IV SA/Wa 2552/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2008 r. sprawy ze skargi R. na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej z dnia (...) sierpnia 2006 r. nr (...) w przedmiocie opuszczenia polskich obszarów morskich I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Ministra Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącego R. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Minister Gospodarki Morskiej , na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną przez [...] decyzję Dyrektora Urzędu Morskiego w G. z dnia [...] czerwca 2006 r. nakazującą opuszczenie polskich obszarów morskich przez statek [...].. W uzasadnieniu decyzji Minister Gospodarki Morskiej podał, iż statek [...] bandery [...] został przyholowany do Portu P. w G. w dniu 26 lutego 2006 r., w celu przeprowadzenia remontu polegającego m.in. na usunięciu jego elementów azbestowych. Organ wskazał, iż w dniu 13 stycznia 2006 r. pomiędzy armatorem, a [...] . została zawarta umowa o użytkowanie części nabrzeża przy P. Portu P. w G. oraz dzierżawy określonych gruntów i obiektów na okres jednego roku. Przeprowadzona w dniu 28 lutego 2006 r. inspekcja statku, dokonana przez komisję powołaną przez Dyrektora Urzędu Morskiego w G. wraz z przedstawicielami Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska nie stwierdziła obecności odpadów na statku, ani luźnego materiału mogącego stanowić odpad azbestowy. Wskazano również, iż w piśmie z dnia 21 kwietnia 2006 r. agent statku [...] poinformował kapitanat Portu G. o zamiarze zabudowania części rufowej statku pomieszczeniami socjalnymi, ulokowania na statku 11 kontenerów i dokonania czynności inwentaryzacyjnych, instalacji oświetlenia tymczasowego w miejscach przyszłej pracy oraz ustawieniu pomostów i rusztowań. Następnie, pismem z dnia 25 kwietnia 2006 r. kapitan portu poinformował agenta statku, że nie wyraża zgody na załadunek sprzętu do celów remontowych, zaś w dniu 26 kwietnia 2006 r. Dyrektor Urzędu Morskiego zezwolił na przystąpienie do prac przygotowawczych, związanych z planowaną renowacją statku. Przeprowadzona kolejna - w dniu 27 kwietnia 2006 r. przez funkcjonariuszy Morskiego Oddziału Straży Granicznej wraz z przedstawicielami Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, kontrola ujawniła, iż na statku znajduje się ok. 500 metrów sześciennych odpadów azbestowych, które nie zostały zgłoszone przed Sygn. akt IV SA/Wa 2552/07 wejściem statku do portu, do czego - w ocenie organu - zobowiązany był kapitan statku. Następna kontrola, przeprowadzona w dniu 9 czerwca 2006 r. wykazała obecność na pokładzie statku [...] pięciu kontenerów oraz zabudowę części rufowej. Organ podał, iż kontenery zostały dostarczone w dniach 19, 25 i 31 maja 2006 r. w celach magazynowo - biurowych, zaś zabudowa rufy statku wykonana została dla załogi i członków nadzoru. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 Główny Inspektor Ochrony Środowiska nakazał armatorowi statku [...] odesłanie do kraju wysyłki tj. do [...] 500 m 3 odpadów wwiezionych bez zgłoszenia, zawierających lub zanieczyszczonych azbestem znajdująca się na pokładzie statku, w terminie do dnia 15 lipca 2006 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Dyrektor Urzędu Morskiego w G. nakazał kapitanowi statku [...] oraz armatorowi statku - przedsiębiorstwu [...] opuszczenie polskich obszarów morskich do dnia 10 lipca 2006 r., nadając wyżej wymienionej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Organ wskazał, iż decyzja została uzasadniona koniecznością umożliwienia bezpiecznego wykonania decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2006 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. nakazującą armatorowi odesłanie do kraju wysyłki odpadów wwiezionych bez zgłoszenia. W rozważaniach prawnych zaskarżonej decyzji Minister Gospodarki Morskiej stwierdził , iż w dniu 26 lutego 2006 r. na pokładzie [...] zostało nielegalnie wwiezione do Polski 500 m 3 odpadów zanieczyszczonych azbestem. Zdaniem organu naruszono przy tym art. 10 ust. 1 ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki. Organ podał także, że odpady azbestowe zostały umieszczone w pomieszczeniach, które nie są przeznaczone do magazynowania substancji tego rodzaju i normalnie nie podlegają inspekcji służb granicznych. Organ podkreślił, iż kapitan statku oraz pracownicy już w trakcie holowania statku do Polski mieli świadomość umieszczenia odpadów na statku, co - w ocenie organu - zostało wykazane zeznaniami świadków, zawartymi w protokole z dnia 5 maja 2006 r. Świadkowie wskazali na przeprowadzenie prac remontowych [...] Sygn. akt IV SA/Wa 2552/07 w trakcie postoju w Porcie G. oraz na wcześniejsze wykonanie prac mających zapobiec pyleniu azbestu na statku, co w połączeniu z informacjami raportu oddziaływania na środowisko, przedstawionego przez armatora wskazuje na istnienie - w ocenie organu - zagrożenia. Ponadto organ powołał się na raport oddziaływania na środowisko dla [...] obejmujący operację usuwania materiałów na bazie azbestu, z dnia 25 marca 2006 r., w którym stwierdzono, że w wielu miejscach powłoka zabezpieczająca nie wiąże się na trwałe z podłożem, resztki izolacji azbestowej można znaleźć także w sąsiedztwie zabezpieczonych przewodów, natomiast na całym pokładzie leżały rozrzucone, oderwane resztki niebieskiego azbestu. Zdaniem Ministra Gospodarki Morskiej już samo nielegalne wwiezienie i składowanie odpadów na obszarach Rzeczypospolitej Polskiej bez posiadania stosownych zezwoleń powoduje zagrożenie zanieczyszczeniem, gdyż nie ma pewności, że sposób składowania i postępowania z odpadami spełnia wymagania w tym zakresie. Organ podał, że wydzierżawienie pirsu, przy którym zacumowany jest statek na okres roku w celu przeprowadzenia remontu statku pozostaje w sprzeczności z deklaracją, iż remont statku miał być przeprowadzony w innym miejscu. Ponadto zarzucono armatorowi, iż dążył do wykonania remontu bez zapewnienia spełnienia koniecznych wymogów prawnych w zakresie ochrony środowiska i prawa budowlanego. W ocenie Ministra Gospodarki Morskiej, tego rodzaju działania stanowią zagrożenie zanieczyszczenia obszarów morskich, które w znacznej części są wyznaczone jako obszar Natura 2000. Minister podkreślił, iż istotą wydanego przez Dyrektora Urzędu Morskiego w G. nakazu opuszczenia przez statek polskich obszarów morskich jest usunięcie stanu zagrożenia środowiska, które wynika nie z zamiaru przeprowadzenia remontu, ale z niezgodnego z prawem wprowadzenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 500 m 3 odpadów azbestowych i dalszego postępowania poważnie naruszającego - w ocenie organu - prawne normy gwarantujące bezpieczeństwo środowiska naturalnego. W ocenie organu zaistniały w sprawie stan faktyczny dawał podstawy do wydania nakazu opuszczenia polskich obszarów morskich przez statek [...] , na podstawie art. 21 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 16 marca 1995 r. Sygn. akt IV SA/Wa 2552/07 o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki (Dz. U. z 2006 r., nr 99, poz. 692). Załoga statku przed wejściem do portu miała świadomość posiadania odpadów azbestowych, które nie zostały zgłoszone, co potwierdził właściciel statku w piśmie z dnia 28 kwietnia 2006 r., jak i przedstawiciel właściciela [...] w piśmie z dnia 12 maja 2006 r. Organ stwierdził także, iż w sprawie nie miało miejsca naruszenie zasady eksterytorialności. Składowanie odpadów azbestowych w pomieszczeniach statku służących do przechowywania żywności wskazuje natomiast - zdaniem organu -na ich ukrywanie, gdyż miejscem właściwym do składowania materiałów są ładownie statku. Orzeczenie o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności zostało wydane z uwagi na poważne, w ocenie organu, zagrożenie zanieczyszczeniem polskich obszarów morskich oraz groźbę dla zdrowia ludzkiego. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył [...] , reprezentowany przez profesjonalnych pełnomocników, wnosząc o jej uchylenie, względnie o stwierdzenie jej nieważności lub stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o objęcie rozpoznaniem decyzji Dyrektora Urzędu Morskiego w G. z dnia [...] czerwca 2006 r. Skarżący zarzucił decyzji błąd w ustaleniach faktycznych, będących podstawą rozstrzygnięcia, a polegający na przyjęciu, że podczas wpływania statku [...] do portu nie zgłoszono posiadania odpadów azbestowych, nieustalenie czy znajdujące się na pokładzie statku odpady azbestowe stanowią realne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, środowiska i polskiego obszaru morskiego. Skarżący zarzucił, iż organ nie odniósł się do przedstawionych raportów oceny oddziaływania na środowisko i pomiarów powietrza, jak również bezpodstawnie przyjął, że samo wwiezienie i składowanie odpadów na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej bez posiadania zezwoleń powoduje zagrożenie zanieczyszczeniem oraz błędnie przyjął, że na statku prowadzone są prace remontowe, bez uzyskania zgody odpowiednich podmiotów. Strona podkreśliła, że zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki (Dz. U. Sygn. akt IV SA/Wa 2552/07 z 2006 r., nr 99, poz. 692), nakaz opuszczenia polskich obszarów morskich skierowany może być jedynie do kapitana statku, a tymczasem w sprawie taki obowiązek został nałożony na armatora statku, zatem adresat decyzji był nieprawidłowy. W uzasadnieniu zarzutów dotyczących nieprawidłowości w ustaleniach faktycznych skarżący wskazał, iż azbest nigdy nie został załadowany na statek, gdyż są to jedynie wymontowane elementy służące poprzednio, jako wbudowana w statek struktura izolacyjna i przeciwpożarowa. Nie był to zatem ładunek i nie miał być w Polsce wyładowany. Skarżący podniósł również, iż organ nie poczynił ustaleń, czy znajdujące się na pokładzie statku odpady azbestowe stanowią realne zagrożenie dla życia i zdrowa ludzi bądź dla środowiska. Pominięcie przez organ w tym aspekcie raportów oceny oddziaływania na środowisko i pomiarów powietrza w zakresie posiadanych odpadów nie daje - w ocenie skarżącego - podstaw do zastosowania środków przewidzianych w art. 21 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki. W skardze stwierdzono, że zaniechanie dokonania analizy wskazanych okoliczności uniemożliwia ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia. Skarżący podał także, iż na statku nie prowadzono prac remontowych, wykonano jedynie prace przygotowawcze, związane z planowaną renowacją statku. W jego ocenie, świadomość załogi i kapitana statku w zakresie posiadania odpadów w chwili zawinięcia do portu jest bez znaczenia dla oceny rzeczywistego zagrożenia wynikającego z posiadania odpadów. Skarżący zarzucił również rażące naruszenie prawa materialnego, które miało - w jego ocenie - wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 21 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez dowolne zastosowanie sankcji i błędne przyjęcie, że istnieje zagrożenie zanieczyszczania polskich obszarów morskich, co spowodowało wydanie decyzji o nakazie opuszczenia polskich obszarów morskich. Ponadto zarzucono brak jakiegokolwiek odniesienia się czy wystarczającym byłoby zastosowanie łagodniejszego środka. W uzasadnieniu powyższego zarzutu skarżący wskazał, iż w sprawie nie zachodzi sytuacja zanieczyszczenia lub zagrożenia zanieczyszczeniem polskiego obszaru morskiego, bowiem wskazana okoliczność nie została w żaden sposób wykazana Sygn. akt IV SA/Wa 2552/07 przez organ. Brak jest jakiegokolwiek dokumentu bądź analizy stwierdzającej, że istnieje stan zagrażający zanieczyszczeniem na tym obszarze. Skarżący powołał się przy tym na ekspertyzę posiadaną przez armatora, w której stwierdzono, że azbest zgromadzony na statku, planowane prace remontowe oraz ewentualne przeładowanie odpadów nie zagrażają środowisku naturalnemu. Ponadto podniesiono, że na statku obowiązują specjalne procedury postępowania, dotyczące postępowania z azbestem. Odnosząc się do argumentu organu, iż decyzja ma na celu wykonanie decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska skarżący podniósł, iż obie decyzje Głównego Inspektora Ochrony Środowiska mają byt niezwiązany ze skarżoną w niniejszej sprawie decyzją. W ocenie strony, wykonanie orzeczenia innego organu nie może być powodem wydania decyzji skarżonej w niniejszej sprawie. W skardze zarzucono również, że zachowanie kapitana statku, polegające na niezgłoszeniu azbestu nie może być przesłanką zastosowania sankcji z art. 21 ust. 2 pkt. 1 ustawy o zanieczyszczaniu morza przez statki, natomiast brak uzyskania przez armatora stosownych zezwoleń nie może - zdaniem skarżącego - uprawniać Dyrektora Urzędu Morskiego do nakazania opuszczenia przez statek polskich obszarów morskich, bowiem kwestia ta podlega kompetencji organów ochrony środowiska. Skarżący podkreślił, iż wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o wskazany art. 21 ust. 2 pkt. 1 w/w ustawy, przy braku spełnienia określonych w nim przesłanek, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. W skardze podniesiono również zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., gdyż uzasadnienie nie zawiera odniesienia się do wszystkich dowodów przedłożonych w sprawie, a w szczególności do załączonych przez skarżącego do pisma z dnia 3 lipca 2006 r. raportów z pomiarów powietrza i oceny oddziaływania na środowisko w zakresie operacji usuwania materiałów na bazie azbestu. Skarżący wskazał, iż brak jest danych w oparciu, o jakie dowody organ uznał, że znajdujące się na statku odpady azbestowe stanowią realne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi lub ochrony środowiska, jak również nie oceniono sposobu zabezpieczenia odpadów. Sygn. akt IV SA/Wa 2552/07 Strona zarzuciła także naruszenie art. 108 k.p.a. poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji braku przesłanek do wydania takiego rygoru. W ocenie skarżącego decyzja ma charakter uznaniowy. W sprawie nie przesłuchano ponadto świadków w toku postępowania administracyjnego, a pomimo to organ powołał się na taki rodzaj dowodu. Skarżący wskazał także, że nie było tajemnicą, iż na [...] znajduje się azbest, a fakt ten nie był ukrywany. Ponadto skarżący zarzucił, że w sprawie wystarczające byłoby zastosowanie łagodniejszych środków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze organ wskazał, iż przepis art. 10 ust.1 ustawy o zapobieganiu zanieczyszczenia morza przez statki