IV SA/Wa 263/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych adresowych 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata W. M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji działając na podstawie art. 127 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej K.p.a.) w związku z art. 44h ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 44i ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm. – dalej zwana ustawą o ewidencji ludności) po rozpatrzeniu wniosku J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2009 r., odmawiającą udostępnienie danych adresowych A. M. utrzymał mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2009 r. do Wydziału Udostępniania Informacji Departamentu Spraw Obywatelskich Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wpłynął wniosek J. K. o udostępnienie danych adresowych wnuczki, A. M. Do wniosku została załączona kserokopia postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] września 1997 r. w przedmiocie ograniczenia władzy rodzicielskiej nad małoletnią A. M poprzez umieszczenie jej w rodzinie zastępczej, którym tymczasowo – na czas procesu – ustalono miejsce pobytu małoletniej A. M. przy babci J. K. (sygn. akt [...] RNsm [...]). Zgodnie z treścią art. 44h ust. 2 pkt 1 w związku z art. 44h ust. 9 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności dane ze zbioru PESEL mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym jeżeli wykażą w tym interes prawny oraz po dołączeniu dowodu uiszczenia opłaty. Wobec powyższego organ prowadząc postępowanie w I instancji, pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. wezwał wnioskodawczynię do nadesłania dokumentów potwierdzających interes prawny w uzyskaniu wnioskowanych danych oraz dowodu uiszczenia opłaty za udostępnienie danych ze zbioru PESEL w kwocie 31 zł. Odpowiadając na powyższe wezwanie, wnioskodawczyni wskazała, iż nie dysponuje żadnymi dokumentami – poza załączonym wcześniej postanowieniem Sądu - oraz załączyła dowód uiszczenia stosownej opłaty. W ocenie Ministra wnioskodawczyni nie wykazała interesu prawnego, a jedynie interes faktyczny, w otrzymaniu danych, o udostępnienie których się ubiegała. Organ wskazał, iż stosownie do treści art. 44h ust. 2 pkt 3 ustawy o ewidencji ludności, dane ze zbioru PESEL można udostępnić osobom i podmiotom, jeżeli uwiarygodnią one interes faktyczny w otrzymaniu danych i za zgodą osób, których dane te dotyczą. Mając powyższe na względzie, Minister zwrócił się do A. M. pismem z dnia [...] września 2009 r. o wyrażenie zgody na udostępnienie swoich danych adresowych w związku ze złożonym przez J. K. wnioskiem. Pismo to, doręczone prawidłowo, jednakże A. M. nie udzieliła odpowiedzi, w wyznaczonym w nim terminie. Wobec powyższego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] października 2009 r. odmówił wnioskodawczyni udostępnienia żądanych przez nią danych. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy J. K. wskazała, iż chciałaby przekazać wnuczce biżuterię, a także m. in. ulubione książki, oryginalne świadectwa szkolne, nagrody oraz załączyła kserokopię opinii z dnia [...] grudnia 1997r. wydanej przez Kierownika Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno - Konsultacyjnego działającego przy Sądzie Wojewódzkim w Z. i kserokopię pism kierowanych do A. M. przez adwokat D. S. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał ponownie, iż stosownie do art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności dane ze zbioru PESEL mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "wykaże" oznacza – w ocenie organu - że legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym musi być udowodnione, a nie tylko uprawdopodobnione. O istnieniu zaś interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. W ocenie Ministra informacje i dokumenty przedstawione przez J. K. nie wskazują na istniejący po jej stronie interes prawny w uzyskaniu wnioskowanych przez nią danych adresowych wnuczki. Nie stanowi o tym ani podniesiona przez nią okoliczność, że zamierza przekazać wnuczce biżuterię, ani załączone przez nią do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dokumenty. Biorąc pod uwagę powyższe, organ uznał, iż J. K. powinna być traktowana jako podmiot, który wykazał jedynie interes faktyczny w uzyskaniu danych zgromadzonych w zbiorze PESEL. Dlatego też, po wniesieniu przez J. K. wniosku o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy, organ wystąpił w trybie art. 44h ust. 2 pkt 3 ustawy o ewidencji ludności do A. M. o wyrażenie zgody na udostępnienie żądanych danych. Pismem z dnia [...] listopada 2009 r. A. M. nie wyraziła zgody na udostępnienie wnioskodawczyni swojego adresu. Wobec braku zgody osoby, której dane dotyczą, organ odmówił udostępnienia J. K. wnioskowanych przez nią danych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. K. zwróciła się o udostępnienie informacji o miejscu zamieszkania wnuczki, wskazując, iż chce prowadzić z nią korespondencję. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację podniesioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, iż aktem regulującym generalnie zasady m. in. udostępniania danych osobowych jest ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r., Nr 101, poz. 926 ze zm.). W myśl art. 1 ust. 1 ww. ustawy każdy ma prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych. Adres danej osoby, jako sfera prywatności człowieka, należy do takich danych, a naruszenie tej sfery powoduje odpowiedzialność z tytułu naruszenia dóbr osobistych. Art. 29 ust. 3 przewiduje natomiast zasadę, że dane osobowe udostępnia się na pisemny wniosek, chyba, że przepis innej ustawy stanowi inaczej, przy czym wniosek powinien zawierać informacje umożliwiające wyszukanie w zbiorze żądanych danych osobowych oraz wskazywać ich zakres i przeznaczenie. Zasady udostępniania danych osobowych zgromadzonych przez organy prowadzące zbiory meldunkowe, zbiór PESEL oraz ewidencje wydanych i unieważnionych dowodów osobistych zostały uregulowane w rozdziale 8b ustawy o ewidencji ludności. Przepisy tego rozdziału różnicują sytuację prawną podmiotów żądających udostępnienia powyższych danych. W przypadku gdy wniosek o udostępnienie danych pochodzi od osoby, której wnioskowane dane dotyczą – organy są zobowiązane wydać zaświadczenie zawierające pełny odpis powierzonych danych dotyczących tej osoby (art. 44g ust. 1 ww. ustawy). W przypadku kiedy o udostępnienie danych występuje podmiot, którego dane nie dotyczą – dla udostępnienie danych konieczne jest spełnienie przesłanek wskazanych przez ustawodawcę w art. 44h ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności. W kontrolowanej sprawie podmiotem wnioskującym o udostępnienie danych jest podmiot, którego dane te nie dotyczą, - babcia osoby której dane dotyczą. Nie należy więc ona do kręgu podmiotów określonych w art. 44h ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, ani nie jest jednostką organizacyjną, o której mowa w art. 44h ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy. A zatem skarżąca może uzyskać żądane dane jedynie z zachowaniem zasad określonych w art. 44h ust. 2 pkt 1 lub pkt 3 ustawy o ewidencji ludności. Wówczas gdy wykaże w tym interes prawny (pkt 1) bądź jeżeli uwiarygodni interes faktyczny w otrzymaniu danych i wyrazi na to zgodę osoba, której dane dotyczą (pkt 3). W ocenie Sądu powołana przez skarżącą okoliczność potrzeby skontaktowania się z wnuczką, nie stanowi o przysługiwaniu interesu prawnego w uzyskaniu danych adresowych tej osoby, dlatego należy podzielić pogląd Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zawarty w zaskarżonej decyzji o możliwości udostępnienia skarżącej danych adresowych wnuczki jedynie w warunkach określonych w art. 44h ust. 2 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności, a więc po uprzednim uzyskaniu zgody A. M. na ich udostępnienie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lutego 2009 r. (sygn. akt II OSK 95/08) o interesie prawnym skarżącej mogłyby świadczyć takie okoliczności, w których sytuacja prawna skarżącej byłaby zależna od danej osoby, i dlatego jej odnalezienie wymagałoby uzyskania jej adresu. A więc, gdyby skarżąca nie mogła zrealizować swoich uprawnień lub nie mogła poddać się prawnie określonym obowiązkom, bez udziału osoby, której dane adresowe służyłyby jej odnalezieniu. Stosownie zatem do art. 44h ust. 2 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności, konieczne do spełnienia są łącznie dwa warunki, tj. wnioskodawca musi wykazać interes faktyczny w uzyskaniu danych adresowych innej osoby oraz osoba, której dane dotyczą musi wyrazić zgodę na ich udostępnienie. W przedmiotowej sprawie skarżąca niewątpliwie spełniła pierwszy z ww. warunków, tj. udowodniła istnienie interesu faktycznego w otrzymaniu danych adresowych wnuczki, z którą chciała nawiązać kontakt. Jednak w rozpatrywanej sprawie nie została spełniona druga obligatoryjna przesłanka udostępniania danych ze zbioru PESEL, a mianowicie nie uzyskano zgody na ich udostępnienie od osoby, której dane miałyby zostać udostępnione. W piśmie z dnia [...] listopada 2009 r., będącym odpowiedzią na zapytanie Wydziału Udostępniania Informacji Departamentu Spraw Obywatelskich Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o możliwość udostępnienia skarżącej adresu, A. M. nie wyraziła na to udostępnienie zgody. Podzielić należy zatem stanowisko organu, który odmówił skarżącej udostępnienia wnioskowanych przez nią danych adresowych wnuczki. W świetle powyższych rozważań, wobec niezasadności skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek zbadać z urzędu, skargę należało oddalić. Reasumując, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), Sąd orzekł jak w sentencji orzeczenia. Na podstawie art. 250 tej ustawy Sąd orzekł o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu.