IV SA/Wa 2624/15
WyrokWSA w Warszawie2016-04-21
Skład orzekający: Katarzyna Golat, Agnieszka Wójcik, Wanda Zielińska-Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności może zostać wydane, jeśli dotyczy ono większej powierzchni niż ta objęta decyzją o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może być udzielone tylko w takim zakresie, w jakim uprzednio ograniczono sposób korzystania z nieruchomości. Decyzja o niezwłocznym zajęciu jest ściśle związana z decyzją o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i nie może wykraczać poza jej zakres. W przypadku, gdy decyzja o niezwłocznym zajęciu dotyczyła większej powierzchni niż decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania, stanowi to naruszenie przepisów prawa materialnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B.A. na decyzję Wojewody uchylającą częściowo decyzję Starosty zezwalającą spółce P. S.A. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na cele budowy linii elektroenergetycznej. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym odmowę zawieszenia postępowania, oraz bezzasadne przyjęcie przesłanek do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Sąd rozpoznał sprawę, analizując zgodność z prawem decyzji Wojewody.Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi B. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę
Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.), dalej k.p.a., w związku z art. 9a, art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 782), dalej u.g.n., po rozpatrzeniu odwołania B.A. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], zezwalającej spółce P. S.A., z siedzibą w K. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w miejscowości G., gmina L. , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 4,4949 ha (KW [...]), objętej decyzją Starosty O. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości, poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości linii elektroenergetycznej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności,
- uchylił decyzję z dnia [...] maja 2015 r. w części dotyczącej zezwolenia spółce P. S.A. z siedzibą w K. na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej,
- zezwolił spółce P. S.A. z siedzibą w K. na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, w części pow. 0,3571 ha (pas technologiczny wymiarach 70 m i 103 m), stosownie do złącznika graficznego Nr 1 do decyzji Starosty O. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie na nieruchomości linii elektroenergetycznej, w okresie od maja 2015 r. do grudnia 2016 r., nie dłużej niż 60 dni,
- w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przedstawia się w sposób następujący.
Postępowanie wszczęto na wniosek spółki P. S.A. z siedzibą w K. (inwestora) z dnia 19 lutego 2015 r. Wnioskodawca wskazał, że na podstawie art. 124 u.g.n. wnosi o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej w obrębie G., gmina L. , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 4,4949 ha, poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej w ramach realizacji inwestycji pod nazwą "Budowa dwutorowej linii 400kV O.-O. z czasową pracą jednego toru na napięciu 220 kV w relacji O.-O.". Wskazano na powierzchnię ograniczenia oraz wyszczególniono prace związane z realizacją inwestycji. Ponadto, na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. wniesiono o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności.
Starosta O. na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] ograniczył sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości, poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie nad nieruchomością przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej w ramach realizacji inwestycji pn: "Budowa dwutorowej linii 400 kV O.-O. z czasową pracą jednego toru na napięciu 220 kV w relacji O.-O ".
Następnie decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] Starosta O. zezwolił P. S.A. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, objętej ww. decyzją Starosty O. z dnia [...] maja 2015 r. ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości.
Od powyższej decyzji wniosła odwołanie B.A., zarzucając naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez odmowę zawieszenia postępowania, pomimo toczących się postępowań mających wpływ na niniejsze postępowanie, w tym dwóch postępowań przed sądami administracyjnymi ze skarg mieszkańców gminy L. na uchwałę Rady Gminy L. sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy L. oraz uchwałę Rady Gminy L. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy L. dla dwutorowej linii elektroenergetycznej Nn 400kV O.-O. na terenie gminy L. , a także postępowania odwoławczego od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. z dnia [...] kwietnia 2015 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie ww. inwestycji. Zdaniem strony, uwzględnienie odwołania może doprowadzić do tego, że inwestycja będzie musiała mieć inny przebieg, niż wskazany we wniosku i nie będzie przechodziła przez należące do niej nieruchomości, zatem wniosek inwestora będzie bezprzedmiotowy.
W tych okolicznościach, w wyniku rozpatrzenia odwołania strony, została wydana opisana na wstępie decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ stwierdził, że istota sprawy sprowadza się do oceny, czy doszło do zgodnego z prawem wydania decyzji dotyczącej zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności, w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości w celu realizacji inwestycji.
Wojewoda wskazał, że materiaInoprawną podstawę rozstrzygnięcia organu I instancji stanowił przepis art. 124 ust. 1a u.g.n., zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Natomiast stosownie do art. 108 k.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.
Organ zauważył, że z brzmienia powołanych przepisów wynika, iż zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone tylko po uprzednim wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny oraz w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym. Podkreślił, że decyzja umożliwiająca zajęcie nieruchomości jest rozstrzygnięciem zależnym od decyzji ograniczającej sposób korzystania z tej nieruchomości. Innymi słowy, można zezwolić na niezwłoczne zajęcie nieruchomości tylko w takim zakresie, w jakim uprzednio ograniczono sposób korzystania z niej.
Wojewoda stwierdził, że wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło po uprzednim wydaniu przez Starostę O., na podstawie art. 124 ust 1 u.g.n., decyzji z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], ograniczającej sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości, poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie nad nieruchomością przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej w ramach realizacji inwestycji, pn: "Budowa dwutorowej linii 400 kV O.-O. z czasową pracą jednego toru na napięciu 220 kV w relacji O.-O.". W decyzji wskazano, że inwestycja jest celem publicznym w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., a jej lokalizacja jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ustalono zakres ograniczenia nieruchomości w części pow. 0,7182 ha (pas technologiczny wymiarach 70 m i 103 m), stosownie do złącznika graficznego Nr 1 do decyzji Starosty O. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...].
Organ wskazał, że wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności nastąpiło na wniosek inwestora, w którym wykazano, że realizowana inwestycja jest inwestycją celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym i strategicznym (inwestycja została wpisana do Koncepcji Przestrzennej Zagospodarowania Kraju 2030, przyjętej uchwałą Nr 239 Rady Ministrów z 13 grudnia 2011 r. ( MP z 2012 r., poz. 252) i jest to jedyne racjonalne rozwiązanie w przedmiotowych okolicznościach sprawy, gwarantujące ograniczenie do minimum okresu potrzebnego dla wystąpienia przez jednostkę z wnioskiem o pozwolenie na budowę, a następnie realizację inwestycji zaspokajającej interes społeczny ludności kraju oraz zabezpieczający ważny interes strony – inwestora, który w realizację przedmiotowej inwestycji zaangażował znaczne nakłady finansowe. Planowany termin oddania inwestycji do eksploatacji określony został na koniec 2016 r. i wynika on z udzielonego zamówienia publicznego. Zważywszy na okoliczność, że pozyskanie tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest, w okolicznościach niniejszej sprawy, możliwe jedynie w trybie określonym w art. 124 u.g.n., udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest warunkiem koniecznym terminowej realizacji inwestycji. Wnioskodawca podkreślił, że brak dostępu do przedmiotowej nieruchomości uniemożliwi uzyskanie pozwolenia na budowę, a w konsekwencji, zatrzymanie całej inwestycji.
W ocenie Wojewody, organ I instancji wykazał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności. Jak ustalono, inwestor jest przedsiębiorstwem o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym w rozumieniu ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o organizowaniu zadań na rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców (Dz. U. z 2001 r. Nr 122, poz. 1320, ze zm.). Potwierdza to okoliczność ujęcia spółki w wydanym na podstawie ww. ustawy rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 października 2010 r. w sprawie wykazu przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym (Dz. U. z 2010 r. Nr 198, poz. 1314, ze zm.).
Wojewoda podniósł, że wobec wzrastającego zapotrzebowania na energię elektryczną, a tym samym mając na uwadze prawidłowe funkcjonowanie linii elektroenergetycznych, jest szczególnie istotne, z uwagi na ich kluczowe znaczenie dla działania organów państwa oraz całej gospodarki, budowanie nowych linii elektroenergetycznych. Znalazło to odzwierciedlenie w ustawie z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym, zgodnie z którą przez infrastrukturę krytyczną należy rozumieć systemy oraz wchodzące w ich skład powiązane ze sobą funkcjonalne obiekty, w tym obiekty budowlane, urządzenia, instalacje, usługi kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców. Infrastruktura krytyczna obejmuje m.in. system zaopatrzenia w energię (art. 3 pkt 2). Właściciele obiektów, o których mowa powyżej, mocą art. 6 ust. 5 ustawy o zarządzaniu kryzysowym, zobowiązani są do ich szczególnej ochrony przez przygotowanie i wdrażanie, stosownie do przewidywanych zagrożeń, planów ochrony infrastruktury krytycznej oraz utrzymywanie własnych systemów rezerwowych zapewniających bezpieczeństwo i podtrzymujących funkcjonowanie tej infrastruktury, do czasu jej pełnego odtworzenia. Z kolei przez ochronę infrastruktury krytycznej, zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy o zarządzaniu kryzysowym, należy rozumieć wszelkie działania zmierzające do zapewnienia funkcjonalności, ciągłości działań i integralności infrastruktury krytycznej w celu zapobiegania zagrożeniom, ryzykom lub słabym punktom oraz ograniczenia i neutralizacji ich skutków oraz szybkiego odtwarzania tej infrastruktury na wypadek awarii, ataków oraz innych zdarzeń zakłócających jej prawidłowe funkcjonowanie.
Organ odwoławczy zauważył, że nowe połączenie elektroenergetyczne relacji O. – O. jest inwestycją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., a ponadto inwestycją o znaczeniu ponadlokalnym. Inwestycja ta zwiększy pewność i jakość zasilania w energię elektryczną północno-wschodni obszar kraju. Ponadto, realizacja przedmiotowej inwestycji stanowi jeden z elementów Polityki Energetycznej Polski do 2030 r., przyjętej przez Radę Ministrów w dniu 10 listopada 2009 r. (M.P. z 27 kwietnia 2012 r.). Prace budowlane powinny zakończyć się do końca grudnia 2016 r., zatem szczególnie ważne dla wnioskodawcy jest uzyskanie pozwolenia na budowę linii elektroenergetycznej na przedmiotowej nieruchomości. Wydanie decyzji w trybie przewidzianym w art.124 ust. 1a u.g.n. pozwoli inwestorowi na jak najszybsze uzyskanie pozwolenia na budowę. Niezrealizowanie inwestycji w oznaczonym terminie może spowodować znaczne straty oraz zahamować rozwój regionu.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez odmowę zawieszenia postępowania postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., Wojewoda stwierdził, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Realizacja przedmiotowej inwestycji jest zgodna z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla dwutorowej linii elektroenergetycznej NN 400 kV O. – O. na terenie Gminy L. , przyjętym uchwałą Rady Gminy L. z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] (Dz. Urz. Woj. [..]. z [...] r., poz. [...]). W rozstrzygnięciu nadzorczym z dnia [...] grudnia 2014 r. [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność ww. uchwały, z wyłączeniem ustaleń dotyczących linii elektroenergetycznej 400 kV relacji O. – O. Zatem, dopóki ww. uchwała nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego lub nie zostanie wstrzymane jej wykonanie, pozostaje wiążącym aktem prawnym i wywołuje skutki przewidziane przepisami prawa.
Zdaniem organu, podnoszona przez stronę okoliczność, że przed sądem administracyjnym toczą się postępowania ze skargi mieszkańców Gminy L. na uchwały Rady Gminy L. w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy L. oraz w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy L. , nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Również zagadnienia wstępnego w rozumieniu tego przepisu nie stanowi wskazywane przez stronę wszczęte przez mieszkańców Gminy L. postępowanie odwoławcze od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. z dnia [...] kwietnia 2015 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie przedmiotowej inwestycji. Zagadnieniem wstępnym jest tylko taka kwestia, występująca w dacie orzekania, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w tym dniu. Okoliczność, że fakty mające znaczenie prawotwórcze mogą ulec zmianie w przyszłości na skutek orzeczenia sądu, nie przesądza o istnieniu zagadnienia wstępnego.
W ocenie organu odwoławczego, przedmiotowa inwestycja służyć będzie ogólnie pojętemu interesowi publicznemu. Niezbędne dla jej przeprowadzenia zezwolenie na zajęcie części nieruchomości strony podyktowane jest słusznym interesem społecznym. Nie było zatem konieczności badania w tym postępowaniu kwestii ewentualnego braku ostateczności decyzji środowiskowej, czy ewentualnego skutku zaskarżenia uchwał Rady Gminy L. w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy L. oraz w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy L. . Organ pierwszej instancji w sposób obszerny opisał charakter spornej inwestycji, jej zakres, znaczenie jako inwestycji o charakterze publicznym i strategicznym, co uzasadnia podjęcie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej jej wykonalności.
Jednocześnie organ zauważył, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż zaskarżona decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości dotyczy całej nieruchomości położonej w miejscowości Gnaty gm. L. , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 4,4949 ha, podczas gdy decyzja ograniczająca sposób korzystania z tej nieruchomości dotyczy tylko jej części. Co prawda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że zgodnie z decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości, zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności dotyczy działki nr [...] o pow. 4,4949 ha, w części powierzchni 0,7182 ha (pas technologiczny o wymiarach 70 m i 103 m) oraz lokalizacji uwidocznionej na załączniku graficznym Nr 1 do ww. decyzji Starosty O. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], w okresie od maja 2015 r. do grudnia 2016 r., nie dłużej niż 60 dni, jednak takie działanie organu I instancji narusza przepisy prawa materialnego, tj. art. 124 ust. 1 w związku z art. 124 ust. 1a u.g.n. Organ odwoławczy orzekł w tym zakresie, bowiem ustalenie powyższej okoliczności nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Prawidłowa powierzchnia nieruchomości oraz okres ograniczenia nieruchomości wynika wprost z treści decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Ponadto, decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości i decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości są decyzjami związanymi.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła B.A.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1a u.g.n. oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, polegające na tym, że organ bezzasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki wskazane w art. 124 ust. 1a u.g.n. oraz że wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości w części wskazanej w zaskarżonej decyzji jest niezbędne do realizacji interesu społecznego, ważnego interesu strony oraz ważnego interesu gospodarczego. W związku z wydaniem ostatecznej decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, zaskarżona decyzja nie przesądza o możliwości wystąpienia przez wnioskodawcę o pozwolenie na budowę, a może spowodować jedynie nieusuwalne szkody po stronie właściciela nieruchomości, ze względu na podjęcie przez inwestora prac przed uzyskaniem ww. pozwolenia. Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty O. nie mają znaczenia dla ewentualnego zabezpieczenia wykonania inwestycji wskazanej przez wnioskodawcę, której termin mija dopiero z końcem 2016 r., zatem ich wydanie należy uznać za sprzeczne z art. 124 ust. 1a u.g.n. i godzące w chroniony prawnie interes właściciela.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponadto, skarżąca wniosła o połączenie niniejszej sprawy ze sprawą ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. dotyczącą ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, której dotyczy przedmiotowe postępowanie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, co następuje.
Wojewódzkie sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
Stosownie do treści art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Przypadki określone w art. 108 k.p.a. to ochrona zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Wywłaszczanie nieruchomości polegać może także na ograniczaniu prawa własności nieruchomości na stałe lub czasowo. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują kilka możliwych przyczyn takiego ograniczenia, a jednym z nich jest właśnie przepis art. 124 u.g.n., który reguluje kwestie związane z ograniczaniem praw do nieruchomości w związku z budową przewodów i urządzeń. Niewątpliwie z brzmienia art. 124 ust. 1a u.g.n. wynika, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może nastąpić dopiero po uprzednim wydaniu decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości (przy czym decyzja ta nie musi mieć waloru ostateczności). Oznacza to, że uprzednia decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości stanowi warunek konieczny, by możliwe było rozważenie przesłanek uzasadniających udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Z tego też względu niezasadny jest zarzut skargi co do stwierdzenia, że w sytuacji wydania decyzji ograniczającej korzystanie z nieruchomości zbędne było wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne jej zajęcie. Ustawodawca określając w ten sposób warunki wydania decyzji o udzieleniu zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uznał, że uzyskanie przez inwestora decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie stanowi dostatecznej ochrony dóbr wymienionych zarówno w art. 108 k.p.a., jak też dobra jakim jest ważny interes gospodarczy, wskazanego w art. 124 ust. 1a u.g.n.
Do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości muszą dodatkowo zostać spełnione następujące przesłanki: decyzja może zostać wydana po złożeniu wniosku przez podmiot, który będzie realizował cel publiczny, musi wystąpić jeden z przypadków o których mowa w art. 108 k.p.a. tj.: konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, względnie konieczność tę musi uzasadniać ważny interes gospodarczy.
W niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że wniosek został złożony przez inwestora, który będzie realizował cel publiczny, jak też że złożenie tego wniosku poprzedziło wydanie przez Starostę O. decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Przepis art. 124 ust. 1a u.g.n. uprawnia do udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym. Przesłanki wymienione w obu tych przepisach są samodzielne.
