IV SA/Wa 2515/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E.P. i E.G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków postanawia odmówić przyznania prawa pomocy E.P. (dalej "wnioskodawczyni") w toku postępowania w sprawie ze skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2014 r. zwróciła się do Sądu z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód miesięczny netto z tytułu emerytury w wysokości 1850 zł. Wymieniła następujące wydatki miesięczne: czynsz – 870 zł, prąd – 180 zł, woda 90 zł, gaz – 120 zł, leki 160 zł, rehabilitacja zdrowotna – 140 zł. Zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2015 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku poprzez: a) nadesłanie wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy (z historią rachunku), b) nadesłanie dokumentu potwierdzającego wysokość świadczenia emerytalnego - na przykład odcinków wypłaty świadczenia z ostatnich miesięcy, bądź kopii decyzji właściwego organu emerytalno-rentowego o przyznaniu tego świadczenia, c) udokumentowanie wydatków ponoszonych na utrzymanie miesięczne (np. kopii faktur, rachunków), d) złożenie oświadczenia jaki skarżąca ma tytuł prawny do lokalu, w którym mieszka (tj. czy jest właścicielem, współwłaścicielem, najemcą – jeżeli tak należy nadesłać kopię umowy najmu), e) przedłożenie kopii dokumentów (rachunków) wskazujących wysokość stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją mieszkania (czynsz), opłat za gaz i energię oraz dokumentów wskazujących wysokość innych stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, W piśmie z dnia 21 grudnia 2015 r., stanowiącym odpowiedź na ww. wezwanie, wnioskodawczyni oświadczyła, że: - nie posiada rachunków i kont bankowych; - dokument potwierdzający wysokość świadczenia emerytalnego może wydać ZUS tylko na wyraźne polecenie Sądu; - znaczne kwoty przeznacza na leki i leczenie, ponieważ jest osobą schorowaną - wraz z mężem ok. 30 lat temu byli członkami spółdzielni mieszkaniowej, obecnie jest wspólnota i "w tym zakresie występujemy jako współwłaściciele – użytkowania wieczystego"; - opłaty wynoszą: mieszkanie – 700 zł, gaz - 200 zł, prąd – 300 zł, wyżywienie – 400 zł, leki – 800 zł, lekarze specjaliści – 500 zł. Wnioskodawczyni nie dołączyła żadnych dokumentów do przedmiotowego pisma, oświadczyła jedynie, że dokumenty może przedstawić "na posiedzeniu jawnym". Rozpoznając wniosek, zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącej, która nie dopełniła w sposób należyty ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżąca, będąc na podstawie art. 255 P.p.s.a., wezwana do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów, nie wykonała tego wezwania w sposób prawidłowy. Jak wynika z deklaracji wnioskodawczyni uzyskuje świadczenie emerytalne w wysokości 1850 zł netto. We wniosku na urzędowym formularzu PPF wskazała wydatki – bez uwzględnienia wydatków na wyżywienie - w łącznej kwocie 1560 zł (czynsz – 870 zł, prąd – 180 zł, woda 90 zł, gaz – 120 zł, leki 160 zł, rehabilitacja zdrowotna – 140 zł). Wnioskodawczyni została wezwana do udokumentowania tych wydatków, jednak tego nie uczyniła, natomiast w piśmie z dnia 21 grudnia 2015 r. ponownie wymieniła wydatki miesięczne – wyższe niż wskazane na formularzu PPF – w łącznej kwocie 2900 zł (czynsz – 700, gaz 200, energia elektryczna – 300 zł, wyżywienie – 400zł, leki – 800 zł, lekarze specjaliści – 500 zł) i oświadczyła, że musi pożyczać pieniądze od rodziny. Ponadto we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wnioskodawczyni nie wskazała, że posiada jakąkolwiek nieruchomość (dom, mieszkanie). Tymczasem z treści oświadczenia z dnia 21 grudnia 2015 r. można wywnioskować, że skarżąca jest użytkownikiem wieczystym mieszkania we wspólnocie mieszkaniowej (brak danych dotyczących wielkości mieszkania). W ocenie referendarza sądowego przedstawione przez wnioskodawczynię informacje i oświadczenia zawarte na urzędowym formularzu PPF n i w piśmie z dnia 21 grudnia 2015 r. nie są spójne. Wnioskodawczyni wezwana do udokumentowania wydatków, tego nie uczyniła, zamiast tego podała znacznie wyższą sumę wydatków, w szczególności na leki (na formularzu była to kwota 120 zł – w piśmie z 21grudnia 2015 r. – 800 zł) gaz (na formularzu – 120 zł, w piśmie z 21 grudnia 2015 r. 200 zł) energię elektryczną (na formularzu – 180 z, w piśmie z 21 grudnia 2015 r. – 300 zł). W tej sytuacji, bez możliwości zapoznania się z dokumentami potwierdzającymi wysokość comiesięcznych wydatków skarżącej, trudno jest o rzetelną analizę jej sytuacji majątkowej i jej możliwości płatniczych. Należy jeszcze raz podkreślić, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy wyłącznie ocenia złożone przez stronę oświadczenia i dokumenty. Jeżeli wnioskodawca, pomimo wezwania, nie przedstawia oświadczeń czy dokumentów, na podstawie których można by precyzyjnie ustalić, jakimi środkami aktualnie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania, to należy uznać, że nie wykazał przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.