IV SA/Wa 2643/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi V. H. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy V. H. (dalej: "skarżący") w toku postepowania w sprawie ze skargi na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2004 r. w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy, zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 3 lipca 2014 r. wskazał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie ma wsparcia od Rzeczypospolitej Polskiej od 12 lat. Ma 60 lat, jest bezrobotny, pomagają mu rodacy. Jest politycznym imigrantem z państwa dyktatury – [...]. Posiada jedynie oszczędności w wysokości 200 USD. Zarządzeniem z dnia 16 lipca 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez: a) złożenie oświadczenia o źródłach jego utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania - w szczególności wyjaśnienie skąd skarżący czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrania, b) złożenie wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, kont bankowych; c) złożenie oświadczenia, jaki ma tytuł prawny do mieszkania, w którym aktualnie przebywa (np. czy wynajmuje lokal) oraz, czy i ewentualnie jakie koszty ponosi miesięcznie z tego tytułu (ewentualnie czy koszty te ponosi ktoś inny). W piśmie z dnia 28 lipca 2014 r. skarżący zakwestionował potrzebę wypełnienia formularza PPF i wyjaśnienia sytuacji majątkowej i nie nadesłał żądanych informacji, oświadczeń czy dokumentów. Rozpatrując przedmiotowy wniosek, przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie, że skarżący spełnia przesłanki do zwolnienia go od kosztów sądowych, nie został przez niego spełniony. Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oznacza to, że zobowiązany był do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W celu wykazania spełnienia przesłanki uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym przez skarżącego zakresie, został on wezwany do uzupełnienia wniosku bowiem, w ocenie referendarza sądowego, informacje złożone na urzędowym formularzu PPF okazały się niewystarczające. W szczególności wobec oświadczenia, że nie posiada on majątku (poza oszczędnościami w wysokości 200 USD) ani dochodów, zasadne było wezwanie do wyjaśnienia o źródło zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, warunki mieszkaniowe, czy nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych lub złożenie oświadczenia o nieposiadaniu rachunków. Przedłożenie przez wnioskodawcę żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację informacji zawartych w formularzu, ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżący się znajduje. Skarżący nie udzielił jakichkolwiek informacji w tym zakresie, nie nadesłał także wymaganych dokumentów, ani nie złożył stosownych oświadczeń. Należy podkreślić, że rzetelne zbadanie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy jest obowiązkiem referendarza sądowego. Żądanie przedstawienia dokładnych danych o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ma umocowanie ustawowe (m. in. na podstawie powołanego wyżej art. 255 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie odmowa udzielenia prawa pomocy uzasadniona jest ze względu na brak wymaganej ze strony skarżącego współpracy w wyjaśnianiu jego sytuacji majątkowej i osobistej. Strona wezwana do nadesłania stosownej informacji, jako chcąca skorzystać z udzielonej z budżetu pomocy, winna liczyć się z koniecznością udzielenia wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji majątkowej, a także udokumentowania podnoszonych okoliczności. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.