IV SA/Wa 2560/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2014 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją Rada do Spraw Uchodźców, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "K.p.a." w związku z art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680), zwanej dalej "ustawą", utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] czerwca 2013 r. o umorzeniu postępowania w sprawie nadania A. N. statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek z 5 grudnia 2013 r. jest niedopuszczalny. Organ odwoławczy uzasadnił swoje orzeczenie, przywołując następujące okoliczności faktyczne i uwarunkowania prawne sprawy: - 17 lipca 2012 r. Cudzoziemka złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy; we wniosku tym podała m. in., że jest zamężna, pochodzi z [...], nie należała do żadnej partii politycznej ani organizacji; nie była zatrzymana, aresztowana, nie prowadzono przeciwko niej postępowania, nie była sądzona ani skazana; uważa się za prześladowaną w kraju pochodzenia przez ludzi poszukujących jej męża, którego nie widziała od kilku miesięcy; osobnicy ci usiłują odzyskać od niej pieniądze, które był im winien jej mąż, grożą z tego powodu jej i dziecku; - Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] sierpnia 2012 r. rozpatrzył wniosek jako bezzasadny, odmówił wnioskodawczyni nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej i orzekł o wydaleniu wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany; - Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] października 2012 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji podnosząc, że Cudzoziemka powołuje się na wskazane przez siebie okoliczności w sposób bardzo ogólnikowy, ograniczając się do własnych oświadczeń i ogólnikowego pisma swojej matki, co nie stanowi dostatecznego uwiarygodnienia zagrożenia praw i bezpieczeństwa jej i dziecka w kraju pochodzenia; ponadto nie powołuje się ona na zagrożenie ze strony władz kraju pochodzenia, lecz osób fizycznych, a strona nie zwracała się do władz swego kraju o ochronę przed nachodzącymi ją ludźmi, co nie uzasadnia udzielenia ochrony międzynarodowej; decyzja organu odwoławczego nie została zaskarżona do sądu; - 5 grudnia 2013 r. wnioskodawczyni złożyła kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy podając w nim m. in., że jest panną, pochodzi z [...], nie należała do żadnej partii politycznej ani organizacji etnicznej, religijnej lub społeczno-kulturalnej; nie była zatrzymana, aresztowana, nie prowadzono przeciwko niej postępowania, nie była sądzona ani skazana; nie była poddana przemocy; uważa się za prześladowaną w kraju pochodzenia przez osobników poszukujących jej męża, usiłujących odzyskać pieniądze, które był im winien, grożących z tego powodu jej i dziecku; mąż Cudzoziemki po pobiciu go przez nieznanych sprawców wyszedł z domu i do niego nie powrócił; świadkiem jednego z najść na dom była znajoma Cudzoziemki - L. S., której pisemne oświadczenie zostało dołączone do akt sprawy; w oświadczeniu tym podała, że przebywając na początku 2012 r. w kraju pochodzenia kilkakrotnie odwiedziła wnioskodawczynię i była świadkiem dwukrotnego najścia jej mieszkania przez obce osoby, grożące jej śmiercią, jeżeli nie ureguluje długu męża bądź uda się na policję; L. S. wskazała też, że znajomy policjant miał namawiać wnioskodawczynię do złożenia zawiadomienia do władz i miał obiecać, że da jej znać, co można w tej sprawie zrobić; w związku z tym, iż nie odezwał się wnioskodawczyni myślała, że nie może liczyć w tej sprawie na pomoc władz, co spowodowało obawę przed wychodzeniem z dzieckiem na ulicę; - decyzją z [...] czerwca 2013 r. organ pierwszej instancji na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy umorzył postępowanie z uwagi na niedopuszczalność wniosku, ponieważ wnioskodawczyni przedstawiła w nim okoliczności tożsame z okolicznościami, które były już przedmiotem decyzji z [...] października 2012 r.; - w odwołaniu od decyzji z [...] czerwca 2013 r. pełnomocnik wnioskodawczyni podniósł, że organ nie wziął pod uwagę dobra dziecka, a policja w kraju pochodzenia wnioskodawczyni nie zajmuje się sprawami najść na domy w celu odzyskania długów, chyba że dochodzi do zabójstwa; - decyzją z [...] sierpnia 2013 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzając, że nie ma podstaw do merytorycznego rozpatrzenia kolejnego wniosku, ponieważ nie zawiera on nowych okoliczności faktycznych mogących stanowić podstawę do udzielenia ochrony, a sytuacja w kraju pochodzenia pod względem ochrony praw człowieka nie pogorszyła się; w obu wnioskach przyczyną opuszczenia kraju pochodzenia przez wnioskodawczynię jest zadłużenie jej męża u nachodzących ją osobników żądających spłaty długu i grożących jej i dziecku; wnioski te różnią się jedynie podanym stanem cywilnym (w pierwszym Cudzoziemka określiła się jako zamężna, w drugim - jako panna) oraz oświadczeniem, czy w kraju pochodzenia doznała przemocy (w pierwszym wniosku stwierdziła, że tak, w drugim - że nie); organ podniósł, że przedstawione w kolejnym postępowaniu oświadczenie znajomej Cudzoziemki L. S. nie jest wiarygodne, ponieważ Cudzoziemka nie powołała go w pierwszym postępowaniu (podobnie jak kwestii pomocy policjanta w uzyskaniu pomocy władz), zaś sprzeczne z doświadczeniem życiowym jest grożenie wnioskodawczyni w obecności jej znajomej; - decyzją objęte jest również dziecko wnioskodawczyni; jego wydalenie łącznie z matką nie naruszy przysługujących mu praw określonych w Konwencji o ochronie praw dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. nr 120, poz. 526). W skardze na decyzję organu odwoławczego wnioskodawczyni nie zgodziła się ze stanowiskiem organu podkreślając, że część decyzji była adresowana do niej, a część dotyczyła innej osoby. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku (art. 40 ust. 1 ustawy). Wniosek jest niedopuszczalny, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach (art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy). Nowy wniosek oparty jest na tych samych podstawach, jeżeli odnosi się do tej samej podstawy faktycznej lub prawnej. Stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy przewidujący niedopuszczalność wniosku, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach, jest wyrazem implementacji do krajowego porządku prawnego przepisów dyrektywy Rady nr 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich (Dz. Urz. UE L 326, str. 13), zwanej dalej "dyrektywą 2005/85/WE". Zgodnie z art. 32 ust. 3 tej dyrektywy kolejny wniosek jest poddawany najpierw wstępnemu rozpatrzeniu co do tego, czy po podjęciu w sprawie tego wniosku decyzji zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje odnoszące się do rozpatrzenia możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy. Stosownie natomiast do art. 32 ust. 4 dyrektywy 2005/85/WE jeżeli po wstępnym rozpatrzeniu, o którym mowa w art. 32 ust. 3 tej dyrektywy, zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełniania przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy, wniosek jest rozpatrywany dalej, zgodnie z rozdziałem II dyrektywy 2005/85/WE. Z kolei zgodnie z art. 32 ust. 6 powyższej dyrektywy Państwa Członkowskie mogą zdecydować o dalszym rozpatrywaniu wniosku jedynie wtedy, gdy dany wnioskodawca bez własnej winy nie był w stanie uzyskać wiedzy o sprawach, o których mowa w art. 32 ust. 3-5 tej dyrektywy (czyli o nowych elementach lub informacjach odnoszących się do możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy) w trakcie uprzedniej procedury. Należy stwierdzić, że nowy wniosek z 5 grudnia 2013 r. jest oparty na tej samej podstawie faktycznej, co poprzedni wniosek z 17 lipca 2012 r. Podstawą tą jest zagrożenie dla Skarżącej i jej dziecka ze strony wierzycieli jej męża próbujących w nielegalny sposób odzyskać dług. Takie same okoliczności faktyczne Skarżąca podniosła we wcześniejszym wniosku. Nowością w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem nie była żadna nowa okoliczność faktyczna, mogąca stanowić podstawę udzielenia ochrony, lecz jedynie nowy dowód (pismo znajomej - L. S.) mający uwiarygodnić okoliczność faktyczną (zagrożenie dla Skarżącej i jej dziecka ze strony wierzycieli jej męża próbujących w nielegalny sposób odzyskać dług), powołaną przez Skarżącą i rozpatrzoną już przez organy w postępowaniu wywołanym pierwszym wnioskiem z 17 lipca 2012 r., zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji z [...] października 2012 r. W decyzji tej wskazano, że w oświadczeniach złożonych przez wnioskodawczynię powoływała się ona wyłącznie na rzekome zagrożenie ze strony właścicieli kasyna, w którym pieniądze miał przegrać mąż wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni zeznała, że nie widziała męża od kilku miesięcy, ale ze względu na groźby kierowane do niej i jej dziecka przez ww. właścicieli kasyna zdecydowała się na wyjazd z kraju pochodzenia. Organ wskazał w tej decyzji również, że abstrahując od wiarygodności oświadczeń wnioskodawczyni należy zauważyć, że nie powołuje się ona na zagrożenie ze strony władz kraju pochodzenia, lecz na zagrożenie ze strony podmiotów prywatnych. W związku z tym należy stwierdzić, że okoliczności sprawy nie pozwalają na przypisanie odpowiedzialności za wskazane działania władzom państwowym w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy, zwłaszcza w świetle aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia i w związku z tym, że wnioskodawczyni w żaden sposób nie zwracała się o ochronę do odpowiednich władz kraju pochodzenia. Powyższe stwierdzenia zawarte w decyzji z [...] października 2012 r. zdaniem Sądu oznaczają, że w postępowaniu nią zakończonym organ wziął pod uwagę okoliczności faktyczne powołane w kolejnym wniosku jako podstawa do udzielenia ochrony. W tym kontekście nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia pismo zawierające oświadczenie znajomej wnioskodawczyni L. S. datowane na 29 października 2012 r., a dołączone do akt w kolejnym postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy. Jak wyżej wskazano, nie są w nim powołane nowe okoliczności faktyczne mogące stanowić podstawę do udzielenia ochrony, lecz stanowi ono próbę udowodnienia, że Skarżąca i jej dziecko rzeczywiście są zagrożeni działaniami wierzycieli męża Skarżącej, co ostateczną decyzją z [...] października 2012 r. zostało uznane za nie mogące stanowić o objęciu formami ochrony międzynarodowej. Próba uprawdopodobnienia okoliczności, ocenionych w uprzednim postępowaniu za nieistotne (nie mogące stanowić przesłanki objęcia ochroną) nie może być rozumiane jako przywołanie "nowych podstaw wniosku" w myśl art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy zgodnie z rozumieniem tego pojęcia w art. 32 ust. 3, ust. 4 i ust. 6 dyrektywy 2005/85/WE. Nową okolicznością faktyczną, która powinna była być ponownie zbadana przez organ w kontekście zaistnienia przesłanek udzielenia ochrony, mogłaby być niekorzystna z punktu widzenia wnioskodawczyni zmiana sytuacji w kraju pochodzenia wnioskodawczyni. Organ dokonał zbadania sytuacji w kraju pochodzenia wnioskodawczyni pod tym względem i nie stwierdził pogorszenia sytuacji w zakresie ochrony praw człowieka oraz możliwości zgłaszania dokonywania przestępstw w organach ścigania. Należy wskazać, że organ w ostatecznej decyzji z [...] października 2012 r. zbadał także pierwszy wniosek Skarżącej w kontekście udzielenia innych (poza statusem uchodźcy) form ochrony, nie stwierdzając przesłanek do ich udzielenia, stąd brak jest możliwości ponownego badania kolejnego wniosku opartego o te same okoliczności faktyczne w świetle przesłanek do udzielenia innych - poza statusem uchodźcy - form ochrony. Zgodnie z art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy wniosek jest niedopuszczalny, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. W ocenie Sądu jednoznacznie wskazuje to na niemożność ponownego badania, czy występują przesłanki do udzielenia ochrony, jeżeli wnioskodawca kolejny wniosek oparł na tych samych podstawach, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Wobec tego należy uznać, że orzekające w sprawie wniosku z 5 grudnia 2013 r. organy nie naruszyły przepisów zakreślających ramy umorzenia postępowania w zw. z art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy co do obowiązku organu zbadania okoliczności sprawy i dania temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.). W skardze zarzucono, że część zaskarżonej decyzji dotyczy osoby trzeciej. Zarzut ten nie jest zasadny. Ponadto należy zauważyć, że nawet jeżeli tak w istocie by było, Skarżąca nie wskazała, jaki byłby wpływ tego typu błędu organu na treść rozstrzygnięcia. Niezależnie od tego należy podnieść, że również decyzja organu pierwszej instancji dotyczy jedynie sytuacji prawnej Wnioskodawczyni i jej dziecka. W związku z tym Sąd w pkt I. sentencji wyroku oddalił skargę w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 250 powyższej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461) oraz art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054 ze zm.).