Należy także zauważyć, że przesłanki wskazane w art. 108 § 1 k.p.a., nie muszą, choć mogą występować łącznie. Przepis określa je jako przesłanki samodzielne, co oznacza, że dla wydania decyzji o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości wystarczy samo istnienie "innego interesu społecznego". Zagadnienia zaspokojenia potrzeb energetycznych i gospodarka zasobami energii w orzecznictwie są uznawane za wielce istotne, a judykatura choćby na gruncie dostępu do informacji publicznej zalicza tę materię do zadań publicznych (vide wyroki NSA z dnia: 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 102/13, 26 września 2013 r., sygn. akt I OSK 831/13, 10 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1030/13, dostępne w internetowej CBOSA). Istnienie w przedmiotowej sprawie interesu społecznego, jak też ważnego interesu gospodarczego jest oczywiste i zostało w sposób logiczny i przekonujący wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy ustalił, że realizacja jest inwestycją celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym i strategicznym. Przedmiotowa inwestycja stanowi jeden z elementów Polityki Energetycznej Polski do 2030 r., przyjętej przez Radę Ministrów w dniu 10.11.2009 r. (M.P. z 27 kwietnia 2012 r.). Planowany termin oddania inwestycji określony został na koniec 2016 r. Udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości pozwoli inwestorowi na jak najszybsze uzyskanie pozwolenia na budowę, a dalszej kolejności spowoduje, że środki finansowe na budowę sieci energetycznej O. – O. zostaną wykorzystane w sposób efektywny. Niezrealizowanie jej w tym terminie może spowodować dotkliwe straty oraz zahamować rozwój regionu. Organ prawidłowo zatem ocenił, że okoliczności sprawy wskazują zarówno na istnienie ważnego interesu społecznego, ważnego interesu strony, jak też ważnego interesu gospodarczego, bowiem budowa sieci ma zapewnić stały dopływ energii do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze, a więc służyć zaspokajaniu potrzeb społecznych i gospodarczych regionu. Decyzja umożliwi przeprowadzenie inwestycji w planowanym terminie oraz zabezpieczy gospodarkę regionu przed ciężkimi stratami w przypadku awarii energetycznej.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez odmowę zawieszenia postępowania, pomimo toczących się postępowań mających wpływ na niniejsze postępowanie, w tym dwóch postępowań przed sądami administracyjnymi ze skarg mieszkańców gminy L. na uchwałę Rady Gminy L. sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy L. oraz uchwałę Rady Gminy L. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy L. dla dwutorowej linii elektroenergetycznej Nn 400kV O.-O. na terenie gminy L. .
Pojęcie "zagadnienia wstępnego" użyte w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. kształtującego instytucję zawieszenia postępowania należy rozumieć tak, że jest to kwestia, która pozostaje poza właściwością danego organu i w dodatku bez jej rozstrzygnięcia nie można dalej prowadzić postępowania. Należy jednak zauważyć, że to, co jest owym zagadnieniem wstępnym zależy od przedmiotu sprawy głównej, a to z kolei wynika z przepisów prawa materialnego. Organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego a zagadnieniem wstępnym. W razie, gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. Taka sytuacja, co słusznie dostrzegł organ, wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Na dzień wydania decyzji organ dysponował niezbędnymi danymi do wydania rozstrzygnięcia, a we wskazanych przez skarżącą okolicznościach nie można upatrywać zagadnienia wstępnego, tj. kwestii której rozstrzygnięcie determinować mogłoby treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taki związek przyczynowy nie zachodzi między wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego a zaskarżoną decyzją.
Uwzględniając wniosek inwestora, prawidłowo organy uznały, że wykorzystanie instytucji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest jedynym racjonalnym rozwiązaniem, gwarantującym możliwość przyspieszenia działań umożliwiających inwestorowi pozyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę.
W sytuacji, gdy planowany okres realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia ważnego z puntu widzenia interesu społeczno-gospodarczego jest nader krótki, to nie można zarzucić organom braku podstaw do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie, wszystkie warunki do wydania tego rodzaju decyzji zostały spełnione, stąd też zarzuty skargi nie mogły odnieść oczekiwanego skutku, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Zarzuty skargi nie podważają skutecznie prawidłowości ustaleń i oceny organu. Zajęcie nieruchomości docelowo służyć ma ograniczeniu korzystania z nieruchomości do minimum zakreślonego granicami koniecznego pasa technologicznego. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości a w konsekwencji i zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest następstwem zlokalizowania inwestycji celu publicznego na nieruchomości skarżącej, co nastąpiło w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Podważanie na etapie udzielania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wyników wcześniejszych koniecznych etapów procesu inwestycyjnego, z których każdy podlegał możliwości poddania kontroli zgodności z prawem, jest bezskuteczne. Należy dodatkowo wskazać, iż ww opisana instytucja nie pozostawia właścicieli nieruchomości objętych lokalizacją inwestycji celu publicznego, ochrony prawnej, gdyż zabezpiecza wyrównanie doznanych szkód i strat a charakter ograniczenia uprawnień właścicielskich nie wiąże się ze zmianą dotychczasowego wykorzystania gruntów.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło