IV SA/Wa 2599/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2018 r. sprawy ze skargi [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2017 r. znak [...], Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] marca 2017 r. wniesionego przez [...] Towarzystwo [...] z siedzibą w [...] od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. umarzającej w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wszczętego na podstawie dokonanego przez [...] Towarzystwo [...] z siedzibą w [...], zgłoszenia o wystąpieniu bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku i szkody w środowisku w gatunkach chronionych płazów, na drodze wojewódzkiej nr [...] w rejonie obwodnicy [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. [...] Towarzystwo [...] z siedzibą w [...] (zwane dalej: [...]) pismami z 15 marca 2012 r. oraz z 29 czerwca 2012r. zgłosiło Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] wystąpienie bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku i szkody w środowisku w gatunkach chronionych płazów w rejonie obwodnicy [...], wskazując jako datę wystąpienia szkody kwiecień 2011 r. Zgłaszający wskazał, iż obwodnica [...] nie jest zabezpieczona przed dostępem płazów, w efekcie czego giną one pod kołami samochodów. Zdaniem Zgłaszającego, do największych strat dochodzi w rejonie rzeki [...]. Podczas obserwacji poczynionych 27 kwietnia 2011 r. [...] stwierdziło liczne martwe ropuchy szare. Zgłaszający odniósł się krytycznie do zastosowanych w świetle mostu nad [...] materacy gabionowych, betonowych skarp ograniczających efektywną szerokość przejścia oraz do braku wygrodzeń zasadniczych i dogęszczających oraz konstrukcji naprowadzających do przejścia pod mostem. Zgłaszający stwierdził ponadto, że przemieszczanie zwierząt utrudniają również poprzeczne rowy. Do zgłoszenia załączono pięć zdjęć obrazujących m.in. obiekt mostowy nad rzeką [...] oraz materiał filmowy na płycie CD o czasie trwania ok. 10 minut, zarejestrowany 27 kwietnia 2011 r. na DW [...] w rejonie obwodnicy [...]. W ocenie Zgłaszającego doszło do wystąpienia bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku w gatunkach chronionych i szkody w środowisku w chronionym gatunku płazów - ropuchy szarej. Jako podmiot korzystający ze środowiska odpowiedzialny za wystąpienie bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku i szkody w środowisku Zgłaszający wskazał zarządcę infrastruktury obwodnicy [...] w ciągu drogi DK [...], tj. Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad oraz zarządcę drogi wojewódzkiej nr [...][...] - [...], tj. Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...]. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] postanowieniem z [...] stycznia 2014 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji nakładającej na podmiot korzystający ze środowiska obowiązek przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych, w związku ze zgłoszeniem o wystąpieniu bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku oraz szkody w środowisku w gatunkach chronionych płazów, na drodze wojewódzkiej nr [...] w rejonie obwodnicy [...]. Na ww. postanowienie pismem z 17 lutego 2014 r. zażalenie wniosło [...]. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z [...] marca 2015 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekł o wszczęciu postępowania przed organem I instancji, wskazując m.in., że w toku prowadzonego postępowania organ naruszył art. 24 ust. 5 i 7 ustawy szkodowej albowiem organ I instancji przed wydaniem postanowienia odmawiającego wszczęcia przeprowadził szereg czynności i zgromadził materiał, który poddał ocenie. Wskazano, że RDOŚ prowadził już właściwe postępowanie administracyjne, które po jego uprzednim wszczęciu na podstawie art. 24 ust. 5 ustawy szkodowej - w przypadku niestwierdzenia wystąpienia szkody w środowisku - należało umorzyć. Pismem z 25 lipca 2016 r. [...] wniosło o zmianę treści zgłoszenia ze zgłoszenia o wystąpieniu szkody w środowisku na zgłoszenie o wystąpieniu bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku w przypadku, gdy nie będzie możliwe ustalenie stanu początkowego na podstawie raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] wydał decyzję umarzającą w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie dokonanego przez [...] zgłoszenia o wystąpieniu bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku i szkody w środowisku w gatunkach chronionych płazów, na drodze wojewódzkiej nr [...] w rejonie obwodnicy [...]. Organ I instancji uznał, iż brak jest przesłanek uzasadniających prowadzenie postępowania administracyjnego w trybie przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie albowiem decyzją Wojewody [...] z dnia [...].07.2007 r. ustalono środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "Budowa południowej obwodnicy miasta [...] w ciągu drogi krajowej nr [...]". Powyższą decyzją nałożono na inwestora obowiązek dotrzymania szeregu warunków związanych z minimalizacją negatywnych oddziaływań, w tym na płazy i ich siedliska. Wskazano, że istnieją zatem przesłanki do przyjęcia, że negatywny wpływ inwestycji na środowisko został zidentyfikowany na etapie sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Tym samym zaistniała podstawa do wyłączenia ustawy szkodowej – art. 6 pkt. 11 ustawy i postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Organ uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje postaw do uznania, że doszło do wystąpienia bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku oraz szkody w środowisku w gatunkach chronionych. Odwołanie od powyższej decyzji wniosło Towarzystwo. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] lipca 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powołał art. 2 ust. 1, art. 6 pkt 1 i pkt 11 ustawy szkodowej. Podał, że [...] lipca 2007 r. została wydana decyzja, znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "Budowa południowej obwodnicy miasta [...] w ciągu drogi krajowej nr [...]". Decyzja została wydana po przeprowadzeniu procedury oceny oddziaływania na środowisko, w ramach której przeanalizowano wpływ inwestycji na środowisko przyrodnicze na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia. Powyższą decyzją nałożono na inwestora obowiązek dotrzymania szeregu warunków związanych z minimalizacją negatywnych oddziaływań, w tym na płazy i ich siedliska. Zobowiązano inwestora m. in. do: - zabezpieczenia urządzeń związanych z odwodnieniem drogi i oczyszczaniem wód deszczowych przed możliwością wpadnięcia do nich zwierząt i ich uwięzienia; - dostosowania przejść dla zwierząt do warunków lokalnych oraz do potencjalnego składu gatunkowego fauny korzystającej z tych przejść; - w przypadku przecięcia drogi migracji godowej płazów wykonania w pobliżu zastępczych zbiorników wodnych; - ograniczenia do minimum zmiany ukształtowania skarp doliny rzeki [...], w miejscu przekroczenia, koryto rzeki oraz jej brzegi należy pozostawić w stanie naturalnym; - na odcinkach, na których droga przekracza wody płynące zastosowanie rozwiązań gwarantujących swobodne przedostawanie się organizmów wodnych w górę tych cieków, wybór urządzeń powinien być dobieralny indywidualnie w zależności od rodzaju wody płynącej oraz od gatunków ją zasiedlających. Organ powołał, że przedmiotowa decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach została wydana po przeprowadzeniu procedury oceny oddziaływania na środowisko, w ramach której przeanalizowano wpływ przedmiotowej inwestycji na środowisko przyrodnicze na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia. W treści wyżej wymienionej decyzji uwzględniono możliwe oddziaływanie przedsięwzięcia na stan ochrony populacji płazów. Na podstawie tych analiz, nałożono na inwestora, obowiązek dotrzymania szeregu warunków związanych z minimalizacją negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na siedliska płazów. W ocenie organu negatywny wpływ inwestycji na środowisko został zatem zidentyfikowany na etapie sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Dlatego też, wskazanie w zgłoszeniu o niewłaściwym wykonaniu zabezpieczeń i przejść dla płazów nie podlega uwzględnieniu, gdyż zabezpieczenia te zostały wykonane na podstawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a ocena ich skuteczności i stanu technicznego nie może być przedmiotem niniejszego postępowania z uwagi na wyłączenie zawarte w art. 6 pkt 11 lit a ustawy szkodowej. Wskazano, że w toku postępowania organ I instancji zwracał się wielokrotnie do [...] o przekazanie danych umożliwiających określenie stanu początkowego siedlisk przyrodniczych i populacji gatunków oraz potwierdzających wystąpienie szkody w środowisku, w szczególności wzywano do określenia przedmiotu i metodyki badań, daty ich przeprowadzania, zasobów populacji i czynników mających wpływ na ich zmiany. Powołano, że [...] w odpowiedzi na wezwanie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], drogą mailową poinformowało ten organ, że wszelkie dane dotyczące stanu początkowego powinny być przedstawione w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko opracowanym na potrzeby postępowania zakończonego wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. [...] pismem z dnia 31 października 2012 r. poinformowało, że ilość przejechanych osobników w rejonie obwodnicy [...] należy szacować w setkach osobników. Stan ten obserwowany jest na łączniku nad [...]. Mniejsza liczba martwych osobników została zaobserwowana na pozostałym odcinku. [...] drogą mailową w dniu 18 kwietnia 2013 r. poinformowało organ, że obserwacje prowadzone w tym dniu wykazały 101 - 105 martwych osobników płazów. Wskazano, że organ zwracał się do [...] Koła Poselskiego [...] w [...] z wnioskiem o udzieleni informacji o ewentualnych obserwacjach prowadzonych na terenie będących objętym przedmiotem zgłoszenia i potwierdzających, że wskazane miejsce stanowi cenne miejsce rozrodu płazów, zwracano się do Komendy Powiatowej Policji w [...] i do Urzędu Miasta i Gminy [...] o udzielenie informacji, czy były do nich zgłaszane przypadki masowego rozjeżdżania płazów. W odpowiedzi poinformowano, że w dniu 11 kwietnia 2013 r. przedstawiciel [...] powiadomił telefonicznie dyżurnego KP w [...], że na obwodnicy [...] są rozjeżdżane płazy. Na miejscu funkcjonariusze stwierdzili 10 sztuk starych, zaschniętych śladów rozjechanych żab. Poinformowano również, że w okresie od 25 kwietnia do 5 maja 2013 r. podczas patrolowania dróg na podległym terenie, również obwodnicy [...], nie stwierdzono przypadków masowego rozjeżdżania płazów. Zwrócono się również do [...] Towarzystwa o potwierdzenie, że wskazany obszar jest cennym miejscem rozrodu płazów. Powołano, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] pismem z dnia 23 kwietnia 2013 r., zwrócił się do Zarządu Dróg Wojewódzkich o przedłożenie szczegółowych wyjaśnień jakie działania zostały podjęte lub są prowadzone albo też planowane dla ograniczenia negatywnych skutków w środowisku przyrodniczym, o ile takie mają miejsce i w odpowiedzi Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] pismem z dnia 29 kwietnia 2013 r., poinformował organ I instancji, że na drodze wojewódzkiej, której dotyczy prowadzone postępowanie, istnieje oznakowanie informujące o możliwości wystąpienia płazów na jezdni. W przypadku podjęcia działań przez organizacje ekologiczne polegające na montowaniu ogrodzeń ochronnych lub przenoszeniu płazów ZDW udostępni pas drogowy. Wskazano, że w dniu [...] czerwca 2013 r. odbyła się rozprawa administracyjna, w toku której uczestników zapoznano z filmem przedłożonym przez [...]. Przedstawiciel GDDKiA poinformował, że na odcinku drogi będącym przedmiotem postępowania nie było zasadnym wykonanie zastępczych zbiorników wodnych z uwagi na niezasypywanie istniejących. Według GDDKiA oraz ZDW nie można jednoznacznie ustalić czy doszło do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku i szkody w środowisku. Nie można wskazać, w którym miejscu lub miejscach takie zagrożenie mogłoby występować. Dlatego te podmioty nie mają podstaw do podjęcia działań polegających na wygrodzeniu całego odcinka obwodnicy. Przedstawiciele GDDKiA podnieśli, że film przedstawiony przez [...] jako dowód w sprawie nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania wystąpienia szkody w środowisku, gdyż ilość płazów wskazuje na pojedyncze przypadki ich śmiertelności. Natomiast przedstawiciel ZDW zwrócił uwagę, że twierdzenia [...] jakoby w dniu 18 kwietnia 2013 r. stwierdzono na drodze 101 - 105 sztuk martwych płazów nie są spójne z ustaleniami Komisariatu Policji w [...], który w tym samym czasie stwierdził około 10 sztuk martwych płazów. Organ powołał, że w dniu [...] października 2013 r. przeprowadzono dowód z oględzin. Żaden z uczestników postępowania nie wziął udziału w oględzinach. W ich trakcie na jezdni DK [...] - obwodnicy [...], w pobliżu skrzyżowania z ul. [...], stwierdzono zmacerowane szczątki zwierzęce. Stopień zmacerowania nie pozwolił na ocenę czy są to szczątki płazów. Ponadto na odcinku od wiaduktu do skrzyżowania z DK [...] stwierdzono dwa martwe osobniki płazów bezogonowych. Wskazano, że pismem z dnia 13 lipca 2015 r. [...] ponownie wniosło, iż domaga się zabezpieczenia przedmiotowej obwodnicy [...] przed dostępem płazów w rejonie doliny [...] na odcinku, na którym stwierdzono śmiertelność płazów. Ponadto domaga się również zabezpieczenia urządzeń odwodnienia przed dostępem płazów oraz zaadoptowania obiektu mostowego nad [...] na potrzeby migracji fauny, poprzez zasypanie ziemią koszy gabionowych. Wskazano, że w dniu 15 października 2015 r. przeprowadzono oględziny na jezdni drogi wojewódzkiej nr [...] oraz fragmencie drogi krajowej DK [...], tj. na odcinku od DK [...] do skrzyżowania z drogą wojewódzką [...]. Nie stwierdzono żywych ani martwych osobników płazów. Oględzinom poddano również most nad rzeką [...] i stwierdzono, że obiekt mostowy umożliwia migrację zwierząt. Powołano, że dnia 31 marca 2016 r. przeprowadzono oględziny polegające na obserwacji stanu faktycznego na obydwu drogach oraz pod obiektem mostowym. Na fragmencie drogi krajowej DK [...], tj. na odcinku od DK [...] do skrzyżowania z drogą wojewódzką [...] nie stwierdzono obecności martwych lub żywych osobników płazów. Na drodze wojewódzkiej nr [...] odcinek od skrzyżowania DK [...] do wiaduktu nad linią kolejową zaobserwowano pojedyncze zmacerowane osobniki żaby trawnej. Natomiast na odcinku jezdni od wiaduktu nad linią kolejkową do mostu nad rzeką [...] stwierdzono kilka sztuk martwych płazów głównie zmacerowanych i wyschniętych, w tym dwa osobniki, których stan wskazywał, że zostały one rozjechane w ostatnich godzinach. Razem stwierdzono ślady około 10-15 osobników. W okolicach mostu zaobserwowano żywe osobniki żaby trawnej i ropuchy zielonej. Stwierdzono, że przy drodze wojewódzkiej [...] przebiegają rowy odwadniające, częściowo wypełnione wodą, w rowach tych nie stwierdzono obecności płazów. Powołano, że w piśmie z dnia 29 marca 2016 r. [...], podniósł że wizja terenowa wyznaczona na dzień 31 marca 2016 r. jest kolejną przeprowadzoną w nieodpowiednim terminie. Wskazano, że Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] pismem z dnia 30 czerwca 2016 r., poinformował, że zlecił wykonanie prac polegających na ustawieniu płotków ochronnych uniemożliwiających przedostawanie się płazów na drogę wojewódzką i pismem z dnia 26 lipca 2016 r., poinformowano organ I instancji że płotki ochronne uniemożliwiające przedostanie się płazów na drogę wojewódzką [...] w rejonie obwodnicy [...] zostały wykonane, do pisma załączona została dokumentacja fotograficzna. Wskazano, że w toku postępowania G. wnosiło o zabezpieczenie szlaków migracji poprzez wprowadzenie wygrodzeń herpetologicznych naprowadzająco - ochronnych oraz dostosowanie przepustów/mostów w miejscach stwierdzonej śmiertelności płazów do ich migracji, jak również o powołanie biegłego. Organ rozważając, czy możliwe jest spowodowanie zmiany w liczebności lub strukturze populacji, czy też zmiany te nastąpiły, odnosząc się do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 września 2016 r. w sprawie kryteriów oceny wystąpienia szkody w środowisku (Dz. U. 2016, poz. 1399), uznał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy, nie można zauważyć spadku populacji oraz liczebności. [...] Towarzystwo [...] twierdziło, że w przedmiotowym rejonie występuje wysoka śmiertelność płazów, ale zgłaszający nie określił metodyki wyliczania na podstawie której określono śmiertelność, a także do jakich wartości się odniesiono. Wskazano, że podczas oględzin zaobserwowano 10 -15 martwych osobników, ale w okolicach mostu zaobserwowano również żywe osobniki żaby trawnej i ropuchy zielonej. Na tej podstawie organ uznał, że nie można stwierdzić, że 10-15 martwych osobników należy uznać jako zjawisko równoznaczne z pogorszeniem stanu lub funkcji populacji. Wskazanie powyższej zależności wymagałoby przeprowadzenia wieloletnich badań populacyjnych określających dynamikę i tendencje procesów w niej zachodzących. W aktach przedmiotowej sprawy brak jest takich wyników badań. Uznano, że materiał dowodowy w postaci obserwacji oraz materiał filmowy faktycznie obrazujący przypadki śmiertelności płazów na drodze, nie daje podstaw do stwierdzenia, że możemy mówić o szkodzie w środowisku, ani nie wykazał wystąpienia bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku. Uznano, że w materiale zgromadzonym podczas postępowania nie potwierdzono wystąpienia mierzalnych skutków, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie kryteriów oceny wystąpienia szkody w środowisku. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając że: 1. organ niewłaściwie, niemetodycznie ustalił stan faktyczny poprzez wykonanie wizji w niewłaściwym terminie i przez osobę nieposiadającą doświadczenia z zakresu herpetologii. Wizję przeprowadzono bez uwzględnienia biologii gatunku, w szczególności bez uwzględnienia terminów masowych migracji godowych. Powołano, że Towarzystwo wykonało wizję w dniu 2.04. i stwierdziło ponad 50 martwych osobników, w dniu 9.04. stwierdziło również ponad 50 martwych osobników, kolejną wizję w dniu 9.04. i stwierdzono ponad 50 martwych osobników. Zarzucono, że funkcjonariusze Policji nie mieli doświadczenia w prowadzeniu badań herpetologicznych i nie obeszli całego odcinka drogi, a stan potwierdzony notatką odnosi się jedynie do niewielkiego fragmentu jezdni. Powołano, że materiał z 18.04.2013 r. potwierdza 101-105 martwych osobników. 2. zarzucono, że wykonane wygrodzenia są nieskuteczne albowiem nie są szczelnie połączone z podłożem, a organ nie sprawdził prawidłowości montażu wygrodzeń, opierając się tylko na dokumentacji zdjęciowej. Ponadto zastosowany materiał nie jest trwały, a decyzja powinna określać częstotliwość i termin przeglądów, maksymalny czas wykonywania napraw, technologię wykonywania napraw. 3. wskazano, że wygrodzenie odcinka drogi powoduje powstanie efektu barierowego. Zarzucono, że brak jest wystarczającej ilości przepustów dla płazów na skutek czego doszło do pogorszenia się możliwości kontaktu pomiędzy osobnikami oraz możliwości dotarcia do miejsc rozrodu, a to prowadzi do pogorszenia możliwości rozmnażania się populacji, jej rozprzestrzeniania się, przez co stanowi przesłankę wskazana w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie kryteriów oceny wystąpienia szkody w środowisku. Wskazano, że podczas przygotowania inwestycji obwodnicy [...] popełniono kardynalne błędy, które skutkują zmniejszeniem stopnia bioróżnorodności, i ta inwestycja nie spełnia współczesnych standardów ochrony środowiska. 4. zarzucono, że ogólnikowych zapisów zawartych w decyzji Wojewody [...] o środowiskowych uwarunkowaniach z [...].07.2007 r. w zakresie zobowiązań nałożonych na inwestora nie można uznać za precyzyjnych, albowiem w decyzji nie wskazano w jakich miejscach należy zabezpieczyć szlaki migracyjne płazów. Ponadto wskazano, że zastosowane pod wiaduktem nad [...] kosze i materace gabinowe powodują dysfunkcyjność przejść dla zwierząt. Z tego powodu ogólnikowe zapisy decyzji środowiskowej nie mogą być podstawą do wyłączenia ustawy szkodowej, a dokonana interpretacja organu stanowi naruszenie art. 12 k.p.a. W kontekście powyższego wskazano, że [...] pismem z dnia 26 września 2017 r. zwróciło się do GDOŚ z pytaniami w zakresie wykonania obowiązków nałożonych na inwestora decyzją środowiskową. Skarżący wskazał, że przyczyn niszczenia płazów na obwodnicy [...] należy dopatrywać się w wadliwych i nieprecyzyjnych zapisach decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. 5. wskazano, że wszystkie przesłanki bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku zostały spełnione. Wyniki badań wskazują, że płazy zanikają w środowisku, a w przedmiotowej sprawie zanik płazów został wykazany liczebnością ofiar ginących na skutek kolizji z samochodami, zaś miejsce zgłoszenia wykazuje cechy korytarza migracyjnego płazów, a jego przegrodzenie nasypem drogowym stanowi utrudnienie migracji płazów. Wskazano, że znana jest śmiertelność minimalna, ustalona przez [...], a podane i udokumentowane liczby zabitych płazów pozwalają zmierzyć stratę dorosłych, a szkoda polegająca na rozjeżdżaniu płazów jest cykliczna, zaś jej skutki kumulują się w czasie i w konsekwencji dojdzie do ich zaniku. 6. zarzucono niewykonanie badań populacji płazów w rejonie obwodnicy [...], w celu uzyskania niezbędnych i kompletnych danych, czy też niezalecenie obowiązku prowadzenia monitoringu. 7. zarzucono podejmowanie pozornych działań w kontekście zwracania się do Policji, Urzędów i innych Towarzystw o informacje Mając na uwadze powyższe, [...] Towarzystwo [...] zarzuciło Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska: 1. naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez: - zgromadzenie w toku postępowania niekompletnych danych i dowodów (brak określenia stanu faktycznego) pozyskanych przy zastosowani błędnej metodyki; - niepowołanie niezależnego biegłego, dysponującego odpowiednią wiedzą z zakresu herpetologii; - pominięcie możliwości zlecenia wykonania poprawnie metodycznie badań lub zobowiązania do tego podmiotu korzystającego ze środowiska, zgodnie z art. 20 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie; - nieuwzględnienie danych o śmiertelności z 2013 r. przedstawionych przez [...] 2. naruszenie art. 12 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż zapisy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy obwodnicy [...] wykluczają zastosowanie ustawy szkodowej 3. złamanie zasady przezorności i prewencji, wyrażonej w art. 191 Wersji Skonsolidowanej Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej skutkujące niepodjęciem działań naprawczych i zapobiegawczych, przez co w dalszym ciągu dochodzi do niszczenia gatunków chronionych; 4. zignorowanie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. 2014 poz. 1348) poprzez przyzwolenie na utrzymanie zagrożenia prawnie chronionych lokalnych populacji gatunków płazów. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując dotychczasową argumentację wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestie dotyczące postępowania w przypadku wystąpienia szkód w środowisku reguluje ustawa z 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1789 - zwana dalej ustawą szkodową). Stosownie do art. 2 ust. 1 tej ustawy, przepisy ustawy stosuje się do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub do szkody w środowisku: 1. spowodowanych przez działalność podmiotu korzystającego ze środowiska stwarzającą ryzyko szkody w środowisku; 2 spowodowanych również przez inną działalność niż ta, o której mowa w pkt 1, podmiotu korzystającego ze środowiska, jeżeli dotyczą gatunków chronionych lub chronionych siedlisk przyrodniczych oraz wystąpiły z winy podmiotu korzystającego ze środowiska. Nadto przepisy ustawy stosuje się do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub do szkody w środowisku, wywołanych emisją rozproszoną, pochodzącą z wielu źródeł, gdy jest możliwe ustalenie związku przyczynowego między bezpośrednim zagrożeniem szkodą w środowisku lub szkodą w środowisku a działalnością podmiotu korzystającego ze środowiska (art. 2 ust. 2) Użycie zwrotu szkody w środowisku "spowodowane przez działalność" nakazuje obejmowanie tym pojęciem wykonywanie konkretnych działań w elementach przyrodniczych, których dotyczy ustawa szkodowa, powodujących bądź to szkodę w środowisku, bądź bezpośrednie nią zagrożenie. Niewątpliwie w świetle wskazanego przepisu szkoda lub zagrożenie jej wystąpienia są ściśle związane z działalnością prowadzoną przez podmiot korzystający ze środowiska, a działalność ta musi bezpośrednio poprzedzać wystąpienie zdarzenia, jakim jest szkoda w środowisku. Pierwszym jednak elementem jaki podlega badaniu organu w przypadku wszczęcia postępowania w zakresie zgłoszenia zagrożenia wystąpienia szkody w środowisku, jest ocena czy można w ogóle mówić o szkodzie w środowisku bądź o zagrożeniu szkodą w środowisku. Ustawa definiuje te dwa pojęcia. I tak, stosownie do definicji zawartej w art. 6 pkt 1 ww. ustawy, pod pojęciem bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku rozumie się wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia szkody w środowisku w dającej się przewidzieć przyszłości. Pod pojęciem szkody w środowisku (art. 6 pkt 11 ustawy szkodowej) rozumie się negatywną, mierzalną zmianę stanu lub funkcji elementów przyrodniczych, ocenioną w stosunku do stanu początkowego, która została spowodowana bezpośrednio lub pośrednio przez działalność prowadzoną przez podmiot korzystający ze środowiska, bądź to w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych, mającą znaczący negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony tych gatunków lub siedlisk przyrodniczych, bądź w wodach, mającą znaczący negatywny wpływ na potencjał ekologiczny, stan ekologiczny, chemiczny lub ilościowy wód, bądź w powierzchni ziemi, przez co rozumie się zanieczyszczenie gleby lub ziemi, w tym w szczególności zanieczyszczenie mogące stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi. Z tym, że szkoda w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych, nie obejmuje uprzednio zidentyfikowanego negatywnego wpływu, wynikającego z działania podmiotu korzystającego ze środowiska zgodnie m.in. z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W niniejszej sprawie zgłoszone zagrożenie wystąpienia szkody w środowisku dotyczyło gatunków chronionych płazów polegającą na zwiększeniu ich śmiertelności w związku z przekraczaniem przez nie drogi na jezdni DK [...] – obwodnicy [...], w pobliżu skrzyżowania z ul. [...] i na odcinku od wiaduktu do krzyżowania z DK[...]. Organy właściwie ustaliły, że dnia [...] lipca 2007 r. została wydana decyzja, znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "Budowa południowej obwodnicy miasta [...] w ciągu drogi krajowej nr [...]". Decyzja została wydana po przeprowadzeniu procedury oceny oddziaływania na środowisko, w ramach której przeanalizowano wpływ inwestycji na środowisko przyrodnicze na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia. Powyższą decyzją nałożono na inwestora obowiązek dotrzymania szeregu warunków związanych z minimalizacją negatywnych oddziaływań, w tym na płazy i ich siedliska. Zobowiązano inwestora m. in. do: - zabezpieczenia urządzeń związanych z odwodnieniem drogi i oczyszczaniem wód deszczowych przed możliwością wpadnięcia do nich zwierząt i ich uwięzienia; - dostosowania przejść dla zwierząt do warunków lokalnych oraz do potencjalnego składu gatunkowego fauny korzystającej z tych przejść; - w przypadku przecięcia drogi migracji godowej płazów wykonania w pobliżu zastępczych zbiorników wodnych; - ograniczenia do minimum zmiany ukształtowania skarp doliny rzeki [...], w miejscu przekroczenia, koryto rzeki oraz jej brzegi należy pozostawić w stanie naturalnym; - na odcinkach, na których droga przekracza wody płynące zastosowania rozwiązań gwarantujących swobodne przedostawanie się organizmów wodnych w górę tych cieków, wybór urządzeń powinien być dobieralny indywidualnie w zależności od rodzaju wody płynącej oraz od gatunków ją zasiedlających. Zasadnie organy uznały, że przedmiotowa decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach została wydana po przeprowadzeniu procedury oceny oddziaływania na środowisko, w ramach której przeanalizowano wpływ przedmiotowej inwestycji na środowisko przyrodnicze na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia. W treści wyżej wymienionej decyzji uwzględniono możliwe oddziaływanie przedsięwzięcia na stan ochrony populacji płazów. Na podstawie tych analiz, nałożono na inwestora, obowiązek dotrzymania szeregu warunków związanych z minimalizacją negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na siedliska płazów. Organy przywołały również poglądy z doktryny, że decyzja ta stanowi "szczególnego rodzaju zezwolenie środowiskowe na realizację przedsięwzięcia" (zob. G. Dobrowolski, Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, Toruń 2011, s. 288). Decyzja ta ma charakter promesy gwarantującej, że ustalone w decyzji środowiskowej uwarunkowania zostaną ujęte w pozwoleniu na budowę lub w innej decyzji inwestycyjnej. Wskazano również, że w literaturze wyrażono pogląd, według którego "w określonych sytuacjach możliwe jest wyrządzenie szkody dotyczącej gatunków chronionych lub chronionych siedlisk przyrodniczych, jeżeli zachodzą pewne szczególne warunki, a na wyrządzenie takiej szkody pozwala decyzja administracyjna. Taka szkoda nie będzie więc podlegała przepisom omawianej ustawy, co nie znaczy jednak, że nie będzie naprawiona" - M. Górski, Odpowiedzialność administracyjna w ochronie środowiska, Warszawa 2008 r., s.32. Z powyższego zapisu wynika, że jeżeli podmiot korzystający ze środowiska realizuje przedsięwzięcie, na które otrzymał decyzję środowiskową, to nawet jeśli następstwem realizacji przedsięwzięcia była "negatywna mierzalna zmiana stanu lub funkcji elementów przyrodniczych", nie ma zastosowania ustawa szkodowa. W takiej sytuacji decyzja środowiskowa musi odnosić się do zidentyfikowanego negatywnego wpływu wynikającego z działania podmiotu korzystającego ze środowiska. Nie budzi wątpliwości, że decyzja środowiskowa wiąże organ wydający decyzję o pozwoleniu na realizację inwestycji, i organ ten jest zobowiązany do pełnego uwzględniania tych warunków środowiskowych, które zostały określone w rozstrzygnięciu decyzji środowiskowej. Nakazy i zakazy określone w decyzji środowiskowej kierowane są do wnioskodawcy. Ich wykonywanie przez wnioskodawcę powoduje, że szkoda w gatunkach chronionych lub chronionych siedliskach przyrodniczych nie obejmuje uprzednio zidentyfikowanego negatywnego wpływu wynikającego z działania podmiotu korzystającego ze środowiska. W przedmiotowej sprawie negatywny wpływ inwestycji na środowisko został już zidentyfikowany na etapie sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Decyzja środowiskowa zobowiązywała inwestora do dotrzymania szeregu warunków związanych z ochroną płazów i uwzględniała wszystkie okoliczności powoływanie przez Skarżącego w zgłoszeniu szkody, jak również w toku całego postępowania administracyjnego. Mianowicie decyzja zobowiązywała do zabezpieczenia urządzeń związanych z odwodnieniem drogi i oczyszczaniem wód deszczowych przed możliwością wpadnięcia do nich zwierząt i ich uwięzienia. [...] zgłaszało zastrzeżenia w tym zakresie w toku postępowania. Decyzja zobowiązywała do dostosowania przejść dla zwierząt do warunków lokalnych oraz do potencjalnego składu gatunkowego fauny korzystającej z przejść. Podstawą dokonanego zgłoszenia w sprawie była właśnie kwestia braku dostatecznej ilości przepustów dla płazów, co skutkowało wchodzeniem płazów na drogę i ich ginięcia. Ten negatywny wpływ inwestycji na środowisko został zatem zidentyfikowany już w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Dlatego też zasadnie organ uznał, że wskazanie w zgłoszeniu o niewłaściwym wykonaniu zabezpieczeń i przejść dla płazów nie podlega uwzględnieniu, gdyż zabezpieczenia te zostały wykonane na podstawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a ocena ich skuteczności i stanu technicznego nie może być przedmiotem niniejszego postępowania z uwagi na wyłączenie zawarte w art. 6 pkt 11 lit a ustawy szkodowej. Ponadto decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zobowiązywała również do wykonania w pobliżu zastępczych zbiorników wodnych w przypadku przecięcia dróg migracji. Skarżący w toku całego postępowania podnosił, że wybudowana obwodnica przecina drogę migracji płazów, uniemożliwiając ich przemieszczanie się i rozród. To zagrożenie również zostało więc zidentyfikowane na etapie prowadzonego postępowania o wydanie decyzji środowiskowej. Również zagrożenia w postaci zmiany ukształtowania skarp doliny rzeki [...] zostały uprzednio zidentyfikowane, i w decyzji środowiskowej zobowiązano do pozostawienia brzegów rzeki w stanie naturalnym, a więc zagrożenia powiązane z użyciem np. gabionów zostały przewidziane. Przepis art. 6 pkt. 11 lit. a ustawy szkodowej w sposób jednoznaczny wyłącza możliwość prowadzenia postępowania na podstawie ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, w sytuacji uprzednio zidentyfikowanego negatywnego wpływu, wynikającego z działania podmiotu korzystającego ze środowiska zgodnie z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Nie ulega wątpliwości, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach została wydana zarówno dla etapu samej budowy obwodnicy, jak też etapu eksploatacji, a wskazane przez organy zobowiązania z niej wynikające, związane z minimalizacją negatywnych oddziaływań, dotyczą również fazy eksploatacji inwestycji, czyli korzystania z drogi. W punkcie IV decyzji ustalono właśnie wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym. Wskazać należy, że Skarżący w zgłoszeniu szkody, późniejszej modyfikacji wniosku o bezpośrednie zagrożenie szkodą, jak również w samej skardze, w istocie nie powołał żadnego nowego zagrożenia, które nie zostałoby przewidziane w decyzji środowiskowej. Z pism Skarżącego, jak również z uzasadnienia skargi jednoznacznie wynika, że zaistnienie szkody, i zagrożenie szkodą w środowisku wiąże z budową obwodnicy i nieprawidłowościami w toku postępowania o wydanie decyzji środowiskowej. W złożonej skardze kwestionuje on bowiem precyzyjność zapisów określających zobowiązania nałożone na inwestora. Słusznie organy wskazały, że postępowanie prowadzone na podstawie ustawy szkodowej nie może służyć do weryfikacji decyzji podejmowanych w toku innych postępowań. Decyzja środowiskowa weszła do obrotu prawnego, nadal obwiązuje i brak jest w przedmiotowym postępowaniu podstaw pozwalających na zakwestionowanie jej zapisów. Również brak jest podstaw, aby w tym postępowaniu oceniać odpowiedzialność podmiotu korzystającego ze środowiska za niewykonanie bądź nienależyte wykonanie obowiązków wynikających z innych decyzji. Stąd też bezpodstawne są zarzuty dotyczące braku odpowiednich zabezpieczeń, przepustów, wygrodzeń i gabionów. Mając powyższe na uwadze, z uwagi na zapis art. 6 pkt. 11 a ustawy szkodowej, oraz wskazanie zagrożeń dla płazów, które uprzednio zostały zidentyfikowane w toku prowadzonego postępowania o wydanie decyzji środowiskowej, uznać należało, że zasadnie uznano bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania i w konsekwencji umorzono postępowanie. W ocenie Sądu organy słusznie również uznały, że przeprowadzone postępowanie nie wykazało wystąpienia bezpośredniego zagrożenia szkodą i szkody w środowisku, co do których możliwe byłoby prowadzenie postępowania na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. Organ odwoławczy odnosił się do przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 września 2016 r. w sprawie kryteriów oceny wystąpienia szkody w środowisku (Dz. U. 2016, poz. 1399). Wskazano, że ze szkodą w środowisku w gatunku chronionym możemy mieć do czynienia w przypadku wystąpienia zmiany lub zmian powodujących jeden z następujących mierzalnych skutków mających znaczący negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony tych gatunków w postaci zniszczenia siedliska gatunku chronionego w całości lub w części; pogorszenia stanu lub funkcji populacji gatunku chronionego, polegające w szczególności na zmniejszeniu liczebności populacji gatunku chronionego, zmniejszeniu jej zagęszczenia lub zmniejszeniu zajmowanej przez nią powierzchni lub pogorszeniu możliwości rozmnażania się populacji gatunku chronionego, jej rozprzestrzeniania się lub pogorszeniu innych funkcji życiowych, lub zwiększeniu śmiertelności, lub ograniczenia możliwości kontaktu populacji gatunku chronionego z populacjami sąsiednimi. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy słusznie uznał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika spadek populacji oraz liczebności płazów. Potwierdzono fakt obserwowania na drodze rozjeżdżonych płazów, ale w ilości zdecydowanie mniejszej niż wskazywał Skarżący. Organ weryfikował nagrania filmowe składane przez [...], przeprowadził wizje lokalne, uzyskał informację do Policji. Przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło informacji podawanych przez Skarżącego o masowym rozjeżdżaniu płazów. Ponadto zasadnie organ I instancji wskazał, że zgłaszający nie określił metodyki wyliczania na podstawie której określono śmiertelność, a także do jakich wartości się odniesiono. Wskazano, że podczas oględzin stwierdzono 10-15 martwych osobników, a taka liczba nie pozwala na stwierdzenie, że jest to zjawisko równoznaczne z pogorszeniem się stanu lub funkcji populacji. Zauważyć należy, że organy wyznaczyły kilka terminów wizji, na żadnym z terminów nie potwierdzono masowego ginięcia płazów. Funkcjonariusze Policji potwierdzili 10 - 15 martwych osobników, w sytuacji gdy [...] wskazywało liczbę ponad 100. Brak jest podstaw aby zarzucać pracownikom organów przeprowadzających wizję brak kompetencji. Organy te są powołane do rozpoznawania tego typu spraw. Organ zweryfikował również nagrania złożone przez Zgłaszającego przy wniosku, stwierdzając, że na nagraniu widocznych jest ok. 40 martwych osobników, natomiast na nagraniach z kwietnia 2016 r. liczba nie przekracza 30 osobników płazów. Ponadto wskazać należy, że organ nie dysponował materiałem dowodowym, na podstawie którego można było by ustalić stan zmniejszenia się populacji. Dla terenów położonych wzdłuż drogi nie sporządzano inwentaryzacji i nie przeprowadzano badań stanu siedlisk i populacji. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, dopiero przeprowadzenie wieloletnich badań populacyjnych, określających dynamikę i tendencję procesów zachodzących w populacji, przy uwzględnieniu wskaźnika śmiertelności płazów, pozwoliłoby na wykazanie zależności powodujących zmiany w liczebności lub strukturze populacji, pogorszenie możliwości rozmnażania się populacji, jej rozprzestrzeniania się. W tej sytuacji nawet przeprowadzenie oględzin drogi przy obecności biegłego i sporządzenie przez niego opinii na temat ilości zabitych płazów na drodze, nie wzbogaciłoby materiału dowodowego w wystarczający sposób. Tak więc niezasadne są zarzuty skargi w zakresie naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. Należy również wskazać, że w toku postępowania Zgłaszający również nie złożył żadnej opinii prywatnej, czy też inwentaryzacji, bądź badań siedlisk i populacji. Brak też jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania notatki sporządzonej przez Funkcjonariuszy Policji. Dodatkowo w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 12 k.p.a. stwierdzić należy, że organ właściwie powołał się na wyłączenie ustawy szkodowej w sytuacji wydania decyzji środowiskowej, co zostało wskazane już w uzasadnieniu. W tym miejscu należy jedynie powołać, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2275/15 (CBOSA) decyzja wydana na podstawie ustawy z 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku nie służy "naprawie" decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, tylko rozwiązywaniu problemu, który w decyzji środowiskowej nie został przewidziany. W przedmiotowej sprawie, jak już wcześniej wskazano, decyzja środowiskowa przewidywała negatywne wpływy, wynikające z działań podmiotu korzystającego ze środowiska. Nakazano dostosowanie przejść dla zwierząt do warunków lokalnych, jak również w przypadku przecięcia dróg migracji godowej wykonanie zbiorników wodnych. Skarżący twierdził, że płazy wchodzą na drogę ponieważ nie zapewniono odpowiedniej ilości przepustów i naprowadzeń dla płazów oraz lokalizacja inwestycji stanowi barierę w przemieszczaniu się płazów w okresie migracji godowej. Z wyjaśnień GDDiA złożonych w sprawie wynika, że żadne nowe zbiorniki wodne nie były wykonywane albowiem żadnych zbiorników nie likwidowano. Również w toku postępowania zarządca drogi wykonał zabezpieczenia wzdłuż drogi, celem uniemożliwiania płazom wejścia na jezdnie. Niezależnie od zarzutów Skarżącego w zakresie zasadności i jakości wykonanych zabezpieczeń, to wskazać należy, że w pierwszej kolejności należałoby doprowadzić do wykonania zapisów decyzji środowiskowej w zakresie zobowiązań nałożonych na inwestora. W przypadku potwierdzenia przecięcia dróg migracji godowej winny być zgodnie z zapisami decyzji środowiskowej wykonane zbiorniki wodne, i to niezależnie czy były jakieś likwidowane, czy też nie. Taki warunek nie wynika bowiem z ustaleń decyzji. Brak jest również podstaw do uznania, że organ naruszył zasadę przezorności i prewencji. Jak już wyjaśniono, organy weryfikowały nadesłane przez Skarżącego materiały, dochodząc do innych wniosków w zakresie liczby martwych płazów. Ponadto w okresie godowych migracji przeprowadzano oględziny, które również nie potwierdziły twierdzeń o masowym ginięciu płazów. Tak więc niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie kryteriów oceny wystąpienia szkody w środowisku czy bezpośredniego zagrożenia szkodą albowiem w sprawie nie wykazano zaistnienia jednego z mierzalnych skutków mających znaczący negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony gatunków, wedle kryteriów wskazanych w § 2 ust. 1 rozporządzenia. Podkreślić należy, że materiał dowodowy nie potwierdził wysokiego prawdopodobieństwa wystąpienia szkody w środowisku w dającej się przewidzieć przyszłości zgodnie z definicja z art. 6 pkt. 1 ustawy szkodowej. W ocenie Sądu prawidłowe było ustalenie organów orzekających, że takie zagrożenie nie nastąpiło, co przesądziło o zgodnym z prawem umorzeniu postępowania w sprawie wydania decyzji o nałożeniu obowiązku przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. Sąd oddalił wniosek dowodowy zgłoszony w toku rozprawy o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego złożonej przez przedstawiciela Skarżącego w toku rozprawy. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 p.p.s.a. w toku postępowania sąd może jedynie przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego wykracza poza pojęcie uzupełniającego postępowania dowodowego. Z przedstawionych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.