wskazuje, że zgłoszeniu podlegają odpady znajdujące się na statku, zatem niezasadny jest pogląd, że azbest nie został załadowany na statek. Organ powołał się na zeznania świadków, którzy wskazali na przeprowadzanie prac remontowych [...] w trakcie postoju w Porcie G., a także na przeprowadzanie wcześniejszych prac mających zapobiec pyleniu azbestu ze statku, co w połączeniu z informacjami raportu oddziaływania na środowisko przedłożonego przez armatora wskazuje -zdaniem organu - na istnienie takiego zagrożenia. Organ podkreślił, że samo nielegalne wwiezienie i składowanie odpadów na obszarach Rzeczypospolitej Polskiej bez posiadania stosownych zezwoleń powoduje zagrożenie zanieczyszczeniem, bowiem nie ma pewności, iż sposób składowania i postępowania z odpadami spełnia wymagania w tym zakresie. Minister podał także, że armator dążył do wykonywania remontu nie zapewniwszy spełnienia koniecznych wymogów prawnych w zakresie ochrony środowiska i prawa budowlanego, tym samym nie spełniając wymogów zapewniających przeprowadzenie prac w sposób bezpieczny dla środowiska. Odpowiadając na zarzut naruszenia prawa materialnego organ wskazał, że zarzut dowolnego zastosowania sankcji i nieprawidłowego przyjęcia, iż istnieje zagrożenie zanieczyszczenia polskich obszarów morskich w istocie sprowadza się do nieprawidłowej subsumpcji faktów przez organ. W art. 21 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza statki, zawarto określenie "może", które wyłącza - zdaniem Ministra - możliwość podniesienia tego zarzutu w odniesieniu do oceny dokonanej przez organ. Sygn. akt IV SA/Wa 2552/07 Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego skierowania decyzji do armatora statku, organ stwierdził, iż tylko armator został ujawniony organom administracji , ponadto to ten podmiot ponosi ryzyko decyzji związanych z obecnością kapitana na statku i jest odpowiedzialny za zanieczyszczenia pochodzące ze statku. Organ nie uznał również jako zasadnego zarzutu niezastosowania w sprawie adekwatnych środków , gdyż - w jego ocenie - tego rodzaju kwestia może być ewentualnie przedmiotem rozpoznania w postępowaniu egzekucyjnym, mającym na celu wykonanie zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 33 pkt. 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie w postępowaniu rozpoznawczym. Minister Gospodarki Wodnej podkreślił, iż w jego ocenie, stan faktyczny jaki zaistniał w sprawie statku [...] daje podstawy do wydania nakazu opuszczenia polskich obszarów morskich przez statek. Organ powołując się ogólnie na przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. nr 62, poz. 627 ze zm.) oraz ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. nr 62, poz. 628 ze zm.) wskazał, iż wprowadzenie statku na polskie obszary morskie i do portu w celu przeprowadzenia prac remontowych związanych z usuwaniem azbestu wymaga posiadania przez inwestora szeregu pozwoleń i uzgodnień dla prowadzenia tychże prac. Przepisy zobowiązujące do informowania o odpadach wynikają z implementacji dyrektywy 2000/59/WE z dnia 27 listopada 2000 r. w sprawie portowych urządzeń do odbioru odpadów wytwarzanych przez statki i pozostałości ładunku (Dz. Urz. WE L 332 z 28 grudnia 2000 r.) , w związku z czym podobne regulacje obowiązują we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Minister podniósł również, że opracowania dotyczące szkodliwości azbestu na statku i oddziaływania na środowisko powinny być wykonane dużo wcześniej, a nie post factum. W zakresie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności organ podtrzymał stanowisko, iż decydujące znaczenie miała znaczna ilość odpadów , tj. 500 m3 oraz postępowanie armatora i załogi. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1912/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę [...] Sygn. akt IV SA/Wa 2552/07 na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2006 r. w przedmiocie opuszczenia polskich obszarów morskich przez statek [...]. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1116/07 Naczelny Sad Administracyjny uchylił wyżej wymienione postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2007 r. Na rozprawie w dniu 27 lutego 2008 r. strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska. Pełnomocnik skarżącego wskazał ponadto, że cel jakim było niedopuszczenie do zanieczyszczenia azbestem został osiągnięty wydaną wcześniejszą decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, którą to decyzją Inspektor nakazał odesłanie szkodliwych substancji do kraju wysyłki do dnia 15 lipca 2006 r., zatem -postępowanie w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe. Ponadto podniesiono, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasady proporcjonalności. W uzupełnianiu skargi podano także, iż z raportu oddziaływania na środowisko wynika, że przeładowanie odpadu z jednego statku na drugi nie stanowi zagrożenia dla środowiska, a zatem organ mógł wybrać inny łagodniejszy środek, niż nakaz opuszczenia przez statek polskich obszarów morskich . W zakresie naruszenia przepisów procesowych, zarzucono, iż przesłuchanie świadków nastąpiło z pominięciem procedur wynikających z przepisów k.p.a. W ocenie pełnomocnika skarżącego organ wszedł w kompetencje innych organów -w szczególności organów ochrony środowiska. Pełnomocnik organu wskazał natomiast - powołując się na wyrok NSA II OSK 107/05 - iż decyzja została skierowana do dwóch podmiotów - kapitana i armatora. Podkreślił, że organ ma prawo przypuszczać, iż świadomie zostało zatajone, że na statku znajdował się azbest. Podniósł także, iż art. 21 ustawy z 16 marca 1995 r. zezwala na nałożenie określonych obowiązków również armatorowi statku, do czego - w jego ocenie -uprawnia wskazany przepis. Pełnomocnik organu oświadczył ponadto, iż decyzje obu instancji zostały doręczone przedstawicielowi [...] i [...] oraz agentowi. Z literalnego brzemienia kodeksu morskiego wynika, że agent reprezentuje armatora statku, jednakże chcąc doręczyć kapitanowi statku korespondencję, zwyczajowo doręcza się ją agentowi, albowiem przepisy prawa polskiego nie są dostosowane do doręczania przesyłek kapitanowi statku. Odnosząc się do powyższej okoliczności pełnomocnik skarżącego oświadczył, iż nic mu nie wiadomo na temat tego, aby decyzja została doręczona kapitanowi, a doręczenie za pośrednictwem agenta nie było skuteczne, natomiast nic mu nie wiadomo, ażeby było udzielone pełnomocnictwo do doręczeń dla Agenta. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153 , poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie powodem uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2006 r, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Urzędu Morskiego w G. z dnia [...] czerwca 2006 r. w sprawie opuszczenia polskich obszarów morskich przez statek [...] był fakt, iż zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, W zakresie naruszenia przepisów procesowych stwierdzić należy, iż organy uchybiły przepisom art. 7, art. 77 oraz art. 107§ 3 k.p.a. Sygn. akt IV SA/Wa 2552/07 Naruszenie wymienionych wyżej przepisów dotyczy braku zebrania w sprawie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. We wskazanym artykule przewidziano zasadę praworządności, zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Stwierdzić należy, iż zasady ogólne kodeksu postępowania administracyjnego stanowią integralną część przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym wymieniony art. 7 k.p.a. jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący organy do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość wydanego postanowienia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2006 r., V SA/Wa 2351/05, lex nr 196302). Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie, obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Trzeba również stwierdzić, iż decyzja administracyjna podlega kontroli sądu administracyjnego jako całość, a więc łącznie z jej uzasadnieniem. Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji zostały zawarte w art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Dopiero przy spełnieniu tych wymogów uzasadnienie w dostatecznym stopniu motywuje rozstrzygnięcie i pozwala na poznanie i ocenę rozumowania organu Sygn. akt IV SA/Wa 2552/07 poprzedzającego konkluzję (stanowisko organu) znajdującą swój wyraz w rozstrzygnięciu. W niniejszym postępowaniu organy prowadzące naruszyły powołane przepisy, bowiem nie odniosły się do wszystkich dowodów przedłożonych przez skarżącego, tj. raportów: z pomiarów powietrza oraz z oceny oddziaływania na środowisko dla [...] , obejmującego operację usuwania materiałów na bazie azbestu w G., przy P.. Należy zauważyć, iż raporty zostały sporządzone w toku postępowania na zlecenie skarżącego. Nie zmienia to jednak faktu, iż są to raporty szczegółowe , których treść potwierdza stanowisko skarżącego. Sama jednak okoliczność sporządzenia raportów na zlecenie strony nie może przesądzać o dyskwalifikacji przedłożonej przez nią ekspertyzy. Obowiązkiem organu w takiej sytuacji było wyczerpujące odniesienie się do zawartych w raportach wniosków i szczegółowe wyjaśnienie z jakich przyczyn organ uznał je jako okoliczności nieistotne w sprawie. Jeśli natomiast organ powziął wątpliwości co do wniosków zawartych w tych dokumentach, to powinien -korzystając ze środków przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego - powołać biegłych, którzy ustosunkowaliby się do raportów przedłożonych przez skarżącego. Wymóg dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego wynika również z przepisów ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki (t.j. Dz. U. z 2006 r., nr 99, poz. 692 ze zm.). Decyzja Dyrektora Urzędu Morskiego w G. z dnia [...] czerwca 2006 r. nakazująca opuszczenie polskich obszarów morskich przez statek [...] została wydana w oparciu o przepis art. 21 ust. 2 pkt. 1 w/w ustawy. Przepis ten stanowi, iż w przypadku zanieczyszczenia lub zagrożenia zanieczyszczeniem polskiego obszaru morskiego, dyrektor urzędu morskiego może nakazać kapitanowi opuszczenie polskich obszarów morskich przez statek. Trzeba jednak zwrócić uwagę, iż przepisu art. 21 ust. 2 nie można odczytywać w oderwaniu od art. 21 ust. 1 , który stanowi, iż dyrektor urzędu morskiego, do którego wpłynie meldunek lub sprawozdanie, o których mowa w art. 11, albo który otrzyma z innego źródła wiadomość o zanieczyszczeniu lub zagrożeniu zanieczyszczeniem polskich obszarów morskich, jest obowiązany dokonać oceny Sygn. akt IV SA/Wa 2552/07 faktycznej sytuacji w celu ustalenia rodzaju i stopnia zanieczyszczenia morza lub zagrożenia zanieczyszczeniem. Z analizy wskazanych przepisów wynika zatem wniosek, że przed wydaniem decyzji nakazującej opuszczenie polskich obszarów morskich przez statek dyrektor urzędu morskiego powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia rodzaju i stopnia zanieczyszczenia morza lub zagrożenia zanieczyszczeniem. Oczywiste jest, że tego rodzaju ustaleń powinny dokonać osoby posiadające wiadomości specjalne. Nie w każdej sytuacji konieczne jest powoływanie biegłego, jednak jeśli strona przedstawia szczegółowe raporty, sporządzone przez osoby mające wiedzę specjalną z zakresu, którego dotyczą przedłożone dokumenty, wówczas organ - jeśli nie zgadza się z przedstawionymi ekspertyzami - powinien uzasadnić swoje stanowisko w sposób wnikliwy, a nawet zasięgnąć opinii specjalisty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, wyraża przekonanie, iż w zaistniałej w sprawie sytuacji organ powinien wykazać, że substancje znajdujące się na statku mogą niekorzystnie oddziaływać na środowisko. Nie sposób jednocześnie zgodzić się z poglądem organu, iż raporty zostały sporządzone post factum. W dacie wydawania decyzji organ dysponował przedłożonymi raportami, powinien się zatem do nich odnieść. Należy podkreślić, iż Minister Gospodarki Morskiej dokonał wybiórczej analizy przedmiotowego raportu. W decyzji stwierdzono jedynie, że "raport oddziaływania na środowisko dla [...] obejmujący operację usuwania materiałów na bazie azbestu z dnia 25 marca 2006 r. stwierdza, że w wielu miejscach powłoka zabezpieczająca nie wiąże się na trwałe z podłożem; resztki izolacji azbestowej można znaleźć także w sąsiedztwie zabezpieczonych przewodów; na całym pokładzie leżą rozrzucone, oderwane resztki niebieskiego azbestu". Nie sposób oprzeć się wrażeniu, iż zawarte w uzasadnieniu decyzji stwierdzenia zostały przedstawione w sposób wybiórczy , w oderwaniu od wniosków, które zostały zawarte w przedmiotowej ekspertyzie. W końcowych wnioskach (k. 49 raportu) stwierdzono bowiem wyraźnie, iż po przeanalizowaniu sposobów usuwania azbestu ze statku [...] należy stwierdzić, iż operacja ta nie powinna mieć negatywnego wpływu na środowisko naturalne. Następnie w raporcie wymieniono szereg argumentów na uzasadnienie tej konkluzji. Sygn. akt IV SA/Wa 2552/07 Trzeba zatem ponownie podkreślić, iż w sytuacji gdy organ nie zgadzał się z przedstawionymi wnioskami, miał obowiązek zasięgnąć opinii osoby posiadającej wiadomości specjalne w celu weryfikacji wniosków zawartych w raporcie, sporządzonym na zlecenie skarżącego. Nie sposób zatem podzielić poglądu, iż organ dokonał oceny zebranego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela również pogląd skarżącej strony, iż decyzja dyrektora urzędu morskiego nakazująca opuszczenie polskich obszarów morskich przez statek, wydana w oparciu o art. 21 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczania morza przez statki ma charakter uznaniowy. Wniosek taki wynika przede wszystkim z faktu, iż we wskazanym przepisie zawarto możliwość, a nie obowiązek organu do wydania takiego nakazu. Użycie zatem zwrotu "może" świadczy o fakultatywnym, a nie obligatoryjnym charakterze takiego orzeczenia organu. Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym decyzjom mającym uznaniowy charakter stawiane są szczególne wymagania. Zgodnie bowiem z powołanym już wcześniej przepisem art. 107 § 3 k.p.a. organ administracji jest obowiązany podać w uzasadnieniu faktycznym decyzji m.in. dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dopełnienie tego obowiązku nabiera szczególnej wagi wówczas, gdy organ administracji działa w granicach uznania administracyjnego. Ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego, obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2003 r. I SA 1320/2001, niepublikowane). Trzeba również stwierdzić, że uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji jest jej integralnym elementem. Powinno ono zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się przy podejmowaniu decyzji. Sygn. akt IV SA/Wa 2552/07 Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia, zwłaszcza - jak już zaznaczono - decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, gdyż to swobodne uznanie nie może być wszakże tożsame z dowolnością. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż organ w niniejszym postępowaniu nie dochował szczególnym wymogom, jakie są stawiane uzasadnieniu postanowienia o charakterze uznaniowym. Zarówno uzasadnienie Ministra Gospodarki Morskiej, jak i organu pierwszej instancji nie odpowiada wymaganiom stawianym uzasadnieniom decyzji tego rodzaju. Materiał dowodowy nie został w sprawie zebrany w sposób wyczerpujący, brak jest odniesienia organów do przedłożonych przez skarżącego raportu. Nie do przyjęcia jest argumentacja organów orzekających w niniejszej sprawie, iż wydanie decyzji o nakazie opuszczenia polskich obszarów morskich przez opisany statek było konieczne w celu umożliwienia wykonania decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Żaden przepis prawa administracyjnego nie przewiduje sytuacji, w której istnieje konieczność wydania decyzji "w celu" wykonania decyzji innego organu. Każdy organ orzeka we własnym zakresie, w przeciwnym bowiem wypadku doszłoby do sytuacji, w której jeden organ administracji publicznej wkroczyłby w uprawnienia innego organu. Decyzje Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dni [...] czerwca 2006 r. oraz [...] lipca 2006 r. nakładały na skarżącego obowiązek zwrotu odpadów do [...] najpóźniej do dnia 15 lipca 2006 r. Prawomocnym wyrokiem z dnia 9 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1872/06 oddalił skargę [...] od decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2006 r. Należy zatem zauważyć, iż z jednej strony organ ochrony środowiska wydał decyzje w dniach [...] czerwca 200 6 r. i [...] lipca 2006 r. nakazujące zwrot odpadów, natomiast - z drugiej strony - dyrektor urzędu morskiego w dniu [...] czerwca 2006 r. nakazał opuszczenie polskich obszarów morskich ([...] czerwiec 2006 r.), zaś Minister Gospodarki Morskiej w dniu [...] sierpnia 2006 r. wskazaną decyzję utrzymał w mocy . Sygn. akt IV SA/Wa 2552/07 Z porównania powyższych dat wysuwa zatem wniosek, że uzasadnienie decyzji Dyrektora Urzędu Morskiego w G. oraz Ministra Gospodarki Morskiej zawierają nielogiczny wniosek o konieczności ich wydania z uwagi na wydanie decyzji organów ochrony środowiska. Skoro bowiem decyzja organów ochrony środowiska zawierała termin do usunięcia odpadów i nie została zmieniona przez organ, to nie wiadomo , w jaki sposób decyzja o opuszczeniu morza przez statek miałaby umożliwić jej realizację. Mamy zatem do czynienia z sytuacją, w której te same okoliczności zostały inaczej ocenione przez różne organy administracji. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 22 czerwca 1995 r., (sygn. akt SA/Po 2474/94, M. Podat. 1996/3/91) niedopuszczalne jest w demokratycznym państwie prawa, by różne organy administracji państwowej odmiennie oceniały i kwalifikowały określone sytuacje skarżącego na podstawie tych samych dowodów. Podsumowując powyższe uchybienia w zakresie uzasadnienia decyzji stwierdzić zatem należy, iż zawiera ona argumenty nie tylko niedopuszczalne w prawie administracyjnym, ale również nieracjonalne, co przesądzać musi o konieczności wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Należy również stwierdzić, iż naruszenie przepisów procesowych miało miejsce w odniesieniu dotyczącej przesłuchania świadków na okoliczność istnienia odpadów azbestowych na statku. Uchybienie organów polegało na tym, że o czynności tej strona skarżąca nie została zawiadamiana. Wymóg ten wynika natomiast z art. 79 k.p.a., który stanowi w § 1, iż strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków przynajmniej na siedem dni przed terminem. Stosownie natomiast do § 2 powołanego art. 79 k.p.a. strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Powyższy przepis jest realizacją zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, określonej w art. 10 k.p.a., który stanowi w § 1 , że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W niniejszej sprawie organy nie dochowały wymaganiom określonym w powyżej wskazanych przepisach, bowiem stronie nie zapewniono w żaden sposób możliwości czynnego udziału w czynności przesłuchania świadków. Sygn. akt IV SA/Wa 2552/07 W zakresie naruszenia prawa materialnego należy podnieść, iż organy uchybiły przepisowi art. 21 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki. Wskazany przepis stanowi wprost, że decyzja nakazująca opuszczenie polskich obszarów morskich przez statek zostaje wydana wyłącznie w stosunku do kapitana statku, a nie żadnego innego podmiotu. Przepis jest sformułowany jasno, co sprawia, że nie jest możliwa jego odmienna, w szczególności rozszerzająca interpretacja (clara non sunt intepretanda). Decyzja organu pierwszej instancji została natomiast wydana w stosunku do kapitana statku [...] oraz w stosunku do przedsiębiorstwa [...] . - armatora statku [...] . Przepis art. 21 ust. 2 pkt. 1 wymienionej ustawy nie przewiduje możliwości nakazania armatorowi opuszczenia polskich obszarów morskich przez statek. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 18 września 2001 r. Kodeks morski (Dz. U. nr 138, poz. 1545 ze zm.) armatorem jest ten, kto we własnym imieniu uprawia żeglugę statkiem morskim własnym lub cudzym. Niewątpliwie armator powinien zostać uznany za uczestnika postępowania toczącego się w ramach postępowania z art. 21 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki, jednak nie przesądza to w żaden sposób o możliwości dokonania wykładni rozszerzającej wymienionego przepisu i wydania takiej decyzji również w stosunku do armatora. W tym aspekcie trzeba zatem stwierdzić naruszenie przez organy administracji publicznej orzekające w sprawie art. 21 ust. 2 pkt. 1 wskazanej ustawy o zapobieganiu zanieczyszczania morza przez statki. Oceniając z kolei zarzut podniesiony przez pełnomocnika organu, co do braku udziału agenta w postępowaniu Sąd ocenił, iż nie jest on zasadny. Wprawdzie decyzje organów zostały doręczone [...] jako agentowi statku, to jednak nie przesądza to o konieczności udziału tego podmiotu w postępowaniu sądowym. Należy bowiem stwierdzić, iż zgodnie z art. 201 Kodeksu morskiego przez umowę agencyjną agent morski podejmuje się za wynagrodzeniem stałego przedstawicielstwa armatora w określonym porcie lub na określonym obszarze. Sygn. akt IV SA/Wa 2552/07 Art. 202 § 1 kodeksu morskiego określa, że agent morski jest uprawniony do podejmowania w imieniu armatora zwykłych czynności związanych z uprawianiem żeglugi. Agent jest zatem przedstawicielem jedynie w sytuacjach dotyczących zwykłych czynności, związanych z obsługą statku. Decyzja o nakazaniu opuszczenia polskich obszarów morskich jest sytuacją niewątpliwie nadzwyczajną, która nie mieści się w zakresie "zwykłych czynności związanych z uprawianiem żeglugi". Nie można przyjąć, że uprawnienia agenta rozciągają się na udział tego podmiotu w postępowaniu sądowym dotyczącym decyzji nakazującej opuszczenie polskich obszarów morskich. W niniejszej sprawie agent jest osobą prawną - spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, a taki podmiot nie może być pełnomocnikiem ani w postępowaniu administracyjnym, ani przed sądem administracyjnym. Należy zatem stwierdzić, iż w postępowaniu przed sądem administracyjnym udział armatora został zapewniony w sposób prawidłowy. Przedstawione powyżej uchybienia były wystarczającą podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Kwestia ewentualnego zatajenia przez pracowników okoliczności obecności azbestu na statku nie ma w sprawie istotnego znaczenia. Miałoby to jedynie znaczenie wówczas, gdyby organ w sposób prawidłowy zebrał cały materiał dowodowy, odniósł się do raportów skarżącego oraz przesłuchał świadków postępowania w sposób, w którym zapewniony byłby udział w tej czynności skarżącego. Podobnie jako bezzasadne należy ocenić stanowisko organu, dotyczące dokonania remontu na statku i konieczności uzyskania stosownych zezwoleń. Tego rodzaju ocena mogłaby zostać dokonana w odrębnym postępowaniu, toczącym się na skutek wydania właśnie tychże zezwoleń. Na marginesie Sąd stwierdza, że zasada eksterytorialności statku nie ma w sprawie znaczenia. Stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (t. j. Dz. U. 2003, nr 153, poz. 1502 ze zm.) morskie wody wewnętrzne i morze terytorialne wchodzą w skład terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zasada eksterytorialności może znaleźć zastosowanie, gdy statek należący do obcego państwa znajduje się poza wodami terytorialnymi państwa. Jeśli natomiast Sygn. akt IV SA/Wa 2552/07 statek wpływa na wody terytorialne państwa, to należy uznać, iż znajduje się on na terytorium państwa, do którego należą wody wewnętrzne. Skoro zatem statek [...] znajdował się na wodach wewnętrznych Polski, to jednocześnie znalazł się na terytorium Polski, zatem obowiązywały go również polskie przepisy prawne. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ prowadzący postępowanie uwzględni ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania przedstawione w niniejszym uzasadnieniu. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy P.p.s.a. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono w pkt. 3 wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz. 1348 ze zm.).