IV SA/Wa 2551/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. F. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanawia: 1). zwolnić skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł., 2) w pozostałym zakresie odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, 3) ustanowić dla skarżącego radcę prawnego z urzędu, o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.. Wnioskiem, który wpłynął do Sądu w dniu 14 grudnia 2012 r. skarżący J. F. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na opisane w sentencji rozstrzygnięcia postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona złożyła w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu (200 zł.), po upływie terminu do jego uiszczenia. Skarżący oświadczył, że jest właścicielem domu drewnianego w remoncie, w którym zajmuje pokój o powierzchni 44 m² oraz budynku gospodarczego w budowie. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest emerytura w wysokości 1057 zł brutto (900 zł netto) miesięcznie oraz dieta, którą pobiera za udział w sesjach rady gminy i komisjach tej rady (skarżący jest radnym gminy S.) w wysokości ok. 700 zł. netto miesięcznie. Wśród kosztów niezbędnego utrzymania skarżący wymienił wydatki na pożywienie (zakup posiłków w barze "[...]" w S.) – 690 zł. miesięcznie, lekarstwa – około 200 zł; telefon komórkowy – około 70 zł; gaz, energię elektryczną, wodę i ścieki – około 230 zł; dojazdy do lekarzy specjalistów w B. – 300 zł; bilety autobusowe i korespondencja pocztowa Stowarzyszenia [...] z siedzibą w S. – 80 zł. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący dołączył: decyzję ZUS z dnia [...] marca 2012 r. o ustaleniu wysokości zrewaloryzowanej emerytury, dokumentację medyczną stanu zdrowia, faktury za zakup lekarstw na kwotę ok. 70 zł. oraz wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank Spółdzielczy w B. – Oddział w S. za okres 21 maja – 9 sierpnia 2012 r. Z dokumentu tego wynika, ze skarżący na rachunku nie posiada oszczędności (skarżący oświadczył, że rachunek prowadzi wyłącznie w celu zmniejszenia wydatków z tytułu dokonywanych opłat, nie gromadzi zaś na nim dochodów, a jedynie wpłaca określone kwoty celem dokonania przelewu). Stwierdzono, co następuje: J. F. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcę prawnego z urzędu, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Powinien zatem uprawdopodobnić, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. Nr 270). W złożonym oświadczeniu wnioskodawca wykazał, że osiąga dochód miesięczny w kwocie około 1.600 zł netto, w tym 900 zł uzyskiwane z tytułu emerytury oraz 700 zł tytułem diety radnego. Podał, że wydatki miesięczne wznoszą średnio 1570 zł. miesięcznie. Przedstawiona we wniosku sytuacja rodzinna i majątkowa uzasadnia zwolnienie strony od części pełnej wysokości mogących wystąpić w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Skarżący uzyskuje dochody w stałej wysokości (dotyczy emerytury), zaś nie wszystkie ze wskazanych przez niego wydatków mają charakter niezbędny (np. koszty działania Stowarzyszenia). Dlatego też ewentualne poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych w wysokości 100 zł (równowartość połowy wpisu sądowego) nie spowoduje obniżenia poziomu jego życia. Ta postać zwolnienia, stanowi częściowe zmniejszenie początkowego ciężaru opłat i wydatków sądowych. Przyznane w sentencji niniejszego postanowienia zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że poza kwotą 100 zł, wnioskujący nie będzie zobowiązany do uiszczenia jakichkolwiek opłat i wydatków sądowych w granicach niniejszej sprawy. Należy zauważyć, że inne koszty sądowe, które skarżący musiałby potencjalnie ponieść w przedmiotowej sprawie sprowadzają się zasadniczo do kosztów opłat kancelaryjnych (przy czym opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku wynosi 100 zł), ewentualnie do kosztu wpisu od skargi kasacyjnej, który w tej sprawie wyniesie również 100 zł. Postępowanie w sprawie prawa pomocy wolne jest zaś od opłat sądowych (art. 261 p.p.s.a.). Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 1 - 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.