IV SA/Wa 26/16
WyrokWSA w Warszawie2016-05-17
Skład orzekający: Alina Balicka, Kaja Angerman, Wanda Zielińska-Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wystąpienia szkody w środowisku, uznając, że działania polegające na odprowadzaniu ścieków do jaru nie spowodowały zanieczyszczenia gruntu i wód podziemnych, a tym samym nie stanowiły szkody w środowisku w rozumieniu ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie wykonały w pełni wiążących wytycznych sądów zawartych w poprzednich orzeczeniach. Mimo ustaleń, że odprowadzanie ścieków do jaru wymagało pozwolenia wodnoprawnego i podlegało ustawie szkodowej, nie wyjaśniono ostatecznie, czy działania te spowodowały zanieczyszczenie gruntu i wód podziemnych, co jest kluczowe dla stwierdzenia szkody w środowisku. W związku z tym, uchylono zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, nakazując organowi I instancji ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wiążącej oceny prawnej i wytycznych sądów.Stan faktyczny
Skarga dotyczyła postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) utrzymującego w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie szkody w środowisku spowodowanej nieprawidłowym odprowadzaniem ścieków z posesji. Skarżąca A. G. twierdziła, że odprowadzanie ścieków do jaru i rowu spowodowało zanieczyszczenie wód gruntowych i powierzchni ziemi. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że działania te nie spełniają przesłanek ustawy szkodowej, a w szczególności nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego między odprowadzaniem ścieków a szkodą w środowisku, a także że ilość odprowadzanych ścieków była zbyt mała, by spowodować zanieczyszczenie studni skarżącej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2015 r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z dnia [...] grudnia 2011 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman,, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...];
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia A. G., utrzymał w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z dnia [...] grudnia 2011 r., znak [...], o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wystąpienia szkody w środowisku w powierzchni ziemi i w wodach podziemnych, w wyniku nieprawidłowego odprowadzania ścieków z posesji nr [...] i [..] w miejscowości U..
W uzasadnieniu podano, że A. G. na podstawie ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. zgłosiła szkodę w środowisku spowodowaną przez właścicieli nieruchomości o nr [...] i [...] w m. U. przez nielegalne odprowadzanie ścieków bytowych do wód gruntowych, co skutkowało zanieczyszczeniem wód ujmowanych w lokalnych studniach.
W toku postępowania C. i S. S. w piśmie z dnia [...] maja 2011 r. przyznali, że na posesji nr [...] w m. U., prowadzona jest działalność gospodarcza, w okresie zimowym z powodu awarii miał miejsce wyciek nieczystości płynnych. L. i B. G. właściciele posesji nr [...] w piśmie z dnia [..] maja 2011 r. przyznali, że w okresie zimowym 2011 r. z powodu awarii część ścieków odprowadzana była w obrębie działki.
Wójt Gminy T. w piśmie z dnia [...] października 2010 r. wskazał, iż komisja po przeprowadzeniu kontroli urządzeń sanitarno-kanalizacyjnych stwierdziła nieprawidłowości na ww. posesjach, ustalając, że ścieki z posesji nr [...] odprowadzano rurą do lasu. W dniu [...] czerwca 2011 r. RDOŚ w K. przeprowadził oględziny w m. U. i T., którą objęto zbiornik na nieczystości płynne na posesji nr [...] - działce nr [...] - stanowiącej własność C. i S. S., jar przebiegający od posesji nr [...] - działki nr [...] - stanowiącej własność L. i B. G., do posesji A. G. obok posesji C. K. oraz teren lokalizacji studni i zbiornika na nieczystości płynne na posesji A. G.. W trakcie wizji nie twierdzono odprowadzania ścieków do rowu, ani śladów po ich wcześniejszym odprowadzaniu. Na początku jaru stwierdzono wylot rury o śr. 10 cm, która według A. G. służyła do odprowadzania ścieków z posesji nr [...]
i [...] do rozlewiska znajdującego się na początku jaru.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. w piśmie z dnia [...] września 2011 r. wskazał, iż w dniu [...] lipca 2010 r. po powodzi wykonano badanie próbki wody ze studni znajdującej się na posesji wnioskodawczym, które wykazało, że jakość wody odpowiada wymogom rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. ( Dz. U. nr 61, poz. 417, ze zm.).
A. G. w dniu [...] października 2011 r. przedstawiła raport badań nr [...] wody pobranej z instalacji wodociągowej budynku na posesji nr [...] w m. T., wskazujący na zanieczyszczenie wody Enterokokami, co jest niezgodne z wymogami ww. rozporządzenia.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. RDOŚ w K. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wystąpienia szkody w środowisku w powierzchni ziemi i w wodach podziemnych, w wyniku nieprawidłowego odprowadzania ścieków z posesji nr [...] i [...] w miejscowości U..
W zażaleniu A. G. zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy szkodowej poprzez bezpodstawne uznanie, że nie wystąpiła szkoda w środowisku spowodowana przez działalność podmiotu korzystającego ze środowiska, oraz naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.
Po rozpatrzeniu zażalenia GIOŚ postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., znak [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, z uwagi na brak zaistnienia w przedmiotowej sprawie przesłanek spełniających zakres podmiotowy ustawy szkodowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 697/12, po rozpoznaniu skargi A. G., uchylił zaskarżone postanowienie GIOŚ z dnia [...] lutego 2012 r. W ocenie Sądu postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa, gdyż oparte zostało na mylnej wykładni przepisów prawa materialnego ( ustawy o szkodach), które skutkowało istotnym wpływem na wynik sprawy, gdyż prowadziło do naruszenia przepisów procesowych w zakresie właściwego wyjaśnienia sprawy. Argumentacja organu, że eksploatacja szamb jest regulowana przepisami szczególnymi ( ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach) a podmiot nie mógłby uzyskać pozwolenia wodnoprawnego na prowadzoną działalność, nie może stanowić podstawy odmowy wszczęcia postępowania, w myśl ustawy szkodowej.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 2500/12 oddalił skargę kasacyjną organu. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że w tej sprawie rolą organu jest wyjaśnienie, czy doszło do zagrożenia środowiska powodującego jego degradację i jaki ma to wpływ na zdrowie skarżącej. Z przedłożonych sprawozdań Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w K. z dnia [...] maja i [...] września 2013 r. wynika bowiem, że badane próbki wody pod względem mikrobiologicznym nie spełniają wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, z uwagi na obecność bakterii grupy coli.
GIOŚ po ponownym przeanalizowaniu zebranych w sprawie materiałów, w tym zgromadzonych w dodatkowym postępowaniu prowadzonym w trybie art. 136 k.p.a., wskazał, iż w przedmiotowej sprawie źródłem zgłaszanej szkody w środowisku w wodzie i w powierzchni ziemi miały być zanieczyszczenia pochodzące ze ścieków bytowych, wytwarzanych na posesjach nr [...] i [...] w m. U. .oraz gnojówki. Organ przytoczył treść art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy szkodowej, stwierdzając, że aby doszło do szkody środowisku w powierzchni ziemi konieczne jest wykazanie, iż działanie, które spowodowało tę szkodę jest wywołane prowadzoną przez podmiot korzystający ze środowiska działalnością stwarzającą ryzyko szkody w środowisku. Pod hipotezę art. 2 ust.1 pkt 1 ustawy, jak stwierdził WSA w wyroku z dnia 2012 r., sygn. akt IV SAAA/a 697/12, nie podlega działalność związana z wykorzystaniem nawozów naturalnych, a więc w przedmiotowej sprawie należy wykluczyć działalność związaną z przechowywaniem i stosowaniem nawozów naturalnych, w tym gnojownicy, które są uregulowane ustawą z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu. Zdaniem organu odwoławczego z zastosowania ustawy szkodowej należy również wykluczyć działalność polegającą na eksploatacji przydomowych oczyszczalni ścieków. Budowa takiej oczyszczalni o wydajności 5 m3 na dobę nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego pod warunkiem, że oczyszczone ścieki właściciel nieruchomości wprowadza w granicach własnej działki do gruntu lub cieku - art. 36 ust. 1, 2 i 3 pkt 4 Prawa wodnego. Z ustaleń wizji lokalnej wynika, że oczyszczalnie przydomowe zlokalizowane na posesji C. i S. S. w m. [...] ( działka nr [...]) oraz na posesji L. i B. G. w m. [...] ( działka nr [...]) pozostają w całości w obrębie wymienionych działek, przy czym z dokumentacja techniczno- budowalna wskazuje, że maksymalna ich wydajność wynosi 0,52 m3/d.
Wynika z tego, że przedmiotowe przydomowe oczyszczalnie ścieków nie wymagają uzyskania na ich eksploatację pozwolenia wodnoprawnego, w konsekwencji ich eksploatatorzy nie są podmiotami korzystającymi ze środowiska i nie podlegają w tym zakresie ustawie szkodowej. GIOŚ stwierdził, iż analizując działania prowadzone przed zainstalowaniem przydomowych oczyszczalni ścieków, iż z oświadczeń L. i B. G. oraz C. i S. S. wynika, że istniały połączone ze sobą rury odprowadzające nieczystości płynne ze zbiorników zlokalizowanych na działkach ew. nr [...] i [...] w m. U. do jaru, ze zrzutem zlokalizowanym na działce ew. nr [...] w m. U.. Wynika również, że tylko C. i S. S. odprowadzali tymi przewodami ścieki poza granice swojej posesji, gdyż działka nr [...], na której oznaczono wylot rury do jaru należy do L. i B. G.. Zatem tylko działania C. i S. S. wykraczają poza zwykłe korzystanie z wód z uwagi na odprowadzanie ścieków do jaru z własnej posesji, a to oznacza, że wymagane było uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi i objęte zostają ustawą szkodową. Organ stwierdził, że analogicznie zrzut ścieków przez B. G. do rowu przydrożnego rowu ( miejsce zrzutu oznaczone pkt 1 na mapie nr 3) również wykracza poza zwykłe korzystanie z wód i objęty jest obowiązkiem uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzenie ścieków do wód lub ziemi. Zatem działalność ta kwalifikuje jej wykonawcę jako podmiot korzystający ze środowiska ( art. 3 pkt 20 lit. c) Prawa ochrony środowiska w związku z art. 6 pkt 9 ustawy szkodowej) prowadzący działalność stwarzają ryzyko zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4a ustawy szkodowej.
Zdaniem GIOŚ aby rozstrzygnąć czy zaistniała szkoda w środowisku zgodnie z definicją zawartą w art. 6 pkt 11 ustawy szkodowej wykazać należałoby związek przyczynowo skutkowy pomiędzy działalnością stwarzającą ryzyko szkody - odprowadzanie przez C. i S. S. ścieków bytowych do jaru na działce [...] w m. U. oraz odprowadzanie ścieków bytowych przez L. i B. G. do rowu przy drodze zgodnie z oznaczeniem na mapie nr 3 załączonej do akt sprawy. Organ wskazał, iż z akt sprawy wynika, że wody spływające rowem przy drodze wpadają do jaru, do którego odprowadzane były ścieki z przewodu zakończonego na działce ew. nr [...] w m. U.. Zdaniem GIOŚ ilość ścieków zrzucana do rowu zarówno przez właścicieli działki nr [...], jak i działki nr [...] nie mogła przekraczać obecnej maksymalnej 0,52 m3/d wydajności oczyszczalni zbudowanych na tych działkach. Z oświadczenia B. G. wynika, że zrzuty miały charakter incydentalny, dobowa ilość ścieków musiała być zdecydowanie mniejsza. W okresach suchych przy braku wody w rowie nawet przyjmując zrzut w ilości 0,5 m3/d tak mała ilość odprowadzanych ścieków mogła wsiąknąć w rów i nie dopłynąć do jaru na działce nr [...]. Należy również wziąć pod uwagę, zdaniem organu, że część zrzucanych ścieków mogła wsiąkać w powierzchnię lub stagnować wokół rury nie przemieszczając się wzdłuż rowu, na co wskazywały opisy zastoisk ścieków odprowadzanych rurą do jaru. W przypadku występowania spływów powierzchniowych ( jar odprowadza wody opadowe i roztopowe) część ścieków ( znacznie rozcieńczona) mogła przemieścić się do opisywanego w protokole z wizji lokalnej cieku i dalej do obrzeży działki nr [...] w T.. Zadaniem organu z uwagi na różnicę poziomów pomiędzy ciekiem w jarze a studnią na posesji A. G. wynoszącą ok. 50 m, nie jest możliwe spowodowanie zanieczyszczenia wód studni na posesji [...] w T. ściekami ewentualnie płynącymi jarem.
GIOŚ podkreślił, iż z przedstawionych przez skarżącą badań wody, które można zakwestionować z powodu poboru próbek przez nią a nie przez akredytowaną jednostkę, wynika trend spadkowy zanieczyszczenia zaobserwowany pomiędzy 2013 rokiem a 2014 rokiem. Ostatnie badanie wykonane przez M. S.A. w K. nr [...] wskazuje na wykrycie bakterii coli i Enterokoków na poziomie 1 jtk/100 ml co może świadczyć o braku tego zanieczyszczenia, gdyż wynik jest w granicach błędu metody badawczej. Zdaniem organu wynik uzyskany w badaniu z dnia [...] sierpnia 2014 r. nie kwalifikuje zaistniałego zdarzenia mającego znaczący wpływ na potencjał ekologiczny, stan ekologiczny, chemiczny lub ilościowy wód. Brak spełnienia ustawowej przesłanki w przedmiotowej sprawie powoduje brak uzasadnienia do analizowania w niniejszej sprawie kryteriów wynikających z rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2008 r, w sprawie kryteriów oceny wystąpienia szkody w środowisku ( Dz. U. nr 82, p[oz. 501). Zatem nie jest uzasadnione wszczynanie postępowania w przedmiotowej sprawie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A.G. zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
1) naruszenie art. 27 ust. 5 i 7 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie poprzez błędne uznanie, że niemożliwe jest wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia obowiązku przeprowadzenia działań, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy szkodowej, w sytuacji gdy wskazane przez nią działania zagrażają powstaniu szkody w środowisku;
2) art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy szkodowej, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że działania przez nią wskazane, nie pozwalają na zastosowanie przepisów ustawy szkodowej;
3) art. 15 ust.1 pkt 2 ustawy szkodowej, poprzez nienałożenie obowiązku podjęcia działań, mających na celu wyeliminowanie zagrożenia powstania szkody w środowisku;
4) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niezbadanie przez organ istoty sprawy, niezbadaniu w sposób wyczerpujący zgromadzonego materiału dowodowego oraz pominięciu jego istotnej części, jak również przekroczenia granic uznania administracyjnego;
5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwego orzeczenia organu I instancji.
Skarżąca wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i ewentualnie orzeczenia organu I instancji.
W motywach skargi podniesiono, iż organ sam ustalił i przyjął, że działania właścicieli nieruchomości oznaczonych jako działki ew. o nr [...] i [...], wykryte w trakcie postępowania prowadzonego od 2011 roku, polegające na odprowadzeniu ścieków bez uzyskania wymaganego prawem pozwolenia co wykracza poza zwykłe korzystanie z wód, na przestrzeni lat w zmienny sposób wpływały na środowisko. To stwierdzone odprowadzanie ścieków doprowadziło do zanieczyszczenia środowiska. Stan zagrożenia środowiska spowodowanymi wskazanymi działaniami trwa do dnia dzisiejszego, co potwierdza badanie przeprowadzone w dniu [...] listopada 2015 r. nr [...] przez M. S.A. w K. , z którego wynika, że doszło do skażenia wód bakteriami z grupy coli na poziomie 3 i entyrokokami kałowymi na poziomie 2.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc te same argumenty co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2016 r. pełnomocnik skarżącej, popierając w całości skargę, wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz zasadzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa radcowskiego udzielonego z urzędu z uwagi na nieuiszczenie ich przez skarżącą w całości ani w części. Zdaniem pełnomocnika, organy obu instancji w sposób nieuprawniony ograniczyły postępowanie dowodowe do zbadania tego, czy odprowadzenie ścieków mogło doprowadzić do zanieczyszczenia i skażenia wody w studni skarżącej w sytuacji, gdy przedmiot postępowania jest znacznie szerszy i powinien zmierzać do ustalenia, czy odprowadzanie ścieków mogło doprowadzić do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku. Organy obu instancji rozpatrując zgłoszenie skarżącej winny były przeprowadzić postępowanie dowodowe w kierunku ustalenia czy samowolne odprowadzanie ścieków do jaru mogło doprowadzić do zagrożenia wystąpienia szkody w środowisku lub tę szkodę wywołało, a nie wyłącznie ustalenia czy skażenie bakteriologiczne studni skarżącej zostało wywołane opisanym odprowadzaniem ścieków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 , ze zm.; dalej jako p.ps.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zaskarżone postanowienie zostało wydane po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt II OSK 2500/12, oddalającym skargę kasacyjną organu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 697/12, uchylającego poprzednie postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2012 r" nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
W takim przypadku w rozpoznawanej sprawie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym w brzemieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2015 r., poz.658) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. II OSK 518/09, LEX nr 746901). Pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu przepisu art. 153 p.p.s.a. oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana (por., wyrok NSA z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. II OSK 1929/09, LEX nr 795206). Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. II GSK 614/08, LEX nr 528074). Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, iż w powołanym wyżej wyroku z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2500/12, Naczelny Sąd Administracyjny za trafne uznał stanowisko Sądu I instancji przedstawione w wyroku z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 697/12, że organ powinien ustalić, czy chodzi wyłącznie o rozszczelnień szamba, to wówczas konieczne byłoby wykluczenie przypadku zwykłego korzystania z wód w granicach art. 36 Prawa wodnego, na co nie jest wymagane pozwolenie ( a więc nie mają zastosowania przepisy o szkodach lub też odprowadzanie ścieków specjalnie przygotowaną instalacją na grunty osób trzecich, gdzie wobec braku wyłączeń, wymagane byłoby uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego. NSA wskazał również na to, że przepis art. 86 Konstytucji nakłada na każdego obowiązek dbałości o stan środowiska, ale jednocześnie nakłada na każdego na odpowiedzialność, kto swoim postępowaniem, zachowaniem przyczyna się do jego pogorszenia. Każdy, kto komu zagraża szkoda w wyniku bezprawnego oddziaływania na środowisko może żądać od sprawcy przywrócenia stanu zgodnego z prawem, jak również zaprzestania działalności zagrażającej środowisku. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w tej sprawie rolą organu jest wyjaśnienie, czy doszło do zagrożenia środowiska powodującego jego degradację i, jaki ma to wpływ na wynik skarżącej. Z przedłożonych sprawozdań Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w K. z dnia [...] maja 2013 r. oraz z dnia [...] września 2013 r. wynika bowiem, że badane próbki wody ze studni A. G. pod względem mikrobiologicznym, nie spełniają wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, z uwagi na obecność bakterii grupy coli.
Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy podjął działania mające na celu zadośćuczynienie zaleceniem sądu, jednakże okazały się one niewystarczające dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia.
Ocenić należy, że organ odwoławczy stosownie do wytycznych Sądów wyjaśnił, że działania właścicieli działek ew. nr [...] i [...] położonych w m. U. polegające na odprowadzeniu ścieków do jaru, ze zrzutem na działce nr [...] w m. U., wymagały uzyskania zezwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków do wód lub ziemi i objęte są zostają ustawą szkodową. Natomiast w dalszym ciągu nie zostało wyjaśnione czy działania te spowodowały zagrożenie w środowisku w powierzchni ziemi, a więc czy w miejscu w którym ścieki były odprowadzane doszło do zanieczyszczenia gruntu w jarze, w następstwie czego doszło do zanieczyszczenia bakteriologicznego wód w studni wody skarżącej znajdującej się na działce nr [...] w m. T.. W celu wyjaśnienia tych kwestii konieczne było przeprowadzenie stosownych badań gleby w miejscu zrzutu ścieków, jak i badań jakości wody w studni skarżącej. Dopiero wyniki tych będą mogły stanowić podstawę do wydania stosownego rozstrzygnięcia. Należy zatem stwierdzić, iż mimo ponownego rozpatrzenia, organ nie wykonał w pełni wytycznych Sądu, nie dokonał koniecznych ustaleń do wydania właściwego rozstrzygnięcia zmierzającego do zakończenia przedmiotowej sprawy.
Sąd mając na względzie, że w świetle art. 136 k.p.a. wyjaśnienie sprawy przekracza zakres postępowania prowadzonego przez organ II instancji, jak również biorąc pod uwagę zasadę szybkości postępowania określoną w art. 11 k.p.a. uznał za właściwe uchylenie zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i utrzymanego w nim w mocy postanowienia RDOŚ w K. z dnia [...] grudnia 2011 r.
Oznacza to, że obowiązkiem organu I instancji przy ponownym rozstrzyganiu sprawy będzie uwzględnić wiążącą go ocenę i wykonać wytyczne zawarte we wszystkich wyrokach sądów wydanych w tej sprawie.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art 145 § 1 pkt 1 lit. a ) i c) oraz art 135 p.p.s.a orzekł jak w sentencji .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło