IV SA/Wa 2637/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. P. i T. P. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie : ustalenia lokalizacji linii kolejowej p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącym J. P. i T. P. solidarnie ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Decyzją z [...] października 2012 r. Wojewoda [...] orzekł m. in. o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla inwestycji pn. budowa połączenia kolejowego [...]. Odwołania od powyższej decyzji wniosły niektóre ze stron, jednak nie uczynili tego J. P. ani T. P. Po rozpatrzeniu odwołań Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części i orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy oraz utrzymał ją w mocy w pozostałej części. J. P. i T. P. wnieśli do Sądu skargę na decyzję organu odwoławczego, uiszczając kwotę 500 zł tytułem wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Według zaś art. 52 § 2 P.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia przewidziany w ustawie, w tym odwołanie. Od decyzji organu pierwszej instancji stosownie do art. 127 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia. Odwołanie nie zostało wniesione przez skarżących J. P. ani T. P. Należy zaznaczyć, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia, że odwołania zostały wniesione przez niektóre z innych stron postępowania. W przypadku bowiem decyzji o lokalizacji inwestycji o charakterze liniowym odwołanie może być wniesione przez stronę co do decyzji tylko w tej części, w jakiej kreuje ona jej prawa lub obowiązki. Należy odnotować, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się możliwość skutecznego zaskarżenia decyzji dotyczących inwestycji liniowych istnieniem interesu prawnego, skąd wywodzi się brak możliwości skutecznego kwestionowania i żądania oceny legalności decyzji administracyjnej w zakresie, w jakim nie dotyczy ona zindywidualizowanej sytuacji danej osoby (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II OSK 507/08 i II OSK 897/11 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"). Nie jest więc np. możliwe kwestionowanie rozwiązań technicznych czy przebiegu przedsięwzięcia (w tym jego linii rozgraniczających) na odcinkach, gdzie nie ma to wpływu na indywidualną sytuację skarżącego. W ocenie Sądu analogicznie ma się rzecz w przypadku wniesienia odwołania, gdy przedmiotem postępowania jest ustalenie wymagań przy realizacji inwestycji liniowej. Formułując zarzuty dotyczące ukształtowania sytuacji prawnej wnoszącego odwołanie (np. jako właściciela nieruchomości podlegającej w części czy w całości wywłaszczeniu), strona nie może skutecznie uruchomić postępowania służącego ponownemu rozpatrzeniu sprawy (w II instancji) w zakresie, w jakim dotyczy to sytuacji prawnej innych stron postępowania, gdy nie pozostaje ona w związku, nie rzutuje, na status wnoszącego odwołanie. W istocie - w ocenie Sądu - nie jest on stroną postępowania dotyczącego ustalenia warunków realizacji fragmentów przedsięwzięcia, które nie przesądzają o zakresie praw i obowiązków danego podmiotu. Jedynie na marginesie wypada odnotować, że za takim rozumieniem przepisów procesowych, zakreślających możliwość wniesienia odwołania, przemawiają również względy pragmatyczne (wykładnia celowościowa). W przypadku inwestycji liniowych organ odwoławczy, odnosząc się do konkretnych zarzutów dotyczących ingerencji w prawa podmiotu wnoszącego odwołanie, nie może dokonać analogicznej, szczegółowej oceny przyjętych rozwiązań, względem wszystkich stron postępowania, gdy chodzi o inwestycje realizowane często na przestrzeni wielu kilometrów. Stąd dopuszczalność wnoszenia skarg w sytuacji niewyczerpania drogi odwoławczej prowadziłaby do sytuacji, w której sąd administracyjny, właściwy do oceny legalności orzeczenia, także w kontekście jego właściwego uzasadnienia (co odzwierciedla wnikliwe rozpoznanie sprawy przez organ administracji), byłby obowiązany do merytorycznej oceny stanu faktycznego w zakresie, w jakim w istocie nie zajmowano stanowiska w postępowaniu odwoławczym. Sytuacja taka przeczyłaby celowi ustanowienia obowiązku wyczerpania środków zaskarżenia. Na potrzebę taką, w przypadku gdy określone orzeczenie, choć ujęte w jednym akcie, dotyczy odrębnych interesów różnych osób, zwracano uwagę także w orzecznictwie (patrz np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 36/08 - dostępne w CBOSA). W związku z tym, niewniesienie przez skarżących J. P. i T. P. odwołań od decyzji organu pierwszej instancji - w sytuacji, gdy pozostałe odwołania nie dotyczyły decyzji organu pierwszej instancji w części odnoszącej się do ich praw lub obowiązków - sprawiło, że organ odwoławczy nie orzekał w istocie co do części decyzji organu pierwszej instancji dotyczącej ich praw lub obowiązków, a decyzja ta stała się w tym zakresie ostateczna. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że skarżący J. P. i T. P. nie wyczerpali środków zaskarżenia (tu: odwołania od decyzji organu pierwszej instancji), stąd ich skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów sądowych zapadło w pkt 2 sentencji postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W związku z podniesioną przez skarżących T. P. w skardze, a J. P. na rozprawie kwestią nieprawidłowego doręczania im pism w postępowaniu administracyjnym (w tym decyzji organu pierwszej instancji), co miało skutkować brakiem w nim udziału, należy podnieść, że okoliczność ta mogłaby stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.), a jej potwierdzenie przez Sąd, badający legalność orzeczenia, musiałaby prowadzić do jego uchylenia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Nie do zaakceptowania w państwie praworządnym byłaby sytuacja, gdy skarga osób pozbawionych możliwości udziału w postępowaniu podlegałaby odrzuceniu z uwagi na niewyczerpanie trybu odwoławczego, w szczególności uwzględniając skutki procesowe art. 148 § 2 K.p.a. Podniesiony zarzut nie mógł więc pozostać poza oceną Sądu, choć w innych przypadkach kwestia ta należałaby do meritum sprawy - wykraczałaby poza zagadnienie dopuszczalności skargi. Wobec tego wypada wskazać, że decyzja organu pierwszej instancji została skarżącym doręczona prawidłowo, zgodnie z wymaganiami art. 44 § 1-4 K.p.a.: zwrotne potwierdzenia jej odbioru, k. 238 (T. P.) i k. 226 (J. P.) - teczka VII akt administracyjnych.