz art. 132 § 1 K.p.a., ewentualnie w związku z art. 144 K.p.a. w przypadku zażaleń), aby niezwłocznie usuwać akty wadliwie doręczone, jedynie pozornie funkcjonujące w obrocie prawnym (Co podsumował NSA także w pkt 6.3.8 uzasadnienia omawianej uchwały: Brak skutecznego doręczenia powoduje, że nie powstają żadne skutki materialnoprawne ani procesowe będące następstwem prawidłowego doręczenia. W szczególności postanowienie nie wchodzi do obrotu prawnego w rozumieniu art. 212 OrdPU w zw. z art. 219 OrdPU. Nie rozpoczyna swojego biegu termin do wniesienia środka zaskarżenia. Organ podatkowy nie może konwalidować tej wadliwej czynności. Zobowiązany jest jedynie do ponowienia czynności doręczenia postanowienia ustanowionemu pełnomocnikowi)".
Zdaniem skarżącego wbrew zamierzeniom ustawodawcy pozostaje sytuacja, w której przedmiotem egzekucji administracyjnej jest opłata nałożona w drodze aktu pozornego, tj. faktycznie niepozostającego w obrocie na skutek wadliwości jego doręczenia.
Zakład podniósł w odwołaniu, że nie może być adresatem decyzji wydawanej w trybie przepisów o postępowaniu administracyjnym [tak: postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2021 r. zapadłe w sprawie o sygn. I SA/WA 1288/19 (niepubl.) oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadłe w sprawie I SA/Wa 1290/19 (niepubl.)]. Stanowisko to potwierdzone zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny - sprawy zawisły odpowiednio za sygn. akt: I OSK 284/22 (niepubl.) i I OSK 295/22 (niepubl.). Wbrew ustaleniom organu Zakład nie jest właściwy w sprawie będącej przedmiotem sporu, albowiem pozostaje jedynie jednostką budżetową, która korzysta w obrocie z osobowości prawnej [...], wykonując nadane mu uprawnienia mocą statutu. Do tego zarzutu organ odwoławczy w zasadzie nie odniósł się, co narusza art. 15 K.p.a. W myśl orzecznictwa: "Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji (art. 138 w związku z art. 144 K.p.a. i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 z późn. zm.)".
Skarżący stwierdził, że jak wskazano w odwołaniu, [...] proces realizacji decyzji powierzyło profesjonaliście w obrocie, tj. spółce prowadzonej pod firmą A. sp. z o.o. Wobec tego wyłączona jest wina strony w braku realizacji nałożonych na niego obowiązków, co w kontekście całokształtu sprawy daje podstawy do uznania, że poglądy organów są wyrazem subiektywnej oceny niepopartej pełną analizą materiału dowodowego.
Zakład wskazał, że celem systemu ochrony przyrody przyjętym przez racjonalnego ustawodawcę jest sublimacja drzewostanu, co w niniejszej sprawie zostało osiągnięte. Organy obu instancji powinny, zdaniem skarżącego, dokonać analizy czy został osiągnięty rudymentarny cel nasadzeń zastępczych, tj. kompensacja przyrodnicza. Jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 grudnia 2020 r., II SA/Go 337/20: "Przepis art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody stanowi, że w przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3, lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem. Należy jednak zauważyć, że mimo, iż zasadą jest ponoszenie opłat za usunięcie drzew lub krzewów naliczanych w zezwoleniu na usunięcie (art. 84 ust. 1 i 2 ustawy), to jednak w przypadku uzależnienia wydania zezwolenia od wykonania nasadzeń zastępczych i odroczenia terminu uiszczenia opłaty (art. 84 ust. 3 ustawy) na pierwszy plan wysuwa się cel w postaci przyznania prymatu kompensacji przyrodniczej, mającej skutkować zastąpieniem wycinanych drzew lub krzewów nowymi nasadzeniami. Pod pojęciem kompensacji przyrodniczej w przypadku wycinki drzew należy bowiem w szczególności rozumieć dokonanie ponownego zadrzewienia lub utworzenia skupień roślinności prowadzących do przywrócenia równowagi przyrodniczej na danym terenie, wyrównania szkód dokonanych w środowisku przez realizację przedsięwzięcia i zachowaniu walorów krajobrazowych. Jest rzeczą oczywistą, że nałożone na dany podmiot obowiązki związane z kompensacją przyrodniczą muszą być proporcjonalne do jego działań, uprzedniej ingerencji w środowisko. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela dominujące w tym zakresie w orzecznictwie sądowym stanowisko, że precyzyjne ustalenie warunków dokonania nasadzeń zastępczych ma znaczenie dla możliwości ich wykonania, a tym samym dla stwierdzenia właściwej kompensacji przyrodniczej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2015 r., II OSK 1516/13). Mimo, że organ wydający zezwolenie dysponuje w tym zakresie luzem decyzyjnym (w postaci możliwości określenia miejsca nasadzeń, liczby drzew lub wielkość powierzchni krzewów, minimalnego obwodu pni drzew na wysokości 100 cm lub minimalnego wieku krzewów, gatunku lub odmiany drzew lub krzewów oraz terminu wykonania nasadzeń - art. 83d ust. 2 ustawy) oraz mimo możliwości ubiegania się przez podmiot zobowiązany przed upływem terminu wykonana nasadzeń zastępczych w trybie art. 155 K.p.a. o zmianę decyzji w zakresie sposobu wykonania tych nasadzeń, nie sposób nie zauważyć, że przepis art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody nie uwzględnia w pełni specyfiki niewykonania nasadzeń zastępczych. W niniejszej sprawie nasuwa się pytanie, czy w przypadku, gdy podmiot zobowiązany do dokonania nasadzeń następczych zamiast wymaganych przez organ nasadzeń dwóch klonów polnych odmiany kulistej dokonał nasadzenia dwóch klonów zwyczajnych, nie został osiągnięty podstawowy cel tych nasadzeń, tj. wspomniana wyżej kompensacja przyrodnicza, a jeżeli tak, to w jakim stopniu, czy należy to traktować na równi z brakiem dokonania nasadzeń, czy też brakiem zachowania żywotności nasadzeń z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości. Brak takiego rozróżnienia, przeliczenie opłaty i obciążenie obowiązkiem jej uiszczenia strony, tak jak w niniejszej sprawie, ma charakter wyłącznie fiskalny, a jak już wyżej wskazano, nie taki cel przyświeca regulacji art. 84 ust. 3-7 ustawy o ochronie przyrody. Przeliczenie ma bowiem swoje racjonalne uzasadnienie, jeżeli jakaś część przewidzianych nasadzeń nie została w ogóle wykonana lub została wykonana z rażącym naruszeniem wymogów zezwolenia, a tym samym uniemożliwiło osiągnięcie głównego celu, jakim jest kompensacja przyrodnicza".
Zdaniem strony skarżącej zaniechanie w tej materii jest niedopuszczalnym instrumentalnym interpretowaniem ustawy z wyłączeniem jej celu jaki legł u podstaw intencji racjonalnego ustawodawcy. Tymczasem, sięgając do definicji legalnej kompensacji przyrodniczej, skarżący podnosi, że jest to zespół działań obejmujących w szczególności roboty budowlane, roboty ziemne, rekultywację gleby, zalesianie, zadrzewianie lub tworzenie skupień roślinności, prowadzących do przywrócenia równowagi przyrodniczej lub tworzenie skupień roślinności, prowadzących do przywrócenia równowagi przyrodniczej na danym terenie, wyrównania szkód dokonanych w środowisku przez realizację przedsięwzięcia i zachowanie walorów krajobrazowych (por. art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska). Wobec tego organy obu instancji, przed wydaniem decyzji, powinny zbadać w sposób dokładny i rzetelny, czy kompensacja została osiągnięta, a skoro dowody - jak w niniejszej sprawie - wskazują, że funkcja ustawy została zachowana, to nakładanie opłaty w zaskarżonej wysokości nosi znamiona kreowania obowiązku o cechach świadczenia nienależnego. Przy tym podkreślenia wymaga fakt, że nie znajduje podstawy prawnej praktyka określania rodzaju (gatunku) i cech drzew w ramach nasadzeń zastępczych, a wydanie orzeczenia w tym zakresie - wbrew przepisowi prawa - stanowi o nieuzasadnionym rozszerzeniu granic przyznanego uznania administracyjnego (tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 marca 2013 r., II SA/Bd 29/13). Decyzje godzą w zasadę praworządności, prawdy obiektywnej, a nade wszystko w zasadę przekonywania, która powinna być wprowadzona w czyn przez właściwe uzasadnienie decyzji, albowiem motywy każdej z nich, czemu uchybiono w sposób rażący, muszą być zredagowane w sposób należyty. Rozstrzygnięcie powinno wskazywać zasadność wszystkich przesłanek faktycznych i prawnych, którymi organ administracyjny kierował się przy załatwianiu sprawy.
Według skarżącego organ drugiej instancji, wbrew zasadzie dwuinstancyjności postępowania, ogranicza się w części merytorycznej do lapidarnej tezy, że obliczenia dotyczące parametrów nasadzonych drzew zostały dokonane prawidłowo. Organ nie wyjaśnia przy tym, jakie przesłanki legły u podstaw sformułowania tego twierdzenia.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.) - dalej P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja SKO z dnia 28 września 2023 r. nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego.
Sądowej kontroli, dokonywanej z punktu widzenia legalności danego aktu administracyjnego, poddano w niniejszej sprawie decyzję SKO w przedmiocie zobowiązania skarżącego Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami do wpłaty części opłaty za usunięcie 11 szt. drzew.
Podstawą prawną rozstrzygnięć organów była ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1336).
Zgodnie z art. 84 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, która jest naliczana w zezwoleniu na wycinkę i pobierana przez organ właściwy do wydania tego zezwolenia. W myśl zaś ust. 3 w przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych. Natomiast ust. 7 omawianego przepisu stanowi, że w przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3, lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem.
Z powyższego wynika, że w przypadku odroczenia terminu płatności konieczne jest powrócenie do sprawy opłaty za usunięcie drzew i krzewów po upływie terminu odroczenia, w celu ustalenia, czy nałożony obowiązek został wykonany, a jeśli tak, to czy przesadzone lub nasadzone zastępczo drzewa lub krzewy zachowały żywotność, a jeśli nie, to z jakiej przyczyny. Zarazem jednak ustawodawca przesądził, że w przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych zgodnie z zezwoleniem następuje pobranie opłaty ustalonej w zezwoleniu. Opłata jest przy tym przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 885/20).
W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma wyjaśnienie zakresu pojęcia dokonania nasadzeń zgodnie z zezwoleniem. Jak wynika bowiem z okoliczności sprawy, które nie są przedmiotem sporu, w zakreślonym terminie Zakład dokonał nasadzeń wymaganej ilości drzew, odpowiednich gatunków, które to nasadzenia zachowały żywotność. Jednakże, w odniesieniu do 5 sztuk drzew organ stwierdził nasadzenie drzew w obwodach mniejszych, niż określone w zezwoleniu.
Powyższe kwestie były już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych, w szczególności - tak jak wskazał organ - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Sąd rozważania te w pełni podziela i przyjmuje jako własne. Wskazać w tym względzie należy, że dokonując oceny, czy takie odstępstwo aktualizuje obowiązek przeliczenia odroczonej opłaty za wycięcie drzew, czy też nie, należy mieć na uwadze nie tylko literalną treść przepisu, ale także cel wprowadzenia instytucji nasadzeń zastępczych (tak jak tego oczekuje skarżący). Mając na uwadze w pierwszej kolejności treść art. 84 ust. 7 u.o.p. należy stwierdzić, że przepis ten mówi o niezgodności wykonania nasadzeń zgodnie z zezwoleniem. Przepis ten nie różnicuje więc odstępstw od warunków określonych w zezwoleniu w zależności od stopnia naruszenia, zatem za zasadne uznać trzeba twierdzenie, iż chodzi tu o każdego rodzaju niezgodność - co do miejsca dokonania nasadzeń (konkretnej działki), gatunków drzew, ich ilości czy wreszcie parametrów, takich jak wiek czy obwód pnia drzewa. Wskazanie tego typu danych w decyzji jest dążeniem do zapewnienia jej wykonalności i pozwala usunąć wątpliwości przy ocenie realizacji decyzji. Zatem to organ wydający zezwolenie określa warunki nasadzeń zastępczych i w przepisach prawa brak jest podstaw do późniejszego dokonywania zmiany treści tego obowiązku, w szczególności samodzielnie przez zobowiązanego, czy poprzez akceptację takiego odstępstwa przez organ weryfikujący nasadzenia (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt II OSK 169/14). W konsekwencji więc, decyzja wydawana w oparciu o art. 84 ust. 7 u.o.p. ma charakter związany, gdyż organ bada jedynie wykonanie nasadzeń zgodnie z zezwoleniem - w każdym aspekcie wskazanym w tym zezwoleniu. Po drugie, jak wskazano, w tego rodzaju sprawach należy mieć na uwadze cel i istotę instytucji nasadzeń zastępczych. Nie budzi bowiem wątpliwości, że takie nasadzenia mają stanowić kompensację za poniesiony uszczerbek w środowisku, do którego doszło na skutek usunięcia drzew. Jak wskazuje się w doktrynie, w procesie wydawania zezwolenia na wycięcie drzew lub krzewów, należy uwzględniać wynikającą z art. 5 Konstytucji RP zasadę zrównoważonego rozwoju, a jej elementem jest właśnie obowiązek dokonania nasadzeń następczych. W tym zakresie bierze się pod uwagę rodzaj zmian, jakie zajdą w środowisku na skutek usunięcia konkretnych drzew lub krzewów (por. K. Gruszecki, Realizacja zrównoważonego rozwoju środowiska ("nasadzenia zastępcze"), Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 5-6[14-15]/2007, s. 38-39). W konsekwencji uwzględnienia ww. kwestii, organ w zezwoleniu dokonuje określenia warunków wycinki i odroczenia opłaty, zatem to analiza zezwolenia odpowiada na pytanie, jakiego rodzaju działania, nasadzenia, pozwolą zrekompensować uszczerbek w środowisku, a wszelkie odstępstwa w tym zakresie należy oceniać jako brak takiej kompensacji. Istotnym elementem wpływającym na ową kompensację jest niewątpliwie obwód pnia drzewa nasadzanego zastępczo, albowiem od jego wielkości zależy nie tylko żywotność nasadzenia, ale również to, jak szybko drzewo będzie mogło zastąpić drzewa wycięte i pełnić dla środowiska taką samą funkcję. Natomiast szybka wymiana wyciętego drzewa na nowe jest szczególnie istotna na terenach miejskich, gdzie obszary zieleni są wciąż ograniczane, a do tego roślinność narażona jest na szereg szkodliwych czynników, które wpływają na ich zdrowie i tym samym żywotność w długoletniej perspektywie. Dlatego też nie można uznać, że określenie w zezwoleniu parametru dendrometrycznego jakim jest obwód pnia drzewa nasadzanego nie ma znaczenia dla skuteczności nasadzeń. Przeciwnie, organ w zezwoleniu podaje określony obwód z konkretnych powodów, gdyż drzewo o określonym pniu będzie odporniejsze na czynniki szkodliwe, niż sadzonka o mniejszym pniu i tym samym szybciej osiągnie takie rozmiary, które pozwolą na pełną kompensację środowiskową. Wreszcie, za twierdzeniem, że także określony w zezwoleniu parametr obwodu pnia drzewa nasadzanego winien być zrealizowany w trakcie nasadzeń bez odstępstw, przemawia uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 2656, Sejm VII kadencji). W uzasadnieniu tym za nasadzenia niezgodne z zezwoleniem uznano np. nasadzenia mniejsze lub innego gatunku, co świadczy o tym, że w ocenie ustawodawcy każdy z elementów zezwolenia ma znaczenie dla realizacji celu nasadzeń zastępczych, jakim jest kompensacja środowiskowa. Powyższe prowadzi do wniosku, że dokonując oceny realizacji nasadzeń zgodnie z zezwoleniem w kontekście proporcjonalnego przeliczenia odroczonej opłaty za wycinkę, należy badać każdy z warunków określonych w tym zezwoleniu, w tym wskazany obwód pnia drzewa nasadzanego na odpowiedniej wysokości. Natomiast każde odstępstwo stanowić będzie przesłankę do zastosowania art. 84 ust. 7 u.o.p. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 885/20 i cytowane tam poglądy z orzecznictwa i doktryny).
W okolicznościach niniejszej sprawy, w zezwoleniu z dnia [...] lipca 2017 r. zmienionym decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Marszałek Województwa [...] nakazał, że materiał do nasadzeń zastępczych powinien być wyrośnięty, o obwodach pni na wysokości 1 m wynoszących co najmniej 16 cm. Z niekwestionowanych na etapie postępowania administracyjnego ustaleń organu wynika natomiast, że Zakład dokonał nasadzeń 5 sztuk drzew, w których na wysokości 1 m od gruntu nie ma pni o obwodzie 16 cm, czyli obwody pni okazały się w tym przypadku mniejsze. Nie ulega zatem wątpliwości, że strona nie wykonała nasadzeń zgodnie z zezwoleniem w zakresie istotnego parametru dendrometrycznego. Nie ma przy tym znaczenia, że owe nasadzenia zachowały żywotność, skoro kompensacja środowiskowa wymagała posadzenia drzew o określonych obwodach pni. Mimo więc posadzenia drzew odpowiedniego gatunku, lecz o istotnie mniejszych parametrach, działania te w rzeczywistości tylko pozornie kompensują uszczerbek w środowisku, gdyż osiągnięcie przez nasadzenia parametrów istotnych środowiskowo będzie wydłużone w czasie w stosunku do dokonania nasadzeń o odpowiednich obwodach pni ustalonych przez Marszałka Województwa.
Przy tym nie można podzielić poglądu Zakładu, powołującego się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 grudnia 2020 r., II SA/Go 337/20, że nie każda niezgodność skutkuje obowiązkiem przeliczenia opłaty. Jak bowiem wskazano, takiego rozróżnia nie sposób wywodzić z treści art. 84 ust. 7 u.o.p. oraz przepis ten nie uwzględnia w pełni specyfiki niewykonania nasadzeń zastępczych. Zdaniem Sądu choć można zaakceptować dalszą tezę ww. wyroku - że każdy wypadek wymaga wnikliwej zindywidualizowanej oceny, to jednak stan faktyczny niniejszej sprawy i stan zaistniały w powołanym wyroku są odmienne. W ww. sprawie zobowiązani w dwóch przypadkach na piętnaście dokonali nasadzenia drzew innej odmiany przy zachowaniu wymaganego gatunku, tymczasem w niniejszej sprawie występuje różnica między obwodami pni drzew nasadzonych, a tymi określonymi w zezwoleniu z dnia [...] lipca 2017 r. (1 i 1,5 cm), co niewątpliwie ma znaczenie tak dla oceny kompensacji takich nasadzeń dla uszczerbku w środowisku, jak i dla kwestii postępowania wyjaśniającego wskazanego w tymże wyroku.
Z przedstawionych wyżej względów Sąd za zasadne uznał działania organów polegające na zastosowaniu art. 84 ust. 7 u.o.p i dokonaniu przeliczenia opłaty za wycięcie drzew proporcjonalnie do zakresu nasadzeń zrealizowanych niezgodnie z zezwoleniem z dnia [...]2017 r., zmienionym decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. W takiej bowiem sytuacji, konieczne jest zapewnienie środków finansowych na kompensację zmian w środowisku, jakie powstały na skutek działalności podmiotu zobowiązanego (por. K. Gruszecki, art. 84 (w:) K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2020), a które to zmiany nie zostały zrekompensowane "fizycznie" poprzez dokonane przez ten podmiot właściwe nasadzenia.
Podobnie w przypadku przywołanego przez stronę skarżącą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 29/13 oraz wskazanej tam tezy, że orzeczenie organu o nałożeniu obowiązku dokonania nasadzenia zastępczego może sprowadzać się jedynie do wyszczególnionego w art. 83 ust. 3 u.o.p. elementu - tj. związanego z określeniem ilości drzew (lub krzewów), które mają być nasadzone. Wskazać należy, że wyrok ten dotyczył zupełnie innej sprawy, tj. decyzji w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew. Argumenty więc podnoszone w tym względzie nie mogły odnieść zamierzonego skutku, gdyż niniejsza sprawa dotyczy decyzji wydanej na następnym etapie postępowania, dot. weryfikacji, czy wydane zezwolenie jest w prawidłowy sposób realizowane, a nie na etapie wydania tego zezwolenia.
Z powyższych względów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia pkt 3 zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 6, 7, 11, 77 § 1 w związku z art. 107 § 3 i art. 15 K.p.a. i wydaniu rozstrzygnięcia sprzecznego z funkcją art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody.
Sąd zauważa, że w uzasadnieniu decyzji na str. 3 SKO wskazało na związany charakter decyzji wydanej na podstawie art. 84 ust. 7 ustawy oraz na brak spełnienia parametrów nasadzeń zastępczych, co jest wyjaśnieniem zasadniczych przyczyn rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie oraz zawiera odniesienie do argumentu strony o zrealizowaniu prac i osiągnięciu kompensacji przyrodniczej. Wbrew twierdzeniom skargi organ wziął pod uwagę cel, jaki przyświeca regulacji art. 84 ust. 3-7 ustawy.
Zauważenia wymaga, że bez znaczenia w niniejszej sprawie jest to, iż proces realizacji decyzji powierzono profesjonaliście, wobec tego wyłączona jest wina strony w braku realizacji nałożonych na niego obowiązków. Sąd podkreśla, że art. 84 ust. 7 ustawy nie uzależnia wydania przedmiotowej decyzji od poniesienia winy w braku odpowiedniej realizacji nałożonych na skarżącego obowiązków. Odpowiedzialność wynikająca z tego przepisu nie jest tożsama np. z odpowiedzialnością karną. Prawidłowo w tym względzie SKO wskazało na str. 3 decyzji, że powierzenie prac innemu podmiotowi nie zwalnia Zakładu z nałożonych nań obowiązków. Poza tym nie można stwierdzić, że skarżący nie ponosi odpowiedzialności za działania innego podmiotu w niniejszej sprawie, gdyż Zakład odpowiada za wybór podmiotu, który miał dokonać za niego przedmiotowych nasadzeń.
Wbrew twierdzeniom skargi organ dokonał całościowej analizy materiału sprawy oraz dokonał jego obiektywnej oceny opartej na prawidłowym i wystarczającym materiale dowodowym. W tym miejscu przypomnieć należy, że w dniu 3 marca 2023 r. przeprowadzono oględziny, z czego sporządzono protokół oraz wykonano dokumentację zdjęciową. Z protokołu wynika, że 5 sztuk drzew gatunku głóg na wysokości 1 m od gruntu nie ma pni o obwodzie 16 cm, tylko odpowiednio 14 i 14,5 cm. W dniu 12 kwietnia 2023 r. ponownie przeprowadzono czynności z oględzin, które potwierdziły wcześniejsze ustalenia.
W odniesieniu do zarzutu nr 1 dotyczącego naruszenia art. 40 § 2 zdanie pierwsze K.p.a przez doręczenie decyzji SKO z dnia 28 września 2023 r. na adres skarżącego, pomimo że Zakład ustanowił pełnomocnika wyjaśnić należy, że w orzecznictwie wskazuje się, iż celem normy zawartej w art. 40 § 2 K.p.a. nakazującej doręczenie decyzji pełnomocnikowi, wówczas gdy został on ustanowiony, jest zwolnienie strony z obowiązku osobistego prowadzenia sprawy. Wskazuje się przy tym, że ocena skutków pominięcia pełnomocnika w sprawie w każdym przypadku zależy natomiast od okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu wpływu tego uchybienia na treść rozstrzygnięcia. W sytuacji, gdy wadliwość doręczenia nie powoduje żadnych ujemnych konsekwencji dla strony, a zwłaszcza nie pozbawia jej możliwości skorzystania ze środków zaskarżenia, brak jest podstaw do eliminowania decyzji z obrotu prawnego wyłącznie z powyższego powodu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 września 2023 r., II SAB/Po 50/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 669/23). Powyższy pogląd tut. Sąd przyjmuje za własny.
Rację ma organ, że w niniejszej sprawie powyższe uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. Decyzja została doręczona stronie postępowania, która przekazała tę decyzję pełnomocnikowi, a ten zaś w ustawowym terminie decyzję zaskarżył do sądu administracyjnego.
W odniesieniu do pkt nr 2 (zarzut naruszenia art. 15 w związku z art. 28 K.p.a.), wbrew twierdzeniom skargi, organ w swoim uzasadnieniu nie pominął zarzutu dotyczącego braku legitymacji Zakładu do występowania w sprawie w charakterze strony. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odniósł się do powyższego. SKO na str. 4 decyzji wskazało, że zgodnie z art. 29 K.p.a. stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Uchwałą nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. przekształcono zakład budżetowy [...] pod nazwą "Zarząd Budynków Komunalnych [...]" w jednostkę budżetową [...] pod nazwą "Zakład Gospodarowania Nieruchomościami [...]". Zgodnie z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2023 r" poz. 1270 tj.) jednostkami budżetowymi są jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych nieposiadające osobowości prawnej, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Jednostka budżetowa działa na podstawie statutu określającego w szczególności jej nazwę, siedzibę i przedmiot działalności. Stosownie do § 3 ust. 1 lit. b Statutu, stanowiącym załącznik do ww. Uchwały nr [...], zadaniem Zakładu jest gospodarowanie w granicach zwykłego zarządu, w sposób i na zasadach określonych przepisami prawa oraz ustaleniami organów [...] powierzonym zasobem nieruchomości [...]. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami [...] jest zatem jednostką budżetową [...] nieposiadającą osobowości prawnej, której powierzone zostały zadania związane m.in. z gospodarowaniem powierzonym zasobem nieruchomości [...]. Nie ulega więc wątpliwości, że Zakład jest stroną tego postępowania, posiada interes prawny, jak również obowiązki wynikające z przepisów prawa, o których była mowa powyżej.
Sąd powyższe stanowisko organu w pełni podziela, jednocześnie zauważa, że skarżący był stroną postępowania w przypadku wydania decyzji poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji, tj. decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2017 r. zezwalającej Zakładowi Gospodarowania Nieruchomościami [...] na usunięcie z terenu nieruchomości przy ul. [...] (działka nr [...] z obrębu [...]) w W. 11 sztuk drzew, za które naliczona została opłata w kwocie 733.000 zł, jak również decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r. zmieniającej tę decyzję. Brak jest więc podstaw do kwestionowania legitymacji skarżącego na niniejszym etapie postępowania.
W odniesieniu do przytoczonego stanowiska z orzecznictwa WSA i NSA w sprawach o sygn. akt I SA/WA 1288/19, I SA/Wa 1290/19, I OSK 284/22 i I OSK 295/22 Sąd zauważa, że dotyczy ono zupełnie innych zagadnień. W postanowieniach tych rozważano, czy Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w [...] może być uczestnikiem postępowania prowadzonego przed sądem administracyjnym w sprawie dot. decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji i wydania decyzji z naruszeniem prawa. Sąd wówczas stwierdził, że zgłosić udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym może tylko ten podmiot, który ma zdolność sądową, czyli zdolność do występowania jako strona w postępowaniu sądowym. Zgodnie z art. 25 § 1 P.p.s.a. zdolność sądową posiadają osoby fizyczne i osoby prawne. Jednostka budżetowa gminy nie posiada osobowości prawnej. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w [...] nie posiadając zdolności sadowej i tym samym nie mogąc uczestniczyć jako strona w postępowaniu przed sądem administracyjnym, nie może skutecznie złożyć wniosku o dopuszczenie jej do udziału w sprawie na prawach strony.
W niniejszej sprawie organ prawidłowo zbadał, czy skarżący ma przymiot strony w postępowaniu rozważając tę kwestię w kontekście art. 29 K.p.a. i art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, a nie jak wyżej – w kontekście przepisów P.p.s.a.
Sąd zauważa jednocześnie, że w uzasadnieniu wskazanych wyżej postanowień WSA Sąd potwierdził, że Zakład Gospodarowania Nieruchomościami [...] jest jednostką budżetową [...], co wynika z § 1 Statutu Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami [...] stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Rady miasta [...] z [...] grudnia 2004 r. w sprawie przekształcenia zakładu budżetowego [...] pod nazwą "Zarząd Budynków Komunalnych "[...]"" w jednostkę budżetową [...] pod nazwą "Zakład Gospodarowania Nieruchomościami [...]". Przywołał w tym względzie także art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 305), według którego jednostkami budżetowymi są jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych nieposiadające osobowości prawnej, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego.
Podsumowując, zdaniem Sądu prowadząc postępowanie zakończone przedmiotowym rozstrzygnięciem organy działały zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w sposób bezsporny ustalono stan faktyczny, tj. zakres obowiązku nasadzeń i jego realizację oraz wzięły pod uwagę nie tylko treść art. 87 ust. 7 ustawy, ale także cel instytucji nasadzeń zastępczych i powiązanego z nią przeliczenia opłaty za wycięcie drzew. Także uzasadnienie wydanych decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 K.p.a., gdyż organy w sposób jasny wskazały przyczyny swojego rozstrzygnięcia, co umożliwiało przeprowadzenie sądowej kontroli.
Wobec wykazania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie doszło do uwzględnienia skargi. W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 151 P.p.s.a. - oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło